Prawdziwa historia nauki - cz. I i II

[mrb4]

Ponieważ zauważyłem, iż dzieje nauki nie są zbyt dobrze znane w naszym
społeczeństwie, postanowiłem w celu ich popularyzacji skompilować niewielkie
kalendarium. Jest to drugie, poprawione i uzupełnione, wydanie mojej pracy
pt. "Daty, które każdy powinien znać", zamieszczonej w zeszłym roku na innym
forum. Życzę przyjemnej lektury i oczekuję na wszelkie krytyczne uwagi.


Część I


Ok. 600 p.n.e. - Tales z Miletu zapoczątkowuje grecką filozofię i naukę.

V w. p.n.e. - Dalszy rozwój filozofii oraz medycyny (sofiści, Sokrates z
Aten, Hipokrates z Kos).

384-322 p.n.e. - Żyje Arystoteles ze Stagiry.

Ok. 285 p.n.e. - Założenie Muzeum Aleksandryjskiego.

1 n.e. - Marcus Claudius Stultus - najsłynniejszy mędrzec starożytności -
wydaje "Logikę badania", której poprawione i uzupełnione wydanie ukaże się
kilka lat później pod tytułem "Logika odkrycia naukowego". Dzieło to,
przeciwstawiając się tradycyjnym poglądom na naukę, proponowało uznać za
główne kryterium naukowości teorii możliwość jej falsyfikacji. Podkreślone
zostało w nim znaczenie odważnych hipotez i krytycznej dyskusji, dla dalszego
postępu wiedzy.

28 - Ukazuje się "Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie" Marcusa Claudiusa
Stultusa. Wielka obrona demokracji i wolności jednostki ludzkiej.

49 - Na tzw. "Sympozjonie Jerozolimskim" utworzone zostało Stowarzyszenie
Stulcjanistów. Gdy po okresie wojen domowych w imperium zaprowadzono ustrój
demokratyczny (rewolucyjnym pomysłem było - odmiennie niż w Atenach -
wprowadzenie demokracji przedstawicielskiej) i przekształcono je w Stany
Zjednoczone Rzymu, stulcjanizm mógł się wspaniale rozwijać.

Znak krzyża, będący symbolem stulcjanistów, prawdopodobnie jest
przekształceniem znaku dodawania "+", który wprowadzony został przez
rzymskiego matematyka z I w. p.n.e. Albertusa Girardusa.

I-II w. - Rozwój rzymskiego szkolnictwa. Praktycznie zlikwidowano
analfabetyzm. Upowszechniał się eklektyczny system moralny, którego podstawą
był stoicyzm, lecz zawierał on także elementy epikureizmu i innych kierunków
filozoficznych, a w wersji ludowej widoczne także były wpływy rozmaitych
religii. Państwo tolerowało ludowe religie, jednak w przyszłości - w czasach
kryzysu - miało się to zmienić.

250 - W III w. doszło w świecie śródziemnomorskim do wielkiego kryzysu
gospodarczego, społecznego i politycznego. Upowszechniała się nietolerancja
dla odmiennych przekonań. Gdy prezydentem został Gaius Messius Decius -
zwolennik indukcjonizmu - doszło do wielkich prześladowań stulcjanistów i
innych antyindukcjonistów.

284-305 - Dioklecjan ostatecznie ugruntował system dyktatorski.
Odtąd "prezydent" stał się tytułem monarchicznym.

313 - Prezydent Konstantyn Wielki ogłosił politykę tolerancji wobec wszelkich
metod i teorii naukowych istniejących na terenie Rzymu.

325 - Pierwszy Sympozjon Nicejski pod patronatem prezydenta Konstantyna
Wielkiego. Ogłoszono na nim, że nauka ma służyć postępowi, do czego niezbędna
jest ścisła kontrola państwa nad wszelką działalnością badawczą. Ustalono
także, iż falsyfikowalność jest wprawdzie głównym kryterium naukowości
teorii, jednak powstają one na drodze indukcji. Uznany został również
autorytet rektorów uniwersytetów, jako posiadaczy prawdziwej i niepodważalnej
wiedzy naukowej i następców pierwszych rektorów wywodzących się ze
Stowarzyszenia Stulcjanistów. Ateizm stał się obowiązującą doktryną.

