a to przed spaniym

[sloneczko1]

Pora dobrych lot gymża już po tym świycie i durch sie dziwuja. Bo kiejsik to
boło tak, iże synek, a jesce barzij dziołcha, kindersztuba mieli w doma a
rechtory ino wachowali ze prontkiym, kierym prali po rzici abo po gracach,
coby ta łojcow wyćwika niy boła darymny futer. J chocia zawdy sie godało, co
downij boło wszyjsko lepszejsze, to dziepiyro razinku wszandy widać, iże
mlyczoki wyćwiki łod jejich łojcow niy dostowajom. Skuli tego tyż połno
łochyntoli i chacharow fyrto po mieście. A już za downygo piyrwyj Karlik
z „Kocyndra” naszkryfloł boł: „Ło dobrym wychowanio – słowek pora”. Mocka ze
tego niyftorym do dzisioj by sie przidało a i pora nowych pociorkow idzie ku
tymu dokludzić. Niy byda cheba chwolno rzić ani łoszkliwiec, kiery sie dufie,
kiej naszkryflom pora zajtow; krzinka telich co Karlik ze „Kocyndra” beroł i
tuplikowoł, a pora tajli łod sia.
No, toż dowejcie pozor karlusy, chopy i inksze ciarachy, zetrwejcie deczko,
bo tako eksecyrka kożdymu sie przido, coby we dobryj asiście niy boł soroniym
i niy wyloz na kaspra. A to co byda Wom sam szkryfloł i eklerowoł, to ci
bydzie nikiej nociostek dlo pecynka chlyba.
– Kiej sie ino z rańca łocucisz, to zarozki tyrej pod ałsgus abo pod brałza,
umyj fresa (nojlepij zajfom, a niy ino wodom). Som po prowdzie i telkie,
kiere cołki smrod parfinym ofultajom, nale to je źle, bo inksze zarozki
wywoniajom, ize przikwanckoł sie sornik abo jakisik łoszkliwy kormik. Dejcie
tyż pozor na dakle i gnyp.
– Pazury niy som łod tego coby za niymi żałoba tachać, ino trza je gynał
wypucować i łoberżnońć (a niy łogryzać choby kostyry).
– Terozicki je tako moda, iże chopy majom na pycholu dwatydniowe szkociny,
nale fto chce być szykowny musowo mo sie lajstnońć razjyraparat coby sie
zmachlować pieślawo gymba.
– Łoblecynie tyż by sie zdało co pora tydni łopucować i łodbiglować, coby niy
łoblyc sflekowanygo ancuga abo galot z klabustroma po łostatnim gyburstaku.
Oberhymda tyż (chocia ino na przodku) mo być bioło a szkrawitel możno być
wilgły nale niy corny.
– Galantny karlus niy śmiy zaboczyć ło sznuptychli, bo przeca niy bydzie przi
rymie smarkać do sztulpy a kichola łociyrać pazurami.
– Wylazujymy ze chałpy, a kiej sie przidarzi tompać ze jakomsik frelom, to na
słodach ryjesz sie chopie zawdy piyrszy. To na cufal, kiejby łona miała
ślecieć ze słodow na sznupa (kiej wlazyjesz na słody, to tyż lyjziesz
przodzij, a to coby jeji ni gawcyć pod kiecki).
– Do banki, autobusa eli cuga niy ryjesz sie piyrszy coby ci placu stykło i
cobyś mog sie zarozki zicnońć. Przijdzie jakosik ołma, to wol niy wol musisz
jeji zrobić plac, bo cie może prasknońć krykom. A kiejbyś ujzdrzoł, iże
jakosik dobro ołma lebo mamulka małupica cupła swojigo bajtla na zesel, to
bieresz go za szkrawitel, ściepujesz i som sie mogesz zicnońć.
– Kiejby ci fto nastompioł w bance na plynckiyrz, to niy rycysz na cołki
karpyntel, ino szykownie godosz do tyj flałmy (bo przeca ino baby poradzom
richtik chopowi dopolić kromflekiym) : bydom łona tako dobro i ślezom ze
mojij szłapy, chobyś bali po cichuśku medykowoł: coby ci mamzelo cołki puder
z pyska ślecioł !
