Czy znacie Karpaty Zachodnie?

[mrb4]

Proponuję rozszerzyć tematykę zagadek, które ostatnio sobie zadajemy na tym
forum, o zagadnienia przyrodnicze.

Pytanie pierwsze:

Jak nazywa się wapienna baszta skalna znajdująca się w Pasie Skałkowym
między Dursztynem a Krempachami?

Odpowiedzi proszę udzielać na moją skrzynkę, do północy z niedzieli na
poniedziałek (godzina 24.00, 20/21 lipca).

Poprawna odpowiedź

[mrb4]

Jest to Lorencowa Skałka. O ile mi wiadomo, miejscowi nazywali tak zawsze ową
basztę skalną (porównywaną niekiedy do Maczugi Herkulesa w Ojcowskim Parku
Narodowym, chociaż kształt owego tworu przyrody nie przypomina maczugi), ale
na współczesnych mapach nazwa ta przeszła także na sąsiednią górę (co wydaje
mi się błędem).

Zwycięzców nie ma, już niedługo jednak zamieszczę kolejne pytanie i tym razem
dostaniecie więcej czasu na odpowiedź :)

POPRAWKA

[mrb4]

Znalazłem to na portalu Powiatu Nowotarskiego (tak to się chyba pisze, z dużej
litery?), w dziale "Geologia dla każdego":

Spiska Maczuga Herkulesa w rzeczywistości nosi nazwę Gęśle, natomiast
Lorencowe Skałki (w liczbie mnogiej) są grupą skałek, w skład których wchodzą
właśnie owe Gęśle. Wybaczcie pomyłkę, ale widać z tego, że okoliczna ludność -
na której zeznaniach się opierałem - nie stosuje tych nazw zbyt precyzyjnie.

[Gość: Rumcajs]

mrb4 napisał:

> Proponuję rozszerzyć tematykę zagadek, które ostatnio sobie zadajemy na tym
> forum, o zagadnienia przyrodnicze.
>
> Pytanie pierwsze:
>
> Jak nazywa się wapienna baszta skalna znajdująca się w Pasie Skałkowym
> między Dursztynem a Krempachami?
>
> Odpowiedzi proszę udzielać na moją skrzynkę, do północy z niedzieli na
> poniedziałek (godzina 24.00, 20/21 lipca).

A gdziez sa te zagadki? Przepytuje pieknie!

[Gość: Rumcajs]

mrb4!
P.S. Znajduje Twoja zagadke jako bardziej geograficzna, powiem wiecej -
topograficzna[!] nizli PRZYRODNICZA... Pozdr.

[mrb4]

Geografia fizyczna może być traktowana jako nauka przyrodnicza. To sprawa
przyjętej konwencji.

Pytanie drugie

[mrb4]

Jadąc "zakopianką" mijamy w pewnym momencie dużą, wyraźnie wyodrębniającą się
górę o dwu wierzchołkach, między którymi znajduje się jaskinia znana z tego,
że lód często utrzymuje się w niej przez cały rok. Proszę podać nazwę owej
góry (dopuszczalne są dwie formy) oraz jaskini.

Ojojojoj:(

[Gość: roz]

Mrb4 - to straszne....znów pytanie z gatunku tych obnażających czyjąś (tzn.
moją) niewiedzę!
Wiem, że jest jakaś jaskinia w paśmie Lubonia Wielkiego (Beskid Wyspowy), z
tą "zakopianką" chyba też się zgadza:). O lodzie nie słyszałam, zresztą póki co
jeszcze tam moje nogi mnie nie zaniosły:)))
Jeśli jest to prawidłowa odpowiedź, to proszę o fanfary;)

Pozdrawiam.

cdn

[Gość: roz]

Ale nazwy jaskini nie znam :(

[mrb4]

Poszukaj jeszcze. Masz czas do soboty. Prawidłową odpowiedź podam w niedzielę
rano.

Odpowiedź na pytanie drugie

[mrb4]

Jest to Szczebel (znany także jako Strzebel), góra w Beskidzie Wyspowym,
położona niedaleko Lubnia i sąsiadująca od północy z Pasmem Lubonia. Najlepiej
widać ją, gdy jedzie się z Krakowa, pomiędzy Pcimiem a Lubniem. Jej niższy
północny wierzchołek znany jest jako Mały Szczebel. Pomiędzy Małym Szczeblem a
właściwym wierzchołkiem góry znajduje się ciekawa jaskinia Zimna Dziura, w
której lód można często zastać również latem (a niskie temperatury utrzymują
się przez cały rok tak, że aby ją zwiedzać, trzeba się ciepło ubrać nawet w
największy upał).