380 - Prezydent Teodozjusz Wielki wydaje w Tesalonice edykt o niezwykłym
znaczeniu. Nakazuje on wszystkim uczonym ("którymi włada nasza łagodność"),
aby postępowali według tych zasad, które nauczane były na Uniwersytecie
Rzymskim (tzw. Ateneum) oraz w Muzeum Aleksandryjskim - to jest "uznając, że
podstawą poznania jest nieuprzedzona obserwacja i eksperyment, obiektywność
nauki jest rezultatem bezstronności poszczególnych uczonych, a świat jest
chaotyczny i dlatego właśnie poszczególne teorie nie pasują do niego
idealnie. Wiedza naukowa jest niezawodna, ponieważ została udowodniona w
obiektywny sposób". I postanawia następnie: "Rozkazujemy, aby przestrzegający
tego prawa nosili imię miłośników wiedzy lub uczonych", wszyscy natomiast
inni to szaleńcy i obłąkani, okryci niesławą heretyckich poglądów, a miejsc
ich zebrań nie wolno nazywać szkołami, uczelniami lub instytutami naukowymi.
Czeka ich za to sprawiedliwa kara. (Na podstawie: A. Krawczuk "Poczet
prezydentów rzymskich", tom II, PW "Kaganek", Warszawa 1991, str. 417). Odtąd
jedyną legalną reprezentacją środowiska naukowego zostało Stowarzyszenie
Stulcjanistów.

426 - Ukazuje się "O państwie naukowym" Aureliusa Heglusa. W dziele tym
przedstawiona została wizja państwa socjalistycznego wspierającego rozwój
nauki, którego centralnie zarządzana gospodarka oparta jest na podstawach
naukowych. Heglus twierdził także, iż falsyfikacjonizm jest tylko odmianą
indukcjonizmu, który należy uznać za główną metodę badawczą oraz że państwo
powinno ścigać i karać wszystkich nieprawomyślnych naukowców.

Nauki Heglusa zdobyły popularność w obu częściach podzielonego od 395 r.
imperium. Zarówno w Rzymskiej Republice Ludowej (Imperium Zachodnie), jak też
w Ludowo-Demokratycznej Republice Konstantynopola (Imperium Wschodnie)
rozbudowywano wówczas wielkie państwowe manufaktury. Wkrótce potem, w wyniku
reformy rolnej, latyfundia przekształcone zostały w Państwowe Gospodarstwa
Rolne. Podział imperium doprowadził do rozpadu Stowarzyszenia na dwie
całkowicie odrębne organizacje.

V w. - W pozostałej części Europy zaczęły kształtować się państwa
barbarzyńskie, m.in. w dorzeczach Wisły i Odry powstało - ostatecznie w IX
w. - państwo o nazwie Wenecja.

440-461 - Leon I Wielki ojcem rektorów (przywódcą Stowarzyszenia
Stulcjanistów) w Imperium Zachodnim. Umocnił on swoją władzę nad pozostałymi
rektorami Rzymskiej Republiki Ludowej. Jego tytuł w języku potocznym skracany
był do słowa "papa" i stąd wziął się nasz "papież".

553 - Na Drugim Sympozjonie Konstantynopolitańskim ostatecznie ustalono
kanon "Pisma Naukowego". W jego skład weszły dzieła indukcjonistów oraz
falsyfikacjonistów ("zinterpretowane w duchu indukcjonizmu") m.in. Stultusa i
Heglusa.

CZĘŚĆ II

[mrb4]

863 - Misja Cyryla i Metodego na Morawach. Stamtąd wkrótce "metoda naukowa"
sprowadzona została do Wenecji (nazywanej także Polską).

