S.A. czy SA

[Gość: moler]

zawsze wpajano mi zasadę, żę przy skrócie SA (Spółka Akcyjna), nie stawiamy kropek. Bardzo trudno
jest jednak spotkać instytucję, która przestrzegałaby tej zasady. Jak to właściwie jest?

[Gość: Salicki]

Cha, cha!

To już było u nas przerabiane. Poprawnie jest SA, czyli bez kropek. A że ze
świecą szukać tych firm, które o tym wiedzą - to fakt. Prym wiedzie Telewizja
Polska "S.A."

[teresa.kruszona]

Rzeczywiście dyskutowaliśmy o tym już kilka razy. Skrótowce polskie i
przyswojone (np. USA, mimo że w oryginale U.S.A.) piszemy bez kropek. Zarówno
SA, jak i np. PKP, RP, UW.

...ale...

[salicki]

Cieszyłem się niezmąconym spokojem, a tu trach! Podkusiło mnie, żeby
sprawdzić w słowniku. Nie, nie, całkiem nowy ten słownik. Nazywa się "Leksykon
ortograficzny", wydany przez WSzPWN i podaje pisownię SA lub S.A.

Bardzo niedobrze...

Ach, i ten sam leksykon podaje słowo "oglądnąć". To ono naprawdę istnieje ?!
Myślałem, że nie...

[teresa.kruszona]

Rzeczywiście w części hasłowej "Leksykonu ortograficznego" (WSiP 2001)autorzy
dopuszczają pisownię S.A., jednak w części opisowej kategorycznie
twierdzą: "Nie stawiamy kropki po skrótowcach i wewnątrz skrótowców". Nie jest
to, niestety, jedyna niekonsekwencja występująca w tym źródle, dlatego jako
normatywny traktuję "Nowy słownik ortograficzny PWN" z 2002 r., chociaż jego
autor - prof. Edward Polański - jest jednym ze współautorów leksykonu.
Oglądnąć występuje we wszystkich słownikach, aczkolwiek u prof. Doroszewskiego
(słownik 11-tomowy 1963) ma on kwalifikator 'przestarzały, dziś regionalizm'
oraz odsyłacz 'patrz obejrzeć'. I tak radziłabym traktować ten czasownik.
Nie możemy wprawdzie formy 'oglądnąć' uznać za niepoprawną, ale możemy jej nie
używać.

[sze]

A ja się obawiam, że S.A. wcale nie jest skrótowcem, tylko skrótem. Nie
funkcjonuje bowiem w roli niezależnego wyrazu, jak USA, PKP, RP, UW. Nie powiecie
chyba, że mówicie, że "w budynku mieści się osiem SA" czy "akcje większości SA
spadają". 'SA' jako skrótowiec przyjmowałbym dla 'Sturmabteilungen', nie
dla 'spółki akcyjnej'. Tu logika nakazuje stawiać kropki. Jak przy sp. z o.o.

Ciekawostka, po hiszpańsku (i chyba po francusku też) skrót spółki akcyjnej brzmi
identycznie, choć od zupełnie innych wyrazów.

[zbigniew_]

A jaka jest różnica między skrótowcem a skrótem? Będę wdzięczny za wyjasnienie.

[teresa.kruszona]

O różnicy między skrótowcami a skrótami już dyskutowaliśmy, przypomnę więc
tylko:
Skrót jest to litera lub połączenie kilku liter pochodzące z często używanych
i znanych wyrazów, stosowane w piśmie do zapisania tych wyrazów, ale
odczytywane w formie pełnego wyrazu. Skrótami są na przykład: zł, inż., m.in.,
itd. itp. - przy odczytywaniu tekstu wymawiamy pełne brzmienie skróconych
wyrazów. Skrótowce natomiast są utworzone z kilkuwyrazowych nazw instytucji,
firm, urzędów, organizacji, stowarzyszeń przez odcięcie pewnych składników
całej nazwy. Skrótowce występujące w tekście możemy wymawiać także w tej
formie, w jakiej są zapisane.
Skróty piszemy małymi literami, skrótowce (z wyjątkiem spójników i przyimków w
nich występujących) - wielkimi. Jeśli skrótowiec ma charakter rzeczownika, np.
Cepelia, Desa, to także zapisujemy go wielką literą.

