Zmarł prof. P. Wieczorkiewicz

[mat120]

W nocy z niedzieli na poniedziałek zmarł historyk, profesor Paweł
Wieczorkiewicz - poinformowało biuro prasowe Uniwersytetu Warszawskiego. Miał
61 lat.
Prof. Paweł Wieczorkiewicz był historykiem, sowietologiem, naukowcem
Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Humanistycznej w Pułtusku. Od lat
zajmował się dziejami wojskowości, zwłaszcza zaś - marynarki wojennej.

Tytuł doktora otrzymał w 1976 roku za pracę pt. "Wielka Czystka a Armia
Czerwona". W 1993 roku uzyskał tytuł doktora habilitowanego.

Wieczorkiewicz był absolwentem Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja i
Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, członkiem Rady Wydziału
Historycznego UW, Rady Naukowej Polonicum UW oraz Rady Naukowej Wydziału
Krajów Rozwijających się UW. Był również członkiem Senatu Akademii
Humanistycznej w Pułtusku i Rady Naukowej Wydziału Historycznego tej uczelni.
Należał do uczniów znanego historyka Ludwika Bazylowa.

Profesor współpracował z czasopismami "Morze", "Wojskowy Przegląd Historyczny"
oraz "Nowa Technika Wojskowa". Prowadził w telewizji Kino Polska cykl
"Poprawka z Historii", w którym opowiadał o historycznym podłożu
prezentowanych filmów.

Był autorem i współautorem wielu książek historycznych, m.in.: "Polska. dzieje
polityczne ostatnich dwustu lat", "100 postaci, które tworzyły historię
Polski", "Dylematy historii. Nos Kleopatry czyli co by było, gdyby...".

wiadomosci.onet.pl/1939230,11,item.html
Człowiek o trzeźwym spojrzeniu nie tylko na historię stosunków
polsko-ukraińskich:

Aleksander Szycht: Ukraińscy historycy (seminaria: Polska-Ukraina – Trudne
Pytania) nie znaleźli żadnego dowodu na planową akcję polskich odwetów,
wymierzonych w ukraińską ludność cywilną. Nie byli też w stanie podać żadnej
przybliżonej liczby niewinnych ofiar ze strony ukraińskiej – zabitych przez
polskie podziemie zbrojne. Pomimo to wielu publicystów posługuje się
domniemanymi „odwetami”, by sprzątnąć sprawę ofiar ludności polskiej pod dywan
i dla przeciętnego człowieka stworzyć wrażenie symetrii. Czy możemy prosić o
komentarz do powyższej sprawy?

Prof. Paweł Piotr Wieczorkiewicz: To bardzo proste działanie. Dzieje się nie
inaczej w stosunkach polsko-żydowskich, kiedy z incydentów typu Jedwabne czy
pogrom kielecki, których tak naprawdę nikt nie chce wyjaśniać, a byłoby warto,
robi się symbole. Mieliśmy tego przykład w Gazecie Wyborczej parę dni temu, w
artykule Pawła Smoleńskiego. Usiłuje się tworzyć symbole ukraińskiej
martyrologii. To jest podobne myślenie do prezentowanego przez pewne
środowiska niemieckie, a mianowicie, że cierpienie niemieckich uchodźców na
Wschodzie praktycznie równoważy Auschwitz. Tutaj nie ma równowagi, bo te szale
są nierównomiernie obłożone. Poza tym, historia to nie rozważania prawnicze i
historia też nie może być przedmiotem rozważania prawników, tylko historyków.
Z punktu widzenia historyka nie jest bez znaczenia, kto zainicjował jakąś
działalność, a kto się jej tylko przeciwstawił. Podejmowanie represaliów jako
odwetu za zbrodniczą działalność jest znane w historii i przez historię
usprawiedliwiane. To jest tak jak z obroną konieczną – wynika z potrzeby
obrony wszelkimi środkami, również tymi, stosowanymi przez napastnika. Ważne
jest w tym układzie, kto jest bandytą, a kto nim nie jest.

www.wolgal.pl/art19.html
Cześć Jego pamięci.