– A zaś kiejby cie fto sztuchnoł bez cufal na drodze, to niy świtosz go
zarozki nazod w szinkbajn, ino miliśko godosz: trzimajom łoni te kostyry przi
sia i niy roztopiyrzajom sie choby elefant.
– Niy dubej w kicholu i niy wyciyrej kozow w mantel somsiodki na drodze, bo
śniom może być jeji chop i może cie prasknońć bez pysk.
– Gymzisz bez miasto, mierznie ci sie nikiej sto dioskow. Łoroz zdrzisz a na
bance, na plantach zicła sie staro mamzela we pelcmantlu, zwyrto ślypioma i
trzimo na klinie maluśkigo, biołygo chlebusa, takigo wiycie dupelka. Niy
podlazuj ku niymu, a na isto niy hajej takigo gizda, bo dyć telkie kondle
cichtowane w chałpie na zofie som najbarzij łoszydliwe i może cie szczamp
bajsnońć w palcyska.
– Ło babach, frelach, samotnych, wydanych i gdowach bydzie niyskorzij, nale
pokiel co jedyn fal cobyś dowoł pozor. W sklepie, kole sztandu, wszandy tam
kaj je raja wryje ci sie zawdy jakosik flałma przed cia i ze łoszydnom machom
na fresie zacnie ci bajrować, iże łona mo we chałpie niymocne dziecka i drap
musi jejim spatrzeć bojtel mlyka. A tak po prowdzie to jejij stary posłoł jom
po piwo i cigarety abo po zagryzka do gorzoły, ałona już przodzij dwie
godziny klachała ze somsiodko i beztoż terozki fyrto choby miała drapszajs
coby jom jeji chop niy wyszczyloł po pysku.
– Mosz moderny telefołń? A toć, iże mosz. Jużcić fto ci go jesce sie niy
lajstnoł? Ino jakisik mamlas, cielepa lebo elwer. A kiej już goś kupioł abo
ebnoł we fyrmie, toż niy ryc choby jaki ryl i soroń na cołko banka cy
autobus:
„Hanys, Hanys, jo cie widza ino blank niy słysza” abo bez zważowania na
inkszych, kiere tyż majom telkie fizymatynta: „Jorguś, glingnij ku mie, bo
niy wiym, kiero je terozki godzina a staro to ci już łod wcorej wachuje ze
nydejkulom przi dźwiyrzach cy prziklechtom sie na śtyrech”.
– Nale, kożdy telefołn to je dobry wichajster, jyno misisz dować pozor, co do
tego cedzitka godosz, bo możno być i tak, iże glingosz do kamrata, takigo
swojigfo sznapskolegi a cedzitko dźwigo jego staro.
Halo, tu godom jo – forskosz do suchawki – je Zefel w doma ?
Podwiyl co, jesce je – pado jego staro.
A czamu, podwiyl co?
Bo razinku go lajchyntryjgry wykludzom na kierchow?????
– Na twój gelt tyż dowej ciyngiym pozor. Łamżom terozki telkie miglance,
kiere roz-dwa ci pichnom ze kabzy portmanyj ze geltakiym a ku tymu jesce
buksiok i niyskorzij bydziesz jak tyn Ślonzok wele Poznanioka:
Jasiek,Jasiek bezkurcyjo ! Borgnij mi sto złotkow do piytnostego.
Ja, ja .... nale łod kogo???

No, a terozki ździebko ze inkszyj zorty. Możno ci sie przidarzić, iże
napytajom cie na śniodanie, łobiod lebo wieczerzo. I tu ze kożdym byzuchym
trza dać pieronym pozor. Tak ci sie razinku połonacoło, iże łoński ciarach i
cielepa prziszoł dran do pijyndzy – bo mioł grajfka do machlowanio abo
chycioł sie polityki – i łoroz mu sie zdowo co śniego jakisik Rokefyjler abo
cołkim pyskiym fyszt. Chałpa ze cwergami eli inksze stawiynie sie sprawioł (a
mozno ino erbnoł łod świekrow, kierym sie udało wydać żadno i szpotlawo
cera), lajstnoł sie gryfny ałtok i terozki rychtuje roztomajte „party”, bigle
i romraje. Telkie angyjbery ino doczkajom coby ci cosik przisrać, bo jejim
sie wydowo, iże wszyjskie filipy pozjodali i jyno łoni gynał spokopiyli co
łobleci, co możno łobstoć, a co niy.
