S

[rita100]

Ów, łowam bandó słóweczka na literka 'S'

[rita100]

sadzanka - cedzidło

Przesadziuła mlyko, wimiuła w gorónci wodzie sadzonka i poziesiuła jó na swojam
mniejscu.

[rita100]

sadzanka - sadzeniak
W tam roku kartofle łurosłi małe, same sadzonki.

[rita100]

sadzel - strup
Nie zdrapuj sodzla, bo ci sia nigdi nie zgoji.

[rita100]

sagać, sagnąć - skakać
(przez przeszkodę)
Szurki chcieli łuficić psa, ale łón sognół bez rów i jam łuciek.

[rita100]

sajda - pajda
Kożdi dostoł sojda chlyba z masłam i bachyrek ciepłygo mlyka.

[rita100]

saidon = sajda

[rita100]

salamacha - ognicha
Na łorance rosplaniuła sia sama salamacha.

[rita100]

samojeden - sam jeden, jedyny
Z jych szurków Robert samojedan łuczi sia w szkołach.

[rita100]

samojeden - opuszczony przez wszystkich
Łón mnieszka dicht samojedan, som sobzie warzi, som płócze, som wszistko robzi.

[rita100]

saradela - serdadela

[rita100]

sądować się - procesować się
Łoni długo sia sóndowali ło wimowa.

[rita100]

sądownik - człowiek lubiący się sądować
Darmochwoł to znani sóndownik, z nikam sia nie zgodzi i ło bileco sia procesuje.

[rita100]

schwacić - wyczerpać się siłowo
Takó ciajskó robotó kożdi konia schwaci.

[rita100]

schwacić się - przemęczyć się do wyczerpania
Konie sia schwacó przi łoraniu tak suchygo ługoru.

[rita100]

scypać - mazurzyć
Na Mazurach wszistkie ludzie scypsió.

[rita100]

sejmować - naradzać się, zastanawiać się, rozważać, dumać nad czym
Gburi sejmowali, kogo wibrać szołtisam.
Jek zbliżoł sia front, ludzie sejmowali, czi lepsi łuciekać, czi łostać w domu.
Fater sejmuje, jekbi widostać chłopoka z wojska.

[rita100]

sekstować - rozważać, rozmyślać, medytować
Przestoń juz sekstować, bo i tak niczegój nie wimiślisz.

[rita100]

sekutnik - także komornik

[rita100]

sercko - serduszko
Posłuchoj, jek mu syrcko bzije

[rita100]

seroka - sroka
Syroki zabzirajó jojka z gniozdów.

[rita100]

serowy - surowy, nie gotowany, nie smażony, nie pieczony

Nie wziółbich syrowygo mniajsa do gambi.
Konie zró tyż syrowe kartofle.

[rita100]

sętocha - zad, pośladki

Łóna mo santocha jek stodoła
Jek łuzióndzie na stołku, to santochi podniyść ni może.

[rita100]

sficić - schwycić, złowić, złapać, zdobyć

Nareście sficiuł-am złodzieja.
Sficiułam pora funtów kawi
Antóś sficiuł na wóntka szczipoka.

[rita100]

sfurnąć - sfrunąć, zlecieć
Jestszómp sfurnół nad bagno i zabroł gójsioka.

[rita100]

siąsiad - sąsiad
sójsiad

[rita100]

siąsiek - sąsiek
sójsiek

[rita100]

sidełko - szydełko

[rita100]

sidło - szydło

[rita100]

siec - kosić
Chłopi sieczó dziś koniczina.

[rita100]

sieczkarnia - komora na magazynowanie sieczki
Chłopoki noszó w łopołkach sieczka z klepsiska do sieczkarni.

[rita100]

siedzisko - siedzenie w wozie lub samochodzie
Jechalim tofelwogó; jo kuczrowoł-am, a łojczulek i matulka siedzieli na tilnam
siedzisku.

[rita100]

siekierzysko - trzonek siekiery, siekiera
To je mocne siekierzysko, z jesiónowygo drewna.
Tampe to wasze siekierzysko, wcole tnóńć nie chce.

[rita100]

sierszeń - szerszeń, osa
Wielu nie odróżniało.

[rita100]

sierzb - świerzb
Dzieci zarazili sia w szkole śyrzbam.

[rita100]

sierzbiączka - świerzbiączka
śyrzbziónczka

[rita100]

sierzbić - świerzbić
siyrzbzić

Siyrzbi ma prawo ranka, pewno sia zitać bande.
Sirzbi ma ranka coby tak w pysk rznóńć

[rita100]

sierzkiel - sierść
Tan pudel mo długo siszkel.

[rita100]

sierzkla - sierzkiel

[rita100]

sietum, siytóm - siedem
sietumnaście, sietumnasty, sietumdziesiąt, sietumdziesiónty itd

[rita100]

sięgać, sięgnąć - starczyć, wystarczyć
Trzi mytri sztofu siangnie ci do łobleki.

[rita100]

siga - figa
Nic ci nie dom, siga dostaniesz.

[rita100]

sigowy - figowy

[rita100]

sigiel - figiel
Robzilim w szkole rozmajite sigle.

[rita100]

siglarz - figlarz

[rita100]

siła - chwila

[rita100]

sileczka - chwileczka

[rita100]

silipówka - delikatny opad śniegu
To nie je śniyg, ale silipówka.

[rita100]

silka - chwilka

[rita100]

sio - glos odpędzania kury

[rita100]

sitniak - chleb sitkowy, razowy
Taki sitniok dobrze smakuje.

[rita100]

sitny - sitkowy, razowy

[rita100]

siuch-siuch - głos przywołania owcy

[rita100]

siuchna - pieszcz. owieczka

[rita100]

siuła - ile
za siuła - za dużo
nie siuła - nie dużo

Siuła mos psieniandzy ze sobó ?
Dołeś mi za siuła, tile jo nie widom.
Tako zabowka nie siuła kosztuje.

[rita100]

siułeczka - chwileczka

[rita100]

siułka - chwilka

[rita100]

siwasy - siwawy

[rita100]

skała - szpara , szczelina
Słónko zaglóndało przes skałi mnierdzi deskami do stodołi.

[rita100]

skałeczeć - skomleć, skowyczeć
Psies łokropnie skałczoł, jek ołto go przejechało

[rita100]

skałka - szparka, szczelinka
Bez takó małó skałka nic nie łobaczisz.

[rita100]

skamlować - zgręplować
Skamlowałam dziś reszta żołni.

[rita100]

skamlować - stoczyć z góry w dół
Skamlujewa te kamnienie noprzód na dół, a potam załodujewa jych na wóz i
zazieziewa na podwórze.

[rita100]

skamlować się - stoczyć się, zwalić się na dół
Zidzisz, skamlowołeś sia ze stołka, po co na niygo włazisz.

[rita100]

skantować - zrzucić na dół; zładować
Nie ziam, jek mi te ciajżori skantujewa z woza.

[rita100]

skantować się - stoczyć się, zwalić się z czego
Nie właś na wiszki, bo sia skantujesz i jeszcze sobzie co zrobzisz.

[rita100]

skarzyciel - skarżyciel
skarzycielka - skarżycielka

[rita100]

skarzyć - skarżyć

[rita100]

skarzyć się - procesować się, skarżyć się

[rita100]

skarzyć się - narzekać, uzalać się

[rita100]

skazać - wskazać, pokazać
Dzieci skozali mu droga do jyziora wulpijskygo.

[rita100]

skazka - wskazówka zegara
Godzina je dwunosto, jeżli łoba skoski só na dwunosti.

[rita100]

skażony - szalony, dotknięty obłędem

Jek Ruski natchodzili, Kiśelinicki lotoł po wsi jek skażóni i lamantowoł: Co to
bandzie, co to bandzie ?

[rita100]

skielet - szkielet

[rita100]

skierka - iskierka

[rita100]

skietować - zalożyć kajdanki, skrępować łańcuchami
Jek jam diślo sia złomała, sketowli łoba wozi razam i sztyróma koniami jekoś
zajechali do domu.
Policjanti prowadzili dwóch rejbrów razam sketowanych.