[*] Historyk niepokorny

[liberum_veto]

Był trudny do zaszufladkowania. Znakomity znawca dziejów Związku
Sowieckiego i PRL nie zgadzał się na usprawiedliwianie komunizmu.
Armia Czerwona nie była dla niego wyzwolicielką, lecz okupantem.
Zbrodnie komunistyczne nie były mniej przerażające od
narodowosocjalistycznych. Jako zwolennik lustracji przestrzegał
przed działaniami sowieckich – a dziś rosyjskich – agentów. Choć był
jednym z niewielu uczestników debaty publicznej, którzy otwarcie
przyznawali, że nie pogodzili się z utratą Wilna i Lwowa, to jednak
nie nadawał się na patriotycznego ideologa czy propagatora
lukrowanej wersji historii polskich formacji niepodległościowych.
Powstanie warszawskie uważał za zbrodnię. Twierdził, że ludzi,
którzy podjęli decyzję o jego wywołaniu, powinno się było
rozstrzelać. W ogóle był krytyczny wobec – świętej w Polsce –
legendy AK, przede wszystkim wobec prowadzonej przez nią
operacji "Burza".
Nie zostawiał też suchej nitki na marszałku Rydzu-Śmigłym i generale
Sikorskim. Sugerował, że generał Władysław Anders, złamany na
Łubiance, został sowieckim agentem.
Zarówno poprawnie polityczną lewicę, jak i bogoojczyźnianych endeków
szokował popieranymi przez siebie koncepcjami geopolitycznymi.
Po stronie germanofilów
Nawiązując do przedwojennej myśli germanofilów, uważał, że Polska w
ostatniej wojnie powinna walczyć po stronie Trzeciej Rzeszy. I nie
dać się wciągnąć w zgubny sojusz z Wielką Brytanią, który – jak
przewidywał jeszcze przed wojną znany polityk i publicysta Władysław
Studnicki – musiał się zakończyć sowietyzacją Polski.Zamiast tego
Warszawa powinna była zgodzić się na przyłączenie Wolnego Miasta
Gdańsk do Rzeszy. Skorzystać z propozycji Niemiec i razem z nimi
podbić Związek Sowiecki. W ten sposób Polska miała uniknąć hekatomby
obu okupacji.
Rozważania na ten temat sprowadziły na niego gromy, a nawet –
całkiem niedawno – obrzydliwe ataki. Oskarżono go nawet o
sympatyzowanie z ideologią Trzeciej Rzeszy. Każdy, kto znał
profesora, wie, jak wielki był to absurd.
www.rp.pl/artykul/9157,280764_Historyk_niepokorny_.html

Prof. Wieczorkiewicz: Masakra wołyńska

[liberum_veto]

