Katyń Wajdy ...

jurek_s Re: Katyń Wajdy ... 05.10.08, 06:39

gumpel napisał:

> Po pierwsze najgorszy film Wajdy jaki widziałem (od czasu "Bez
> znieczulenia"...

Pełna zgoda, Gumplu, to, również moim zdaniem, bardzo mierny film Wajdy, który
zresztą od bardzo dawna nie nakręcił dobrego czy choćby nawet przyzwoitego
obrazu - czasy "Ziemi obiecanej", "Człowieka z marmuru" czy "Wesela" dawno
przeminęły, a ostatnio powstawały takie nieudaczności filmowe jak "Pan Tadeusz",
"Zemsta" czy choćby "Katyń" właśnie. O dziwo, w kraju nikt (albo prawie nikt)
nie odważył się zawołać, że cesarz jest nagi... Większość krytyków piała peany
na cześć Mistrza, bo przecież Wajda wielkim mistrzem jest...

Umotywowany słowami Gumpla, pozwalam sobie wkleić poniżej swoją recenzję tego
filmu, którą to recenzję napisałem tuż po obejrzeniu "Katynia" (jeszcze przed
jego oficjalną premierą) i zamieściłem na innym forum.

jurek_s Katyń Wajdy - recenzja (1) 05.10.08, 06:41

Obejrzałem wreszcie "Katyń" Andrzeja Wajdy i, niestety, potwierdziło się moje
smutne przypuszczenie, że nasz (obok Romana Polańskiego) najbardziej znany
reżyser, dożył już swych artystycznych dni. Teraz może jedynie odcinać kupony od
swej niegdysiejszej twórczości. Innymi słowy, przestał być twórczym artystą, a
stał się reżyserskim dinozaurem.
Podstawowym grzechem Wajdowego "Katynia" jest, wedle mego odczucia, jego
bezemocjonalność - nie chodzi tu, bynajmniej, o ascetyzm środków wyrazu, dzięki
któremu niejednokrotnie można osiągnąć stany wręcz hiperemocjonalne, a zatem nie
o ascetyzm środków, ale właśnie o nieumiejętność wywołania emocji u widza tu
chodzi, pomimo tematu, wydawałoby się, o nieskończonym potencjale emocji. Tak,
zresztą było i z "Zemstą" Fredry, którą Wajda totalnie zepsuł, marnując zresztą
i tekst komedii, odwieczny teatralny samograj,
i komiczny potencjał takich chociażby aktorów jak Janusz Gajos czy Roman
Polański. Na "Zemstę" zresztą machnąłem ręką, uważając, że Wajda popełnił ją był
jedynie "dla kasy", celując w szkolne wycieczki do kin, i - nie miałem żadnych
nadziei, że ponury i wypłukany ze śladowych nawet cząstek poczucia humoru,
reżyser jest w stanie nakręcić przyzwoitą chociażby komedię. Inna sprawa była w
przypadku "Katynia". Sam Wajda wielokrotnie powtarzał, jak ważny to dla niego
film, jak osobisty i jak przejmująco dotykający jego intymnej wrażliwości. Po
takich wypowiedziach miałem prawo spodziewać się, że ponurak Wajda w zetknięciu
się z tak tragiczną tematyką, jak zbrodnia katyńska, będzie w stanie zrobić
dobry film. Myliłem się. Tematyka Mistrza przerosła. Wyszedł mu film
"bezciarkowy" i "nieprzewiercający", a to są, jak mniemam, główne zarzuty, jakie
można tego rodzaju kinu postawić. Jeśli na seansie siedzi się obojętnie i żadna
ze scen nie wgniata w fotel, i nie przyprawia o ciarki na plecach, to można
mówić o całkowitej porażce reżyserskiego zamysłu.
Nieszczęście filmu "Katyń" zaczyna się już na poziomie scenariusza. Wszystkie
postaci są jedynie schematycznie naszkicowane i to dość toporną kreską.
Pojawiają się i znikają, niejednokrotnie tak szybko, że widz nie jest w stanie
przywiązać się do postaci na tyle, by był w stanie przejąć się jej losem.
Klasycznym przykładem jest pojawienie się, chyba nie na więcej niż kwadrans,
Antka, młodego akowca, którego Wajda wprowadza chyba jedynie po to, by zacytować
samego siebie (w końcu klasykowi uchodzi), parafrazując motyw tragicznej
ucieczki Maćka Chełmickiego w "Popiele i diamencie". Antoni ginie zanim tak
naprawdę zaakceptowaliśmy jego obecność w filmie. Tak w ogóle to młodzież
akowska zachowuje się w "Katyniu", jak gdyby właśnie niespodziewanie spadła z
księżyca i nie miała najzieleńszego pojęcia, kto obecnie rządzi w Polsce i jakie
ów ktoś ma obyczaje. Młody człowiek, tracący życie przez bezsensowny i
całkowicie bezużyteczny gest zrywania komunistycznego plakatu, czy Agnieszka,
równie bezsensownie wioząca na cmentarz tablicę nagrobną, o której wie - po
pierwsze - że nikt jej na cmentarzu nie zobaczy, a - po wtóre - że owa tablica
sprowadzi na nią długoletnie więzienie czy nawet śmierć. Tak się oczywiście
dzieje, no bo jakże by inaczej… Jakże odlegli od takiego bolesnego,
idiotycznie-patetycznego pustogeścia są np. bohaterowie "Kolumbów" Janusza
Morgensterna - zuchowaci, zuchwali, dzielni, żyjący w okrutnej, okupacyjnej
rzeczywistości pełnią swego młodego życia, ale przecież jakże odlegli od
wspomnianej, Wajdowskiej idiotycznie-patetycznej histerii. Zygmunt, Kolumb,
Jerzy, Malutki, Czarny Olo są, w przeciwieństwie do plakatowego Antka z
"Katynia", pełni życia, pełni prawdy i autentyzmu. Walczą, handlują, pędzą
bimber, kombinują, żeby jakoś przeżyć w koszmarnej hitlerowskiej rzeczywistości,
przed codziennością bronią się wisielczym nieraz humorem. Są, istnieją naprawdę!
Niestety, żeby ożywić papierowe, jak z propagandowego plakatu wycięte postaci z
"Katynia", trzeba czegoś znacznie więcej niźli li tylko stwierdzenia, że Andrzej
Wajda wielkim reżyserem jest… (cdn.)
- diabollo Re: Katyń Wajdy - recenzja (1) 22.12.08, 02:23
  
