literatura arabska

[cien_wiatru]

Poleccie mi jakichs pisarzy arabskich. Znam tylko Mahfouza, bardzo mi sie
podoba, chcialabym przeczytac wiecej z tamtych stron. Moze byc po angielsku,
francusku i niemiecku.

[cien_wiatru]

jak to, nikt nic nie wie ?

[hajota]

Wie, tylko czasu na razie nie miało, żeby coś więcej napisać :-)
Podrzucam "spod dużego palca" kilka tytułów, które ukazały się po polsku:
Hanan asz Szajch "Kobiety z piasku i mirry"; o losach czterech kobiet z różnych
środowisk zamieszkałych w Arabii Saudyjskiej. Autorka jest Libanką, mieszka w
Londynie, na pewno była tłumaczona na angielski i francuski, w transkrypcji
angielskiej jej nazwisko będzie zapewne zapisywane Sheikh albo jakoś podobnie.
Gamal al-Ghitani "Barakat"; ciekawy autor egipski średniego pokolenia,
historyczna powieść z kluczem o patologii władzy.
Ghada as-Samman "Koszmary Bejrutu"; beletryzowana relacja znanej libańskiej
pisarki o wojnie domowej w Libanie - tej w 1975 roku.
Różni autorzy "Skorpion. Opowiadania egipskie"; jak nazwa wskazuje.
J.w., "Ziemia smutnej pomarańczy"; zbiór opowiadań różnych arabskich autorów.
Ghassan Kanafani "Głowa kamiennego lwa"; opowiadania czołowego prozaika
palestyńskiego.
"Pieśni gniewu i miłości" - antologia poezji współczesnej.
Ahdaf Soueif, Egipcjanka pisząca po angielsku, W.A.B. wydało niedawno jej
powieść (tytułu nie pamiętam).
To byłoby na tyle jeśli chodzi o literaturę współczesną. Ukazało się też kilka
pozycji z literatury - głównie poezji - klasycznej, ale o tym już nie dzisiaj :-)
No i oczywiście Koran i pełne wydanie Baśni z Tysiąca i Jednej Nocy.
Warto też zajrzeć na stronę wydawnictwa Dialog - czasem publikują jakieś krótsze
formy literackie z literatur orientalnych, w tym arabskiej.

[chiara76]

może być coś z ostatnio wydanych? Marsha Mehran, "Zupa z granatów", ale to
raczej coś z lżejszej literatury (chociaż niektóre problemy przedstawione wcale
nie lekkie)...i (tego nie czytałam ) Gina B. Nahai "Księżyc i Anioł"...

[hajota]

To literatura perska, nie arabska!!! Zupełnie insza inszość, choć podobnymi
robaczkami piszą.

[chiara76]

hajota napisała:

> To literatura perska, nie arabska!!! Zupełnie insza inszość, choć podobnymi
> robaczkami piszą.

no tak, to wtopa, biczuję się;)
ale może się komuś przyda, jak już poszperwałam w pamięci?

[cien_wiatru]

Wielkie dzieki !!! jak to milo spotkac tak oczytanych ludzi.....

Nie myslcie sobie, ze ja tylko czekam, zeby mi ktos podal wszystko na talerzu,
poszlam dzis do biblioteki, jest tam taki dzial o nazwie inne kraje, wrzucaja
do tego dzialu wszystko co nieeuropejskie, znalazlam tam wspomniana Hannah asch-
Scheikh i znanego mi, ale zapomnianego Algierczyka Tahar ben-Jellouna. I to by
bylo niestety na tyle.

Przypomnialo mi sie, ze w krajach niemieckojezycznych niezmiernie popularny
jest Syryjczyk Rafik Schami, mieszkajacy od lat w Niemczech i piszacy po
niemiecku. 2 lata temu jego powiesc "ciemna strona milosci " ( w oryginale "
Dunkle Seite der Liebe " )byla bestsellerem. Wstyd sie przyznac, ale nie
czytalam.....

Gdybyscie mieli jeszcze jakies pomysly, to mi podrzuccie.

[kyos]

oczywiście wspomniany już "Barakat" al-Ghitaniego
interesujący jest również "Prorok" Chalila Gibrana --coś jakby trawestacja
Koranu (również autor "Piasku i piany", ale tego nie czytalem)

i to by było na tyle :) niestety

[kyos]

hajota napisała:

> To literatura perska, nie arabska!!!

no cóż wspomniane przez Ciebie "Baśnie z Tysiąca i Jednej Nocy" też nie są
arabskie --to kompilacja muzułmańskich (fakt że np. islamskie dżinny to wkład
arabskiej dżahilijji) baśni raczej z kręgu persko-indyjskiego (por.np. "Księgę
papugi"), zresztą autorem tego zbioru był Pers o ile się nie mylę

[akondze]

Baśnie są kompilacją motywów perskich, arabskich, indyjskich i może jeszcze
jakichś innych... na europejskie języki tłumaczone były głównie z arabskiego..

----------
...skwak?

