szklarnia

[padynt]

Czy mógłby mi ktoś na szybko podać pochodzenie tego słowa?

[plazzek]

Przyrostkiem -arnia tworzy się nazwy miejsca, w którym dzieje się
jakaś czynność (piec - piekarnia, suszyć - suszarnia). Z tego
względu można by przypuszczać, że podstawą słowotwórczą szklarni
jest czasownik szklić. Oczywiście w szklarni nie wytwarza się szkła -
więc albo mamy tu przyrostek użyty wbrew swojej normalnej funkcji,
albo zaszła zmiana znaczenia wyrazu szklarnia.

Uważam, że trafne jest pierwsze przypuszczenie, a podstawą
słowotwórczą był rzeczownik szkło.

[kornel-1]

plazzek napisał:

> Przyrostkiem -arnia tworzy się nazwy miejsca, w którym dzieje się
> jakaś czynność (piec - piekarnia, suszyć - suszarnia).

także - ernia -ornia, -órnia -urnia

> Z tego względu można by przypuszczać, że podstawą słowotwórczą
> szklarni jest czasownik szklić. Oczywiście w szklarni nie
> wytwarza się szkła - więc albo mamy tu przyrostek użyty wbrew
> swojej normalnej funkcji, albo zaszła zmiana znaczenia wyrazu
> szklarnia.

Hm. Hm. Hm.
Spośród około 250 polskich słów zakończonych na -arnia jest zaledwie kilka wyjątków, słów, które nie oznaczają miejsca. Są to:
- dzieciarnia
- latarnia
- męczarnia
Czyżby szklarnia była też wyjątkiem?
Szklarnia (IMHO) pierwotnie oznaczała hutę szkła (hutę). Sądzę, że przynajmniej część nazw miejscowości Szklarnia pochodzi od hut szkła.
Jan Długosz pisał o szklarni:
books.google.com/books?id=r0FpAAAAMAAJ&q=szklarnia&dq=szklarnia&hl=pl&pgis=1

Obecne znaczenie słowa jest pewnie późniejsze, być może XVIII-wieczne.

> Uważam, że trafne jest pierwsze przypuszczenie, a podstawą
> słowotwórczą był rzeczownik szkło.

O, na pewno :)

Kornel

[efedra]

kornel-1 napisał:

> Spośród około 250 polskich słów zakończonych na -arnia jest
zaledwie kilka wyją
> tków, słów, które nie oznaczają miejsca. Są to:
> - dzieciarnia
> - latarnia
> - męczarnia

Wprawdzie masarnia oznacza miejsce, ale nie takie, w którym się
masuje. Więc też chyba wyjątek?

[padynt]

Dzięki ludkowie, a będę upierdliwa jak jeszcze zapytam o słowo szkło -
etymologię? Siedzę na głębokiej obczyźnie i nie mogę się doszukać w internecie,
a książeczki fachowe w Polsce.

[kornel-1]

padynt napisał:

> Dzięki ludkowie, a będę upierdliwa jak jeszcze zapytam o słowo
> szkło - etymologię? Siedzę na głębokiej obczyźnie i nie mogę się
> doszukać w internecie, a książeczki fachowe w Polsce.

Jeśli masz legalną wersję googli to można wpisać "szkło etymologia".
15 link od góry prowadzi do:
grzegorj.w.interia.pl/lingwpl/slowzap.html
*stьklo ‘szkło’ (← goc. stikls ‘róg do picia, kubek’, por. sgn. stechal ‘kielich’; nazwę przeniesiono na inne naczynia, w końcu na materiał);

Kornel

[kornel-1]

efedra napisała:
> Wprawdzie masarnia oznacza miejsce, ale nie takie, w którym się
> masuje. Więc też chyba wyjątek?

He he, Efedro :) Ładnie mnie tak podpuszczać?
Masuje się po francusku ;-)
A masarnia to bohemizm:
masarnia < masarz < masa (czes.) od maso = mięso

Zatem masarnia nie jest taka wyjątkowa!

Kornel

[padynt]

Dzięki Kornel-1
właśnie o to mi chodziło.
AD.1 mam legalne oprogramowanie :)
AD.2 zgadzam się z Tobą masarnia to bohemizm :)

[plazzek]

Latarnia więc służy do wyrobu latania :-)

Tylko że tu -arnia to nie przyrostek, tylko przekształcenie
zapożyczenia "laterna".

Męczarnia z kolei brzmi jak miejsce tortur (katownia), i kto wie,
czy nie było to pierwotne znaczenie tego słowa?

[kornel-1]

plazzek napisał:
> Męczarnia z kolei brzmi jak miejsce tortur (katownia), i kto wie,
> czy nie było to pierwotne znaczenie tego słowa?

Moim zdaniem "dzieciarnia" i "męczarnia" mają wspólny rodowód.
k.

[plazzek]

Niestety, muszę się z Tobą zgodzić :/

[teresa.kruszona]

Aleksander Brückner (słownik etymologiczny z 1927 roku) podaje taką etymologię
rzeczownika "szkło": "...szklnić się, zamiast szklić (pod wpływem lśnić),
szkliwo; dawniej śćkło, śćklarz... Spólna pożyczka z niem.: goc. stikls,
'kielich, puhar' ('spiczasty' od stechen, 'kłóć'), a nazwa wyrobu przeszła na
samą materję". Szklarnia to także oszklone pomieszczenie (cieplarnia).

[padynt]

Bardzo dziękuję. Podejrzewałam, że może to być rdzenie niemiecki przodek ale
nigdzie w internecie nie mogłam znaleźć potwierdzenia.:)

[kornel-1]

padynt napisał:

> Podejrzewałam, że może to być rdzenie niemiecki przodek ale
> nigdzie w internecie nie mogłam znaleźć potwierdzenia.:)

IMHO, ani internet, ani pani Ekspert nie potwierdzili że 'szkło' ma "rdzennie
niemieckiego przodka". Rdzenny to "wolny od obcych wpływów" a skoro lingwiści
wywodzą wyraz z gockiego...?

O ile wiem, Goci nie mówili po niemiecku a Niemcy po gocku ;-)

k.

[padynt]

Nie szłam już do pra, pra, praojców - ab ovo. Chciałam właśnie definicji
Brückner ale jeśli już dokładnie mowa o Gotach to;
gocki jest wymarłym język wschodniogermański, który był używany przez germańskie
plemię Gotów. To może jednak coś tam po sobie zostawił jakiś przodek
wschodniogermański, który zachwycił się wybranka z odmiennych obszarów
językowych z grupy zachodniej rodziny języków germańskich skąd fachowo wywodzi
się niemiecki :)
Mnie definicja Brückner satysfakcjonuje i zwykłego zjadacza chleba myślę też!
Pozdrawiam.

[efedra]

padynt napisał:

> Chciałam właśnie definicji Brückner ale

> Mnie definicja Brückner satysfakcjonuje

Czy masz na myśli definicję, która się nazywa Brückner?
Czy też chodzi Ci o definicję, którą stworzył Brückner, czyli
definicję Brücknera?

[padynt]

Bije się w piersi za te "literówkę" wniknęła ona z kopiowania nazwiska w którym
chciałam zachować umlaut i po prostu nie dopisałam odpowiedniej końcówki. Na tym
forum to jest absolutna wpadka. Jeszcze raz przepraszam :)
Dziekuję efedra.