  jurek_s napisał:
  
  Wszystkie
  > postaci są jedynie schematycznie naszkicowane i to dość toporną kreską.
  > Pojawiają się i znikają, niejednokrotnie tak szybko, że widz nie jest w stanie
  > przywiązać się do postaci na tyle, by był w stanie przejąć się jej losem.
  > Klasycznym przykładem jest pojawienie się, chyba nie na więcej niż kwadrans,
  > Antka, młodego akowca, którego Wajda wprowadza chyba jedynie po to, by zacytowa
  > ć
  > samego siebie (w końcu klasykowi uchodzi), parafrazując motyw tragicznej
  > ucieczki Maćka Chełmickiego w "Popiele i diamencie". Antoni ginie zanim tak
  > naprawdę zaakceptowaliśmy jego obecność w filmie. Tak w ogóle to młodzież
  > akowska zachowuje się w "Katyniu", jak gdyby właśnie niespodziewanie spadła z
  > księżyca i nie miała najzieleńszego pojęcia, kto obecnie rządzi w Polsce i jaki
  > e
  > ów ktoś ma obyczaje.
  
  Czcigodny Luki,
  
  Wiesz, może specjalistą ani tym bardziej historykiem nie jestem, ale zawsze
  lubiłem słuchać opowieści starszych ludzi, i wydaje mi się, że pan Wajda dobrze
  tutaj pokazał owo "spadnięcie z księżyca" młodego akowca.
  