1073-1085 - Grzegorz VII papieżem. Usunął on ostatniego prezydenta Rzymu i
przejął władzę w Rzymskiej Republice Ludowej.

1118 - Założony został Zakon Templariuszy, którego celem było upowszechnianie
wiedzy naukowej (a także władzy papieża) wśród ciemnych ludów barbarzyńskich,
wyznających światopogląd religijny.

1209-1229 - Krucjata przeciwko antyindukcjonistom w południowej Galii.

1215 - Czwarty Sympozjon Laterański wprowadził inkwizycję mającą na celu
tępienie herezji naukowych oraz zabronił prywatnej lektury "Pisma Naukowego"
(głównie ze względu na upowszechnianie się jego interpretacji w duchu
falsyfikacjonizmu).

1252 - Oficjalnie zezwolono inkwizycji na stosowanie tortur dla wymuszania
zeznań.

Mimo stuleci rozwoju dogmatyczny indukcjonizm nie miał zbyt wielu osiągnięć.
Obowiązywało scholastyczne młócenie słów i udawanie ścisłości wypowiedzi (na
uniwersytetach powszechnie obowiązywały esencjalistyczne definicje
Arystotelesa, natomiast definicje nominalistyczne uznano za herezję). Tworzono
grube encyklopedie, ale nadal twierdzono, że Słońce porusza się wokół Ziemi,
tak bowiem wynikało z obserwacji, która była podstawą wszelkiej prawomyślnej
wiedzy. Z drugiej jednak strony coraz częściej organizowane dysputy nad
rozmaitymi zagadnieniami naukowymi były szkołą krytycznej dyskusji, która
zaczęła wydawać owoce w następnych stuleciach.

ok. 1193-1280 - Żyje Albert Wielki, słynny uczony i filozof, m. in. profesor
Uniwersytetu Paryskiego. Jako jeden z pierwszych zainteresował się, niedawno
odkrytymi na Zachodzie, Ewangeliami Marka, Łukasza, Mateusza i Jana i stał się
najbardziej wpływowym popularyzatorem zawartej w nich myśli etycznej.

1517 - Wystąpienie Marcina Lutra, które zapoczątkowało rozpad w Stowarzyszeniu
Stulcjanistów. Odtąd preferowanie przez rektorów poszczególnych uczelni różnych
hipotez, metod i narzędzi badawczych stało się podstawą dalszych podziałów. Na
przykład - jeżeli ograniczymy się do różnicy poglądów na temat najwłaściwszych
metod pomiaru sondażowego - luteranie popierali metodę ankiety (w której
respondent sam wypełnia dostarczony mu przez badacza kwestionariusz), natomiast
katolicy byli zwolennikami metody wywiadu (w której kwestionariusz wypełniany
jest przez badacza). Te różnice poglądów były przyczyną wielu krwawych walk.
Ostatecznie jednak - w XX w. - papież Paweł VI uznał je za mało istotne. "Obie
metody spełniają swoje zadanie, jeżeli użyte zostały do osiągnięcia właściwych
sobie celów" - oświadczył.

1526 - Mikołaj Kopernik publikuje dzieło "O metodzie", w którym stwierdzał, że
dotychczas gorsza metoda naukowa (indukcjonizm) wypierała lepszą
(falsyfikacjonizm), najwyższy jednak czas odnowić stulcjanizm i przywrócić
pełną swobodę badań naukowych. Ówczesny papież Klemens VII stwierdził
zaszokowany, że przyjęcie propozycji Kopernika miałoby podobnie niszczycielskie
dla wszelkiej wiedzy skutki, jak wstrzymanie Słońca i poruszenie Ziemi.

1559 - Papież Paweł IV ogłasza pierwszy Indeks Książek Zakazanych. Jego
zadaniem była pomoc przy odróżnianiu dzieł prawdziwie naukowych od tych, które
nie zasługują na to miano.

1642-1727 - Żyje Isaac Newton. Po raz pierwszy ośmielił się postawić hipotezę
(wbrew wszelkim świadectwom zmysłów), że to Ziemia porusza się wokół Słońca, a
nie odwrotnie.