No, toż jadymy podle raje.
– Pokiel jesce niy wleziesz do gryfnego pomiyszkanio, łobejrzij sie dicht
jakie mosz szczewiki, eźliś bez cufal na drodze niy wloz w gowno, kierym
możesz ufifrać tepichy. Chocia to tyż niy je na isto, bo niyftore, kierym na
beztydziyń grochowionka ze charbołow wylazuje, kazujom napytanym sebuwać
szczewiki i tyrać po dylinach we fuzeklach.
– Glingosz abo tyrcysz. Nale pieślawo i polekuśku coby gospodorze i te, kiere
już przodzij sie przikarycyli, niy miarkowali iżeś pragliwy i niy poradzisz
sie jodła doczkać. Tyż niy klupej za fest na dźwiyrze gościom, bo ino pazury
se łobklupiesz.
– Możno ci łozewrzi dźwiyrze frela, kiero tam bedinuje. Wlyź, gryfnie jom
pozdrow, nale ino jom niy macej po połrzitkach (cheba, iże je modo i szykowno
a ku tymu jesce gospodorz niy gawcy).
– We antryju seblyc mantel (kiej go mosz). Szaketa łoroz tyż niy seblykej,
choby boło gorko nikiej we Africe, bo abo cie weznom za soronia, abo uwidzom,
iże mosz ino formetla a niy cołko oberhymda.
– Bocz cobyś za wcasu wyciong kałgomin z gymby. I niy flostruj go na klomce
eli na fynsterbrecie, ani niy wtykej do dziurki łod kluca cy kukurzicy do
dzioba, a tym barz

[sloneczko1]

– Bocz cobyś za wcasu wyciong kałgomin z gymby. I niy flostruj go na klomce eli
na fynsterbrecie, ani niy wtykej do dziurki łod kluca cy kukurzicy do dzioba, a
tym barzij niy ciepej na sztrołdekel. Kiej sie żodyn niy kapnie, mogesz go
wciepnońć do blumwazy.
Wlazujesz co do izby a tam już zicli te co przikwanckali sie przodzij i ino
sztyjc ło jednym medykujom: kiej dajom cosik pożrić? Toć żodyn tego niy godo i
ty tyz trzimej pychol zawrzity. Trocha niyskorzij to mogesz to wicnie pedzieć,
iżeś sam niy prziszoł dlo uciechy a jyno skuli jodła. Ze tego wielgij gańby niy
bydzie, a weznom cie za szpasownika i wigyjca.
– Kiejś trefioł na takigo łochyntola, kiery ci kozoł sebuć szczewiki a skuli
szporobliwości posfijoł tepichy i skukoł je za szrankiym (chebaś u sia w doma
gynał łobejrzoł cy palcysko abo piynta ci ze zokow niy wylazujom ?), to durch
musisz dować pozor cobyś sie niy kiołzdnoł i niy drzistnoł pycholym do teriny
ze kartofelzalatym.
– Możno ci Ponboczek doł szyroko rzić, jeżeś srogi i spaśny, dej pozor kiej sie
chcesz kajsiś zicnońć, bo może ci sie przidarzić, iże zarabujesz stołek abo
zofa. Na telki fal dyć baba łod tego siodłoka dycki pado: „nic niy szkodzi,
niech sie łoni za tela niy tropiom”, a po cichuśku zasik medykuje: „cobyś puk
choby krupniok na tyglu, ty diosecki zawalacu!”.
– We lepszejszych asistach kożom ci sie zicnońć wele jakisik freli (chocia
możno sie trefić jakosik mamzela abo inkszo yma). I to ci już niy som błozny,
bo musisz jo łozprowko amizyrować a niy ino medykować coby twój talyrz boł
kupowato nafolowany i glaski zawdy połne.
– Kiej bydziesz już łozprawioł wice, to ze pośmiywnym łostatkiym doczkej aże
łona łyknie to co wtykła do gymby, bo może ci sie udowić i dziepiyro bydzie
dupny ałflałf.