  Oni chyba wtedy naprawdę tacy nierozumiejący i "spadnięci z księżyca" byli.
  Naiwni, moglibyśmy dzisiaj powiedzieć. "Niczego nie zrozumieli, niczego się nie
  nauczyli", chciałoby się napisać.
  
  Z resztą, przecież nie tylko szczeniaków z AK po wojnie, którzy w moim rodzinnym
  mieście na Dolnym Śląsku niedaleko granicy lądowali w założeniu na wyjazd na
  Zachód, a gdzie szpanowali przed dziewczynami i całym światem oficerkami,
  płaszczem z pasem i przede wszystkim akowskim sznytem i fantazją, co
  fantastycznie ułatwiało pracę UB, w której katowniach najczęściej kończyli, ale
  o tych przedwojennych wszystkich wojskowych zawodowców, którzy przecież niby
  wiedzieli co to bolszewizm, o masowych mordach w ZSRR w latach trzydziestych, a
  mimo to jakoś tak naiwnie zakładali, że polskich oficerów to nie dotyczy, że
  "honor" oficerski, że prawa wojny i tym podobne pierdoły.
  
  Kłaniam się nisko.
- diabollo Re: Katyń Wajdy - recenzja (1) 22.12.08, 02:36
  
  jurek_s napisał:
  
  Podstawowym grzechem Wajdowego "Katynia" jest, wedle mego odczucia, jego
  > bezemocjonalność - nie chodzi tu, bynajmniej, o ascetyzm środków wyrazu, dzięki
  > któremu niejednokrotnie można osiągnąć stany wręcz hiperemocjonalne, a zatem ni
  > e
  > o ascetyzm środków, ale właśnie o nieumiejętność wywołania emocji u widza tu
  > chodzi, pomimo tematu, wydawałoby się, o nieskończonym potencjale emocji.
  
  A tutaj, czcigodny Luki, doszukuję się największej zalety tego filmu. Prawdziwa
  historia o której opowiada film jest już tak bardzo hiperemocjonalna, że gdyby
  pan Wajda podkręcał wysokie "c", mógłby tę ważną opowieść kompletnie spartolić.
  Pan Wajda jednak fantastycznie wyważył tony emocjonalne, no i mamy arcydzieło.
  