[rita100]

skisać - skisnąć, sfermentować
Jek roztworzylim flaszka, to zino w poru dniach skisało.

[rita100]

skiwać, skiwnąć na kogo - skinąć, przywołać kogo gestem ręki
Skiwnół na szurków, żebi prziszli i pomogli mu wicióngnóńć wóz z rowu.
Skiwnół tilo na niygo, a łón zaroz prziszed.

[rita100]

sklep - piwnica
Mi mowa wszistkie kartofle w sklepsie.

[rita100]

sklepowy - piwniczny
Tiszor zrobziuł mi sklepowe łokanka.

[rita100]

składność - zręczność, wprawa
Kożdo dobro robota wimogo czyrzpliwości i dużi składności.

[rita100]

składny - zręczny, wprawny i poręczny, wygodny w użyciu
To je chłopok składni do wszistkiygo, co zrobzi chibko i dokumantnie.
Tam zbanusiek je barzo składni, ani za małi, ani za dużi, akurat dobri.

[rita100]

sknerać - narzekać, biadolić
Leżi na psienióndzach a cióngle sknyro, że je bziedni i niczegój nie posiodo.

[rita100]

sknerać - popłakiwać
Czamu to dziecko tak sknyro ?

[rita100]

skobel - zatyczka, kołek, przetyczka
Zamknijta dźwiyrze łod łogrodu na bkóbel, żebi sia same nie roztworzałi.

[rita100]

skobelek = skobel

[rita100]

skoczek - konik polny, szarańcza

[rita100]

skoknąć - skoczyć
Skoknij chuciuchno do karczmi no soli.

[rita100]

skopowina - baranina

[rita100]

skorznia - but męski z wysoką cholewą
Do roboti w polu nolepsze só skorznie.

[rita100]

skować - skuć

W zima brok bandzie skować lód z trotuarów i trepów.

[rita100]

skozaczyć - zwichrować
Te dźwiyrze só trocha skozoczóne.

[rita100]

skozaczyć się - zwichrować się
Łokna sia skozoczułi i nie moga jych dobrze zamknóńć.

[rita100]

skórzanny - skórzany

[rita100]

skra - iskra

[rita100]

skrajka - piętka chleba

[rita100]

skrapować się - zwalić się, spaść
Ti sia skropiiikeś z tych wiszków.

[rita100]

skręty - rama przedniego półwoża, po której przy skręcaniu przesuwa się rozwora.

[rita100]

skromny - szczupły, ciasny; za mały, za krótki
Mnioł taki skrómni żakyczik, że razu zapnóńć go ni móg.

[rita100]

skrzeczeć - grymasić, popłakiwać
Czamu tak cióngle skrzeczisz ?
Czi ci co feluje ?
A może brzuszek cia boli ?

[rita100]

skrzeczek - płaksa, beksa
Przestoń już skrzeczku, riczić i jić sia zabaziać z drugami dzieciami.

[rita100]

skrzeczka - skwarka
Dziś bandziewa mnieli na łobziod kartofle ze skrzeczkami i kwasne mlyko.

[rita100]

skrzybieć - kręgosłup
Miajso od skrzybca 'schab', polędwica

[rita100]

skrzybot - skrzypienie
Bobka pozieduwała, że na górze straszi, bo w noci słuchać buło jekiś głośni
skrzibot, jekbi chtóś stołki abo myble przepichoł.

[rita100]

skrzybotać - chrobotać, skrzypieć
Dźwiyrze znów skrzibocó, trzeba jych zoziasi nasmarować.
W szafsie znów misz skrzibotała.

[rita100]

skrzyć się - iskrzyć się, mienić się
Na łónkach skrziłi sia rozmajite ksiotki.

[rita100]

skrzydlak - gęsie pióro ze skrzydła, lotka;
wysuszony koniec skrzydła gęsiego, używany do ścierania kurzu z mebli lub do
zbierania okruszyn ze stołu

[rita100]

skrzypki - skrzypce

Zagraj mi Wojtku - ni moga, panie,
dom ci tolorek i skrzipki na granie.

[rita100]

skrzysty - iskrzący się, błyszczący, rozsiwewający blask
Dostałam łod ciotki take skrziste pociórki

[rita100]

skuczyć się - sprzykrzyć sie
Ta robota mi sia skuczuła.

[rita100]

skulawić - stać się kulawym, skulawieć
Skulaźoł mu kóń, pewnie szpod dostaje.

[rita100]

skulnąć - stoczyć, zepchnąć

[rita100]

skulnąć się - stoczyć się na dół
Chłopok skulnół sia ze stogu na ziamnia, ale nic mu sia nie stało.

[rita100]

skumlać - skamlać, skowyczeć

[rita100]

skwerczyć - skwierczeć

[rita100]

skwierać - kwilić, popłakiwać
Co tam dzieciuk dziś tak bez łustanku sksiyro ?

[rita100]

skwitować kogo-odprawić kogo, załatwić komu sprawę, zwolnić kogo
Na landrotórze buło gwołt ludzi, ale chibko noju skszitowali.
Szołtis łodebroł tilo podatek i zaro mnie sksitowoł.

[rita100]

sleberko - sreberko

[rita100]

slebrny - srebrny

[rita100]

slebro - srebro

[rita100]

slebrzyć - srebrzyć

[rita100]

slebrzysty - srebrzysty

[rita100]

słodkasy - słodkawy, trochę za slodki
Nasze ziśnie już só słodkase.
To zino je słodkase, za dużo do niygo wsipałas farini

[rita100]

słomianny - słomiany
W lato chantnie nosza słómnianni kapelusz.

[rita100]

słonasy - słonawy, nieco słony

[rita100]

słonko - słońce
ciekawe, że Warnijacy wyraz słońce w ogóle nie używali.
BuŁo gorónco, słónko śwyciuło łod rana do zieczora.

[rita100]

słuchać - słyszeć
wyrazu słyszeć nie używano

Mów ciszi, jo cia dobrze słuchom.
Słuchać w dali grzniot.

[rita100]

słuchanica - konfesjonał
Nasz ksióndz zawdi łod szósti rano siedzi w słuchanici.

[rita100]

sługi - osoby
uBrane w białe koszule lub białe płachty, chodzące z upozorowanym koniem od domu
do domu i popisują się żartami i dowcipami w okresie świąt Bożego Narodzenia.

[rita100]

smagacz - osoba chodząca 'po smaganiu'

[rita100]

smagać - chodzić 'po smaganiu', smagać brzozowymi różgami wypuszczającymi
pierwsze liście, w drugie święto Wielkanocy.

[rita100]

smaganie - obrzęd ludowy świąt wielkanocnych, polegający na tym, że w drugie
święto wielkanocne dzieci (czasem także biedne kobiety-staruszki) chodziły
zwłaszcza rankiem do krewnych i znajomych z brzozowymi różczkami z rozwijającymi
się liśćmi i nimi smagały ich po nogach, otrzymując w zamian dary od smaganych.
Obrzęd ten miał przypominać biczowanie Chrystusa. Typowym zwrotem oznaczajacym
ten obrzęd było "chodzenie po smaganiu".

[rita100]

smagły - wysoki i szczupły, smukły
To smagłi chłopok, je ciańki jek ticzka i chiba dwa metri wisoki.

[rita100]

smaka - smak i gust
Te jepka majó dobro smaka. Łón mo dobro smaka i źiy, do czego sia nopszód zabrać

[rita100]

smakowny - smakowity i gustowny, smaczny

[rita100]

smarkać - szlochać, płakać bez przerwy
(najczęściej odnoszenie do dzieci)
Przestoń sia nareście smorkać, witrzij łoczi i nos i umij sobzie gamba, żebiś
nie buł taki zasmorkani.

[rita100]

smaruga - gęsty smar do smarowania osi pojazdów lub maszyn rolniczych; tłusty
smar do smarowania butów roboczych.

Zdejmowoł po koleji koła z wozu i smarowoł smarugó osie (sic!) wozu.

[rita100]

smary - lanie
Jek nie przidziesz zaro do domu, dostaniesz smari.

