Dodaj do ulubionych

dwór Kowalskich w parku

27.06.05, 06:46
Obejrzałem go sobie podczas sobotniego spaceru - sprawia przygnębiające
wrażenie.
W kilku miejscach odpada tynk, ściany nie widziały farby co najmniej
kilkanaście lat, w baszcie straszy wyrwane okno !
Poza tym, po tylu latach może dałoby się wygospodarować fundusze na asfaltową
nawierzchnię do szkoły ?
Obserwuj wątek
    • tyrawa Zamek w Birczy I 04.08.05, 15:42
      Poza samym miasteczkiem i jego głównymi punktami urbanistycznymi, niejako
      osobnym organizmem jest wzgórze zamkowe z pozostałościami dawnego założenia
      rezydencjonalnego. Usytuowane na wschód od miast, oddzielone od niego wąwozem,
      dnem którego jeszcze w XIX wieku płynął potok, urbanistycznie nie było z nim
      powiązane.
      Pierwsze wzmianki o zamku w Birczy pochodzą dopiero z I połowy XVIII wieku.
      Nie znane są informacje o jakimś wcześniejszym założeniu obronnym, co jest o
      tyle zaskakujące, że topografia terenu oraz zauważalne relikty ziemne mogłyby
      świadczyć o istnieniu tu obronnej siedziby Bireckich o charakterze bastionowym
      z przełomu XVI/XVII wieku.
      W I połowie XVIII wieku zamek, własnośc Błońskich, był drewniany, w części
      murowany. Potem był własnością hrabiów Humnickich; na początku XIX wieku -
      Mikołaja, około 1840 - Józefy z Humnickich Borkowskiej.
      Według opisu z 1813 roku był drewniany, kryty gontem, podpiwniczony.
      • darino potok w parku 06.08.05, 03:30
        Potok dalej istnieje, chociaż teraz po melioracji jedo źródeł jest zaledwie
        stróżką - w parku wpływa do przepust, przepływa pod drogą, wypływa w wąwozie
        poniżej kościoła i znów przepustem wpływa do Korzonki.
    • tyrawa Zamek w Birczy II 04.08.05, 20:08
      W I połowie XIX wieku zamek został przez Humnickich całkowicie przebudowany.
      Wykorzystując stare, kamienne piwnice, na miejscu wcześniejszego, drewnianego
      budynku wybudowano zamek murowany.
      Jest on uwidoczniony na planie katastralnym z 1852 roku - zamek to murowany
      budynek o rzucie prostokąta, nieopodal niego, od strony zachodniej usytuowany
      był majdan gospodarczy. Oprócz tego, na terenie zespołu znajdowało się sześć
      innych, drewnianych budynków. W zasadzie nie było parku - jakaś zieleń wysoka
      zaznaczona jest na południe od budynku, ale brak śladów planowego jej
      urządzenia.
      Nowa epoka w historii zamku wiąże się z okresem, kiedy jego właścicielami stała
      się rodzina Kowalskich. Stało się to w 1841 roku, kiedy to Jan Ignacy Kowalski
      zakupił dobra birczańskie - w ich ręku pozostawały one zą do II wojny światowej.
      Kowalscy uczynili z Birczy główną swą siedzibę. Ze skromnego założenia
      Humnickich, które miało raczej charakter gospodarczo-administracyjny, mieli
      ambicje uczynienia zespołu pałacowego o charakterze reprezentacyjnym.
      Zamierzenia te urzeczywistniono w rozpoczętej w latach 60 XIX wieku przebudowie
      zamku, a także w rekompozycji całości otoczenia - jak się powszechnie uważa, z
      inspiracji i według projektu generała Stanisława Kowalskiego.
      Plan założenia w 1900 roku przedstawia mapa katastralna z tegoż roku. Przede
      wszystkim likwidacji uległy liczne zabudowania gospodarcze, głównie usytuowane
      tuż przy pałacu - przed jego elewacją zachodnią i północną. Przeniesiono je
      powyżej pałacu, sytuując w znacznym od niego oddaleniu. Ich miejsce zajęła
      komponowana zieleń parkowa. Na skarpach od strony północnej nasadzono drzewa,
      pomiędzy którymi przeprowadzono esowato założoną aleję. W swej dolnej,
      zachodniej części powtarzała ona układ dawnego szlaku handlowego, jednak na
      początku XX wieku odsunięto nieco tę główną drogę od wzgórza zamkowego, a do
      samego pałacu przeprowadzono aleję i schody terenowe założone na przedłużeniu