– Kiejś boł juń tak szczysny i twoja somsiodka je modo i szykowno trzimej grace
zawdy na stole, a to beztoż coby niy boło klachow i łoszeredzanio.
No, i endlich dali jodło. Terozki trza tuplowanie dować pozor, bo przi
łobiedzie abo wieczerzy idzie sie napochać nojwiyncyj gańby. Je pora telkich
fali, kiere abo ze cia zmachlujom chwańta i soronia, abo bydom cie inksze mieli
za szykownygo i galantnygo, za chopa ze kindersztubom, kiery może sie paradzić.
– Eźli do śniodania dowajom tyj abo bonkawa, to niy wciepuj cukrzanego wyrfla
palcyskoma do glaski lebo szolki, ino chyc go sztram klyszcykoma, kiere zawdy
lygajom kole abo styrcom ze cukerdołzy. Chocia, kiej niy mosz grajfki i knifu
to mogesz mieć utropa nikiej Ecik łod Żymlinyj rołz we kafyju. Chcioł ci łon
telki wyrfel chycić łeżkom, a tyn ci mu ślecioł ze stoła na dyliny. No, toż łon
cupnoł pod stołym i zacon tyrać i żgać (bo niy poradzioł go dostac na ta
łeżycka) aże docis go do winkla. Tam ci go dziepiyro dopod. Nale, we grace niy
wzion i tela.
– Cołkie jodło, cy to przi śniodaniu, lobiedzie abo na wieczerzo dowajom na
talyrzach lebo terinach. I niy targej talyrza ze wusztym, kobziolami,
panszkrałtym abo inkszym jodłym somsiodowi i niy ryc bez cołki stoł: mie, mie
sam dejcie przodzij! Po prowdzie to je richtik utropa, kiej sie zdrzi jak inksi
nojlepsze konski folujom na swój talyrz a tobie cejco ino łostanie. Łodpolisz
sie inkszym razym. I dyciś niy pieronuj – boś przeca cowiek ze kindersztubom –
chbys po cichuśku medykowoł: a cobyście sie tymi oplerkami udowiyli, wy gizdy
przepadzite!
– Te wszyjskie nowomoderne angyjbery to ci mogom wyrychtować taki fal, iże
pokładzom telkie jodło, kiere niy poradziśz spokopić jak i cym je ćkać. Zacnij
beztoż swojij somsiodce cosik łozprawiać i kukej naobkoło jak sie inksi do tego
jodła bierom. Chocia boł ci już i taki fal, iże kożdy gawcoł na drugigo a żodyn
niy wcinoł, bali i som gospodorz. Nale, to som diosecko rzodkie fale i podwiyl
żodyn sie niy kapnie, mogesz dzioć wiela wlyjzie, a inksze bydo medykować, iżeś
je festelnie zocny.
– Łobgryzionych kostyrow nie ciepej somsiodce na talyrz, choby bali u cia na
niym niy boło placu. Tyż jejich niy wciepuj po kryjoncku na tepich, bo bez
cufal tako kostyra może lałfka tyj twojij freli na sztrymfach dziergnońć.
– Zawdy we telkij szykownyj asiście som na fiszdece pokładzione roztomajte
zorty pitwokow, gabli i łeżek. To som werkcojgi ino do jodła. Widołkom na tyn
bajszpil niy dubej w zymbskach ani niy dropej sie po łebie. Pitwoka niy tkej do
gymby, bo sie możesz uchlastnońć lynzyk abo pajtnońć we fafla. A łeżka niy je
do łobuwanio szczewikow.
– Niy siorbej i niy forskej przi jodle, bo to niy je gryfnie (tyż niy chepej,
chocia to terozicki je tako moda, kiero idzie bali i we telewizyji łobejrzeć).
Palcyskow i fafli niy wyciyrej ło tisztuch ani niy wtykej eki tego tisztucha
nikiej laclik pod szaket skuli tego, iżbyś sie mog pokidać zołzom galoty. A już
nojbarzij to dowej pozor cobyś niy mlaskoł, bo ftosik może ci szpasobliwie
przisrać, iże twój łostatek bydzie na zicher we szlachthałzie.
