Roztoczańska muzyka

[stief]

Drodzy Roztoczanie!
A co z muzyką Roztocza? Chciałbym się mylić, ale mam wrażenie, że w tej
kwestii mieszkańcy Roztocza stoją raczej kiepsko...
Dokładniej chodzi mi o muzykę ludową, taką, której korzenie sięgają czasów
dwudziestolecia międzywojennego i dawniejszych. Kiedyś zajmowałem się muzyką
folkową. Nie znalazłem na Roztoczu nic na tyle interesującego, że mogłoby
znaleźć się na płycie z polską muzyką folkową. Słabo szukałem? Może ktoś ma
dostęp do materiałów, które mogłyby obalić tezę, że "Roztocze muzyką leży"?

[blotniarka.stawowa]

stief napisał:

> Dokładniej chodzi mi o muzykę ludową, taką, której korzenie sięgają czasów
> dwudziestolecia międzywojennego i dawniejszych.

Mam fragmenty "Solfeza polskiego" wydanego w 1930 roku. Poszperalam, znalazlam
"ludowe", ale nic regionalnego, bo to chyba raczej mazowiecko-poznanskie
cwiczonka. Nie ustajac jednak w poszukiwaniach folka dla jednego z "bylych
Mikojalow" w spiewniku z lat piecdziesiatych znalazlam ciekawy wybor piesni tzw.
masowych (glownie porywajace, marszowe melodie Dunajewskiego i innych zza
wschodniej granicy). Inspirujace teksty kiedys zacytuje, ale nie teraz, by nie
zespsuc sobie i innym swiatecznego nastroju

[stief]

Dziękuję Ci Błotniarko za trud, który sobie zadałaś!
Fakt, że jest to - poza moim - jedyny post może świadczyć, że, być może, miałem
rację... Ale cóż... Nie można być doskonałym w każdej dziedzinie. Od mużyki
ważniejsze są gorące serca, których na Roztoczu nie brakuje!
Zresztą dzieje tego regionu być może nie pozwoliły na wytworzenie
niepowtarzalnego i interesującego folkloru, charakterystycznego dla
Zamojszczyzny. Czasem czynnikiem mobilizującym do tego typu poszukiwań jest
poczucie wyobcowania na jakimś terenie (patrz na przykad wspaniała kultura
Łemków). Przed I wojną nie było takich możliwości, a po niej pewnie takiej
potrzeby już nie było.
Ponadto wiadomo jaki wpływ na twórczość lokalnych twórców ma to, co dzieje się
w świątyniach... Porównajmy śpiewy cerkiewne do "podnosowego mruczenia" i
jednogłosowego śpiewu w kościołach. Myślę, że to też ma swoje znaczenie.

[czuk1]

Nie znam sie na temacie,... ale jeśli są regionalene - biłgorajskie, zamojskie
stroje i obrzędy ludowe, sztuka i poezja ludowa - to powinna być ( przynajmiej
teoretycznie) regionalna muzyka.
A czy niektore utwory Karola Namysłowskiego, przetworzone teraz przez
(działającą ponad sto lat) Polską Orkiestrę Włościańską nie dokumentują
regionalnej muzyki? Z mojego słuchania POW (Orkiestry) sadze, że tak.Są utwory
i wykonanwstwo obecne nawiązujące do regionu.
pzdr mariusz

[tomalab1]

Ciekawy bardzo temat.Mimo tego że znam Roztocze Południowe nieźle(tak mi się
wydaje) to o muzyce roztoczańskiej niewiele wiem-oczywiście muzykę graną
przez p.Kłosiewicza(jest z Warszawy ale związał się z Narolem) trudno
nazwać roztoczańską.Szkoda że nie interesuje Cię muzyka Podlasia-

[januszx]

internet nie słuzy do słuchania muzyki ...chociaż chyba sie mylę)

Pozdrawiam sylwestrowo
J

[niwelamuk]

Oszalałeś!
Muzyka Roztocza jest jedną z ciekawszych i w Polsce środkowej!. Zachowała dużo
archaizmów, melodii o wąskim zakresie (np. opartch na 2 dźwiękach) typowych dla
czasów przedchrześćjańskich !

Muzyka instrumentalna: Kapela Bżdziuchów, skrzypkowie Sulowski, Głaz, Widz, i
kilkunastu mniej znanych. Kapele w składzie skrzypce+ bębenek, lub XIX wieczny
skład: skrzypce, skrzypce sekund (bez bębenka- który jest NOWYM instrumentem w
Polsce!).
Mnóstwo, całe mnóstwo śpiewaczek, w każdej niemal wsi po kilka z dużym
repertuarem pieśni, ballad (czasem bardzo starodawnych), pieśni korowajowych
(część obrzędu weselnego), kolęd.

Dużo nagrań nadawało Polskie Radio, a sporo znalazło się na płycie Muzyka
Źródeł, a dawniej też Polish Folk Music (Polskie Nagrania).