  Kłaniam się nisko.
jurek_s Katyń Wajdy - recenzja (2) 05.10.08, 06:44

Postaci w obrazie Mistrza (z chwalebnym wyjątkiem Mai Komorowskiej i Andrzeja
Chyry, którym jednak Wajda nie dał specjalnie pograć) nie mówią, lecz
nieustannie przemawiają. Posługują się językiem sztucznym i nadętym, wypranym z
jakiejkolwiek prywatności, tak jak gdyby prywatność wypowiedzi miała umniejszać
heroizm bohatera, walczącego z sowieckim zakłamaniem. Stosowany przez nich styl
wypowiedzi odczłowiecza bohaterów, "papieryzuje" ich, a przez to - uniemożliwia
odbiorcy właściwe przeżycie ich tragedii. Owszem, jako dziecko, przejmowałem się
bardzo losem Andersenowskiej papierowej tancerki, która spłonęła w piecu, ale,
jak sądzę, "Katyń" bajką dla młodszych dzieci raczej nie jest…?
Cała, tzw. "sekwencja krakowska" czyli de facto fragment serialu "Matki, żony i
kochanki", ni z gruszki, ni z pietruszki, wrzucony w akcję filmu o ofiarach
Katynia, jest zdecydowanie najsłabszą częścią obrazu Wajdy. Wszystko jest tu
powierzchowne, niechlujne, opowiedziane "po łebkach". Nic nie trzyma się kupy,
zachowania bohaterów są psychologicznie bardzo słabo umotywowane, raczej
podlegają reżyserskiej tezie, iż Polacy, by być tragicznymi - musieli być
sztywni, nadęci i do porzygania patetyczni.
Wszystko to powoduje, że "Katyń" na kilometr tchnie nijakością, że ogląda się
go (przynajmniej ja) bez jakiegokolwiek zaangażowania emocjonalnego. Złapałem
się na stwierdzeniu, że znacznie bardziej porusza mnie scena egzekucji, w końcu
odrażającego bandyty, w "Krótkim filmie o zabijaniu" Kieślowskiego niż hekatomba
ofiar polskich patriotów u Wajdy. Niepomiernie bardziej przejmuje mnie
cierpienie Antoniny Dziwisz u Bugajskiego niż tragiczniejszy w końcu los Artura,
rotmistrza VIII Pułku Ułanów w Krakowie. Cóż, cierpienie i zabijanie też trzeba
umieć sugestywnie pokazać. Wajda w "Katyniu" nie umiał.
Film trochę broni się dobrymi zdjęciami Pawła Edelmana i jeszcze ciut, ciut
scenografią. Ciut, ciut, gdyż i pod względem scenograficznym film nie ustrzegł
się kilku realizacyjnych "brudów". Najgorszym z nich jest scena, po raz pierwszy
pokazująca, wziętych do sowieckiej niewoli polskich oficerów. Jest siedemnasty
dzień wojny, załamało się wszystko, nie ma dowództwa, nie ma naczelnego wodza,
rozbite polskie oddziały w ogniu walk, przez ponad dwa tygodnie, cofają się, tak
długo, aż staną pod sowiecką "ścianą". Oficerowie zatem powinni być zmizerowani,
brudni, wymiętoleni i zakurzeni. Powinni być u kresu sił. Tymczasem wyglądają,
jak gdyby sowieci napadli na nich znienacka podczas obchodów święta pułkowego -
wszyscy mają, jak spod igły, czyściutkie mundury, Andrzej Chyra i Artur
Żmijewski paradują w śnieżnobiałych kołnierzykach (czyżby herosowi-patriocie nie
wypadałoby się na wojnie ufajdolić?) Podejrzewam, że gdyby Wajda dziś nakręcił
remake "Kanału", powstańcy wychodziliby z warszawskiej kanalizacji równie
czyściutcy, jak polscy oficerowie w "Katyniu".
Mniejszą (ale jednak u Mistrza naganną) usterka scenograficzną jest też scena,
w której rotmistrz Andrzej w wagonie kolejowym pisze dziennik i, na zbliżeniu,
wyraźnie widać, iż czyni to długopisem. Otóż, problem leży w tym, że długopisy
pojawiły się dopiero w 1944 roku i to początkowo wyłącznie na wyposażeniu
nawigatorów alianckich bombowców, którym na dużych wysokościach wyciekał
atrament z wiecznych piór. Skąd polski rotmistrz w 1940 roku miałby wziąć
długopis, tego, doprawdy nie wiem. Nie mówiąc już o tym, że ruscy szybko by go
tej zabawki (podobnie jak i zegarka) pozbawili.
Muzyka Pendereckiego jest dla mnie równie monotonna i nużąca, jak reżyseria
Wajdy. Może się komuś podobać, ale mnie, bynajmniej nie pomagała, a podobnie,
jak z Wajdą, tak i z Pendereckim - fakt, że ów "wielkim kompozytorem jest" nie
oznacza jeszcze, że wszystko, co skomponuje, zachwyca (skoro nie zachwyca)…

Jako podsumowanie tych krótkich rozważań, na temat przydługiego filmu Andrzeja
Wajdy, powiem tylko, że we mnie nieporównanie więcej emocji niż Wajdowe
niezborne, filmowe gadulstwo budzi krótka, ledwie ponad czterominutowa kolęda
katyńska: "Betlejem polskie" Skonecznego i Preisnera.

www.youtube.com/watch?v=kDA7voaZArc
- gumpel Zgoda ... 05.10.08, 17:30
  
  Nie znam się specjalnie na sztuce filmowej więc nie chcę rozkładać tego filmu na
  części pierwsze. Napiszę tylko, że mnie najbardziej denerwował dźwięk. Brzmiało
  to tak jakby dialogi były dogrywane w studio (jak dubbing). Poszczególne sceny -
  jak to dobrze wykazałeś - tchnęły sztucznością w efekcie całość robiła wrażenie
  filmu typu "wojna daleko, daleko stąd w wersji dla amerykanów".
  