– Możno sie tyz przidarzić, iże gospodyni ze łoszydliwom fresom rzyknie: a dyć
weznom sie jesce jedyn konsek zisty, choby pod nocholym mronczała: niy bier ty
giździe, bo mi do świekry niy styknie.
Tyż nikandy niy godej: ło, gryfnie dziynkuja, alech już tela tego flapsu sie
naćkoł, iże mi sie durch chepie. Godej, że zawdy mało jodosz – możno ci
uwierzom ?
– Tyż niy fandzol na cołki karpyntel, iże jodło boło telkie coby ani twój pies
sie go niy chycioł, ino kiej sie zmiarkujesz zarozki melduj, iże ci dochtor
przepisoł sztram dijeta. Inksze bydom medykować: nale tyn karlus mo wartki
filip!
– Kiej gospodyni sztrekuje łogiby i na zicher wstowo łod stoła, znacy iże
wiyncyj jodła już niy bydzie, iżeś sie już dosik naćkol. terozki szykownie
podziynkuj swojij somsiodce łod stoła, zakludż jom do zofy i dej jakimuś
inkszymu mamlasowi dlo asisty. Niy dowej zezwolyństwa coby cie chycioła pod
parza, ino dowej sztyjc pozor eli by łona gracow we twój szaket niy łobtarła.
– We drugij izbie musisz wachować cobyś sie docis kiej bydom tajlować
cygaretami. Bier ino jedna i niy godej, iże mosz jesce śtyruch bracikow we
kasarni. Kiej sie już zakurzisz, a wszyjskie bydom filować coby sie niy łokidać
bonkawom, mogesz zacnońć łozprawiać – ino jesce niy wice. Dej tyz pozor cobys
niy wtykoł słowek, kierych niy poradzisz spokopić i niy aś sie, iże godosz
blank po polskiymu, bo możesz sie zblamować nikiej te dwie kamratki we kafyju:
Wiysz – pado jedna – joch by tak chciała richtik „schuść”.
No, tyż mi mecyje – pado i na to ta drugo – jo to bych chciała tak
poprowdzie „zwąż”.
A z wos to idzie na zicher „pęc” ! – pedzioł ober, kiery wele nich przełajzioł.
– Możesz tyz pedzieć pora wicow, ino musisz boczyć eźliś jejich już śtyry razy
niy łozprawioł, bo cie ftosik może spytać eli wiysz za co Kain Abla zatrzasnoł?
Eźli zasik gospodyni je starszo niźli grzych „piyrworodny” niy łozprawiej wicow
ło sklerołzie abo ło kierchowach. Niy godej tyż, iże za cia sie jesce
łoziymnostki łoglondajom, bo ci może ftosik pedzieć: ja, bo jejim sie zdowo,
iże Gargamel lyjzie!!!
– Mogesz tyz pochwolić gospodorza, iże mo jakiesik gryfne łodznaczynio abo pora
inkszych medalyjkow, ino niy za wiela. Bo terozki (jesce za niybogi „komuny”)
niy boło z tym knap. Ftosik mondry pedzioł boł, iże ze łodznaczynioma to gynał
nikiej ze himoridami – pryndzyj abo niyskorzij kożdy dupek je chyci.
– Kiej już musisz pokwanckać sie do haźlika, to niy sznupej bele kaj i po
wszyjskich ekach i niy wrazuj kichola tam, kaj cie niy pytali. Wułonac co mosz
wyłonacyć, nale niy wtykej cołkij rolki szajspapiytu do kabzy, bo jak sie
gospodorze kapnom, to cie weznom za chamstra abo fynikfikra. Niy sztrajchuj tyż
lipynsztiftym cery gospodorza yjlz

[sloneczko1]

– Kiej już musisz pokwanckać sie do haźlika, to niy sznupej bele kaj i po
wszyjskich ekach i niy wrazuj kichola tam, kaj cie niy pytali. Wułonac co mosz
wyłonacyć, nale niy wtykej cołkij rolki szajspapiytu do kabzy, bo jak sie
gospodorze kapnom, to cie weznom za chamstra abo fynikfikra. Niy sztrajchuj tyż
lipynsztiftym cery gospodorza yjlzokla: „I lowe Elza” abo inakszij, bo pedzo,
iżeś diosecko bezkurcyjo i wiyncyj cie już niy przipytajom do sia.
