Szwajcaria

[turdoradca]

www.mojaszwajcaria.pl/ to jest dobre na początek :)

[pilot_poz]

Z Rzepy z 12.05.2006 (szybko, póki nie trafi do płatnego archiwum)

W pobliżu Lucerny wznosi się Mont Pilatus, góra Piłata. Przez stulecia wierzono,
że skończył tam życie Piłat i że jego duch nadal pokutuje na szczycie. Dziś na
to dawne miejsce przeklęte prowadzi kolejka zębata, której tor o nachyleniu do
48 proc. jest najbardziej stromy na świecie. Szwajcaria pełna jest podobnych
rekordów - tu znajduje się także najwyżej położona stacja kolejowa w Europie i
bankomat.

Ale Szwajcaria to nie tylko Alpy, zegarki czy czekolada. To przede wszystkim
kraj starej mieszczańskiej kultury, zabytkowych miast, artystów, budowniczych i
filozofów. Dziś pokazujemy w "Moich Podróżach" to mniej znane oblicze Szwajcarii
- renesansowe zaułki Neuch atel, kościoły Fryburga, muzea Bazylei, secesyjne
hotele Montreux.


BAZYLEA
Ulice pełne sztuki

Bazylea ma wiele do zaoferowania turystom zainteresowanym zabytkami przeszłości,
miłośnikom malarstwa i rzeźby. Szczyci się pięknym starym miastem, najstarszym w
Szwajcarii uniwersytetem, kolekcjami sztuki dawnej i awangardowej

Usadowiła się w miejscu, gdzie Ren gwałtownie skręca z zachodu na północ, na
styku trzech granic - Szwajcarii, Niemiec i Francji. Rzeka dzieli ją na dwie
części: na północnym brzegu leży - niegdyś biedniejsza, robotnicza - Mała
Bazylea (Kleinbasel), otoczona terytorium niemieckim, na południowym - Wielka
Bazylea (Grossbasel), gdzie skupiły się reprezentacyjne gmachy i najważniejsze
zabytki.
Monumentalna katedra

Niemiecka nazwa Basel i francuska Bale pochodzą od łacińskiej nazwy osady
Basilia, założonej przez Rzymian w IV wieku. Ranga miasta wzrosła w VII wieku,
gdy zostało siedzibą biskupa. W X wieku Bazylea należała do Burgundii, od XI
wieku - do Cesarstwa Niemieckiego, w 1501 roku przystąpiła do Związku
Szwajcarskiego, w burzliwym okresie reformacji w całości przyjęła protestantyzm.

Münster, romańsko-gotycka katedra św. Marcina o dwóch wieżach, wciąż jest dumą
miasta. Podczas reformacji straciła znaczną część wystroju - protestanci mieli
obowiązek unikać bezpośrednich wizerunków boskiej Istoty, toteż wiele sakralnych
obrazów i rzeźb zniszczyli. Nadal jednak Münster zachwyca wspaniałą,
monumentalną architekturą. Szczególnie cenny jest bogato rzeźbiony portal
romański św. Galla w północnym ramieniu transeptu. Bogata dekoracja (sąd nad
zmarłym fundatorem) na szczęście przetrwała.

Wewnątrz katedry na uwagę zasługuje misternie rzeźbiona gotycka chrzcielnica
oraz grobowiec Erazma z Rotterdamu. Wielki humanista, autor "Pochwały głupoty",
mieszkał w Bazylei przez osiem lat, to dzięki niemu tutejszy uniwersytet,
założony już w 1460 roku, stał się kwitnącym centrum szwajcarskiego odrodzenia.
Kiedy protestanci narzucili miastu swoje reguły, Erazm - który krytykował
Kościół, ale nigdy nie poparł Lutra - opuścił miasto i osiedlił się w niedalekim
Fryburgu Bryzgowijskim, pozostającym pod władzą katolickiej Austrii. Popłynął
Renem. "Licznie zgromadzony tłum przypatrywał mu się, gdy 13 kwietnia 1529 r. w
asyście kilku przyjaciół wsiadał na statek; nie wyrządzono mu jednak żadnej
krzywdy" - pisał Johan Huizinga w książce o swoim wielkim rodaku.

Czerwony ratusz i sławne pierniki

W konkursie na najbardziej niezwykły ratusz w Europie Bazylea miałaby duże
szanse zająć jedno z pierwszych miejsc. Tutejszy Rathaus jest intensywnie
czerwony, z mnóstwem złoconych malowideł, przedstawiających ogromne sylwetki
ludzkie i liczne herby. Oczy bolą od tego neogotyckiego bogactwa! Za jaskrawą
XX-wieczną fasadą kryje się jednak budowla znacznie starsza, XVI-wieczna, z
autentycznym późnogotyckim arkadowym dziedzińcem. Stoi tu pomnik założyciela
miasta Munatiusa Plancusa, w imponującym złotym hełmie i czerwonych sandałach.