[rita100]

smektać - mlaskać, smoktać
Dzieci siedzó cichutko i smektajó bómbóni.

[rita100]

smętarz - cmentarz , także dziedziniec kościelny, na którym dawno chowano umarłych.

[rita100]

smętarzowy - cmentarny, należący do cmentarza

[rita100]

smętek - smutek
Zielgi buł smantek, jek ludzie sia doźiedzieli, że rozpoczina sia wojna.

[rita100]

smętny - smutny, bez humoru
Antósiozi chiba cóś feluje, łón chodzi taki smantni, mało jy i mało godo.
Smantnie wiglóndajó te pola po śniygach.

[rita100]

smrodzić - oddawać mocz, sikać - o zwierzętach, wulg o ludziach
Ztrzimoj trocha konie, szkapa chce smrodzić.
Chtóś nasmroźiuł przed samam domam.

[rita100]

smrodzina - dziko rosnąca czarna porzeczka, smrodynia

[rita100]

smrodziny, smrodzin - mocz, zwłaszcza zwierzęcy
Jek sia wlazuje do łobory czuć smrodziny

[rita100]

smyrlić się - tlić się, palić się słabym promieniem
W psiecu nie chce sia jekoś dobrze palić, ledwo sia tam smyrli.

[rita100]

smyrny - smolny
Nolaz-am kowoł smyrni szczapi.

[rita100]

sneszka - żona syna, synowa

[rita100]

snosek - figa z makiem
Zidzisz, te dzieci, co sia ładnie zabaziajó, dostanó kożdi po dwa bómbóni, a ti
bułeś nieposzłuszny i brojułeś to dostaniesz snosek.

[rita100]

snować - snuć, nawijać nici osnowy

[rita100]

snować się - snuć się
Musisz szewki łobrzucić, bo tan sztof letko sia bandzie snowoł

[rita100]

snowadło - urządzenie tkackie

[rita100]

snur - sznur

[rita100]

snurek - sznurek

[rita100]

snurować - sznurować

[rita100]

snurówka - sznurowadło
Kamasze to só take bóti bez snurówków

[rita100]

sobaka - wstrętne bydle, suka
tylko jako wyzwisko

Nie pyzoj, sabako, bo dostaniesz logó.
Co ta sabaka znowuj na mnie nagodała !

[rita100]

solak - wór z 50kg soli

[rita100]

solnica - gliniany garnek do przechowywania soli

[rita100]

sopucha - zasuwa do zamykania przewodu kominowego

Zamknij sopucha, zeby ciepło nie uciekało z psiekarnika.

[rita100]

sopucha - wulg. zad, pośladki
Tanga baba, pod ji sopuchó aż krzeszło trzeszczi.

[rita100]

sorgać, sorgnąć - przeskakiwać przez przeszkodę
Jelań sorgnół bez szeroki rów.
Na wiścigach konie sorgałi bez drójszki.

[rita100]

spacać - zepsuć, źle wykonywać
Kraziec już roz mi spacoł łobleka, a tero znów mi licho łuszuł.

[rita100]

spakować się - spaść, zwalić się
Żebyś sia z tych wiszków nie spakowoł.

[rita100]

spankrutować - zbankrutować

[rita100]

spara - szpara

[rita100]

spareczka - szpareczka

[rita100]

sparka - szparka

[rita100]

spaterać - zmarnować, zaszargać
Bez chanć zoropku spatyroł pora koni

[rita100]

spaterać się - zmarnować się, paść, zdechnąć

Jamu gospodarka nie jidzie; w tam roku spatyroł mu sia już jedan kóń i trzi krowi.

[rita100]

spazgrać - popsuć, licho wykonać
Nie lubzia takych pazgrojów, co niczegój dobrze nie zrobzió, tilo spazgrajó.

[rita100]

spelgnąć - spłonąć, spalić się
Łu sójsiadów spełgniuł stóg słómi.
Szorc zisioł przi rurze łod psieca i spełgnół.

[rita100]

sperty - wsparty, oparty
Siedzioł sperti na łokczach i popsijoł gorzałko.

[rita100]

spiczka - drut dziewiarski; szpilka do przypinania damskiego kapelusza, szpilka
w czułenku tkackim
spsiczka

[rita100]

spieg, spsiyk - szpieg

[rita100]

spiegować - szpiegować
spsiygować

[rita100]

spiekleniec - wyzwisko
z piekła nasienie, z piekła rodem
spsieklaniec
Tan kóń to spsieklaniec, jek sia wistrzaszi, to niych go nie łutrzymo.
Tan spsieklaniec z nikam sia nie zgodzi.

[rita100]

spiew, spsiyw - śpiew
spiewać - śpiewać
spsiywać

[rita100]

spiewak - śpiewak
spsiywok

[rita100]

spiewnik - śpiewnik
spsiywnik

[rita100]

spik, spsik - sen
Wyrazu sen używano tylko w znaczeniu 'mara, senne widziadło'
Jo mom dobri spsik.
Jek sia zieczoram położa spać, to śpsia aż do rana.

[rita100]

spik, spsik - skroń
Włosi mnioł czorne, ale na spsiku siwe.

[rita100]

spioch, spsioch - śpioch

[rita100]

spital - szpital
spsitol

Stari babi nie chca, cóś mi po spsitalu
stara baba zdechnie narobzi mi zolu.

[rita100]

splanować - wyrównać, zrównać, splantować

[rita100]

spletać - splatać

[rita100]

spocznąć - spocząć

[rita100]

spodziać się - przewidzieć, spostrzec się, zorientować się
Chto bi sia spodzioł, ze wojna tak chibko wibuchnie!

[rita100]

spoglądnąć - spojrzeć
Spoglóndnół na zygarek, buło pu do dwunasti

[rita100]

spojana - deska stanowiąca ścianę boczną skrzyni wozu roboczego
Zakłodoj na wóz spojoni i pojedziewa z żitam do mniasta.

[rita100]

spory - szybki, prędki, żwawy, rączy

Mom spore konie, w putori godzini bandziewa w mnieście.
Nasz szurczok je spori w robocie

[rita100]

spólniaki - dwojak, podwójny garnek do przenoszenia obiadu.
Łobziod zaniosła parobkozi Elzbziytka na pole w spulniakach.

[rita100]

spólnik - wspólnik

[rita100]

spólnota - wspólnota

[rita100]

spólny - wspólny

[rita100]

sprawdy - doprawdy, naprawdę, rzeczywiscie
Jo nie machluja, łón sprowdi to zrobziuł.

[rita100]

sprofitować - korzystnie sprzedać, zyskać na czym
Nareszcze sprofitowoł tygo drigonta; poźiedujó, że dostoł za niygo psiańciset
marków.
Na tam handelku to łón dobrze sprofitowoł.

[rita100]

sprycha - szprycha

[rita100]

sprzęgać się - pożyczyć od kogo konia do pracy.
sprzangaj sia - sprzangnóńć sia
Reski sprzangnół sia z Berantam i wozi we dwa konie cegła do podmurówki.

[rita100]

spucować - zjeść całkowicie
Spucowoł całi talyrz klusków ze skrzeczkami

[rita100]

spytlować - zjeść z apetytem
Na frysztyk spitlowoł dwa glonki chleba z masłam i dwa jojka

[rita100]

sracz - wulg. ustęp

[rita100]

sraczka wulg. biegunka

[rita100]

srać na co - gwizdać na co, kpić sobie z czego, rezygnować z czego

[rita100]

sraka - wulg. zad, pośladki

[rita100]

srakanieć - wulg. ustęp

[rita100]

srala - czł. słaby, niezdolny do dźwignięcia czegoś
Taki srala nie podniesie ci tygo ciajżaru.

[rita100]

stać na co - wystarczyć na co
Łón mo dobri zorobek, jamu stanie na wszistko, co ptrzebuje.
Trzi mytri sztofu stanie do łobleki no ciebzie.

[rita100]

stalować - odpowiednio ustawiać, nastawiać, regulować. Wczoraj am stalowoł
zygarek, a dziś jidzie znów sztyri minuti za późno.

[rita100]

stalować - zamawiać
Ludzie z mniasta stalowali łu noju kartofle na zima.