  Kiedyś dawno, dawno temu leciał w niedzielę jakiś amerykański serial o II w.
  światowej w Europie (chyba z E. Harrisem). Zaczynało się w Warszawie, a główny
  bohater był chyba amerykańskim ambasadorem w Polsce. I z tamtym filmem Katyń mi
  się skojarzył.
  
  G.
  
  G.

hiperrealizm Nie mam zamiaru tego filmu ogladać 05.10.08, 06:53

ostatni film Wajdy który cenię to "Ziemia obiecana".
Ochoći to potrafił zepsuć tworzac po latach wersję "wykastrowaną".
=========
to że sowieci byli równi w zbrodni hitlerowcom to fakt historyczny.
To że nie mordowali na masowa skale Żydów tylko wysyłali do obozów
mniej lub bardziej realnych wrogów rewolucji nie czyni ich wcale
lepszymi. Istnieją szacunki mówiące, że sowieci mają na sumieniu
więcej ofiar niż hitlerowcy.
===
"kobiety odnajdujące sens życia w kultywowaniu pamięci
po swoich mężach i bratach, podkreślona religijności pozytywnych
bohaterów ..."
No ale tak było.... Miał historię fałszować

gumpel Re: Nie mam zamiaru tego filmu ogladać 05.10.08, 17:39

hiperrealizm napisał:
> ostatni film Wajdy który cenię to "Ziemia obiecana".
> Ochoći to potrafił zepsuć tworzac po latach wersję "wykastrowaną".
> =========
> to że sowieci byli równi w zbrodni hitlerowcom to fakt historyczny.
> To że nie mordowali na masowa skale Żydów tylko wysyłali do obozów
> mniej lub bardziej realnych wrogów rewolucji nie czyni ich wcale
> lepszymi. Istnieją szacunki mówiące, że sowieci mają na sumieniu
> więcej ofiar niż hitlerowcy.
> ===
> "kobiety odnajdujące sens życia w kultywowaniu pamięci
> po swoich mężach i bratach, podkreślona religijności pozytywnych
> bohaterów ..."
> No ale tak było.... Miał historię fałszować

Jaka jest (była) prawda to jedna kwestia, a za co dostaje się Oscara to druga.

G.
- stephen_s Re: Nie mam zamiaru tego filmu ogladać 05.10.08, 17:42
  
  > Jaka jest (była) prawda to jedna kwestia, a za co dostaje się Oscara to druga.
  
  Pięęęęęknie powiedziane :)
  - gumpel A propos pięknych powiedzeń ... 05.10.08, 19:46
    
    stephen_s napisał:
    > Pięęęęęknie powiedziane :)
    
    Od tygodnia nie umiem wyjść z zachwytu nad określeniem, które usłyszałem w
    programie dokumentalnym o Papui-Nowej Gwinei. Jak się okazuje mają tam podobny
    problem jak u nas z bezrobociem. W programie lokalny urzędnik wymienia przyczyny
    tego zjawiska. Leci dość standardowo. I nagle pojawia się zdanie, która mnie
    oczarowało: "niektórzy nie mają powołania do pracy".
    
