Balaton-Expres

[klausberg]

Skoro jestesmy juz przy temacie kolejowym, pytanie do Mariusza jako milosnika
i znawcy kolei.
Czy znasz moze historie i szczegoly kolejki waskotorowej, ktora swego czasu
kursowala w Katowicach pomiedzy Szopienicami i Giszowcem, tzw. Balaton-
Ekspres?

[Gość: MS]

klausberg napisał:

> Czy znasz moze historie i szczegoly kolejki waskotorowej, ktora swego czasu
> kursowala w Katowicach pomiedzy Szopienicami i Giszowcem, tzw. Balaton-
> Ekspres?

Małe sprostowanie- nazywała się "Balkan-Ekspres"- oczywiście była to nazwa
nieoficjalna nadana przez miejscową ludność. Dnia 25.05.1909
przedsiębiorstwo "Giesche Sp-ka Akc." uzyskało od władz kolejowych koncesję na
prowadzenie prywatnego ruchu kolejowego. Kolej wąskotorowa (785 mm) łacząca
szopienickie huty metali nieżelaznych (m.in. Wilhelmina, Uthemann, Bernhardi)
przeznaczona była głównie do transportu towarowego ale przewoziła również
robotników i urzędników spółki. 6.01.1914 Dyrekcja Okregowa Kolei w Katowicach
udzieliła koncesji na prowadzenie ruchu osobowego na odcinku łączącym
szyb "Carmer" (obecnie Pułaski) z Giszowcem (poźniej trase wydłużono do
szybu "Wojciech"). W latach 1910- 1919 kolej państwowa zatwierdziła specjalne
przepisy eksploatacyjne dla tej kolei. W 1929 zostały one ponownie zatwierdzone
przez polską Dyrekcję Okregową Kolei w Katowicach i wydane w formie jednej
ksiazeczki z dwujęzycznym tekstem (polskim i niemieckim). W tym czasie kopalnia
uzyskała dodatkowe zezwolenie na przewóz pociągami osobowymi rodzin swoich
pracowników. O to zezwolenie ubiegano się od 1923 roku. Z kolejki korzystali
oczywiście nie tylko pracownicy i ich rodziny ale również (nieoficjalnie)
okoliczna ludność. Przejazd był darmowy. Przed wojną z tego środka transportu
korzystało dziennie 8000 osób! Na początku tabor składał się z parowozu i
czteroosiowych krytych wagonów towarowych przystosowanych do przewozu osób
(tzw. towosów). Do roku 1935 linę tą zelektryfikowano pradem stałym o napieciu
1100V i od tamtej pory Balkan-Ekspres ciagnął elektrowóz. W latach
piecdziesiatych pociągami na tej linii przewozono ok. 6000 osób w ciagu doby.
Rozkład przewidywał 23 pary (czyli w jedną i drugą stronę) stałych pociagów na
dobę i 3 pary dodatkowych. Pociag był zestawiony z elektrowozu firmy "Siemens"
o masie własnej 22 tony i 8 wagonów czteroosiowych (towosów) o masie własnej 4
tony. Na krótki czas w końcu lat sześćdziesiatych relację pociągu wydłużono do
stacji Katowice Szopienice. W 1975 roku były następujące przystanki- Szyb
Wojciech (km.0,000), Szyb Ligoń (km.0,890), Szyb Poniatowski (km.1,500), Szyb
Pułaski (km.1,960), Osiedle Wysockiego (km.2,660), Giszowiec (km.3,980). W roku
1975 pociągi ciagnęła juz lokomotywa spalinowa typu WLs150 lub WLs180 a w
składzie było tylko 5 wagonów. 31.12.1977 miał miejsce ostatni kurs pociagu
osobowego na trasie Giszowiec- szyb "Wojciech". Na linii pozostały tylko
pociagi towarowe które też z czasem zlikwidowano. Do dzisiaj pozostału tylko
nieliczne fragmenty torowiska i dwa wagony "towosy" ustawione na krótkim
odcinku torów bodajze przy szybie "Pułaski". To tyle w skrócie. Przy opisie tym
pomagałem sobie ksiązką Krzysztofa Soidy "Koleje waskotorowe na Górnym Ślasku".
Pozdrawiam
Mariusz

[klausberg]

Piekne dzieki!!! Piszac ten post nie bylem pewien czy nazywala sie Balaton czy
Balkan-Ekspres. Jeszcze raz wyrazy szczerego podziwu dla Twoje pasji!
Pozdrowienia i powodzenia.