Bez/użyteczność PKB

[kod_matrixa]

Wydawałoby się, że PKB jest takim dobrym miernikiem dobrobytu i rozwoju krajów, ponieważ jest wymierny i policzalny, pomimo swoich oczywistych ograniczeń i aspektów pozekonomicznych.

Otóż PKB nie tylko nie ujmuje tych aspektów pozarynkowych jak usługi prywatne - skorzystanie z podwiezienia samochodem na lotnisko przez kogoś z rodziny, zamiast skorzystania z taksówki. PKB często wręcz przekłamuje wyliczenia. Mało kto zwraca uwagę na fakt, że usługi czy zakupione dobra są następstwem negatywnych zjawisk, jak przestępczość - służby mundurowe trzeba doposażyć w odpowiedni sprzęt. Firmy lub osoby prywatne muszą zatrudniać firmy ochroniarskie zamiast dokonywać inwestycji we własny rozwój. A samorządy ponoszą koszty (nierzadko zadłużając się) w związku z rozbudową infrastruktury służącej bezpieczeństwu. To wydatki, które spokojnie można zaliczyć do tych z kategorii klęsk żywiołowych, gdzie trzeba zakupić dobra lub usługi z musu, a nie konsumpcji.

Oddzielną kategorię stanowią dobra i usługi konieczne dla utrzymania szeroko rozumianej infrastruktury. I teraz zaczyna się porównanie krajów, które swoją wielkością i gęstością zaludnienia są lepiej zoptymalizowane (kraje europejskie) z krajami o potrzebie wielkich kosztów i nakładów dla utrzymania infrastruktury w odpowiednim stanie (USA). Doskonale widać jak geografia ma ogromny wpływ pod tym względem. Łatwość dostania się na lotnisko w europejskim kraju jest znacznie większa niż w USA, co za tym idzie niższe są wydatki na transport, paliwo etc. Ale każdy koszt to przecież zakup dóbr lub usług, który zwiększa PKB.

Reasumując, takich przykładów jest zapewne znacznie więcej i jedyne co może pokazać PKB to wielkie zróżnicowanie między krajem o wielkim i małym PKB jak np. między USA i Ukrainą, ale już nie między USA, a Francją, Niemcami czy Polską jeśli chodzi o poziom dobrobytu przeciętnego Smitha, Helmuta czy Kowalskiego. W tym pierwszym porównaniu PKB nawet nie jest specjalnie potrzebne aby porównać dobrobyt obu krajów, ponieważ można je stwierdzić na poziomie wiedzy ogólnej. Natomiast w tym drugim przypadku nie dość, że nic nam PKB nie powie, to w dodatku wprowadzi w błąd

[sawpol]

Bardzo trafna analiza. PKB od lat jest traktowane jak „święty graal” mierzenia dobrobytu, a przecież to tylko wskaźnik aktywności gospodarczej — i to taki, który potrafi mocno zakłamać rzeczywistość. Świetny przykład z kosztami wynikającymi z przestępczości czy klęsk żywiołowych: ekonomicznie to wzrost PKB, społecznie to czyste straty. Podobnie z prywatnymi „usługami” typu podwózka na lotnisko — realna korzyść, ale w PKB niewidoczna.

Różnice infrastrukturalne między krajami to kolejna rzecz, którą często się pomija. Utrzymanie dróg, mostów i systemów transportowych w USA to zupełnie inna liga kosztów niż w większości Europy. A przecież każdy litr paliwa spalonego tylko dlatego, że „trzeba daleko dojechać”, to w PKB +1… choć realnie to tylko dodatkowy wydatek Kowalskiego czy Smitha.

W transporcie widać to szczególnie mocno — im większe odległości i bardziej skomplikowana infrastruktura, tym wyższe koszty, które później „ładnie” wyglądają w PKB, a dla obywateli są obciążeniem. Dlatego tak ważna jest efektywna logistyka i dobrze zorganizowany transport ciężarowy, pozwalający minimalizować zbędne koszty


Podsumowując: PKB świetnie nadaje się do porównań skrajnych, ale kompletnie nie oddaje poziomu życia w krajach o zbliżonym stopniu rozwoju. A czasem wręcz odwraca uwagę od tego, co naprawdę wpływa na dobrobyt ludzi.