Terozki deczko ło gorzole, machmolu, jabolu i inszych łoparach. Wiela znocie
słowek, kierymi możno mianować picie? No, toż dejcie pozor. Możno: słepać,
szlukać, tintać, tutać, duldać, wyżrić, hornońć, luchnońć, kropnońć, no i ...
jesce pora inkszych. I tak cowiek może być: nabity, nabzdrygolony, naprany,
natintany, łopity, łożarty, nażgany, urżnyty, ululanu, chycony, siekniynty,
tyrpniony, łobelany, no i zasik ... jesce pora. A dyciś Polok niy szczimie
gościny, bigla, gyburstaku, fajeru cy romraju ło suchym pysku. Beztoż trza
zważować co, kiej, kaj i ze kimsik do kupy sie słepie, coby sie niyskorzij niy
zblamirować.
– Kiej ino wleziesz do, izby przi jakisik gościnie eli byzuchu gospodorz sie
pyto: coż tyz sie łoni napijom? Niy wynokwiej jakisik zagranicnych zortow, bo
zołwizoł je ino cysto abo łozparchany szpyroń i wol niy wol bydziesz musioł
słepać to co wszyjskie.
– Niy ryc tak jak przi jodle na cołki pysk: jo, jo je sam, jo już mom prozny
lampus. Doczkej aże do cia flaszka dojńdzie, nale niy trzimej jom aże bydzie
prozno. Szpasobliwie możesz ino pedzieć, iże take maluśkie glaski to ci mogom
do dziury w gybisie wlecieć, abo mogesz je bez cufal łyknońć.
– Duldej ino tela cobyś sie niy łobaloł i niy ślecioł pod stoł, bo mogom cie
inksi nastompić na palcyska jak to sie nikiej ściopranymu przidarzi.
– Kiej zoczysz, iże gospodorz schronio rest jodła i niydosłepane halby znacy,
iże fajrant i trza sie kulwitać do dom. I niy wiskej choby cie fto ze szkocin
szkuboł:
„Jesce roz za ceski” abo tako śpiywka: „Tego jesce niy bywało, by gorzoły
brakowało”.
– Dej tyż pozor cobyś niy sfrocoł, niy rzigoł do blumwazy abo gospodyni do
ałsgusa, bo cie może gospodorz – eźli bydzie jesce monter – prasknońć w łeb.
Wiyncyj ze tyj zorty niy byda szkryfloł, bo po gorzole to je i tak dorymny
futer. Przeca to znocie, pra?
No, a terozki na łostatek trza sie poleku skludzić.
– Nojprzodzij podyjńdź do gospodyni, pochwol jodło (nale niy za tela, bo na
isto zmiarkujom, iże jejich za balek ciśniesz) i rzyknij, iże łoja ani
margariny żeś niy wywonioł. Niech cie Ponboczek broni, cobyś szpasobliwie
pedzioł, iże we nudelzupie boły szkociny a piekorz, kiery przirychtowoł ta
zista eli tortynsztikle, kipnoł ze starości. To som telkie downiyjsze bery, za
kiere już we Kanie Galilyjskij jedyn soroń i łoszkliwiec nachytoł po pysku. Niy
może być i tak, coby ło cia godali: cejco łyknie – cejco rzyknie.
– Kiejś sie już pogracoł ze gospodorzoma i ze tymi, kiere jesce niy ślegli pod
stołym, możesz we antryju opaternie łoblyc mantel (nale ino swój), tak cobyś
niy ściep kromlojchtra abo romy ze knipsniyntom świekrom gospodorza.
– Terozki już łobleci, kiej pokilosz dziołcha co tam bedinuje, cheba iże mo
łoziymdziesiont lot i je świdrato.
– Ze tringeltym trza ci tak zmachlować, coby dać do kupy ze inkszymi
byzuchantoma, a to skuli tego, iże sie niy kapnie wielaś doł.
Ojgyn z Pniokow