Pytanie okołohistoryczne

[stephen_s]

Słuchajcie, mam pytanie, które może brzmi kretyńsko, ale odpowiedź
by mi się naprawdę przydała: w czym w starożytności przewożono
listy, dokumenty itd.?

To znaczy, wyobraźmy sobie np., że Juliusz Cezar rozłożył się z
armią w Galii i chce posłać wiadomość do Rzymu. Bierze pergamin czy
papirus, pisze wiadomość, zwija to w zwój, daje posłańcowi i... co
dalej? Posłaniec w zębach chyba tego nie niesie? Oni mieli jakieś
futerały na takie rzeczy, torby, czy coś podobnego?

Jeśli ktoś coś wie, to będę wdzięczny za podpowiedź.

[gumpel]

Ty to umiesz człowiekowi zabić ćwieka :-)

Coś mi chodzi po głowie, że zawijano w cielęcą skórę i związywano
rzemieniem. O specjalnych futerałach nigdy nie słyszałe i nigdy nie
natrafiłem na takie cudo w żadnym muzeum. Sakwy i torby na konie
były robione z garbowanej skóry i miały doszytych mnóstwo kieszeni,
więc - zapewne - niektóre z nich były specjalnie dostosowane do
przewożenia pism. Przypomnę, że pergamin to też zwierzęca skóra,
bardzo elastyczna, więc nie niszczyła się tak łatwo.

Faktem jest, że o ile o papirusie i pergaminie to są całe książki to
o sposobie transportu tychże się nie pisze. Co zapewne oznacza, że
był on banalny :-)

Jedyne na co zwróciłem uwagę "w tym temacie" to to, że zwoje z Nag
Hammadi i Qumran zostały znalezione w wazach. Ale te raczej służyły
do przechowywania, nie do transportu :-)
G.

Kolejne pytania...

[stephen_s]

Ha, dzięki :) Czyli kwestię transportu konnego mamy rozwiązaną...

A co z transportem, hm, pieszym? :) Posłaniec niósł list po prostu w
ręku?

Pytam, bo piszę w tej chwili opowiadanie, które rozgrywa się w quasi-
starożytnej scenerii, jest właśnie motyw wysyłania wiadomości przez
posłańca i... nie wiem, jak to dokładnie opisać. Nie chcę palnąć
jakiejś głupoty w stylu kieszeni w chitonie, czy czegoś takiego :)

BTW. Czym pisano na pergaminie? Piórem i atramentem? Swoją drogą,
czy da się tym pisać *szybko*?

[kohei]

A na to pytanie może odpowie Ci tekst ze strony historica.pl (strona
leży, ale mam kopię:):
"Do czasów Augusta Rzym nie posiadał własnej poczty. Korespondencję
przenosili niewolnicy wysyłającego, albo znajomi obywatele, którzy
udawali się tam, gdzie mieszkał adresat.
Cesarz August wprowadził pocztę państwową - cursus publicus.
Początkowo listy przenosili piesi niewolnicy wędrujący pomiędzy
stacjami postojowymi. Później wprowadzono pocztę konną i stacje
podzielono na dwie grupy:
- mutationes, gdzie posłańcy mogli zmieniać konie,
- mansiones (co 6-8 stacji), gdzie posłańcy nocowali.
Jeśli adresat mieszkał poza terenem, gdzie funkcjonowała poczta, to
korzystano z dostarczonych przez miejscową ludność koni lub wozów.
Okoliczna ludność musiała także po ustalonej cenie sprzedawać paszę
dla koni w stacjach pocztowych."

I jeszcze jedno:
"Papyrus was expensive, and for casual correspondence, such as
drafts or notes, student lessons, and even legal and official
documents, the wooden writing tablet or tabula cevata was used
instead. The leaves of the tablet, which were fastened together with
a thong or clasp, had a recessed surface filled with colored wax
that could be inscribed with a bronze or iron stilus, one end of
which was flat so the wax could be smoothed and used again. Tablets
with two leaves (diptych) were common, but became impractical if too
many were added."