Ogromna różnica w liczbie ofiar nie pozwala stawiać znaku równości
pomiędzy ludobójstwem UPA i samoobroną AK.
To była trzecia przemyślana i skuteczna czystka etniczna w pierwszej
połowie XX wieku. Doszło do niej w latach 1943-1944 na Wołyniu i w
Małopolsce Wschodniej. Pionierami ludobójczych praktyk byli Turcy,
którzy w 1915 r. próbowali wymordować zamieszkującą ich
wielonarodowe imperium kilkumilionową populację Ormian. Do tego
wzoru sięgnęli Niemcy, przygotowując „ostateczne rozwiązanie"
kwestii żydowskiej. A że panowali nad wielokrotnie większym
terytorium i mieli więcej czasu, ofiar było więcej. Skala zbrodni na
Wołyniu – w stosunku do ogółu mieszkańców dotkniętego nią
terytorium – nie jest wcale wiele mniejsza. I wyczerpuje powszechnie
przyjętą w międzynarodowym prawie definicję genocide (ludobójstwa)
sformułowaną w czasie II wojny światowej w Stanach Zjednoczonych
przez polsko-żydowskiego uczonego Rafała Lemkina.
Ciemni generałowie, tępi porucznicy
Perfidna polityka austriacka spowodowała, że gdy w 1918 r. rozpadła
się monarchia Habsburgów, jakikolwiek kompromis między Polakami a
Ukraińcami stał się niemożliwy. Efektem była zacięta, choć krótka
wojna polsko-ukraińska, z centralnym epizodem, który stanowiły walki
o Lwów. Zwycięstwo Polaków oznaczało inkorporację Małopolski
Wschodniej do II Rzeczypospolitej. Potwierdził to przywódca
ogólnoukraińskiej irredenty niepodległościowej ataman Symon Petlura,
zawierając przymierze z Józefem Piłsudskim, czego efektem była tzw.
wyprawa kijowska. Jej klęska pogrzebała na lata zarówno
niepodległość Ukrainy, jak i możliwość polsko-ukraińskiego zbliżenia.
Po 1921 r. w Warszawie zwyciężyły projekty asymilacyjne tzw.
mniejszości słowiańskich. O ile jednak Białorusini poddawali się
polonizacji, o tyle bardziej od nich świadomi narodowo Ukraińcy w
części wybrali opór. I to nie bierny. W 1929 r. powstała tajna
Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów. Jej metodą stał się terroryzm
(jego ofiarą padł m.in. wicepremier płk Bronisław Pieracki), na co
władze II RP odpowiadały działaniami pacyfikacyjnymi. Wciągnięcie
państwa w spiralę przemocy było poważnym błędem. Znakomity historyk
i apologeta systemu sanacyjnego Władysław Pobóg-Malinowski pisał
w „Najnowszej historii politycznej Polski", że działalność ciemnych
generałów pospołu z tępymi porucznikami i kapitanami, którym w
drugiej połowie lat 30. oddano nadzór nad polityką kresową, była
wręcz przestępcza.
www.wprost.pl/ar/137001/Masakra-wolynska/?I=1340

Obozy koncentracyjne w Transwalu

[lokis1271]

Witam Kolego Liberum !
Tego typu ludobójstw było trochę więcej w nowożytnej historii m.n.
pionierami budowy obozów koncentracyjnych dla ludności cywilnej
celem stłumienia buntów byli Brytyjczycy z W. Churchilem na czele w
czasie wojen burskich na przełomie XIX i XX wieku. Piekłoszczyk
Hitler tylko udoskonalił pomysły Anglików.
Co powiedzieć o Czerwonych Khmerach ?
Pozdrawiam
L. Bodio

Ukraińcy nie byli pionierami ludobójstwa

[liberum_veto]

Witam Kolego Leszku!
Wszystko to prawda. Obozy koncentracyjne to nie był "wynalazek"
Hitlera, a Ukraińcy nie są bynajmniej pionierami ludobójstwa.
Zarówno Hitler, jak też zbrodniarze z OUN-UPA rozwinęli
tylko "twórczo" dokonania swoich poprzedników, doprowadzając je do
perfekcji. Wojny burskie miały jednak miejsce jeszcze w XIX wieku
pl.wikipedia.org/wiki/Wojny_burskie
No a ludobójstwo Czerwonych Khmerów to z kolei czasy późniejsze,
niemalże współczesne. Profesor Wieczorkiewicz nie popełnił więc
chyba błędu, pisząc: "To była trzecia przemyślana i skuteczna
czystka etniczna w pierwszej połowie XX wieku."
Pozdrawiam serdecznie
liberum_veto

skuteczność banderowskiego ludobójstwa

[pisz_pan_na_berdyczow]

Co do skuteczności to bym polemizował, bo dopiero Sowieci
wyeliminowali stamtąd Polaków i to bez ludobójstwa chociaż nie w 100
%...

[liberum_veto]