Pytanie trzecie

[mrb4]

Proszę wymienić nazwy dziesięciu mezoregionów fizycznogeograficznych, na jakie
prof. Jerzy Kondracki podzielił makroregion Beskidy Zachodnie (oczywiście w
pytaniu chodzi tylko o ich część polską).

Pytanie dodatkowe

[mrb4]

Jak nazywa się najwyższy szczyt Gorców?

[Gość: Rumcajs]

mrb4 napisał:

> Jak nazywa się najwyższy szczyt Gorców?

Turbacz (1310 m npm) ;o)))

Ogłoszenie zwycięzcy konkursu

[mrb4]

Zwycięzcą konkursu "Czy znacie Karpaty Zachodnie?" został Rumcajs, który
udzielił poprawnej odpowiedzi na pytanie o nazwę najwyższego szczytu Gorców,
za co otrzymuje 10 punktów. Gratulacje!

Czy znacie Karpaty

[hanys_hans]

Zagadka niy ino do mrb4, niypowiym eli Karpaty wschdnie abo zachodnie bo bydzie
za leke

Ciekawe cz kery zno tyn zoomek

foto.nwgw.de/displayimage.php?album=122&pos=0

[ciupazka]

Patrze, nie byłak tam... no to jako zgadne? Hej!

[hanys_hans]

ciupazka napisała:

> Patrze, nie byłak tam... no to jako zgadne? Hej!

Noo to podpowiym sam dziebko, knipsnyuech tyn zoomek na trasie Konieczna -
Poprad

[ciupazka]

Trenczyn??? Tam jest jakiś zamek (XI w.), przebudowywany i muzeum w
nim , "wieża głodu", "studnia kochanków". A może nie? Godoj, a nie męc!
Hej! Ni ma mnie!

[mrb4]

Jest to Zamek Lubowelski w Starej Lubowli na Słowacji (kiedyś jednak należał do
Polski). Więcej informacji na jego temat możecie znaleźć tutaj.

[hanys_hans]

mrb4 napisał:

> Jest to Zamek Lubowelski w Starej Lubowli na Słowacji (kiedyś jednak należał do
>
> Polski). Więcej informacji na jego temat możecie znaleźć <a
href="http://kresowe.zamki.pl/o.php/staralubowla">tutaj.</a>

Dobro robota mr. b4


hrad.lubovna.sk/
nformacja ze str. www.mati.com.pl/pinkwart/slowacja/zamlub.htm
ZAMEK LUBOWELSKI (Hrad Ľubovňa), 064 01 Stará Ľubovňa, ul. Zámocká 20, tel.:
[phone], [phone], www.hrad.lubovna.sk. Czynny codziennie od
15 maja do 31 września od 900 do 1800. Od 1 października do 30 kwietnia 1000-1500.
Zamek należy ani do najstarszych, ani do najpotężniejszych zamków Słowacji,
jednak odegrał wielką rolę w historii i kulturze zarówno Węgier, jak i Polski.
Został wybudowany jako pograniczna twierdza obronna, mająca przede wszystkim
chronić tereny północnych Węgier przed zakusami Polaków - a przez 360 lat, od
1412 do 1772 r. należał do Polski. Tu mieszkali polscy starostowie,
przedstawiciele polskiej arystokracji, tu niejedokrotnie toczyły się rokowania
między Polską a Węgrami, tutaj też wielokrotnie gościli przedstawiciele królewskich

fot. ze str. hrad.lubovna.sk/
rodów obydwu krajów.
U początków jego historii były jednak nie tylko kwestie polityki
międzynarodowej, ale także kwestie gospodarcze: zamek usytuowany został przy
skrzyżowaniu ważnej drogi ze wschodnich części Słowacji do Moraw, Czech, Austrii
i Italii z drogą prowadzącą z Węgier do Polski pobrzeżem Popradu, którędy
przywożono z Polski sól wielicką i bocheńską, w drugą stronę wywożąc rudy miedzi
i srebra oraz słynne węgierskie wina. Wino zresztą przewożono do Polski także na
tratwach, załadowywanych albo w Gniazdach, albo tuż pod lubowelskim zamkiem i
spławianych Popradem, Dunajcem i Wisłą aż do Warszawy, Torunia i Gdańska. Zamek
powstał też dla kontrolowania osadnictwa na terenach Spisza i Zamagurza i
egzekwowania należnych państwu danin i podatków. Paradoks historii sprawił, że
dochody te przez blisko cztery wieki zasilały skarb polski, a nie węgierski, a
sam lubowelski zamek był najbardziej wysuniętym na południe punktem oparcia dla
polskiego oręża. Był także przez pewien czas symbolem polskości - w latach
szwedzkiego "potopu" (1655-61) tutaj właśnie przechowywane

