"Tę" czy "tą"??

[dr.krisk]

Na forum "Książki" powstał spór: czy można zamiast "tę" używać "tą". Tzn. czy
poprawna jest forma "przeczytałem tą książkę" zamiast "tę ksiązkę". Ja optuję
za tym że niepoprawna, ale może czegoś nie wiem?
KrisK

[randybvain]

Tą pochodzi z toją, stąd nienormalna w takiej pozycji samogłoska ą. Tą to
narzędnik. Ciekawe, że przy podobnej budowie, ujednostajniły się formy moją/mą,
twoją/twą, swoją/swą w bierniku i narzędniku takie same.
Zasadniczo wszędzie jest w polskim ę, ą jest tylko tam, gdzie w następnej
sylabie był jer lub była jakaś kontrakcja. W są jest to z sąć, ć odpadło.

O rany!

[dr.krisk]

Wybacz, ale nic (prawie) nie zrozumiałem z twojego postu... Ja prosty iżynier
jezdem, i chcem tylko wiedzieć:
"tę książkę" czy "tą książkę"
sie mówi?
Pozdrowienia
KrisK
Czy "narzędnik" to taka skrzynka na narzędzia? Bo nie wiem...

[iluskan]

Witam, w tym przypadku poprawna forma zaimka to- tę książkę.

[ala100]

dr.krisk napisał:

> Wybacz, ale nic (prawie) nie zrozumiałem z twojego postu... Ja prosty iżynier
> jezdem, i chcem tylko wiedzieć:
> "tę książkę" czy "tą książkę"
>

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=374&w=9781275

> Czy "narzędnik" to taka skrzynka na narzędzia? Bo nie wiem...

Tak.

"Biernik" to chwytak, a "jer" - to taki krasnoludek. Kiedys chyba było ich dużo.

Pozdrawiam. Prosta inzynierra Ala

[randybvain]

Tę książkę / tą książką

Uff...

[dr.krisk]

A już myślałem, że przegapiłem jakieś Ważne Zmiany w moim języku ojczystym.
KrisK

[stefan4]

randybvain:
> ą jest tylko tam, gdzie w następnej sylabie był jer lub była jakaś kontrakcja.

Czas na kontr-akcję.

W języku polskim (w przeciwieństwie do innych słowiańskich) końcówka żeńskiego
biernika jest różna dla rzeczowników i dla przymiotników. Np.

,,ładnĄ kobietĘ'' (a np. ros. ,,krasiwuJU żienszczinU'')

Tą samą osobliwość wykazują imiesłowy przymiotnikowe i zaimki dzierżawcze oraz
wskazujące:

,,przeczytanĄ książkĘ''
,,twojĄ żonĘ''
,,tamtĄ drogĘ''

Proste? Proste. Za proste. Wobec tego poloniści postanowili, że tu oto jest
dobre miejsce na zarządzenie wyjątku i postanowili przywrócić jednemu zaimkowi
jego prasłowiańskość wbrew wszystkim innym zaimkom, imiesłowom i przymiotnikom.
Odtąd jest tak:

[randybvain]

Gdyby było tak strasznie prasłowiańsko, to by było 'tą ładnąję kobietą widzę'
(biernik) i 'z toję ładnoję kobietoję idę', ale że w narzędniku się
skontraktowało to wyszło 'z tą ładną kobietą'. W sumie "tą książkę" widzę to
taki milutki archaizm.

[klecina]

A czy czasem nie należy się tutaj odwoływać do zgodności końcówek?
tĘ książkĘ
tĄ książkĄ
Przynajmniej mnie tak nauczono. I chyba po kłopocie?

[stefan4]

klecina:
> A czy czasem nie należy się tutaj odwoływać do zgodności końcówek?
> tĘ książkĘ
> tĄ książkĄ

To jest tak zwana Zgodność Końcówek Całkiem Różnych Części Mowy zwana inaczej
Ogólną Zasadą Dotyczącą Tego Jedynego Zaimka w Tym Jedynym Przypadku. Próba jej
zastosowania do innych zaimków dałaby:

albo ,,widzę tamtĘ książkĘ'' albo ,,widzę tamtĄ książkĄ''
albo ,,widzę owĘ książkĘ'' albo ,,widzę owĄ książkĄ''
albo ,,widzę twojĘ książkĘ'' albo ,,widzę twojĄ książkĄ''

Próba zastosowania tej samej Ogólnej Zasady do innych rodzajów lub innych
przypadków dałaby:

albo ,,nie mam tI książkI'' albo ,,nie mam tEJ książkEJ''
albo ,,w tE książcE'' albo ,,w tEJ książkEJ''
albo ,,widzę tA chłopcA'' albo ,,widzę tEGO chłopcEGO''
,,o, pięknO dzieweczkO, daj miętowA cukierkA tU dzieckU''

A może zasada Zgodności Końcówek Całkiem Różnych Części Mowy stosuje się również
do czasowników?

,,widzĘ książkĘ''
,,czytAM książkAM'', ,,czytASZ książkASZ'' . . .
,,lubiĘ książkĘ'', ,,lubISZ książkISZ'' a kysz! a kysz!

klecina:
> Przynajmniej mnie tak nauczono.

Ach, ci nauczyciele . . .

- Stefan

[klecina]

stefan4 napisał:

> klecina:
> > A czy czasem nie należy się tutaj odwoływać do zgodności końcówek?
> > tĘ książkĘ
> > tĄ książkĄ
>
> To jest tak zwana Zgodność Końcówek Całkiem Różnych Części Mowy zwana inaczej
> Ogólną Zasadą Dotyczącą Tego Jedynego Zaimka w Tym Jedynym Przypadku. Próba je
> j
> zastosowania do innych zaimków dałaby:
>
> albo ,,widzę tamtĘ książkĘ'' albo ,,widzę tamtĄ książkĄ''
> albo ,,widzę owĘ książkĘ'' albo ,,widzę owĄ książkĄ''
> albo ,,widzę twojĘ książkĘ'' albo ,,widzę twojĄ książkĄ''
>
> Próba zastosowania tej samej Ogólnej Zasady do innych rodzajów lub innych
> przypadków dałaby:
>
> albo ,,nie mam tI książkI'' albo ,,nie mam tEJ książkEJ''
> albo ,,w tE książcE'' albo ,,w tEJ książkEJ''
> albo ,,widzę tA chłopcA'' albo ,,widzę tEGO chłopcEGO''
> ,,o, pięknO dzieweczkO, daj miętowA cukierkA tU dzieckU''
>
> A może zasada Zgodności Końcówek Całkiem Różnych Części Mowy stosuje się równie
> ż
> do czasowników?
>
> ,,widzĘ książkĘ''
> ,,czytAM książkAM'', ,,czytASZ książkASZ'' . . .
> ,,lubiĘ książkĘ'', ,,lubISZ książkISZ'' a kysz! a kysz!
>
> klecina:
> > Przynajmniej mnie tak nauczono.
>
> Ach, ci nauczyciele . . .
>
> - Stefan

Dzięki za ten długi wywód. Teraz to chyba wszystko jest jasne :)

Dziękuję z odpowiedzi!

[dr.krisk]

Wszystkim dziękuję za odpowiedzi na moje pytanie.
KrisK

[teresa.kruszona]

Forma „tą” biernika liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego zaimka wskazującego
jest charakterystyczna dla języka potocznego, tzn. odmiany mówionej
polszczyzny. W języku starannym, a sądzę, że takim posługują się uczestnicy
forum o książkach, występować powinna forma „tę”, czyli: „przeczytałem tę
książkę”.