Toteż nie tyle o skuteczność tu chodzi (którą prof. Wieczorkiewicz
ocenia akurat wysoko), lecz o wyjątkowe bestialstwo banderowskich
zbrodniarzy, przewyższające nawet ludobójstwo niemieckie
www.wprost.pl/ar/137001/Masakra-wolynska/?O=137001&pg=2
W lipcu 1943 r. rozpoczęto działania na skalę masową. Ponieważ
ludobójstwa dopuszczali się często podżegani do nich chłopi, nawet
dowództwo UPA traciło chwilami kontrolę nad sytuacją. Wkalkulowane
okrucieństwo nie znajdowało analogii nawet w zbrodniach sowieckich.
Władysław Malinowski, jeden z ocalonych, zeznawał po wojnie o
tragedii mieszkańców wsi Władysławówka w gminie Mikulicze na
Wołyniu: „Rozszarpywali ciała, odcinali kończyny [...], wydłubywali
oczy, obcinali uszy, nos, język, piersi kobietom i puszczali [...],
inni oprawcy łapali ofiary i dalej męczyli, aż do skonania [...].
Widziałem, jak jeszcze żyjącym ludziom rozpruwano brzuchy, wyciągano
rękami wnętrzności, ciągnąc kiszki. Widziałem, jak gwałcili kobiety,
potem wbijali je na kołki, jak stawiali żywe kobiety nogami do góry
i siekierą rozcinali na dwie połowy. [...] Ktoś, kto nie widział
tego na własne oczy, nie będzie w stanie w to uwierzyć".
Czym było wywołane tak niesłychane okrucieństwo, tym bardziej
nieoczekiwane, że wojna polsko-ukraińska w 1919 r. toczyła się z
pełnym poszanowaniem prawa? Przyczyn było zapewne kilka: okrutne
tradycje hajdamackie z XVIII wieku, przykład ludobójczej okupacyjnej
polityki bolszewickiej, a potem nazistowskiej, wreszcie rosnąca
determinacja UPA w realizacji programu niepodległościowego związana
z nasyceniem kraju spływającymi ze wschodu oddziałami partyzanckimi –
zbliżającym się frontem sowieckim.
Działania Szuchewycza i jego podkomendnych okazały się skuteczne, a
zbrodnia popłatna. Polacy masowo opuszczali ojcowiznę. Oceniano, że
do czerwca 1944 r. z Małopolski Wschodniej zbiegło około 300 tys.
osób.

[mat120]

pisz_pan_na_berdyczow napisał:

> Co do skuteczności to bym polemizował, bo dopiero Sowieci
> wyeliminowali stamtąd Polaków i to bez ludobójstwa chociaż nie w 100
> %...

Nie masz racji, co do Sowietów.

Fragment wspomnień byłego mieszkańca podolskiej wsi Głęboczek:

"Wobec narastającego zagrożenia ze strony band UPA w Głęboczku zwołano naradę. Udział w niej wzięli: Władysław Wierzbicki, Józef Twardochleb ps. „Maćków”, Antoni Mazur, Michał Dziaduch- były sekretarz gminy w Głęboczku, Michał Polituszczy i mój ojciec – Jan. Powstało naglące pytanie; co robić dalej? Jasne było, że banderowcy nie dadzą nam spokoju i znikąd nie możemy spodziewać się pomocy. Przeanalizowano wypowiedź enkawudzisty na stypie pogrzebowej, że ludność polska nie może liczyć na ochronę ze strony Sowietów, bo taka jest ich polityka. Oceniono siły obrońców i okazało się, że siły te są zbyt szczupłe, by przeciwstawić się banderowcom. Ich siły były znacznie większe, a w dodatku zasilone przez dobrze wyszkolonych ukraińskich policjantów, będących wcześniej na usługach Niemców. Policjanci ci byli zaprawieni w morderczym rzemiośle; często dokonywali egzekucji na Żydach, jak np. we wrześniu 1942r. ci sami policjanci przeprowadzili przez wieś 36 Żydów i wszystkich rozstrzelali obok starego cmentarza, używając pocisków „dum – dum”. Większość Polaków-mężczyzn zmobilizowano do I i II Armii WP. Wielu Ukraińców natomiast, ulegając nacjonalistycznej agitacji o nieuniknionej III wojnie światowej, uniknęło mobilizacji, ukrywając się i zasilając szeregi UPA. Wnioski nasuwały się same. Aby uniknąć dalszych ofiar postanowiono, z ciężkim sercem, opuścić rodzinną wieś i przenieść się do pobliskiego miasta Borszczowa. Niestety, zdecydowała się na to tylko mała liczba rodzin. Namawianie i perswazje nie przyniosły większych rezultatów. Oponowały zwłaszcza kobiety, których mężowie walczyli na froncie. Mówiły one; „Wy mężczyźni uciekajcie do Borszczowa, nam kobietom nic nie zrobią”. Naiwnie sądziły, że kobiety i dzieci zostaną oszczędzone. Nie rozumiały, że tu chodzi o fizyczną eksterminację ludności polskiej bez względu na płeć i wiek. Dowodem na to, była bestialska zbrodnia ludobójstwa, dokonana na polskiej ludności Szlachty, części wsi pobliskich Łanowiec. Nocne łuny pożarów okolicznych miejscowości były dodatkową przestrogą.
Do miasta uciekali też Polacy z okolicznych wsi – Cygan, Krzywcza Górnego i Dolnego, Korolówki, Łanowiec i wielu innych miejscowości. W jednym pokoju często mieszkało kilka rodzin. Moja rodzina zamieszkała u starszego pana Sabigi w pobliżu dworca kolejowego.
Z każdym dniem napływało do Borszczowa coraz więcej ludności polskiej, uciekającej z okolicznych wsi do miasta. Banderowcy nie próbowali napadu na miasto. Było to zbyt niebezpieczne: w byłych koszarach KOP – u stacjonował batalion sowieckich żołnierzy. W mieście był też istriebitielnyj batalion, w którym znaleźli się Polacy i nieliczni, ocaleli z holocaustu Żydzi. Zaczęto coraz częściej mówić o repatriacji ludności polskiej do Polski. Sowieci utworzyli biuro repatriacyjne, a kierował nim Polak o nazwisku Kondracki. Na specjalnych formularzach spisywano majątek, po czym wręczano je osobom, które zdecydowały się na wyjazd. Pierwszy taki transport ludności polskiej wyjechał z Borszczowa już w marcu 1945 roku.