    Czyż to nie najprawdziwsza z prawd :-) Wyobrażam sobie jak u nas w jakimś
    wykazie GUSowskim o przyczynach bezrobocia pojawia się pośród innych przyczyn
    rubryka "brak powołania do pracy". Ciekawe ile by to było procent :-)))
    
    G.
    - stephen_s Re: A propos pięknych powiedzeń ... 05.10.08, 21:41
      
      Piękne, faktycznie :))))
      
      BTW. Zapraszam do tematu o faszyzmie.
    - grzespelc Re: A propos pięknych powiedzeń ... 05.10.08, 22:07
      
      A mnie zdziwiło - przcdzytane w artykule o kryzysie w Wlk. Brytanii -
      stwierdzenie, że "niestety z pracy pomywacza albo pokojówki nie da się utrzymać
      4-osobowej rodziny".
      
      Ja nie wiem, kogo to dziwi, że z najmniej wymagającej pracy nie ma się wysokich
      dochodów...
- hiperrealizm Oskar za fałszowanie historii? 05.10.08, 19:50
  
  Nie, ja dziękuję.
grzespelc Re: Nie mam zamiaru tego filmu ogladać 05.10.08, 22:03

Istnieją szacunki mówiące, że sowieci mają na sumieniu
> więcej ofiar niż hitlerowcy.

Jeżeli odnieść te szacunki do populacji i czasu trwania reżimu - naziści mają
przewagę.

grzespelc Re: Katyń Wajdy ... 05.10.08, 11:23

> Cynicznie napiszę, ze nie mam pewności, czy "pierwsze" czy "drugie"
> zadecydowało ...

Nie ściemniaj. Nikt w religijno-konserwatywnych Stanach nie czyni nikomu zarzutu
z tego, że pozytywni bohaterowie są religijni. A sowieci też aż tak wielką
popularnością się nie cieszą, z to że wymordowali więcwj ludzi wynika wyłącznie
z większych możliwości.

gumpel Re: Katyń Wajdy ... 05.10.08, 17:52

grzespelc napisał:
> Nie ściemniaj. Nikt w religijno-konserwatywnych Stanach nie czyni nikomu
zarzutu z tego, że pozytywni bohaterowie są religijni. A sowieci też aż tak
wielką popularnością się nie cieszą, z to że wymordowali więcwj ludzi wynika
wyłącznie z większych możliwości.

"Nie ściemniaj" ? Czy to zawoalowana prośba o o rozjaśnienie ? Jeśli tak to
śpieszę napisać, że Oscara nie przyznają Stany Zjednoczone tylko środowisko o
którym można napisać wszystko tylko nie to, że jest "konserwatywno-religijne".

Co do szczegółów to
1. ostatni religijny zdobywca Oscara to rok 1959.
2. żaden film o zbrodniach komunizmu nigdy nawet nie otarł się o Oscara. Żadnego
odpowiednika Listy Schindlera, Fałszerzy czy Życie jest piękne.
- grzespelc Re: Katyń Wajdy ... 05.10.08, 21:58
  
  > 1. ostatni religijny zdobywca Oscara to rok 1959.
  
  A w jaki sposób ustala się, że ktoś jest religijny, a kto inny nie?
  
  > 2. żaden film o zbrodniach komunizmu nigdy nawet nie otarł się o Oscara. Żadnego
  > odpowiednika Listy Schindlera, Fałszerzy czy Życie jest piękne.
  
  A znasz jakiś dobry film o komuniźmie?

kochanica-francuza OT - śliczne zdanie! 05.10.08, 16:46

jak ktokolwiek myślał, że ten film może zdobyć Oskara to go ...
> Panie wybaczą ... się mu pomyliło :-)

Popieram! Klnijmy każde w gronie własnej płci!

kochanica-francuza Re: OT - śliczne zdanie! 05.10.08, 16:47

nie widziałam, dlatego nie wypowiadam się co do meritum

diabollo Właśnie obejrzałem... 22.12.08, 00:20

na gorąco i emocjonalnie, jestem pod wielkim wrażeniem.
Zajebiste.

Świetny film, brawa na stojąco dla pana Wajdy.
W końcu coś wyważonego przez co prawdziwego o naszej historii.

Kłaniam się nisko.

Najnowsze z forum Towarzyskie

Zaloguj się