[hajota]

Ale zostały spisane po arabsku i były tłumaczone z wydań arabskich.
Poza baśniami perskimi (starszymi zresztą niż islam) składa się na nie mnóstwo
arabskich bajek i podań ludowych z różnych krajów i epok. "Autora" jako takiego
nie mają, raczej różnych kompilatorów. Podstawą przekładów europejskich jest
wersja powstała w Egipcie.
Sami Arabowie nie uznają ich zresztą za wybitne dzieło literackie, sławę zyskały
raczej dzięki Europejczykom zauroczonym Wschodem.

[kyos]

primo --napisałem:
> baśni RACZEJ z kręgu persko-indyjskiego
tzn. że RÓWNIEŻ z kręgu arabskiego (w końcu ukształtował się w Bagdadzie i
Kairze), ale NIE wyłącznie, ani w stopniu przeważającym

secundo
"U podstaw tego zbioru leży zespół opowieści przetłumaczonych w pierwszych
wiekach islamu z pahlawijskiego na arabski." ("Historia Arabów" Hourani)
pahlawijski --język sasanidzkiej Persji --stąd moja uwaga że autorem
(pierwotnego) zbioru musiał być Pers (Arab by raczej nie przetłumaczył bo tego
języka nie znał)
napisałaś:
> Sami Arabowie nie uznają ich zresztą za wybitne dzieło literackie
i nic dziwnego skoro sami Arabowie mają własną poezję przedmuzułmańską
(choćby "madżnun Lajla") i epopeję "Dni Arabów"

tertio
nie rozumiem czemu uwaga o spisaniu "w języku arabskim" ma być przesądzająca
o "arabskim charakterze" tych baśni? arabski był muzułmańską łaciną, który jako
język wszechogarniającego islamu wyparł lokalne języki (aramejski, syryjski,
koptyjski, grecki; poza perskim)
"arabski" to nie to samo co "muzułmański" --zbiór baśni "Tysiąc i jedna noc"
kształtował się w wielokulturowym świecie islamu Abbasydów, a nie czysto
arabskim islamie Umajjadów

[hajota]

Ależ ja się nie chcę kłócić :-) Tak się składa, że mam za sobą studia
arabistyczne (oraz trochę książek specjalistycznych pod ręką) i to, o czym
piszesz, jest mi świetnie znane. Tylko, jak pewnie wiesz, pisanie w Internecie
skłania do skrótowego formułowania myśli, więc z faktu, że ktoś nie napisał
referatu na dany temat, nie wynika, że jest w tej dziedzinie ignorantem.
Chodziło mi głównie o to, że literaturoznawcy powszechnie zaliczają "Baśnie" do
kanonu literatury arabskiej, a nie perskiej, przyjmując kryterium języka, w
jakim ostatecznie zostały spisane.
pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99ga_tysi%C4%85ca_i_jednej_nocy
encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3928427

[kyos]

hajota napisała:

> Chodziło mi głównie o to, że literaturoznawcy powszechnie zaliczają "Baśnie"
> do kanonu literatury arabskiej, a nie perskiej, przyjmując kryterium języka, w
> jakim ostatecznie zostały spisane.

trochę schizofreniczne --analogicznie można dowodzić że najstarsze baśnie
polskie nie są polskie lecz łacińskie
(łacińskojęzyczne kroniki: Galla Anonima -zawierająca podanie o Piaście
Kołodzieju i królu Popielu i chyba też o Lechu, Czechu i Rusie;
oraz Wincentego Kadłubka -zawierające legendy krakowskie)

tak samo w oparciu o kryterium języka należałoby większość dzieł XVIII-
wiecznych zaliczyć do literatury francuskiej, a większość współczesnych do
literatury anglosaskiej --bez względu na pochodzenie kulturowe autorów
--właściwiej wg mnie byłoby zaś rozróżniać np. literaturę anglo-języczną od
anglosaskiej

[Gość: włóczęgawsmokingu]