      drogi od kościoła.
      Równolegle prowadzono intensywne prace przy budynku zamku - do istniejącego,
      prostokątnego korpusu dobudowano przy elewacji północnej dwie baszty, co nadało
      mu charakter romantyczny. Elewacje otrzymały bogatą, rozczłonkowaną dekorację.
    • tyrawa Zamek w Birczy III 05.08.05, 06:40
      "Wyobrażenie o wyglądzie siedziby Kowalskich na początku XX wieku dają
      zachowane pocztówki. Do założenia, od strony miasta, prowadziła aleja
      poprzedzona dwoma murowanymi słupkami bramy wjazdowej. Tarasowo ukształtowany
      teren przed elewacją zachodnią pałacu porośnięty był niską roślinnością i pałac
      widoczny był w całej okazałości od strony miasta.
      Był to budynek 9-osiowy, dwukondygnacyjny, z widocznym wysokim przyziemiem od
      strony zachodniej, nakryty dachem kalenicowym, z 3-osiową częścią środkową
      wysuniętą w formie ryzalitów w obu elewacjach, zwieńczonych trójkątnymi
      przyczółkami.
      Przy elewacji frontowej, wschodniej, ryzalit poprzedzony był bogato opracowanym
      portykiem otwartym półkoliście zwieńczonymi arkadami, nakrytym tarasem
      ograniczonym tralkową balustradą z elementami rzeźbiarskimi na słupkach. Część
      elewacji przyległa do baszty otwarta była arkadową loggią.
      Baszty posiadały zróżnicowane zwieńczenia - wschodnia nakryta była stożkowym
      dachem, zachodnia attyką o falistej linii. Całość posiadała reprezentacyjny
      charakter i w pełni zasługiwała na powszechnie używane okrećlenie "pałac".
      Ten stan trwał do czasów II wojny światowej. Według informacji Władysława
      Kaciuby pałac przed wojną wyposażony był w obrazy olejne Brandta i Kossaka (w
      salonie na osi od strony parku), baszta zachodnia służyła jako biblioteka -
      tam, na I i II piętrze były malowidła z wyobrażeniem scen z "Pana Tadeusza", na
      parterze usytuowana była łazienka. Na werandzie od strony parku znajdowała się
      cieplarnia.
    • tyrawa Zamek w Birczy IV 05.08.05, 06:58
      W 1945 roku pałac został spalony i częściowo rozebrany. W wyniku reformy rolnej
      został upaństwowiony. W latach 50 został częściowo odbudowany z przeznaczeniem
      na szkołę podstawową, przy czym m.in. baszty ozdobiono grzebieniem attyki.
      Według zachowanego protokołu z 1959 roku budynek był częściowo piętrowy (część
      północna), w części parterowy, częściowo podpiwniczony, dach był trójpołaciowy
      kryty blachą, we wnętrzu zachowały się piece kamyczkowe, podłogi i stropy były
      drewniane. Przed elewacją północną znajdowała się stara fontanna.
      Okołó 1960 roku wykonano znaczny remont - m. in. wymieniono stolarkę, zmieniono
      schody na konstrukcję żelbetową, część parterową nakryto eternitem.
      Nadbudowa części południowej nastąpiła około 1970 roku, w trakcie adaptacji
      obiektu na internat szkoły podstawowej. We wnętrzu wydzielono korytarz
      środkowy, częściowo wymieniono stropy, wprowadzono nową klatkę schodową,
      wykonano nowe posadzki, piece.
      Przyziemie części północnej zaadaptowano na zaplecze kuchenne - częściowo
      odkopano wcześniej zasypane piwnice, zmieniono ich kolebkowe sklepienia na
      współczsne, płaskie stropy. Dach pokryto blachą.
      Aktualnie zachowany budynek jedynie z dużą dozą wyrozumiałości daje się
      określić jako pałac. Zewnętrznie jedynie jego elewacja północna z basztami
      (aczkolwiek też mocno zniekształconymi) może przypominać dawną świetność.
      Niemniej, w swej strukturze zachował interesujące, kamienne piwnice - jak sądzę
      mogą być one pozostałością zamku Bireckich.
      Ustalenie tego dałyby dokładniejsze badania terenowe - archeologiczne i
      architektoniczne, na które, w mojej ocenie, obiekt ten bezwzględnie zasługuje.

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka