Niżne?

03.03.14, 08:52
Po polsku: Niżne Tatry. Po słowacku: Nízke Tatry, a nie Nížne. Przymiotnik niżny w języku polskim nie istnieje, a w słowackim oznacza ,,dolny'' a nie ,,niski''. Okolice Chopoka i Dżumbiera nie są dolne, chociaż pasmo jest niższe niż Tatry Wysokie.

Skąd więc Niżne? Słowacka Wikipedia wyjaśnia tak:
Cytat
Označenie pohoria zaviedol slovenský geológ Dionýz Štúr v roku 1860, pôvodne ako Nižné Tatry. Neskôr tento názov Ján Hunfalvy nesprávne preložil do maďarčiny ako Nízke Tatry. Toto znenie sa používa dodnes.
Tak więc nazwa gór przeszła drogę
  • od słowackiego: Nižné Tatry = dolne,
  • przez węgierski: Alacsony-Tátra = niskie (i to słowacka Wikipedia uważa za ,,niepoprawne''),
  • z powrotem do słowackiego: Nízke Tatry = niskie.

Tylko my zachowaliśmy tradycyjną nazwę Niżne, którą słowacka Wikipedia uważa za poprawną... a ja za bezsensowną.

- Stefan
    • akimiri Re: Niżne? 03.03.14, 10:17
      stefan4 napisał:

      > Przymiotnik niżny w języku polskim nie istnieje [...]

      Jak to nie istnieje??? A Niżny Nowogród (Нижний Новгородwink? (Choć tu zapewne jednak w znaczeniu 'dolny'...).

      'Niżny' jednakowoż istniał. Linde notuje go pod hasłem NIZKI, NISKI, jakkolwiek z kwalifikatorem obsol., czyli przestarzały. Wymienia go też Brückner pod hasłem niz na s. 364 swojego słownika. Może zatem droga Niżnych Tatr do polszczyzny jest jeszcze bardziej skomplikowana...
      • akimiri Swoją drogą... 03.03.14, 13:31
        ... ciekawa rzecz. Istnieją w polszczyźnie nazwy obcych obiektów geograficznych składające się w części z transkrypcji nazwy oryginalnej, a w części ze spolszczenia. Przykładem (pytanie, na ile odosobnionym) jest wspomniany Нижний Новгород, który np. w niemieckim, angielskim i francuskim jest w pełni "transkrypcyjny" (Nischni Nowgorod, Nizhny Novgorod, Nijni Novgorod), a u nas tylko w połowie. Ciekawe byłoby może zbadanie, ile podobnych toponimów jest w Naszem Narzeczu.
        W wypadku Niżnych Tatr (wedle Wikipedii: niem. die Niedere Tatra, ang. the Low Tatra[s], franc. les Basses Tatras) sprawa wygląda na nieco bardziej skomplikowaną, gdyż nazwa ta może być zarówno w pełni "transkrypcyjna", jak i tylko w połowie, bo Tatry są Tatry i w polskim, i w słowackim, 'niżne' zaś można uznać zarówno za transkrypcję słowa 'nižnie' (w starszej słowacczyźnie; byłaby to więc transkrypcja "prawidłowej" nazwy wprowadzonej przez Štúra), jak i za rodzimy (choć ponoć wymarły) przymiotnik o znaczeniu 'niskie'.
        Niezależnie jednak od tego, słysząc frazę "Niżne Tatry", Staropolak pojąłby ją zapewne jako Tatry "niskie" (nizkie), a nie "dolne". Czyli kwiprokwo się pogłębia.

        (W staropolkę głębiej nie ingeruję, bo jest to ostatnio domena Niejakiej PT Arany smile).
    • kornel-1 Niżnie a nawet Wyżnie ;) 03.03.14, 13:23
      Wg państwowego rejestru nazw geograficznych w województwie małopolskim jest: 17 miejscowości i obiektów fizjograficznych o pierwszym członie nazwy Niżnie oraz 7 miejscowości i obiektów fizjograficznych o pierwszym członie nazwy Niżne; 17 obiektów o pierwszym członie nazwy Wyżnie oraz 3 obiekty o pierwszym członie nazwy Wyżne.
      Źródło

      Kornel
      • akimiri Re: Niżnie a nawet Wyżnie ;) 03.03.14, 13:27
        To by potwierdzało, że słowo we współczesnym "gebrauchu" jest wprawdzie obsoletum, ale w toponimach żyje i ma się znakomicie.
    • aiwom2 Re: Niżne? 03.03.14, 13:31
      stefan4 napisał:

      > Po polsku: Niżne Tatry. Po słowacku: Nízke Tatry, a nie [i]Nížne
      ...
      > Tylko my zachowaliśmy tradycyjną nazwę Niżne, którą słowacka Wikipedia u
      > waża za poprawną... a ja za bezsensowną.
      >
      > - Stefan
      >

      Tatry są Wysokie, to i chyba Niskie, tak jak jest Beskid Wysoki i Beskid Niski. "Niżny" to po góralsku "dolny", a "wyżny" to "górny".
      • akimiri Re: Niżne? 03.03.14, 13:43
        > Tatry są Wysokie, to i chyba Niskie, tak jak jest Beskid Wysoki i Beskid Niski.
        > "Niżny" to po góralsku "dolny", a "wyżny" to "górny".