A co do pisania:
"Pen and ink were used: the pen or calamus made from a trimmed,
split reed, or sometimes from a thin sheet of bronze or copper
rolled to approximate the same shape; the ink, which was kept in an
inkwell (atramentarium), from a mixture of carbon soot, resin, wine
dregs, and cuttlefish ink. At the beginning of the second century
AD, a brownish ink also was derived from iron and tanning compounds
that was more suitable for parchment."
penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/scroll/calamus.html

[gumpel]

No właśnie KOSZTY ! Ze względu na cenę najbardziej popularne było
przenoszenie wiadomości ustnie (posłaniec po prostu uczył się ich na
pamięć). I myślę, że jeśli przenosił wiadomości biegacz to było to
najbardziej popularne bo biegać z torbą to trudno. Szczerze
powiedziawszy nie wyobrażam sobie by Filipides przebiegł blisko 250
km. z Aten do Sparty w ciągu 2 dni ... z torbą.
G.

P.S.
Może wykorzystasz w swojej powieści pomysł tyrana Miletu Histajosa,
który tajny list do swego bratanka wytatułował niewolnikowi na
czaszce i poczekał z "wysyłką", aż mu włosy odrosły :-)

[stephen_s]

No, w przypadku mojego opowiadania ustne przekazanie wiadomości nie wchodzi w
grę... Posłaniec przypłaciłby to głową :))))

PS. List wytautowany na głowie to b. fajny pomysł... To autentyczne?

[gumpel]

stephen_s napisał:
> PS. List wytautowany na głowie to b. fajny pomysł... To
autentyczne?

O ile można wierzyć Herodotowi.

G.

Genialne! Dzięki, Kohei!

[stephen_s]

Myślę, że się przyda :)))))

[kohei]

> Jedyne na co zwróciłem uwagę "w tym temacie" to to, że zwoje z Nag
> Hammadi i Qumran zostały znalezione w wazach.
W kwestii formalnej - w Nag Hammadi to akurat były kodeksy, nie
zwoje:)

Jeśli chodzi o Rzymian, to mieli pudła na zwoje zwane capsa i
wyglądały np. tak:
penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/scroll/capsa
.html. Kurierzy jednak raczej ich nie używali - za duże i raczej na
księgi, niz listy.

A co do samych listów - usiłuję sobie przypomniec, jak to wyglądało
w serialu "Rzym". Był historycznie rzetelny, więc może pokazali to
właściwie...

Właśnie, "Rzym"...

[stephen_s]

... ja widziałem tylko dwa odcinki, więc jeśli coś podpatrzyliście,
to będę wdzęiczny.

A swoją drogą, to generalnie chodzi mi o starożytność. Greckie czy
egipskie praktyki w tej dziedzinie mnie też interesują...

[gumpel]

Właśnie przeczytałem książkę o Persach. Autor (T. Holland) pisze, że
stworzyli oni najdoskonalszy aż do czasów współczesnych system
przekazywania informacji. Wszystko dzięki drogom królewskim, po
których podróżować można było wyłącznie za specjalnym pozwoleniem.
Zwracam Ci na to uwagę w kwestii Twojej powieści bo nie wiem jak
było w Rzymie, ale w Persji człowiek który bez specjalnego
pozwolenia podróżował królewską drogą (a innych nie było) był
zabijany). W ten sposób władca miał monopol na informacje. A ta
potrafiła "iść" bardzo szybko - konno była przekazywana z Egei do
persepolis w ciągu 2 tygodni co starożytni uznawali za
prędkość "magiczną". Co ciekawe Persowie opracowali też sposób
podawania informacji za pomocą znaków ogniowych i ... głosem. Ta
ostatnia metoda wykorzystywała doskonałą akustykę górskich dolin.
Odpowiednio rozstawieni strażnicy po prostu krzyczeli do siebie
poprzez przełęcze ;-)


G.

[stephen_s]

Dziękuję za informację, choć akurat w tym konkretnym miejscu mi się to nie
przyda :) Tym niemniej, ciekawe.

Coś podobnego funkcjonowało w Rzymie... Oczywiście, w praktyce tych "dróg
pocztowych" nadużywali wpływowi ludzie, którym zależało na szybkich podróżach :)

BTW. Błagam! To jest opowiadanie na 4 strony, nie powieść :))