dwór w Lipie

[darino]

Stał obok stawu przy wjezdzie do Lipy od strony Birczy - koło domu pana
Chrobaka. Został spalony, a mury rozebrane przez okoliczną ludność w czasie
wojny. Na razie nie znam okoliczności spalenia.

[darino]

Już coś wiadomo - dwór ten został spalony przez pijanego pracownika folwarku -
Ukraińca w 1942 lub 1943 roku. Ukrainiec ten powiesił się zresztą zaraz po
spaleniu dworu.
Oprócz tego istniał drugi dwór w Lipie Górnej - na terenie PGR, ale o nim brak
informacji.

z birczańskiego przewodnika

[upowiec]

" Wieś leży na pólnocny wschód od Birczy (7 km), w kierunku Jawornika Ruskiego.
Powstała na początku XV wieku. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1436 roku.
Stanowiła wtedy część włości Kmitów. W następnym roku kupili ją bracia z Birczy.
Od 1447 roku stanowiła własność J. Matiaszowicza. W XIX wieku dziedzicem Lipy
został Franciszek Zaręba.
W roku 1830 zbudowano tu cerkiew grekokatolicką (obecnie kościół
rzymskokatolicki). Jest to budynek trójdzielny z jednokalenicowym dachem z
trzema hełmami. Przed wejściem do niej stoi murowana kaplica grobowa,
wzniesiona w połowie XIX wieku, oraz dzwonnica z tego samego okresu.
Przed wojną wieś była porozrzucana i tworzyła wiele oddzielnych skupisk
noszących nazwy: Capora, Kiczary, Lackie, Przysada, Kopania.
Dziś jest to niewielka miejscowość, w której zachowało się kilka drewnianych
chałup oraz budynki po PGR".

album "Cerkwie Nadsania"

[upowiec]

"Greckokatolicka cerkiew p.w. Św. Paraskewii położona jest na wzniesieniu, po
prawej, około 60 m od drogi. Drewniana, konstrukcji zrębowej, zbudowana w 1830
roku, remontowana w 1919.
Trójdzielna, prezbiterium zamknięte dwubocznie, nawa szersza. Babiniec piętrowy
o górnej kondygnacji wydzielonej zadaszeniem.
Dach kalenicowy, zwieńczony trzema baniastymi hełmami.
Dzwonnica murowana, parawanowa, datowana na I połowę XIX wieku.
Na osi cerkwi od zachodu dziewiętnastowieczna murowana kaplica grobowa,
prawdopodobnie rodziny Zarębów.
Po 1947 roku cerkiew opuszczona. Przejęta przez wiernych kościoła
rzymskokatolickiego w latach 60 XX wieku, wyremontowana.
W pobliżu trwają prace przy budowie nowego kościoła. Prawdopodobnie w
najbliższej przyszłości cerkiew pozostanie bez opieki wiernych.
Wieś Lipa istniała już w 1436 roku."