[robol]

sze napisał(a):
...
'SA' jako skrótowiec przyjmowałbym dla 'Sturmabteilungen', nie dla 'spółki
akcyjnej'.
...
> Ciekawostka, po hiszpańsku (i chyba po francusku też) skrót spółki akcyjnej
brzmi identycznie, choć od zupełnie innych wyrazów.


A czy wiecie Panstwo, ze poczatkowo malutka firma Aleksandra Gawronika (Biuro
Prawne AG) w pierwszym okresie transformacji ustrojowej korzystala z (zamierzonej
lub niezamierzonej?) gry slow "AG" na rynkach niemieckojezycznych?

Jak wiadomo, AG odczytywane jest w jez. niem jako Aktiengesellschaft.

Pewnie wielu nieswiadomych dawalo sie nabrac na te nazwe - sadzac, ze to musi byc
jakis potezny koncern, a nie jedna osoba, zatrudniajaca wowczas tylko kilka
kasjerek walutowych na przejsciu granicznym w Swiecku.

[zbigniew_]

SA nie jest skrótem, tylko skrótowcem, gdyż wyraz ten powstał z pierwszych
liter innych wyrazów. Skrót powstaje wtedy, gdy skracamy wyraz.
np. prof. czy dr, gen.
Sugestia sze, iz należy stawiać kropki jest nieuzasadniona.

[sze]

> A jaka jest różnica między skrótowcem a skrótem? Będę wdzięczny za wyjasnienie.

Dla mnie taka, że skrót to tylko graficzne przedstawienie w skróconej postaci
pierwszych liter jakiegoś wyrazu, a skrótowiec to taki skrót, który uzyskał
niejako prawo obywatelstwa w języku, stając się samodzielnym wyrazem. Nierzadko
wyraz taki emancypuje się, zapomina o swojej genezie i zaczyna żyć własnym
życiem. Choćby na przykład 'PGR'. Choć cały termin jest rodzaju nijakiego
(bo 'gospodarstwo'), to 'PGR' jest rodzaju męskiego: 'duży, niewydajny PGR'.

Rzecz jasna to kryterium czysto diachroniczne, bo synchronicznie jest to zwykły
rzeczownik. Choć może niekoniecznie? W końcu skrótowiec ma swoje cechy
charakterystyczne: np. regularny akcent paroksytoniczny, w polskim dziwactwo
niewąskie.

> SA nie jest skrótem, tylko skrótowcem, gdyż wyraz ten powstał z pierwszych
> liter innych wyrazów.

Właśnie dlatego jest skrótem.

> Skrót powstaje wtedy, gdy skracamy wyraz.
> np. prof. czy dr, gen.

Dobrze! I to są skróty! Nie mówisz chyba "w rodzinie żony jest dwóch profów,
jeden dr i paru genów".

> Sugestia sze, iz należy stawiać kropki jest nieuzasadniona.

Dlaczego? Argumenty proszę.

[teresa.kruszona]

sze napisał(a):

> > A jaka jest różnica między skrótowcem a skrótem? Będę wdzięczny za wyjasni
> enie.
>
> Dla mnie taka, że skrót to tylko graficzne przedstawienie w skróconej postaci
> pierwszych liter jakiegoś wyrazu, a skrótowiec to taki skrót, który uzyskał
> niejako prawo obywatelstwa w języku, stając się samodzielnym wyrazem. Nierzadko
>
> wyraz taki emancypuje się, zapomina o swojej genezie i zaczyna żyć własnym
> życiem. Choćby na przykład 'PGR'. Choć cały termin jest rodzaju nijakiego
> (bo 'gospodarstwo'), to 'PGR' jest rodzaju męskiego: 'duży, niewydajny PGR'.
>
> Rzecz jasna to kryterium czysto diachroniczne, bo synchronicznie jest to zwykły
>
> rzeczownik. Choć może niekoniecznie? W końcu skrótowiec ma swoje cechy
> charakterystyczne: np. regularny akcent paroksytoniczny, w polskim dziwactwo
> niewąskie.
>
> > SA nie jest skrótem, tylko skrótowcem, gdyż wyraz ten powstał z pierwszych
>
> > liter innych wyrazów.
>
> Właśnie dlatego jest skrótem.
>
> > Skrót powstaje wtedy, gdy skracamy wyraz.
> > np. prof. czy dr, gen.
>
> Dobrze! I to są skróty! Nie mówisz chyba "w rodzinie żony jest dwóch profów,
> jeden dr i paru genów".
>
> > Sugestia sze, iz należy stawiać kropki jest nieuzasadniona.
>
> Dlaczego? Argumenty proszę.