Polecam tomik "Klasyczna poezja arabska. Poezja epoki Abbasydów VIII - XIIIw.".
Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1988 (seria: Biblioteka Poetów Exlibris). Na
Allegro za kilkanaście złotych czasem się trafia. Ponad 200 stron ze wstępem i
krótkimi notkami o autorach. Przekłady autorstwa: Janusza Daneckiego,
Aleksandry Witkowskiej i Jolanty Kozłowskiej. Zawiera poezje następujących
autorów: BASZSZAR IBN BURD, ABU NUWAS, ABU AL-ATAHIJJA, ABU TAMMAM, AL-BUHTURI,
IBN AL-MUTAZZ, AL-MUTANABBI i ABU AL-ALA AL-MA'ARRI.
BASZSZAR IBN BURD
Mówili: przecież ty jej nie mogłeś zobaczyć!
Odrzekłem: tylko ucho prawdę sercu powie.
Nie jestem pierwszy, który pokochał dziewczynę,
choć mogę tylko słuchać i chłonąć aromat.
O ludzie! Pokochałem nie widząc jej wcale.
Cóż mi po oczach, ja ją sercem widzę.
ABU NUWAS
Pewnego razu ujrzałem Al-Fadla,
który zajadał chleb i słoną rybę.
Zgorzkniały człowiek widząc, że nadchodzę,
łzę uronił, a potem żałośnie zapłakał.
A kiedy rzekłem, że poszczę w ramadan,
wybuchnął szczerym i serdecznym śmiechem.
ABU NUWAS
Są cztery źródła radości
dla ciała, serca i duszy:
to wino, ogród i woda,
i pięknych oczu uroda.
ABU AL-ATAHIJJA
We wszystkim znajdujesz mądrość i naukę,
która ci przypomina, żebyś był rozsądny.
Świat nam ofiarowano na króciutką chwilę.
Człowiek przychodzi tutaj po to, aby odejść.
ABU AL-ATAHIJJA
Człowiek jest jak księżyc tak dobrze ci znany.
Najpierw słaby i wątły, z wolna sił nabiera,
rośnie i staje w pełni, a potem - mój Boże,
kurczy się, słabnie i znika w ciemności.
ABU AL-ATAHIJJA
Rodzimy się dla śmierci, dojrzewamy dla niej,
wszyscy zmierzamy prosto do nicości.
Po co stawiać budowle, skoro iść nam trzeba
ku ziemi, z której powstały nasze wątłe ciała?
Śmierci nieunikniona, oto idziesz do mnie,
nikogo nie wyróżniasz, nie jesteś okrutna.
Bez wysiłku pokonasz dziś moją siwiznę,
jak ona pokonała kiedyś moją młodość.
ABU AL-ATAHIJJA
Kto żyje z ludźmi w zgodzie, ten będzie bezpieczny.
Kto przeklina każdego, ten będzie przeklęty.
Kto jest niesprawiedliwy, będzie wiecznie cierpiał.
Kto okazuje litość, ten znajdzie współczucie.
ABU TAMMAM
Musisz dotrzymać słowa, jeśli powiesz: tak.
To obowiązek dla szlachetnych ludzi.
Trzymaj się swego, jeśli powiesz: nie,
żeby cię ludzie nie nazwali kłamcą.
ABU TAMMAM
Gdybyś się składał z samych tylko zalet,
mógłbyś zapalić wszystkie serca świata.
AL-BUHTURI
Cisza nastała, wszystkie udręczone oczy,
oprócz moich, sen czułym ramieniem otoczył.
Tęsknota biegła szybko jak cichy posłaniec
prosto do ciebie, do twojego serca.
Wiem, że pragnienie zdobywania szczęścia
to droga, która wiedzie na wieczne wygnanie.
AL-BUHTURI
Nic nie skryjesz przed łzami,
kiedy sen cię zdradzi.
Jeśli do niej powrócisz,
rozpacz cię pokona.
AL-BUHTURI
Jeśli źrenice nieba nie zapłaczą łzami,
to ziemia nie wybuchnie wesołą zielenią.
Powieki kwiatów nie zapłoną blaskiem,
jeżeli nie napoją swojego pragnienia.
AL-BUHTURI
Kto żył na świecie ten jest naznaczony.
Kiedy poprzez cierpienia patrzymy
na świat,
wszystko staje się dla nas dźwiękiem bez znaczenia.
IBN AL-MUTAZZ
Czas jest pełen powagi,
a ty wciąż się bawisz.
Na pijaństwie, na bzdurach
życie twe przemija.
Ileż to jeszcze razy
pełnym głosem powiesz:
Jutro będę żałował.
A śmierć wciąż się zbliża.
AL-MUTANABBI
Człowieka szlachetnego zdobędziesz szacunkiem,
szanując podłych, budzisz ich bezczelność.
AL-MUTANABBI
Człowiek nie może zdobyć wszystkiego, co zechce,
bo wiatr nie musi słuchać bezradnego statku.
ABU AL-ALA AL-MA'ARRI
Bywają ludzie, których słowa są jak cenne perły,
słuchamy ich zachłannie łowiąc wszystkie zdania.
Mowa innych jest żwirem, przemija bez echa,
nic w myślach nie zostaje prócz szmeru spadania.
ABU AL-ALA AL-MA'ARRI

[Gość: włóczęgawsmokingu]

Trochę za długo było i obcięło, więc dodam tutaj to, co obcięło.
ABU AL-ALA AL-MA'ARRI
Musicie mi wybaczyć. Ja od tego świata
niewiele oczekuję, niczego nie żądam.
Stałem się niewolnikiem w rękach złudnej chwili,
czas płynie obok, a ja stoję w miejscu.
Spytajcie ptaka, dlaczego nie fruwa.
On powie: Spójrzcie, mam złamane skrzydło.
ABU AL-ALA AL-MA'ARRI
Wiedza jest niczym zamek, jeżeli chcesz go zdobyć,
pracuj nad nim tak długo, aż otworzy bramy.
Może cię jednak zawieść, nie spełnić nadziei
jak wiadro, w które niepotrzebnie nalewano wodę.