Odnowa stulcjanizmu w coraz bardziej demokratyzującym się społeczeństwie
nabiera tempa. Upowszechnia się także chrześcijaństwo i wielu uczonych, których
obowiązywał dotąd ateizm, przyjmuje wiarę w Chrystusa, co było traktowane jako
przejaw odnowy moralnej i świadectwo wolności myśli.

1869-1870 - Pierwszy Sympozjon Watykański. Ogłoszenie dogmatu o nieomylności
profesorów, którzy pewne i niepodważalne dowody teorii zdobywają poprzez
stosowanie oficjalnie uznanej metody naukowej. To wszystko, czego istnienia nie
można udowodnić za pomocą owych metod, uznane zostało za nieistniejące (np.
bogowie).

XIX/XX w. - Wśród uczonych upowszechnia się prąd umysłowy zwany modernizmem,
przeciwstawiający się panującemu do tej pory konserwatyzmowi. Moderniści
zaproponowali szereg nowych i rewolucyjnych teorii naukowych oraz propagowali
myśl chrześcijańską. Do wybitnych modernistów należeli: Heinrich Hertz (1857-
1894) - badacz rozmaitych tajemniczych zjawisk, takich jak fale radiowe
i "doświadczenia poza ciałem", znane też jako OBE, Max Planck (1858-1947),
Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) i Albert Einstein (1879-1955).

Po 1945 - Rewolucja religijno-mistyczna. Załamanie prestiżu nauki po okresie
Wielkich Wojen i komunistycznej dyktatury spowodowało wzrost religijności,
przede wszystkim wśród mieszkańców Europy i Ameryki Północnej.

1962-1965 - Drugi Sympozjon Watykański przywrócił pełną swobodę badań naukowych
oraz rehabilitował Alberta Einsteina, który skazany został na dożywotnie
więzienie (zmarł w nim w 1955 roku) za ogłoszenie teorii względności.

2 poł. XX w. - Upowszechnianie się ruchu znanego jako "New Age". Zalicza się tu
m. in. koncepcję paradygmatów Kuhna, anarchistyczną teorię wiedzy Feyerabenda i
in.

Nawet jednak tak światłe postacie jak Albert Einstein, czy Karl Raimund Popper
nie powstrzymały spadku popularności nauki w społeczeństwie. W powszechnej
opinii "dobrzy naukowcy" byli wyjątkami od reguły, zaś Stowarzyszenie
Stulcjanistów to organizacja zbrodnicza popierająca inkwizycję. Twierdzenie, iż
pierwotna nauka Stultusa nie ma nic wspólnego z ogniem stosów zbywane jest w
najlepszym razie ironicznym uśmiechem. Chrześcijaństwo zdobywa sobie coraz
większą popularność (zapomina się jednak zwykle o tym, że spora grupa działaczy
chrześcijańskich to uczeni). Wprawdzie znane są przypadki, że idee
chrześcijańskie były podstawą systemów totalitarnych (np. w 1533 roku, gdy w
Monasterze zdobyli władzę Jan Matthys z Haarlemu zwany Leninusem, a następnie
Jan z Lejdy zwany Stalinusem, którzy opanowali następnie całe Niderlandy,
ogłosili wprowadzenie ustroju zgodnego z zasadami chrześcijańskiej nauki
społecznej - zabronili np. posiadania pieniędzy i własności prywatnej - i w
krótkim czasie wymordowali więcej ludzi niż naukowa inkwizycja przez cały okres
swojego istnienia), ale były to tylko wyjątki od reguły, natomiast nauka z
samej swojej istoty jest zbrodnicza i niszcząca wolność człowieka.

[rudy102_t_34_85]

JESTEM POD WRAŻENIEM.W "CYBERIADZIE" Stanisaw Lem zadał pytanie "Jaki początek
2-ej Księgi Dżungli napisałby Kipling gdyby go wtedy brzuch bolał" ale już tego
wątku nie kontynuował...