W skrótowcach (a do takich należy SA - to jest skrótowiec, a nie skrót)rodzimych
i obcych przyswojonych (np. USA, mimo ang. U.S.A.)nie stawiamy kropki.
O różnicy między skrótem a skrótowcem już napisałam, teraz tylko o akcencie, bo
ta część wątku mi umknęła: skrótowce literowe, np. BBWR, PSL, ZChN, a także
nieliczne grupowce, np. Pafawag, i niektóre skrótowce mieszane, np. SGPiS, mają
akcent na ostatniej sylabie, a więc akcent oksytoniczny, a nie paroksytoniczny
(na sylabie przedostatniej). Akcent paroksytoniczny mają w języku polskim prawie
wszystkie grupowce, rodzime i obce głoskowce dwusylabowe (OBOP, PESEL) oraz
skrótowce mieszane (o wyjątkach wyżej). Podobnie akcentujemy (tzn. na drugiej
sylabie od końca) dwusylabowe i dłuższe postaci fleksyjne wszystkich skrótowców
odmiennych (np. Ku-lu, Ce-bo-su).

[zbigniew_]

Twoje argumenty niezbyt mnie przekomały.Nie chciałbym sie powtarzać, proszę
przejrzyj bogatą korespondencję w kilku wątkach na tym forum a zwłaszcza ten,
gdzie można się podlinkować do artykułu prof. Pisarka na ten temat. Krótko
mówiąc pisownię S.A. uznaje on za rażący błąd ortograficzny.

[moler1]

niedawno usłyszałem, że zapis SA z kropkami reguluje prawo gospodarcze...być może jest to bzdura. Czy ktoś
zna na to odpowiedź?

Ostatnie zdanie: S.A. piszemy z kropkami

[jarentowski]

Tak! Pisownia skrótowca S.A. Jest regulowana przez ustawę z 15 września 2000
r. - Kodeks spółek handlowych. Mówi o tym art. 305 § 2.
I proszę nie mówić, że ksh jest niezgodny z zasadami ortografii - kodeks jest
ustawą i jest powszechnie obowiązującym prawem. Zasady ortografii natomiast nie
mają charakteru norm prawnych. Oczywiście jeśli ktoś nie użyje kropek - nie
popełni przestępstwa, ale wykaże się nieznajomością prawa.
A tak na marginesie - pisownia wielu skrótów, skrótowców oraz innych słów jest
regulowana przez prawo. I to nas wiąże. Choć prawdą jest, że czasami normy
prawne idą w innym kierunku niż zasady ortografii. Jednak te ostatnie w tym
wypadku powinny się dostosować do prawa.

[zbigniew_]

jarentowski napisał(a):

> - kodeks jest
> ustawą i jest powszechnie obowiązującym prawem. Zasady ortografii natomiast nie
>
> mają charakteru norm prawnych.

Czyżby?
Sadziłem, iż Komisja czy tez Rada Języka Polskiego ma mandat ustawowy do
podejmowania decyzji w sprawach poprawnosci pisowni.
Zachodziłaby tu sprzecznosc dwóch ustaw.

[jarentowski]

Nie ma sprzeczności ustaw. Rada Języka Polskiego nie uchwala ustaw a tylko
zasady ortografii i interpunkcji języka polskiego. Zasady te nie mogą być
sprzeczne z ustawami. Ustawy w Polsce mają, po Konstytucji, najwyższą moc
prawną i wszelkie inne akty normatywne muszą być z ustawami zgodne.
Ponadto Rada wyraża też opinie o używaniu języka polskiego w działalności
publicznej i obrocie prawnym. Parlament, uchwalając ustawy, może (nie musi) je
brać pod uwagę.

