Towarzystwo Przyjaciól Białołęki

[Gość: historyk]

Garść propozycji na dobre Towarzystwo

Przedstawiony przez Mariolę Małecką list otwarty „Do Przyjaciół
Białołęki” w poprzednim numerze „Herolda” dotyka szeregu istotnych dla
społeczności lokalnej spraw. Do kilku z nich postaram się pokrótce odnieść.
Podstawową kwestią jest brak na terenie naszej gminy jakiegoś forum, gdzie
mieszkańcy, bez względu na miejsce zamieszkania (potrzeby mieszkańców Terenów
Zielonych różnią się znacznie od potrzeb mieszkańców osiedli tarchomińskich),
wieku czy zamożności mieliby możliwość współpracy. Częściowo tę pustkę
społeczną wypełnia działalność rad osiedli czy społeczne przedsięwzięcia
organizowane przez parafie (jak choćby Bieg Niepodległości organizowany przez
Akcję Katolicką przy parafii w Płudach czy opisana na łamach „Herolda”
działalność chóru „Avetek”).
Aktywni społecznie mieszkańcy organizują się również w ramach
inicjatyw na rzecz swojego miejsca zamieszkania-komitetach gazyfikacyjnych,
telefonizacyjnych i wodociągowych. Inicjatywy te jednak, siłą rzeczy, nie mają
charakteru ogólnogminnego.
Moim zdaniem rola Towarzystwa Przyjaciół Białołęki mogłaby być znacząca
zarówno na płaszczyźnie ekonomicznej i społecznej, jak i kulturalnej. Rolę
ekonomiczną widziałbym przede wszystkim w tym, że w gremium składającym się
zarówno z przedstawicieli pracobiorców, jak i pracodawców oraz inwestora
publicznego (samorządowców) łatwiej byłoby wypracować taką strategię rozwoju
gminy (czy dzielnicy), która by w możliwie największym stopniu uwzględniała
interesy wszystkich. Może dzięki temu udałoby się przełamać antagonizmy między
trzema tradycyjnymi społecznościami Białołęki – bloki tarchomińskie, tereny
agrarne i osiedla domków jednorodzinnych. Z kolei akceptowany przez społeczność
lokalną równomierny rozwój gminy pozwoliłby łatwiej zapobiegać różnym
patologiom społecznym, jak alkoholizm, chuligaństwo czy przestępczość, przede
wszystkim zaś minimalizowałby społeczne przyczyny ich powstawania, takie jak
bezrobocie, bieda czy duża deprywacja (szkoda, że nie zauważa bardzo dużego
rozwarstwienia ekonomicznego mieszkańców Białołęki, gdzie obok bogactwa i
dostatku jest sporo ludzkiej biedy i nieszczęścia).
Jako humanista chciałbym dłużej zatrzymać się przy kulturalnej roli
jaką mogłoby spełnić Towarzystwo Przyjaciół Białołęki. Szczególnie bliska jest
mi sfera związana z szeroko pojętym dziedzictwem. Na terenie Białołęki znajdują
się ślady materialne bardzo wielu wydarzeń historycznych mających znaczenie
ponadlokalne. Ucząc przez kilka lat historii w białołęckich szkołach
zauważyłem, iż nie ma praktycznie żadnego wielkiego wydarzenia w historii
Polski, którego nie mógłbym zilustrować na przykładach białołęckich. Drugim
istotnym wnioskiem do którego wtedy doszedłem było jednak, że gdyby nie
tradycja rodzinna i własna ciekawość badawcza nigdy bym się o historii ziemi
białołęckiej niczego nie dowiedział. Wiele istotnych faktów historycznych nie
istnieje w ogóle w świadomości mieszkańców gminy i, co gorsza, praktycznie
historia ta nie jest przez odpowiednie agendy popularyzowana. Między innymi to
skłoniło mnie do publikowania własnych artykułów o historii ziemi białołęckiej.
W ciągu tych kilku lat istnienia gminy ukazało się kilkanaście cennych
publikacji (m.in. prace Zbigniewa Bzinkowskiego), tyle tylko, że najczęściej w
bardzo niskim nakładzie, powielanych techniką ksero.
Istotnym zadaniem dla Towarzystwa Przyjaciół Białołeki było by więc
przejęcie takich inicjatyw wydawniczych, badawczych, popularyzatorskich pod
swoją opiekę. Mogłoby mieć to na przykład formę Historyczno-Społecznych
Zeszytów Białołęckich. Wydawnictwo takie wychodziłoby raz do roku i zawierałoby
najcenniejsze publikacje o gminie Warszawa-Białołęka. Myślę, że sprawna
działalność Towarzystwa byłaby w stanie zmotywować decydentów samorządowych,
aby znaleźli środki na publikację tego typu wydawnictwa. Bez wątpienia mniej
zamożne od gminy Warszawa-Białołęka miasto Legionowo było w stanie sfinansować
w ciągu ostatnich dziesięciu lat kilka publikacji o własnej historii, a
ostatnio przygotowuje się do otwarcia muzeum. Jedynym wyjaśnieniem takiego
stanu rzeczy może być tylko fakt, że w Legionowie działa prężnie Towarzystwo
Miłośników Legionowa.
Gwoli jasności nie uważam, by wspieranie i organizowanie działalności
kulturalnej i historycznej miało tylko charytatywny aspekt. Po pierwsze
budowanie tożsamości wzmacnia więzi społeczne, a te z kolei owocują większym
zaufaniem międzyludzkim (przydatnym bardzo w transakcjach ekonomicznych) oraz
poczuciem bezpieczeństwa. Po drugie, znajomość kontekstu historycznego bardzo
przydaje się w bieżącej pragmatyce urzędniczej. Brak informacji o tym, jak
ważną rolę na ziemi białołęckiej odegrali koloniści niemieccy na przełomie
wieków spowodował, że dopiero kilka artykułów w różnych gazetach skłoniło
stosowne władze do otoczenia prowizoryczną opieką znajdujących się na terenie
gminy cmentarzy ewangelickich.
Reasumując: Towarzystwo Przyjaciół Białołęki (jest to oczywiście
robocza nazwa) mogłoby odegrać bardo istotną rolę. Podstawowym warunkiem jest,
by było ono rzeczywiście strukturą utworzoną ponad podziałami i nie było
kojarzone z konkretną grupą społeczną, opcją polityczną czy częścią Białołeki.
Istotne jest, by działały tam licznie osoby, które nie tyle potrafią
zrezygnować ze swoich partykularnych interesów (bo to nierealne i naiwne), ile
są w stanie realizować swoje cele i plany w ramach interesu
ogólnobiałołęckiego. A to się naprawdę może opłacać.

Historyk
Autor jest członkiem Rady Osiedla Białołęka Dworska, w latach 1995-2000 był
redaktorem naczelnym Biuletynu Białołęckiego, jest autorem kilkunastu
publikacji o historii Białołęki.