[rita100]

stalować się - udawać, markować
Jamu nic nie jest, łóna sia tlo staluje.

[rita100]

stalugi - sztalugi, stojaki

[rita100]

stań - stajnia
W stoni stojałi sztyri spasiune konie.

[rita100]

starasy - podstarzały, nieco stary

[rita100]

starodziejski - starodawny, staroświecki
Łopozieduwoł noma poziostki z starodziejskych czasów.
Prziszed w taki starodziejski łoblece z wisokam, aż pod szija podpszantam
kołniyrzam.

[rita100]

statkować - uspokajać, przywoływać do zachowania spokoju.
Łużer sia gorzołi i riczoł na cało gordzyl.
Jeni probowali go statkować, ale to nic nie pomogło.

[rita100]

statkować się - uspokajać się, przestać hałasować
Nołcziciel z łurzichami nie żartowoł, ale bziuł jych łod razuścinkó i wtedi
statkowali sia.

[rita100]

statkować się - rozpoczynać spokojny żywot
Nejene ludzie, co w młodości sia łotrujó, statkujó sia na starość.

[rita100]

stąpor - ubijacz; proteza, gruba, niezgrabna noga
Lyźie tak, jek bi juz źwigać nie mogła swojich stómporów.

[rita100]

stążka, stójżka - wstążka, kolorowa tasiemka do zapinania farucha; sznur
napędowy maszyny do szycia lub kołowrotka.
Kobziyti chantnie kupowali pstrokate stójżki do szorców.

[rita100]

stecka - ścieżka, ścieżyna
Na bonów nie chodzilim szasijó ale steckó bez Koszołowe łónki, bo tu buło bliżi.

[rita100]

stecka - przedział we włosach
Łuczesano buła w stecka po liwi strónie

[rita100]

stepnować - stebnować

[rita100]

sterować - uspokajać
Jo go nie bande styrować, bo łón jenóż mnie nie słucho, to ti musisz go łustyrować.

[rita100]

sterować się - uspokajać się
Jo woma mózia, zebyśta sia trocha styrowali.

[rita100]

stjąć - zdjąć

[rita100]

stmieniać - zmieniać, rozmieniać
stmnianiać
Czi możesz mi stmnianić dziesiańć marków na drobne ?

[rita100]

sto - stu, stodniowy, stoletni, stotysięczny

[rita100]

stodołowy - należący do stodoły
Dekorz naprazia stosołowi dach.

[rita100]

stoić - stać

[rita100]

stoić o kogo - lubić kogo, być przywiązanym do kogo, troskliwie dbać o kogo
Nasze dzieci mocno stoju ło łojczulka.
Nieboszczik zawdi stojoł ło swojych przyjacieli

[rita100]

stojączka - pozycja stojąca
Przegrys-am tilo trocha na stojónczka, bo musioł-am chibko wijyżdźać.

[rita100]

stoknąć - spłukać
Mniski i talyrze só wimite, trzeba jych tilo stoknóńć i witrzyć.

[rita100]

stoperczyć - rozpierać się, stawiać w rozkroku, przyjmować postawę pewności siebie
Tak łón stopyrczi, jek bi buł źielgam panam.
Łón sia żodnej roboty nie fici, tilo stopyrczi nad robotnikami i roskozuje.

[rita100]

stóf - kubek blaszany objętości 1 litra do czerpania wody, miara ilościowa
objętości 1 litra

Stófam siangała po woda do sztungzi.
Na rinku przedajó grzibi i jegodi na stófi

[rita100]

straszysko - straszydło, coś co wzbudza strach

Ludzie bojó sia chodzić na zieczór abo w noci przi smantarzu, bo myśló, że tam
nocó chodzó jekieś strasziska.

[rita100]

strącz - strąk
Stróncze grochu só juz dorzaniałe.

[rita100]

strączowy - strączkowy

[rita100]

stretować - stratować, zdeptać, podeptać

[rita100]

strop - wysokie poddasze
Na górze w samam stropsie jeskółki łubudowałi sobzie gniostko.

[rita100]

struchleć - osłabnąć, stracić siły, zwiodczeć

Downi to mnioł-am krzepa, ale tero na starość struchlałi mi rance.
Flance struchlałi na polu łod tygo zimna.

[rita100]

struchleć - zaniemówić z przerażenia

Struchloł, jek sia ło tam doziedzioł.

[rita100]

strych - pryk, dziad, żebrak

Takygo stricha nie łostazia na noc, jeszcze bi mi łobora podpoluł.

[rita100]

stryszadło - pog.dziadyga, stary dziad
To striszadło znów łazi po szprechu.

[rita100]

strzecha - wąski pas na strychu, gdzie dach styka się ze stropem, miejsce na
drobne rupiecie
Norzice do golanio łowców só na górze pot strzechó.

[rita100]

strzepać - przetrzpać, zbić
strzepnąć
Jeżli ma nie posłuchosz, to ci skóra strzepsza.

[rita100]

strzępić się - okazywać wieką ochotę na co

Józek strzampsi sia na nowy zygarek

[rita100]

strzępić się - gorąco czegoś pragnąć, ostrzyć sobie apetyt na co
Anielka tak sia strzempsiuła na wesele, a teroz jechać ni może.

[rita100]

strzępisko - stopień ułatwiający wejscie na wóz
strzampsisko

[rita100]

strzymywać, strzymać - podtrzymywać
Strzimoj dziecko, bo ci zrobzi w psieluchi.

[rita100]

stuczka - sztuczka

[rita100]

stuczny - sztuczny

[rita100]

stuka - sztuka

[rita100]

stulać, stulić - oszczędzać, gorliwie gromadzić
Stuloł te psieniónżki przez całe żicie i co mu narszczie z tygo prziszło ?

[rita100]

stworzyciel - stwórca, twórca

[rita100]

styjmować, styjnąć - zdejmować
Przed krziżam stijnół kapelusz z głowi, przeżegnoł sia i poszed dali.
Zlecioł z dachu i sia skaleczuł, jek stijmowali dekówki.

[rita100]

styna - smark, wydzielina z nosa
Jeszcze mo stina pod nosam, a juz chce polić cigaretki.

to i bandzie stinol - smarkacz

[rita100]

sucha środa - popielec
W sucha środa je post ścisłi

[rita100]

suchasy - suchawy, prawie suchy, trochę za suchy

[rita100]

sukman - sukmana, marynarka, żakiet męski
Nazwy marynarka nie używano.

[rita100]

suknia - sutanna
W sukniach chodzó tolo ksiandze, a kobziti noszó klejdi.

[rita100]

sumnienie - sumienie
dyspozycja wewnętrzna wyrażająca żal
czuć się dobrze na sumieniu - nie odczuwać boleści wewnętrznych

Jo łod dawna mom go na sumnianiu, że w bziedze mi nie pomóg.
Na sumnianiu czuja sia dicht dobrze, tilo ta złomano noga mnie boli.

[rita100]

sumować - zastanawiać się, rozważać
Długo sumowalim, czi łoddać juz sinozi gospodarstwo, czi eszcze zaczekoć. Ale
nareście mu łoddalim.

[rita100]

supasta - przymusowa licytacja z powodu zadłużenia
Ni móg sobzie dać redi z płacaniam procentów i dom jygo poszed na supasta.

[rita100]

suszka - martwe drzewo, suche
Suszki trzeba w lasach wicinać, bo w niych langnie sia tilo robastwo.

[rita100]

swójka - tytoń własnego wyrobu
We wojna polilim cigareti tilo ze swójki

[rita100]

synalek - iron o niedobrym synie
źle się prowadzącym synie

[rita100]

synator - dostojny, dobrze ubrany syn zamożnych rodziców
Bensdorfowe sinotóri przijechali na fyrie

[rita100]

synów - synowski, należący do syna
Sinów grónstik je trocha ziankszi niż nasz.

[rita100]

synul - kochany synek, synuś

[rita100]

synulek - syneczek

[rita100]

szabelbon - fasola szablasta
W łogrodzie zasiałam tyż trocha szabylbónów

[rita100]

szabla - szabla, bagnet

[rita100]

szachtel - pudełko
W małych szachtlach mniała połukłodane rozmajite knafelki, sztejfki i pociórki.