[zbigniew_]

jarentowski napisał(a):

> Rada Języka Polskiego nie uchwala ustaw a tylko
> zasady ortografii i interpunkcji języka polskiego. Zasady te nie mogą być

Nie twierdziłem, że Rada wydaje ustawy (to byłby nonsens), a jedynie to, że jak
mniemam, posiada jakąś delegacje prawną do stanowienia norm poprawnościowych.
Podobnie jak Komitet Normalizacyjny nie stanowi ustaw, natomiast ustala np. normy
budowlane, które są absolutnie obowiązujące. Być może się mylę, ale oznaczałoby
to, że ustalenia Rady nie mają żadnej mocy i w Polsce nie obowiązują żadne normy
językowe.
Przy okazji, proszę o przytoczenie przepisu kc nakazującego pisownię SA z
kropkami.

[jarentowski]

Oto przepisy ustawy - Kodeks spółek handlowych dotyczące nazwy:

Art. 305. § 1. Firma spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać
dodatkowe oznaczenie "spółka akcyjna".
§ 2. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu "S.A."

[ogrey]

jarentowski napisał(a):

> Oto przepisy ustawy - Kodeks spółek handlowych dotyczące nazwy:
>
> Art. 305. § 1. Firma spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać
> dodatkowe oznaczenie "spółka akcyjna".
> § 2. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu "S.A."


według mnie ten zapis nie ma nic wspólnego z poprawnością językową...:-)
Zapis ten, w moim skromnym odczuciu, jest tylko potwierdzeniem ile błędów i niepoprawności wkrada się również w
pisma oficjalne. Nie możemy zatem traktować błędu w zapisie Pana prawnika X, jako normę językową...dopiero wtedy
mielibyśmy prawdziwy nonsens...:-)))
Stawianie kropek przy SA uważam za karygodny błąd, a Kodeks Cywilny czy Handlowy nie jest słownikiem
poprawnej polszcyzny, więc powoływanie się na powyżej zacytowany zapis uważam za nieuzasadnione.

[jarentowski]

według mnie ten zapis nie ma nic wspólnego z poprawnością językową...:-)
Zapis ten, w moim skromnym odczuciu, jest tylko potwierdzeniem ile błędów i
niepoprawności wkrada się również w
pisma oficjalne. Nie możemy zatem traktować błędu w zapisie Pana prawnika X,
jako normę językową...dopiero wtedy
mielibyśmy prawdziwy nonsens...:-)))
Stawianie kropek przy SA uważam za karygodny błąd, a Kodeks Cywilny czy
Handlowy nie jest słownikiem

Kilka uwag:
1. W aktach normatywnych są PRZEPISY, a nie zapisy. Niestety tego ostatniego
wyrazu używają w odniesieniu do aktów normatywnych prawie wszyscy: politycy,
dziennikarze i mierni prawnicy.
2. Szkoda, że muszę powtarzać to kolejny raz. Nawet jeśli skrócone określenie
spółki akcyjnej z kropkami jest błędne, to jednak w tej formie zostało
uchwalone przez Sejm, podpisane przez Prezydenta i promulgowane w Dzienniku
Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązuje więc wszystkich. W Polsce ustawa
jest najwyższym hierarchicznie aktem normatywnym. I jeśli w drodze ustawy
parlament może postanowić, że np. od 2003 r. językiem urzędowym w Polsce jest
łacina, to tym bardziej może zmieniać reguły pisowni języka polskiego. Tak się
stało w przypadku "S.A.". Od dnia wejścia w życie ustawy - Kodeks spółek
handlowych taka pisownia obowiązuje. Ksh jest czymś więcej niż zasady pisowni!
3. Dyskutować można jeszcze długo, ale zapewniam, że dyskusja ta nie spowoduje
automatycznej zmiany ksh co do pisowni "S.A.". Tą kompetencję ma tylko Sejm.
4. Nie zabieram głosu w sprawie tego co jest dobre "SA" czy S.A". Wiem
natomiast co obowiązuje w polskim prawie: "S.A.".
Życzę wytrwałości w obronie nieobowiązujących przepisów!

[salicki]

jarentowski napisał(a):

> Choć prawdą jest, że czasami normy
> prawne idą w innym kierunku niż zasady ortografii. Jednak te ostatnie w tym
> wypadku powinny się dostosować do prawa.