W 2004 roku mało muzykantów i śpiewaczek jeszcze żyje, jest kilkanaście zespołów
śpiewaczych m.in. bardzo znany z Kocudzy (współpracujący z muzykami dawnymi), z
Janowa Lub., z Łukowej (5 zespołów w tym męski).
No to na początek tyle...

PS. to że nikt nie odpowiedział ci na forum, to nie oznacza że nie ma muzyki na
Roztoczu ...

[czuk1]

A jednak. Nieporozumienie wynika z powodu nie ustalenia pojecia - muzyka
roztoczańska.
Jeden będzie uważał, że mówimy o muzyce ludowej regionalnejna Roztoczu
przekazywanej od pokoleń, drugi będzie poszukiwał kompozycji i kompozytorów
reprezentujacych muzykę z Roztocza.
Ten pierwszy znajdzie na Roztoczu skarnicze regionalnej muzyki ludowej, zywej,
wykonywanej przez dziesiątki zespołów muzycznych (kapel glonie), śpiewaczych ,
teatralnych.
Drugi szukal bedzie muzyki regionalnej tej pierwotnej, komponowanej specjalnie
w stylu regionalnym ze słowami w gwarze tego regionu. Ten drugi (wg mnie)
powinien szukac w fachowej "literaturze przedmiotu". K.Namysłowski wniósł tu
swój konkretny wklad.
A ten pierwszy ma mozliwość udokumentowania - choć by zagladajac do domow
kultury czy dokumentacji Festiwalu Kazimierskiego - muzyki regionalnej
Roztocza w skali niespotykanie duzej i bardzo zróżnicowanej. Muzyka
ta jest przekazywania z pokolenia na pokoleni. I nikt nie może powiedzieć, że
nie ma ludowej muzyki na Roztoczu.
Tak uzupełnil bym swoja poprzednia wypowiedź. m

[stief]

niwelamuk napisał:

> Oszalałeś!
Takie postawienie sprawy od razu na początku nieco mnie peszy... Ale postaram
się odpowiedzieć, nie zwracając uwagi na tak kategoryczną ocenę mojej kondycji
psychicznej.. A więc do dzieła:
Pojęcie "ciekawe" jest pojęciem względnym. Dla jednego (np. etnografa) "ciekawa
muyka" to taka, w której można odnaleźć archaizmy, czy melodie wywodzące swoje
korzenie z czasów przedchrześcijańskich. Dla drugiego (np. muzyka
folkowego) "ciekawa muzyka" to taka, która niesie za sobą możliwości
rozwinięcia jej, przystosowania nieco do czasów współczesnych, dodania pewnych
warstw i dodatkowych smaczków, które mogłyby spowodować, że muzyka ta - pomimo,
że nie zmieniona w zakresie linii melodycznej czy tekstu - będzie bardziej
atrakcyjna niż połączenie skrzypiec i bębenka.
Oczywiście! Komuś może się podobać właśnie surowa forma, pozbawiona
współczesnych instrumentów. Komuś innemu może się podobać "cepeliowa" Orkiestra
Włościańska z klasycznym dla takich orkiestr zestawem instrumentów (np.:
klarnet, skrzypce, skrzypce sekund, akordeon, kontrabas i bęben z "cykiem").
Wiem, że na płytach, które zawierają muzykę ludową można znaleźć róznież
roztoczańskie melodie. Ale płyty te mają na celu bardziej zapisanie folkloru w
nienaruszonej formie, niż prezentację tego co naprawdę wartościowe,
przynajmniej z muzycznego punktu widzenia.
Rozpoczynając ten wątek miałem nadzieję, że ktoś jest w posiadaniu nie
publikowanych nigdzie pieśni (chociażby właśnie korowajowych), czy dziadowskich
(wtajemniczeni wiedzą, że chodzi tu o pieśni wykonywane przez tzw. dziadów, np.
z towarzyszeniem liry korbowej), albo ballad czy kolęd pochodzących z Roztocza.
Przyśpiewki prezentowane z towarzyszeniem bębenka, melodie oparte na dwóch
dźwiękach, czy wykonywane solo przez koła gospodyń wiejskich na festiwalu w
Kazimierzu są wyświechtane i - przynajmniej dla mnie - mało interesujące. I to,
że tak właśnie piszę nie jest dowodem - przynajmniej tak mi się wydaje - na to,
że oszalałem. Takie jest po prostu moje zdanie i taki a nie inny mam gust.
W pierwszym poście napisałem: "chciałbym się mylić". Jeśli tak jest i Niwełamuk
ma dostęp do wartościowych materiałów zawierających muzykę Roztocza i zechce
się ze mną (z nami) podzielić, to naprawdę będzie mi bardzo miło.
Z przyjemnpością przewertuję też (o ile uda mi się do nich dotrzeć) opracowania
Namysłowskiego, o których wspomniał Czuk1. Może akurat są tam jakieś perełki..?

