Regionalizm

[zbigniew_]

Parę tygodni temu w programie p. Olejnik w „Zetce”, gospodyni a zwłaszcza
obecny w studiu p. Oleksy dworowali sobie z p. J.M. Rokity za użyty przez niego
zwrot „ogladnąłem sobie (coś tam) w telewizji”. Pan Rokita, niespeszony, dalej
używał tego zwrotu, tłumacząc, że to taki regionalizm krakowski i będzie on go
stosował kiedy mu przyjdzie na to ochota.
Czy miał rację? Czy w wypowiedziach publicznych, a taki charakter ma audycja
poranna w niedzielę, dopuszczalne jest używanie regionalizmów.

[teresa.kruszona]

Oglądnąć (oglądnąłem) to rzeczywiście regionalizm krakowski. Regionalizmy
wchodzą (jako warianty) w skład ogólnej polszczyzny mówionej, niektóre z nich
spotyka się także w odmianach pisanych. Są one dobrze osadzone w tradycji
regionu, używane od wielu dziesiątków lat i znacznej większości z nich nie
można traktować jako błędów językowych (tak jest właśnie z 'oglądnąć'). Czy
można używać regionalizmów w wypowiedziach publicznych? Myślę, że tak. Mnie nie
razi używanie regionalizmów (razi natomiast nadużywanie).

[antares777]

teresa.kruszona napisał(a):


> ...używane od wielu dziesiątków lat

Proszę bardzo o wyjaśnienie mi, co to znaczy "dziesiątek". Wiem, co to
jest "dziesiątka", bo mam z nią do czynienia niemal od urodzenia,
natomiast "dziesiątek" jest dla mnie czymś nieprzyswajalnym.
Podobnie jak: "ram" w zwrocie "coś wyszło z ramów programu",
"litra" w zwrocie "przynieś półtorej litry mleka" itp.

A może to też są regionalizmy?

Pozdrowienia
Stary zgred

[teresa.kruszona]

antares777 napisał(a):

> teresa.kruszona napisał(a):
>
>
> > ...używane od wielu dziesiątków lat
>
> Proszę bardzo o wyjaśnienie mi, co to znaczy "dziesiątek". Wiem, co to
> jest "dziesiątka", bo mam z nią do czynienia niemal od urodzenia,
> natomiast "dziesiątek" jest dla mnie czymś nieprzyswajalnym.
> Podobnie jak: "ram" w zwrocie "coś wyszło z ramów programu",
> "litra" w zwrocie "przynieś półtorej litry mleka" itp.
>
> A może to też są regionalizmy?
>
> Pozdrowienia
> Stary zgred

Dziesiątek - dopełniacz: dziesiątka, dopełniacz lm: dziesiątków - dziesięć
jednostek, sztuk czegoś, np. od dziesiątków lat, wiek składa się z dziesięciu
dziesiątków (nie dziesiątek) lat.
Dziesiątka - dopełniacz lm: dziesiątek, 1. liczba dziesięć (np. liczba sto składa
się z dziesięciu dziesiątek); 2. coś oznaczone numerem 10; 3. grupa dziesięciu
osób lub przedmiotów; 4. karta do gry o dziesięciu oczkach; 5. tylko w liczbie
mnogiej - duża, bliżej nieokreślona ilość, liczba; 6. potocznie: moneta
(dziesięciogroszowa), banknot (dziesięciozłotowy).
Rama - dopełniacz lm: ram (nie ramów).
Litra (dopełniacz: litry) to rzeczywiście regionalizm (też krakowski).