[rita100]

szachtelek - pudełeczko
Zygarek nosiuł zawdi w weście w małam, łokróngłam szachtelku.

[rita100]

szafować - podołać czemu, dawać sobie z czym radę
Może dosz jam jeszcze kogo do pomoci ?
A po co ? łóni samni to szafujó.
Łón tile szafuje przi żniwach, co dwuch chłopów razam.

[rita100]

szala - szal, szalik, apaszka
Weź szala na szija, bo dziś je zimno.

[rita100]

szala - karo, kolor w kartach

[rita100]

szalny - karowy

[rita100]

szalonka - żurawina
Szolónki wiglondajó prazie dicht jek jegodi, tilo só trocha zianksze.

[rita100]

szalony - wściekły
Szurki zidłami i dróngami wigoniali z podwórza szalónego psa.

[rita100]

szalówka - deska do szalowania
Woter zazióz pora kloców na tertok i kozoł jych pozogować na szolówki.

[rita100]

szaltuch - długi szal zakładany na szyję
Weź na szyja źołnianni szaltuch, bo mróz taki, ze aż trzasko.

[rita100]

szaltuszek - szalik

[rita100]

szaltuszysko - stary, poniszczony szal

[rita100]

szampion, szampijón - pieczarka
Szampijóni rosnó tyż na łónkach.

[rita100]

szanca - szanic, nasyp, okop
Żołniyrze na froncie zimowali w szancach.

[rita100]

szandar - żandarm
Na wsi nawet psi szczekałi na żandorów.

[rita100]

szarasy - szarawy, nieco szary
Jest szaraso - zbliża się zmrok

[rita100]

szargać - niszczyć, obchodzić się niedbale, nie oszczędzać

Kożdi szargo to, co nie jygo, bo to go samygo nie boli.
Chodziuł do roboti, mało zarobzioł i tlo szargoł łobleka

[rita100]

szaruga - szaruga

[rita100]

szaruga - wstrętna baba
Ta szaruga nic nie robzi, tilo łazi łod jenygo do drugygo i głupsio brydzi.

[rita100]

szarwarcznica - robotnica folwarczna

[rita100]

szarwarcznik - robotnik folwarczny

[rita100]

szarwark - zespół robotników folwarcznych

[rita100]

szaser - lampas na spodniach generalskich

[rita100]

szasyja - szosa, bita droga
szasijo

[rita100]

szasyjarz - dróżnik

[rita100]

szauer, szaura - szopa na drzewo lub sprzęt rolniczy, wozownia
Zapełnili drewkami prazie pu szołra

[rita100]

szczaczka - oddawanie moczu
skłonność do częstego oddawania moczu

[rita100]

szczać - oddawać mocz

[rita100]

szczaź - szczaw
szczośz

[rita100]

szczeka - szczęka

[rita100]

szczepać - rozszczepiać, łupać na szczapy
Chłopoki szczypali stare deski i tnyli na drewka

[rita100]

szczerny - szczery, prawdziwy, bez domieszki
Nasz wuj mnioł zygarek ze szczyrnygo złota.
W lesie rośli szczyrne buki i dambi.

[rita100]

szcześcić się - szczęścić się

[rita100]

szczeście - szczęście

[rita100]

szcześliwy - szczęśliwy

[rita100]

szczwać - szczuć
Stari Konyga szczwoł dzieci swojami psami.

[rita100]

szczyny - mocz, uryna
Wilyj z nocnika te szczini.

[rita100]

szczypak - szczupak

[rita100]

szczypawa - szczypawka

[rita100]

szczyt - także przedna ściana lub tylna wozu roboczego
Wijnij z wozu szcziti i pojyć w samych spojonkach.

[rita100]

szefek - szew, szewek

[rita100]

szefta - cholewa

[rita100]

szelować - podorywać; przepierać
Jek tilo żito zebrali, zaro rźisko szylowali.
szylowała bziylizna nad jeziorami.

[rita100]

szemel - koń siwej maści, siwek

[rita100]

szeplefia - chochla

[rita100]

szerm - parasol
Prziszłam z szermam, bo myślałam, że bandzie padać.

[rita100]

szeroczki - bardzo szeroki

[rita100]

sześdziesiąt - sześćdziesiąt
sześdziesiąty - sześćdziesiąty

[rita100]

szezlon - kanapa, leżanka

[rita100]

szkapa - klacz
Moj brat mo dobre młode szkapi

[rita100]

szkaplerki - szkaplerz

[rita100]

szkat - skat, gra w karty

[rita100]

szkatować - grać w skata

[rita100]

szlachta - bitwa
Na poczóntku wojni Mniemce gwołt szlachtów wugrywali.

[rita100]

szlachtarz - rzeźnik , zwłaszcza niekwalifikowany

[rita100]

szlachtować - bić, zarzynać
We wojna świnie szlachtowalim po krijomu.

[rita100]

szlafsztuba - sypialnia

[rita100]

szlaga - młot drewniany do wbijania pali.

Chto łobzuje krowi na polach drewnianych, musi mniyć do wbzijonia poli szlaga,
bo młotam chipko bi pole zepsuł.

[rita100]

szlak - dział ziemi, połać gruntu
Na majontku łopsieli zielgi szlak pszenicó.
Łoni majó dużi szlak łowsa.

[rita100]

szlama - szlam, muł, błoto
Na brzygu tygo jyziora jest gwołt szlami, lepsi tam nie wchodzić.

[rita100]

szlamować się - pienić się, wytwarzać pianę, pokrywać się pianą.
To midło dobrze sia szlamuje.

[rita100]

szlejdrama - odciągane mleko
Łostow śniótana do komórki, a szlejdrana łostow no prosioków

[rita100]

szlejer - welon
Szlejer siangoł brutce aż do ziamni.

[rita100]

szlejfa - wstęga, kokarda
Dziywczini zaziójzuwałi warkocze szyrokami sztejfami.

[rita100]

sztejfka - kokardka, wstążka
Mniała klejdzik bziołi przistrojóni przi kolniyrzu czerwónó szlejfkó.

[rita100]

szlemkreda - kleista zaprawa do malowania sufitów
Bołki nolepsi malować szlemkrydó.

[rita100]

szlic - rozporek
Czi to mo bić mantel ze szlicam czi bez szlica ?

[rita100]

szlips - krawat
W niydziela chłopoki zakłodali szlipse na bziołe krogi.

[rita100]

szlor - pantofek domowy
W domu kobzity chodzili nozianci w szlorach.

[rita100]

szlumbank - łoże rozsuwane z wiekiem na zawiasach. Zamkniete słuzyło za ławę.
Jek prziszed gość, to dzieci łusiadałi sia na ślómbanku i sedziałi tam dicht cicho.

[rita100]

szlusarka - żona ślusarza
szlusorka

[rita100]

szlusarka - ślusarstwo

[rita100]

szlusarz - ślusarz

[rita100]

szlusarzowa - córka ślusarza
szlusorzowo

[rita100]

szlusarzować - trudnić się ślusarstwem

[rita100]

szlusarzów - należący do ślusarza

[rita100]

szlusarzów - syn ślusarza
szlusorzóf

[rita100]

szluza - zapora wodna, śluza

[rita100]

szlypfry - reformy, majtki damskie

[rita100]

szlapać - człapać
Poszlapsie juz do wyrka

[rita100]

szmalc - smalec

[rita100]

szmaniać - szukać czegoś w obcej kieszeni
Co ti tam szmanios w jygo keszani ?

[rita100]

szmat - dość dużo, większa ilość, większy zapas, spory kawał, spora gromada

W Westfoloch zarobziuł szmat psieniandzi.
Łón mo szmat pszanni ziamni.
Na kermas przijechało szmat ludzi z drugiych parasiji.