[blotniarka.stawowa]

stief napisał:
> Rozpoczynając ten wątek miałem nadzieję, że ktoś jest w posiadaniu nie
> publikowanych nigdzie pieśni (chociażby właśnie korowajowych), czy
> dziadowskich

Z wyrazami uznania Stiefie za elegancka odpowiedz na (nieco mniej elegancki)
wpis przepisuje Ci piesn dziadowska. Nie jest ona niestety niepublikowana,
przeciwnie, choc pochodzi z XIX wieku jest dosc szeroko rozpowszechniona,
istnieje tez w kilku wersjach. Tak na wszelki wypadek, gdybys jej nie znal, oto
ten dziadowski "utwor antypijacki"

Moi panstwo posluchajcie, co wam powiem, uwazajcie,
Co sie tutaj teraz powie, to sie kazdy zaraz dowie.
I nad tym sie zastanowmy, o gorzalke sie poklocmy.

Gorzalino, podly trunku, ty narobisz nam frasunku!
Przeciez nieszczesliwy pijak, nie zgodzi sie w domu nijak.
Podobny do zmoklej kury, czesto robi awantury.

Kure, kaczke, zwitek welny - bierz karczmarzu, dawaj pelny!
Nie wyjdzie z karczmy dopoty,
Az sprzeda ostatnie buty.

Ludzie patrza na pijaka, wraca z karczmy na bosaka.
Nogi nie chcialy mu sluzyc, wiec chcialby sposobu uzyc.
Tak sie po drodze zataczal, jakoby gesi nawracal.

Chcial gorzalke unormowac i do domu powedrowac.
Lecz gorzalka zwyciezyla, w row pijaka przewrocila.
Teraz pijak lezy w rowie, mowi: swinio, twoje zdrowie.
Dawaj pyska! Juz sie pijak z swinia sciska.

A narod sie przypatruje, pijak z swinia sie caluje.
Choc wieprzowi jest kolega, nic mu na tym nie podlega.
Nic mu na tym nie zalezy, chociaz czesto w blocie lezy.

Lezal w blocie trzy godziny. A gdy powstal, siny, drzacy,
Pijackie se piosnki nucil i nie raz sie w row przewrocil.
I mocno sie porozbijal, bo kamieni nie omijal.

Zabladzil tej ciemnej nocy, wola diablow do pomocy.
I czarci mu usluzyli, gdzie potrzeba prowadzili.

Kroczy pijak na te drogi. Zona mowi, mezu drogi,
milcz ty babo! pijak rzecze. Zadne z was dzis nie uciecze.
Dzieci glodne, zona chora, istna Sodoma - Gomora.

Dzieci pomiedzy ta sprzeczka, ratowaly sie ucieczka.
Pijak rzucil sie na zone, jak to zwierze rozujuszone.
Palnal flaszka miedzy oczy. Wiwat diable. Krew sie toczy.

Biedaczka padla na progu i oddala ducha Bogu.
Patrz pijaku, cos narobil. Szkoda ciebie nieboraku.
Dzis gorzalka w glowie wierci, a coz bedzie tam, po smierci?

Bod zasiadzie w majestacie i surowo spojrzy na cie.
I zapyta ciebie przecie: cos uczynil na ytm swiecie?
Ty zamilkniesz, spuscisz oczy, na to diabel nagle skoczy
Palnie lapa po lysinie, a tobie z ust wodka plynie.
Plynie struga, niby rzeka, aniol broni, czart dopieka.

A glos Bozy glosno rzecze: cos zrobil nedzny czlowiecze?
Na nic zale, na nic jeki. Rozpacz wsrod szatanskiej meki.
Pojdzmy, juz czas drogi bracie, oczysc plame na twej szacie.

Niech gorzalke diabel bierze! Hej, do pracy z Bogiem szczerze
Kazdy na to niech pamieta, ze nie jestesmy bydleta.
Nie bydleta ani swinie, by sie topic w gorzalinei.
Jestesmy przeciez lud Bozy, niech pijanstwo sie nie mnozy!

[stief]

Błotniarko!
Muszę przyznać, że twórca był niewątpliwie bardzo utalentowanym Dziadem!
Ciekaw jestem tylko czy to właśnie na Roztoczu znalazł wenę, tudzież
okoliczności, które go popchnęły do napisania tej jakże pouczającej pieśni..?

Piesn dziadowska "O Pijaku"

[blotniarka.stawowa]

)
talent Dziada w istocie niewatpliwy, nawet podejrzewam, ze Dziad ow zaznal w
swoim czasie jakiegos wyksztalcenia.
Etnograf Franciszek Kotula przypuszcza, ze ta piesn rownie dobrze mogla byc
dzielem jakiegos klasztornego braciszka, ktorzy czesto pisywali takie
"pouczajace poematy". Wena tudziez okolicznosci powstania tego utworu zaistnialy
wg Kotuli na rzeszowszczyznie, choc niewatpliwie i Roztocze moglo dostarczyc
niejednego pierwowzoru do tytulowej postaci

[czuk1]

Temat bardzo wartosciowy - wg mnie - do dalszej kontynuacji.
Wydobywam - by nie zapomnieć. mariusz

[czuk1]

Już w marcu br. wydobyłem na wierzch tę dyskusję Stiefa, blotniarki,tomlaba,
niwelama,... bardzo ciekawą lecz nie dokonczona.
m