Śmieszne jest to, co piszesz. Jest dokładnie na odwrót. Wszak ustawy są pisane po
polsku, tzn. powinny stosować zasady języka polskiego !!! Popełnienie BŁĘDU
ortograficznego przez posłów nie sankcjonuje jeszcze sposobu pisowni, choć pewnie
niestety zobowiązuje w tym konkretnym przypadku firmy do zapisu "S.A.". Nie
zmienia to jednak w niczym tego, że - ortograficznie - sam zapis z kropkami jak i
ustawa są błędne. Kodeks gospodarczy nie jest słownikiem ortograficznym. I nie
stosowanie "SA" świadczy o nieznajomości prawa, lecz uchwalanie ustawy z błędem o
nieuctwie tych, którzy to robią.

[jarentowski]

Zgadzam się z Szanownym Kolegą całkowicie. Teksty aktów normatywnych powinny
być wolne od błędów ortograficznych (nie mówiąc już o merytorycznych). Moją
intencją było przedstawienie tego co na temat pisowni mówią przepisy.
Pamiętajmy też, że w pracach legislacyjnych uczestniczą również filolodzy,
natomiast w Radzie Języka Polskiego zasiadają prawnicy. Dziwne jest więc, że
żadne uwagi dotyczące "SA/S.A." nie nadeszły w odpowiednim czasie z tej właśnie
strony.
Jeśli Szanowny Kolega wraz z innymi upiera się przy "SA" to nie widzę przeszkód
aby zmobilizować uprawnione podmioty do zmiany niepoprawnego językowo przepisu
ksh.

Żeby jeszcze pomarudzić – powiem, że nie jest to jedyny błąd językowy naszych
ustaw. Niektóre z nich powstają nieświadomie. Są jednak też takie, które są
całkiem celowe! Jest tak wtedy, gdy nie ma innego sposobu (bądź jest go trudno
znaleźć) na precyzyjne wyrażenie myśli prawodawcy. Prawodawca woli bowiem
odstąpić od zasad języka polskiego po to – by był precyzyjnie zrozumiany przez
czytelnika aktu normatywnego. I w zasadzie ten rodzaj błędu w języku prawa nie
jest błędem. Musimy mieć bowiem świadomość, że język prawny, mimo, iż jest
odmianą języka narodowego – rządzi się troszkę innymi zasadami.

[wpich]

Problem wynika, jak sądzę także z lenistwa.
Spróbujcie w jakimkolwiek popularnym edytorze tekstu z funkcją automatycznego
korygowania błędów wpisać SA. Po pięciu próbach poprawnego zapisu, kiedy
program z uporem poprawia na S.A. zaczynasz mieć wątpliwości a w końcu dajesz
spokój, bo funkcjonalnie nie ma to znaczenia. Tekst jest zrozumiały w obu
formach.
PS
Firma w której pracuję ma S.A. na wielkim napisie nad bramą wjazdową. Póki co,
żaden inspektor sprawdzający wykonanie Ustawy o języku polskim nie nałożył na
Prezesa spółki stosownej grzywny!

[szaser]

W czasie sprawdzania w edytorze występuje funkcja "dodaj". I to trzeba zrobić,
aby nie poprawiał na S.A.

[ogrey]

wpich napisał(a):

> Problem wynika, jak sądzę także z lenistwa.
> Spróbujcie w jakimkolwiek popularnym edytorze tekstu z funkcją automatycznego
> korygowania błędów wpisać SA. Po pięciu próbach poprawnego zapisu, kiedy
> program z uporem poprawia na S.A. zaczynasz mieć wątpliwości a w końcu dajesz
> spokój, bo funkcjonalnie nie ma to znaczenia. Tekst jest zrozumiały w obu
> formach.
> PS
> Firma w której pracuję ma S.A. na wielkim napisie nad bramą wjazdową. Póki co,
> żaden inspektor sprawdzający wykonanie Ustawy o języku polskim nie nałożył na
> Prezesa spółki stosownej grzywny!



To rzeczywiście skandal!!!!
:-)))))))))))))))))))))))))))))

Pozdrawiam