[rita100]

szmelcować - topić, przetapiać

[rita100]

sznabel - dziób

[rita100]

sznabel - żółtodziób, smarkacz, smarkula
Taki sznobel jeszcze nosa nie potrasi łutrzyć, a już piskuje

[rita100]

sznala - sprzączka

[rita100]

sznatrować - trajkotać, paplać, niedorzecznie bredzić
Łóna potrasi sznatrować, ji sia gamba nigdy nie zamknie.

[rita100]

szneka - bułka w kształcie ślimaka

[rita100]

sznejdować w kartach - przebić atutem
Sznejdowoł mi króla pikowygo

[rita100]

sznejman - bałwan ze śniegi
sznyjmon

[rita100]

sznoder - smark, wydzielina z nosa, smarkacz, smarkula
Jeszcze sznoder mu pot nosam zisi i miśli, że zjod wszistkie rozumi.
Z takm sznodram wcole godać nie banda.

[rita100]

sznodrować - bezczelnie odpowiadać
Co mi bandziesz sznodrowała ?
Jić do roboti i zianci nie godoj.

[rita100]

sznodrowaty - smarkaty, niedojrzały, niedorosły
Takiygo sznodrowatygo szurka nie posiłoj tam, dzie bandó tilo ludzie starsze.

[rita100]

sznoptuch - chustka do nosa
Łuciroj nos sznoptucham, a nie rankawam !

[rita100]

sznoptuszek - chusteczka do nosa

[rita100]

sznupa - nos, pysk
Ti wszandzie musisz wtikać twoja sznupa.
Zamknij sznupa.

[rita100]

sznyflować - myszkować, szperać w czym, szukać czego z ciekawości
Chtóś znowuj w mojych rzeczach sznyflowoł.

[rita100]

sznyt - krój
Jygo łobleka mo ładni sznyt, łuszuł jó dobri kraziec.

[rita100]

sznyt - sianokos
Zebralim juz drugi sznyt siana.

[rita100]

szojklapa - koński okular

[rita100]

szokolada - czekolada

[rita100]

szołtys - sołtys

[rita100]

szołtyska - żona sołtysa

[rita100]

szołtysować - pełnić urząd sołtysa

[rita100]

szołtysów - sołtysowy, należący do sołtysa; syn sołtysa

[rita100]

szołtystwo - sołectwo

[rita100]

szopa - poddasze obory, gdzie magazywano siano, czasami stodoła

[rita100]

szorc - fartuch
Tero só modne szorce z długami kryzlami.

[rita100]

szorcek - fartuszek

[rita100]

szorcowy - fartuchowy

Kupsiuła na kabot taki szorcowi sztof

[rita100]

szorować - czyścić szczotką, piaskiem, wiecheciem
Wiszoruj stołki, bo juz chiba ze dwa tigodnie nie bułi mite.

[rita100]

szorować - pędzić , gnać, wartko płynąć

Szorowoł stónd, że aż sia za niami kurziło.
Woda szoruje strumnieniami po drodze.

[rita100]

szorować się - wynosić się, umykać, zmykać

Szoruj sia stónd, puki jestam dobri.

[rita100]

szortuch - fartuch
Czas juz wipłukać te szortuchi.

[rita100]

szortuchowy - fartuchowy

[rita100]

szortuszek - fartuszek

[rita100]

szosować - puszczać kłosy, dostawać kłosy
Żito zaczino szosować.

[rita100]

szota - segment brony
Łu noju só dwa gotunki bróni, abo w jeni całości, abo w dwoch lub trzych szotów.

[rita100]

szpacer - spacer, przechadzka

[rita100]

szpacerować - spacerować, przechadzać się

[rita100]

szpachtel - szpachla

[rita100]

szpachtelek - szpachelka

[rita100]

szpachtlować - szpachlować

[rita100]

szpada - szpadel, łopata

[rita100]

szpadka - łopadka, szpadelek

[rita100]

szpak - słonina
Duże połcie szpaku rejchowałi sia w komórce komina.

[rita100]

szpanga - ozdobna spinka, broszka
Śwycóncó szpangó zapsiantó mniała na przodku bluska.

[rita100]

szparąg - deska osłaniająca boczną krawędź dachu
Silni zietrz łoderwoł szporóngi dachów.

[rita100]

szparować - oszczędzać, odkładać gotówkę
Przez długie lata szparowalim psienióndze, zebi wibudować nowi dóm

[rita100]

szparowny - oszczędny, oszczędzający
Mo kobziyta szporownó, łóna psieniandzi na bile co nie wido.

[rita100]

szpedycyja - spedycja

[rita100]

szpedytor - spedytor

[rita100]

szpedytorski - spedytorski

[rita100]

szpejl - ćwiek
Downi podeszfi przibzijali tilo szpejlami abo tyż przisziwali dratwó.

[rita100]

szpektor - inspektor, agronom
Kożdygo roku przyjyrzrzoł do naszi szkołi szpektór z Łolstina.
Na dużych majóntkach nad robotnikami stoji zawdi szpektór i psilnuje, żebi
wszisći dobrze robzili.

[rita100]

szpekulacyja - spekulacja

[rita100]

szpekulant - spekulant

[rita100]

szpekulować - spekulować

[rita100]

szpendować - fundować, łozyć na co pieniądze
Majóntkorze szpendowali no kościoła nowi baldach i nowe kerce.

[rita100]

szpera - wędzona słonina, wędzony połeć
Jek ciotka łodchodziuła, to matulka dała ji ze sobó kowoł szpyri, pora funtów
pszanni mónki i kila funtów grochu.

[rita100]

szpera - przejście wzbronione, zakaz przejścia, zakaz wprowadzania zwierząt ze
strefy zakaźnej

Bez łónki nie dojdziesz do bonofu, bo tam je teraz szpera. Musisz jiść na łokoło
szasijó.
Wprowadzili szpera na całi krejs, bo gdziś pakozałi sia szolóne lisi i jazwi.
jazwi - borsuk

[rita100]

szperka - kawałek słoniny

[rita100]

szpernal - sworzeń rozworowy łączący tylne półwozie z przednim

[rita100]

szperować - zamykać dostęp do czegoś, zamykać przejście, zamykać na klucz

Mi razu na noc nie szperujewa dzwirzi do domu.
Szperujó droga, bo sia gźiyś most zepsowoł i przejechać sia nie do.
Jek buła rewolucijo, to robotniki szperowali sztrosi wozami, bolami i połomanami
płotami.

[rita100]

szpica - szpic, czubek, wierzchołek
Lance majó łostre szpice.
Wróna łusiadła na sami szpici kościoła.

[rita100]

szpica - koronka
Mnioła kołniyrzik bluski przistrojóni spicami.

[rita100]

szpigiel - lustro, zwierciadło

Ta dziywcina tobi sia całi dziań tlo w szpiglu przeglóndała.

[rita100]

szpigielek - lusterko

[rita100]

szpilcojg - zabawka
Doj mu jeki szpilcojk, może sia trocha pozabazio.

[rita100]

szpindel - wrzeciono, oś wahadełka w zegarku

[rita100]

szpion - szpieg

[rita100]

szpionować - szpiegować

[rita100]

szpirtus - spirytus

[rita100]

szpirtusowy - spirytusowy

[rita100]

szpliter - drzazga, odłamek drewna lub metalu
Wszed mi szplyter za paznokieć

[rita100]

szplitrować - rozbijać na drzazgi, tłuc w drobne ułamki

[rita100]

szpora - ostroga
Żołniyrze, co jadó na koniach, noszó szpori na skorzniach

[rita100]

szprech - żebractwo
To je samotni dziod, łón żije tilo ze szprechu i bez całe lato chodzi po szprechu.

[rita100]

szprechować - żebrać chodząc od domu do domu
Teroz tile dziadów nie szprechuje jek dawni.

[rita100]

szpryca - sikawka, strzykawka; zastrzyk
Do łognia przijechałi aż trzi szprice.
Doktór przijechoł i dał choramu szprica; móziuł, że to jest atak wóntrobi.

[rita100]

szpryt - spryt

[rita100]

szprytny - sprytny, przebiegły

[rita100]

szpuk - zjawa, strach, upiór
Stare ludzie gwołt poźieduwali ło szpukach i jych trzoskach w noci w starych
domach i starych munach.