Naprzeciwko ratusza, na Marktplatz, rozgościło się targowisko miejskie z
kolorowymi kramami pełnymi warzyw i owoców. Wszędzie leżą wielkie plastikowe
worki z Apfel-Chips, czyli po prostu z suszonymi jabłkami. Żeby kupić słynne
bazylejskie pierniki, Basler Leckerli, trzeba jednak znaleźć specjalny sklep
firmowy na jednej z cichych uliczek starego miasta.

Jeszcze tylko rzut oka na Fishmarkt, dawny targ rybny z piękną fontanną, oraz na
Spalentor, neogotycką wieżę ze spiczastym dachem, pokrytym kolorową dachówką, i
spacer po starym mieście dobiega końca.
Wizyta damy z wiewiórką

Kolejne miejsce nie do przeoczenia: Kunstmuseum, znakomite - i to w skali
europejskiej - muzeum sztuki. Nowoczesny gmach powstał w latach 30. XX wieku,
dlatego trochę przypomina warszawskie Muzeum Narodowe. Kto ma dużo czasu, może
tu spędzić kilka godzin, podziwiając zarówno dzieła dawnych mistrzów, jak i
ogromną kolekcję malarstwa XIX i XX wieku. Kto ma czasu niewiele, powinien
szybko dokonać wyboru, np. tylko Szwajcarzy (Arnold Böcklin, Paul Klee) albo
tylko francuscy impresjoniści. A może Picasso? W 1967 roku mieszkańcy Bazylei
przegłosowali w referendum, że miasto powinno wyłożyć sporą sumę na zakup kilku
jego dzieł. Zadowolony malarz cztery obrazy dołożył gratis.

Zwolennicy sztuki dawnej na pewno nie będą się wahać: Hans Holbein młodszy.
Kunstmuseum ma wspaniałą kolekcję jego dzieł. Niemiecki mistrz mieszkał tu,
zanim wyjechał do Anglii i został nadwornym malarzem króla Henryka VIII. W
bazylejskich zbiorach jest "Chrystus w grobie", który zrobił wstrząsające
wrażenie na Fiodorze Dostojewskim (opis tego obrazu znajdujemy w "Idiocie"); są
sławne portrety: Erazma z Rotterdamu, burmistrza Mayera z małżonką, Lais z
Koryntu, portret żony artysty z dziećmi.

W tym roku miłośników malarza czeka wyjątkowa atrakcja - do 2 lipca trwa w
Kunstmuseum wystawa czasowa "Hans Holbein młodszy, lata w Bazylei 1511 - 1532",
na którą sprowadzono dzieła z wielu muzeów świata, m.in. "Portret damy z
wiewiórką" z londyńskiej National Gallery.

Awangarda z talerzykiem

Nie trzeba koniecznie wchodzić do muzeów i galerii, żeby natknąć się tu na
sztukę współczesną. Wiele oryginalnych obiektów stoi pod gołym niebem.
Najpopularniejsza jest "Zapustowa fontanna" Jeana Tinguelly'ego na Theaterplatz.
Tinguelly, szwajcarski rzeźbiarz, który skończył Szkołę Rzemiosł Artystycznych w
Bazylei, a działał głównie we Francji, był zafascynowany wszelkiego rodzaju
mechanizmami, często zupełnie absurdalnymi. Jego fontanna jest zwariowaną
maszynerią z metalowymi kołami zębatymi, korbami i giętkimi rurkami,
wyprawiającą różne cuda z wodą w sporym basenie. Ruchoma fontanna ma już jednak
swoje lata - istnieje od 1977 roku. Maszyneria nieco zardzewiała i z pewnym
wysiłkiem miele i wypluwa wodę. Kilka kroków dalej stajemy oko w oko z dziełem
znacznie młodszym, i to wykonanym przez naszego rodaka. Piotr Uklański (ten od
"Nazistów" pociętych szablą przez Daniela Olbrychskiego w Zachęcie) ozdobił w
2004 roku tylną ścianę pawilonu Kunsthalle Basel mozaiką z porcelanowych
talerzy, filiżanek i półmisków. Najwyraźniej odpowiada mu ten materiał: mozaikę
z fajansowej stłuczki prezentował kilka lat temu przed warszawskim domem
handlowym Smyk.

Porcelana jest głównie biała, z dużą plamą czerwieni, gdzieniegdzie lekko
chlapnięta zieloną farbą. Bazylejczycy zaakceptowali dzieło Uklańskiego, za
pomocą flamastrów opatrują zastawę stołową czułymi liścikami, deklaracjami
miłości do Stinga i sercami przebitymi strzałą. Turyści wpisują najczęściej datę
i nazwę miasta, z którego przybyli. Dzieło żyje - artysta powinien być zadowolony.


Szwajcarskie rekordy

> Wodospad Mürrenbach z 750 m wysokości jest najwyższym wodospadem w Europie.
> Najwyżej pływająca flota statków kursuje na wysokości 1800 m n.p.m. na
jeziorze Sils.
> Jedyny obiekt w Alpach z listy dziedzictwa przyrodniczego UNESCO to region
Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn.
> Najbardziej stroma kolejka zębata na świecie na Pilatus wspina się po torze
nachylonym do 48 proc.
> Najgęstsza na świecie sieć szlaków turystycznych o łącznej długości 65 000 km.
> Najwyżej w Europie położony bankomat Capan