        Wobec tego jakie one w końcu są, te Niżne Tatry? Wysokie czy Dolne?
        Logicznie: Wysokie, a po góralsku (scil. nielogicznie): Dolne?
        • efedra Kto wie? 03.03.14, 15:12
          Mam pytanie na zasadzie wolnego skojarzenia.
          Czy ktoś wie, skąd się wzięło określenie "doliniarz" na złodzieja kieszonkowego?
          Czy przypadkiem nie stworzyli go górale?
          • akimiri Re: Kto wie? 03.03.14, 15:23
            efedra napisała:

            > Czy ktoś wie, skąd się wzięło określenie "doliniarz" na złodzieja kieszonkowego?
            > Czy przypadkiem nie stworzyli go górale?

            Efedruniu, Ty się może lepiej na halach i wierchach nie pojawiaj... hihi.

            Z tego, co pamiętam z zamierzchłych wykładów, w gwarze złodziejskiej (warszawskiej zresztą, bo tam złodzieje, jak wiadomo, najwytrawniejsi, uuuups....) "dolina" to kieszeń, a "doliniarz to ów, co doliny te zręcznie penetruje...

            > Mam pytanie na zasadzie wolnego skojarzenia.

            Uważaj, bo Cię Aiwom zruga... big_grin
        • stefan4 Re: Niżne? 03.03.14, 16:33
          akimiri:
          > Wobec tego jakie one w końcu są, te Niżne Tatry? Wysokie czy Dolne?

          Całkiem wysokie. Najwyższy szczyt, Ďumbier, ma 2043 m n.p.m.

          - Stefan
          • akimiri Re: Niżne? 03.03.14, 16:47
            stefan4 napisał:

            > akimiri:
            > > Wobec tego jakie one w końcu są, te Niżne Tatry? Wysokie czy Dolne?
            >
            > Całkiem wysokie. Najwyższy szczyt, Ďumbier, ma 2043 m n.p.m.

            Wy mi się tu, Stefanie, lapsusów nie czepiajcie. Как говорил товарищ Ленин, не ошибается только тот, кто ничего не делает.
            smile
        • aiwom2 Wysokie i Zachodnie 03.03.14, 17:09
          akimiri napisał:

          > > Tatry są Wysokie, to i chyba Niskie, tak jak jest Beskid Wysoki i Beskid
          > Niski.
          > > "Niżny" to po góralsku "dolny", a "wyżny" to "górny".
          >
          > Wobec tego jakie one w końcu są, te Niżne Tatry? Wysokie czy Dolne?
          > Logicznie: Wysokie, a po góralsku (scil. nielogicznie): Dolne?

          W Polsce głównych pasm Tatr są tylko Wysokie i Zachodnie... Powinny wiec tez istnieć Tatry Niskie i Wschodnie, ale nomenklatura nie zawsze jest logiczna.
          • akimiri Re: Wysokie i Zachodnie 03.03.14, 17:49
            aiwom2 napisała:

            > W Polsce głównych pasm Tatr są tylko Wysokie i Zachodnie... Powinny wiec tez istnieć Tatry Niskie i Wschodnie, ale nomenklatura nie zawsze jest logiczna.

            Ja tam się na Tatrach nie znam, bo raczej z północy jestem, ale ponoć Wschodnie też istnieją.
            • aiwom2 Re: Wysokie i Zachodnie 03.03.14, 17:56
              akimiri napisał:

              > aiwom2 napisała:
              >
              > > W Polsce głównych pasm Tatr są tylko Wysokie i Zachodnie... Powinny wiec
              > tez istnieć Tatry Niskie i Wschodnie, ale nomenklatura nie zawsze jest logiczna
              > .
              >
              > Ja tam się na Tatrach nie znam, bo raczej z północy jestem, ale ponoć Wschodnie
              > też istnieją.

              Tak, sorry, są Tatry Zachodnie i Wschodnie, Wschodnie dzielą się na Wysokie i Bielskie.
Pełna wersja