[rita100]

szpukować - straszyć; łomotać; chrobotać

W noci ło dwunosti cóś łu niych zawdi szpukuje na górze.
Miszi szpukowałi dziś w noci w szasie (szafie).

[rita100]

szpulak - kołowrotek dostosowany do nawijania przędzy

[rita100]

szpunkrować - myszkować, grzebać w czym
Co tam znów szpunkrujesz w ti szuflodzie ?

[rita100]

szragany - kobylica, koziołek na ktorym piłuje się drzewo
Włożyli kloc na szrogani i pozogowali go na drefka.

[rita100]

szragi - szragany

[rita100]

szrót - śrut, śruta
Falk śrutam strzyloł do zajónców.
Łojczulek przizós z muna trocha śrótu.

[rita100]

szrótak - śrutownik
We wojna Mniamce zablumowali wszistkie szrótoki łu gospodarzi.

[rita100]

szrótok - chleb razowy
Szrutowy chlyb naziwa sia śitniok abo szrótok.

[rita100]

szrótować - śrutować

[rita100]

szrótowy - razowy, upieczony ze śruty

[rita100]

szruba - śruba

[rita100]

szruber - szczotka do szorowania podłogi

[rita100]

sztubka - śrubka

[rita100]

szrubować - wkręcać, śrubować

[rita100]

szrubsztok - imadło

[rita100]

rita100 napisała:

> szrubka - śrubka

[rita100]

szrupa - zgrzebło
Juz ło szósti zrana broł do ranki szrupa i kardycza i ciściuł konie.

[rita100]

sztaferować - przesadnie stroić
Choc zarobzio niedużo, to dzieci swoje sztafyruje.

[rita100]

sztaferować się - stroić się przesadnie
Sztafyrujjesz sia jek na wesele.

[rita100]

sztakować - podawać widłami siano lub słomę na wóz albo z wozu na szopę. Jo wola
sztokować zboże na polu niż w stodole.

[rita100]

sztakówki - widły dwu lub trójzębne
Wszistkie sztokófki majó dłuszsze trzunki niż zwiczojne zidłi.

[rita100]

sztaluga - stojak, stojaki

[rita100]

sztamejza - łom, żelazny drążek do wyważania kamieni
Robotniki rozbziyrajó bruk we wsi stamejzami.

[rita100]

sztampa - ubijak, stępor
Jek łułożili na drodze kamnianie, to zaro potam łubzijali jych sztampami

[rita100]

sztampa - baba

[rita100]

sztampować - ubijać

[rita100]

sztanda - stan; możność
Łón mo konie zawdi w dobri stańdze.
(dobrze utrzymane)
Teroz nie jestam w stańdze ci pomóc, bo som jestam w kłopocie.

[rita100]

sztapla - sztapel, sąg
Ułożili z drefków pora dobrych sztaplów, kożdo sztaplo wisoko na jekie dwa mytri

[rita100]

sztaplować - układać w sagi
Szurki szteplowali dziś drefka.

[rita100]

sztaplować - robić zapasy
Sztaplujó i sztaplajó ta momóna i co jam nareszcie z tygo prziszie.

[rita100]

sztapować - cerować
Dziywczinki sobzie juz same picie sztapujó.

[rita100]

sztapówka - igła do cerowania

[rita100]

sztągiew, sztągwia - beczka duża do wody
Na zieczor dziywczini przynosili ze studni woda do sztóngźi na całi dziań, a
chłopoki nosili woda no koni.

[rita100]

sztejfer - melonik

[rita100]

szteksel - zatyczka, przetyczka
Zgubziuł-am szteksel łod jenygo buksa

[rita100]

sztela - miejsce
Na ti szteli stojoł downi Wognerów zietrok.

[rita100]

sztela - stała praca, stałe zajęcie

Nasz sin mo dobro sztela na potszcie.
Łón gwołt psiuł i zgybziuł swoja sztela na bonie.

[rita100]

sztelmach - kołodziej
Naloz-am dobrygo sztelmacha i zamóziuł-am łu niego nowi wóz.

[rita100]

sztempel - stempel, pieczęć

[rita100]

sztempelek - stempelek, pieczątka

[rita100]

sztemplować - stemplować, pieczętować, lepić znaczki
Pojechoł do Westfolów i tam naloz robota, ale potam jó straciuł i tero znów
sztampluje

[rita100]

sztendar - słup, filar
Po łobuch strónach klepsiska bułi grube sztandori, a za niami sójsieki.

[rita100]

sztendarek - słupek, podpórka

[rita100]

sztepdeka - kołdra

[rita100]

szterdziesty - czterdziesty

szterdzieści, szternasty, szternaście, sztery itd

[rita100]

sztof - tkanina, materiał na ubranie, sukno
Siuła sztofu brokujesz ti do łobleki ?

[rita100]

sztok - piętro, kondygnacja

Łóni mniszkajó na psirszam sztoku.
Tan dóm mo trzi sztoki.

[rita100]

sztola - hacel
Przed wijozdam wkrancili koniom w podkówi nowe sztole, bo na drogach buła zielgo
ślizgazica.

[rita100]

sztopla - ścierń, ściernisko, rżysko
Na wsi chodzó dzieci boso nawet po sztoplach.

[rita100]

sztopować - pchać, zatykać, napychać do czego

Szurczoki sztopijó sieczka do mniechów na przedosz.
Chto kokoszom sztopuje wejsćie do kurnika ?

[rita100]

sztopsel - czop, szpunt, zatyczka
Dziś mi sia podzioł sztopsel łod kanki do pitroli i ni moga go nalyść.
Wibzili sztopsel z achtelka i zaczyli toczić psiwo.

[rita100]

sztorcować - płytko orać, podorywać

[rita100]

sztrasa - ulica, rzadziej szosa.

Na sztrosach w Łolstinie buło pełno żolniyrzi.
Łod Szombruka do Tómaszkowa wibudowali teroz nowo sztrasa.

[rita100]

sztrejba - bud. ukośna podpora w konstrukcji dachu

[rita100]

sztrejfa - pas, wąski zagon
Na dużi sztrejsie przi drodze zasadzóna buła marchew

[rita100]

sztrejfa - pas jako wzór na tkaninie, podłużny zrzynek materiału.
Chto nosi jeskółka, to musi tyż nosić portki ze sztrejfami.
Stare klati ciyli (cięli) na sztrejfi i z niych tkali deki.

[rita100]

sztrejfka - pasek na tkaninie
Kupsiułam sztof no ti małi w zielóne i bziołe sztrejfki, bandzie mniała z tygo
psiankni klejdzik.

[rita100]

sztrejk - strajk
W kopalniach westfolskich robotniki ciajsto rozbziu sztrejki.

[rita100]

sztrejkować - strajkować

[rita100]

sztreka - tor kolejowy, kolej żelazna
Kilu chłopaków z noszi wsi pracuje na sztrece.

[rita100]

sztreka - długa droga, trakt
Z Łolstina do Rastamborka to daleko sztreka.

[rita100]

sztrekarz - kolejarz

[rita100]

sztrekowy - należący i pracujący dla kolei żelaznej

[rita100]

sztrófa - strofa, zwrotka
Znom auswendig tilo dwa sztrófki, a łod trzeci zaboczuł-am poczóntek.

auswendig - na pamięć

[rita100]

sztrófa - kara, mandat karny
Za sztrófa kozoł noma nouczyciel siedzieć jeszcze godzina w szkole.
Chto jydzie zieczoram abo w noci bez światła musi płacić sztrófa

[rita100]

sztrófować - karać, ściągać mandat
Szandori i policjanti sztrófowali wszistkich, co nie jechali worschriftsmossig.

[rita100]

sztrózak - siennik
Dzieci leżó w szlómbanku na sztrółzaku.

[rita100]

sztrych - kreska, linia

Robić sztrych pod czym - kończyć sprawę
Wziąść kogo pod strych - pilnować, żeby czego nie zbroił, nie spłatał
Mieć kogo na strychu - nie mieć do kogo zaufania, spodziewać się po nim rzeczy
niedobrych.