kaplica fot. ze str. hrad.lubovna.sk/
były polskie klejnoty koronne.
Od 1235 r. o teren Spisza toczy się spór między Węgrami a Polską. Chaos pogłębia
jeszcze polityka dynastyczna. Córka króla węgierskiego Béli IV, Kunegunda, zwana
w Polsce Kingą, wyszła za mąż za krakowskiego i sandomierskiego księcia
Bolesława. Jej działania zmierzały przede wszystkim do zacieśnienia związków
Spisza z Polską, przy czym wykorzystywała tu zarówno anarchię szlachty na
Węgrzech, jak i nieudolne rządy 10-letniego króla Władysława Kumańskiego. Przez
kilkadziesiąt lat wojska Kingi stacjonowały na Spiszu, kontrolując do jej
śmierci w r. 1292 okolice Podolińca i Starej Lubowli.
Po wstąpieniu na tron węgierski ostatniego z Arpadów Andrzeja III władza
centralna umacnia się, a król podejmuje działania dla ochrony granicy z Polską.
Królewscy namiestnicy przejmują z rąk prywatnych zamek w Pławcu (Palocsy). Być
może już wtedy powstaje projekt budowy nowej twierdzy, w nieco lepiej

zamek dolny hrad.lubovna.sk/
pod względem strategicznym położonym miejscu - w Starej Lubowli. Do początków
XIII w. nie ma wszakże potwierdzenia budowy zamku w dokumentach.
W polskiej historiografii funkcjonuje również mało uprawniony pogląd, że zamek w
Starej Lubowli został wybudowany już w początkach XIII w. jako mała forteca
rycerska i należał do polskiego rodu Lubowlitów, wchodząc z skład Ziemi Sądeckiej.
Po śmierci króla Andrzeja w 1301 r. do tronu pretendują 13-letni Karol Robert
Andegaweński i popierany przez oligarchię spiską syn czeskiego władcy Wacława II
- Władysław, który początkowo obejmuje koronę węgierską jako Władysław V.
Żupanem spiskim w 1301 r. został Amadej Aba, którego syn Ján wkrótce zagarnął
okolice Lubowli. Starający się o pozyskanie stronników Karol Robert, w
międzyczasie w 1307 r. koronowany na króla, zaakceptował początkowo ten stan
rzeczy, ale gdy zarówno żupan, jak i inny z możnych arystokratów, Matuš Csák z
Trenczyna, zwrócili się przeciw niemu zbrojnie - doszło do wojny. W 1311 r. Aba
zginął zabity przez mieszkańców Koszyc, a wdowa po nim zobowiązała się m.in. do
zwrotu królowi zamku lubowelskiego. W jej dokumencie po raz pierwszy Zamek
Lubowelski jest wymieniony expressis verbis. Z tego wynika, że zamek w Lubowli
zaczęli stawiać albo Abowie, albo sam król Karol Robert, najwcześniej na wiosnę
1302 r. Pierwotnie składał się on tylko z okrągłej, zwężającej się ku szczytowi
wieży i przyległego do niej gotyckiego pałacu. Zobowiązania wdowy nie dotrzymano
i wiosną 1312 r. w okolicy zamku doszło do walnej bitwy między królem,
wspomaganym przez kilka możnych rodów węgierskich ze Spisza i Szarisza a
wojskami Abów i Matuša Csáka. Zamek zdobyto, a wkrótce potem antykrólewska
koalicja została całkowicie rozbita.
Twierdza przez kilka lat zmienia kasztelanów, w międzyczasie w 1314 r. odwiedza
ją sam monarcha, przez kilkanaście lat zawiaduje nią Filip, a potem Wiliam
Drugethowie - arystokraci francuscy, którzy dotarli na Węgry razem z młodym
władcą andegaweńskim. Wreszcie w 1330 r. Wiliam Drugeth zwraca zamek królowi.
Mało wiadomo o wystroju wnętrza i dalszych inwestycjach w zamku w XIV w., ale z
całą pewnością wyposażenie było bogate, jako że kasztelani kilkakrotnie gościli
w jego murach członków rodzin królewskich. W czerwcu 1392 r. przebywała tu
królowa Maria, cztery lata później przez dłuższy czas mieszka na zamku w Lubowli
król Zygmunt Luksemburski. Dwukrotnie jeszcze zamek jest przez króla darowywany
węgierskim arystokratom - w 1399 r. Mikulašowi Horváthowi, a potem, gdy ten
zbuntował się przeciw królowi - Imrichowi z Perina. W 1410 r. król przejmuje
zamek z powrotem, jako ważną twierdzę pograniczną. Obszar dominialny, związany
własnością z zamkiem obejmował wtedy wsie Nowa
Lubowla,...............................................................................