[rita100]

sztrycholec - osełka do ostrzenia kosy, sztrychulec
Jek dobri koszorz weźnie do ranki sztrycholec, to kosa aż zwóni.

[rita100]

sztrychować - ostrzyć, trzeć, smarować, ścierać, kreślić, przekreślać

Robert sztrychuje nóż na łosełce.
Po każdam pokosie kosziorze sztriychujó kosi.
Jygo brónok strichuje sobzie nogi.
Matulka striychowała masłam glonki no kopaczów.
Co ti tam sztriychujesz w tam hefcie ?

[rita100]

sztryfla - skarpeta, pończocha

Jułanka łusztrichowała mi długie sztryfle na zima.
Na codziań nosiuł strifle poflykowane.

[rita100]

sztrykować - robić na drutach
W zimowe zieczori dzywczoki abo sztrykujó abo hyklujó.

[rita100]

sztrykówka - drut do dziergania
Nie ziam, gźie sia podziała ta drugo pora sztrikówków.

[rita100]

sztrypy - pasek do podtrzymywania pończoch

[rita100]

sztudent - student

[rita100]

sztuderować - studiować, kształcić się
Jenygo sina sztudyrujó w Królewcu, a drugi chodzi do gimnaziji w Ryślu.
Wszystkie jych dzieci sztudirowali w szkołach.

[rita100]

sztuderunek - wykształcenie wyższe
Łóni gwołt psieniandzi widajó na sztudyrunek dzieci.

[rita100]

sztula - skibka chleba
Dzieci zabzirajó do szkołi po dwa sztule chleba z pomoskó.

[rita100]

sztulpa - mankiet
Rudolf kupsiuł sobzie pozlocóne zopsinki do sztulpów

[rita100]

sztula - stuła

[rita100]

sztumel - niedopałek, ogarek
Parobek rzuciuł pełno sztumla w stodole i stodoła sia zapoluła.

[rita100]

sztunda - lekcja prywatna, korepetycja
Jych szurek chodziuł noprzód do ksiandza na sztundi, a potam zdoł egzaminin do
gimnaziji.
Nejene łucznie w wiszszych szkołach muszó brać eszcze sztundi, bo majó słabe
głowi do łuczbi.

[rita100]

szturać - szturchać, popychać, trącać, lekko uderzać
Jo go nie bzija, jo go tlo letko szturnułam w pleci.

[rita100]

szturm - silny wiatr, wichura; sztorm

Je taki szturm, że ledwo na nogach łutrzimać sia mogłam.
Psiszó w gazycie, że na morzu buł zielgi szturm.

[rita100]

szturm - natarcie, atak wojska
Żołniyrze z bagnytami pośli do szturmu.

[rita100]

szturmisko - wichura, porwisty wiatr
Wczorajsze sturmińsko połomało gwołt gałajzi i powirywało całe drzewa razem z
korzaniami.

[rita100]

sztyfmuterka - macocha

[rita100]

sztyfmuterka - bratek (kwiat)

[rita100]

sztyftować - zakładać, fundować

Tan kościół je barzo stari, ale chto go sztyfrowaoł, nie ziam.
Zgodało sia poru gospodarzi i łóni postanozili sztyftować we wsi armaus no
nobziedniejszych ludzi.

[rita100]

sztyftować sia - szykować się do czego lub na kogo

Łóni wsziści sztyftujó sia na wesele w Wirondach.
Łón sia juz downo na niego sztyftowoł i nareszczie dobrze mu skóra wigarbowoł.

[rita100]

sztykować - haftować
Zieczorami dziywczoki sztykujó ksiotki na łobrusach

[rita100]

sztyma - głos;głos wyborczy
Nauczyciel mówziuł, że jo mom dobro sztyma i chce, żebich tyż należała do chóru.
Prazie wszistkie ludzie, co przijechali z Westfalów i derugych strón rejchu na
plebiscyt, łoddawali na Mniemców.

[rita100]

sztymować - zgadzać się, pasować, głosować, oddać głos
To wszistko sztymuje, tu nima żodnego fylera.
Ta śrupka akurat sztymuje do ti zozieski.
Jeni sztymowali za tam, a drugi za czam innam.
Worgicki riczoł na wszistkie stroni, żebi wsziści sztymowali za Mniemcami.

[rita100]

szubać - pchać, przesuwać
Nie szuboj tak tam stołkami

[rita100]

szudzić - szydzić

[rita100]

szuflować - łapczywie jeść
Zidzisz jek szufluje ta sołata.

[rita100]

szukać się - poszukiwać, bawić się w szukanego
Po wojnie niechtóre ludzie długo sia szukali.
Dzieci szukajó sia na podwórzu.

[rita100]

szum - piana
To midło daje gwołt szumu.

[rita100]

szumować się - pienić się, musować
Midło, chtóre mnielim we wojna, wcole sia nie szumowało.

[rita100]

szupa - łyska ryby
Lini ni majó żodnych szupów, ale majó mocno skóra.

[rita100]

szupa - łuska ryby

[rita100]

szura, szurnąć - posuwać, skrzypienie
Nie szuroj tak klocami; czi nie możesz trocha nóg podnieść ?
Nie szuroita tych stouków, bo łod tygo aż łuszi boló.

[rita100]

szural - chłopaczek, chłopczyk

[rita100]

szuralek - chłopiątko

[rita100]

szurczak - dorastający, kilkuletni chłopak

[rita100]

szurek - chłopiec

[rita100]

szurgać się - ślizgać się

[rita100]

szurgawka - ślizgawka
W dużi pauzie dzieci czam prandzi lecó na szurgowka.

[rita100]

szurlać - szurać

[rita100]

szustać, szustnąć - chlustać

Czamu szustosz woda prosto przed siań ?
Czi nie możesz ji wilać trocha dali ?
Szustnij kokoszom pora goszczi janczmiania.

[rita100]

szwama - gąbka
Jeżli nie buło w szkole szwami, to naucziciyl ściyroł toblice klató.

[rita100]

szwebelek - zapałka
Chowojta szwybelki, żebi dzieci jych do rónk nie dostali.

[rita100]

szwefelek - szwebelek

[rita100]

szwejcer - oborowy i zarazem dojarz
Na kożdam majóntku buł szwejcer; łón dboł ło krowi i jych dojanie.

[rita100]

szwejcerski - oborowego

[rita100]

szwejcować - spawać, szwejcować

[rita100]

szwela - podkład, próg
Na sztrece podkłodajó nowe szfele pod szini.
Cielok nie chcioł wijść z chlywa bez szfela

[rita100]

szwigerfater - teść
Tan młodi dobrze sia zgodzi ze szfigerfoterom.

[rita100]

szwigermatka - teściowa
Jygo szfigermatka jest już wdowó i mniszko teroz łu niych.

[rita100]

szyber - posuwisty taniec z pierwszej wojny światowej

[rita100]

szychta - pokład, warstwa, zmiana

W sójsieku łostałi tilo trzi sztichti żita.
Jek kopali głamnzi, natrasili na szichta grantu.
W cegelni pracujó na dwa szichti.

[rita100]

szychtować - układać warstwami
Ti bandziesz snopki podowoł, a jo banda szichtowoł.

[rita100]

szyk - zręczność
To je bistri szurek, łón mo szik do wszistkiego.

[rita100]

szyk - elekancja, wytworność

Ta kobziyta znano jest z sziku.
Niejene kobziyti ni majó żodneygo sziku.
To jest dziywczina do sziku (szykowna)

[rita100]

szylować - zezować
Czi zmarkowałaś, że jych Marisia trocha sziluje ?

[rita100]

szypa - blaszana łopata

[rita100]

szypeł - supeł, węzeł; garść czegoś
Tak mocno zaziujziano jest paczka, że ni moga szipua rozziujzać.
Prziniyś mi szipeł chrustu do rozpolanio łognia.

[rita100]

szypełek - supełek, węzełek

[rita100]

szypować - wyrzucać, przerzucać szypą materiał sypki
Przez pora godzin szipowalim psiosek prziszorowani przez woda.

[rita100]

szyszka - liść drzewa iglastego, igła
Z lasu wozili sziszki w zima mnieli czam słać krowom.