Miasto Borszczów stawało się coraz większym skupiskiem ludzi uciekających ze wsi i małych miasteczek. W okolicznych miejscowościach w dalszym ciągu banderowcy przeprowadzali czystki etniczne mordując tych Polaków, którzy nie zdążyli się ewakuować do Borszczowa. Sowieci nic nie robili w obronie Polaków. Enkawudzista Grisza (Gruzin), mieszkający z nami u pana Sabigi opowiadał ojcu, jak to wracając wieczorem z akcji zostali ostrzelani prze banderowców. Odpowiedzieli ogniem i zapalili wieś. Został wezwany do naczelnika NKWD i srogo przez niego połajany za ostrzelanie wsi
i wzniecenie pożaru. "

[alexandra74]

Że wspomnę jeszcze ludobójstwo dokonane głównie na Serbach przez
ustaszy po utworzeniu NDH w 1941 r.

[liberum_veto]

Zapewne można też tu zakwalifikować niektóre zbrodnie Stalina, choć
czystki te niekoniecznie miały one kontekst etniczny (Wielki Głód)
pl.wikipedia.org/wiki/Wielka_czystka
Represje wobec cudzoziemców w ZSRR
Międzynarodówka Komunistyczna to organizacja, która zrzeszała
komunistów z różnych krajów świata. Oni również padli ofiarami
wielkiej czystki. Pod fałszywymi pretekstami prominentni członkowie
partii komunistycznych z całego świata byli wzywani do Moskwy, a tam
aresztowani. W trakcie procesów moskiewskich, kiedy to oskarżeni
mieli rzekomo szpiegować ZSRR na rzecz Polski, rozpoczęto
aresztowania Polaków. Rozwiązano Komunistyczną Partię Polski. NKWD
aresztowało wszystkich członków KC KPP przebywających w ZSRR (z obu
frakcji - "większościowców" i "mniejszościowców"), w tym: Stanisława
Bobińskiego, W. Boguckiego, S. Budzyńskiego, Jakuba Haneckiego, A.
Kaczorowskiego – Sławińskiego, P. Łapińskiego, Józefa Unszlichta,
Stefana Żbikowskiego, Adolfa Warskiego – Warszawskiego, Marię
Koszutską, A. Danieluka – Stefańskiego, W. Steina – Krajewskiego,
Maksymiliana Horwitza – Waleckiego i Juliana Leszczyńskiego-
Leńskiego. W konsekwencji praktycznie całe kierownictwo KPP i jej
aktyw zostało wymordowane. Represjonowani byli członkowie Biura
Politycznego Komunistycznej Partii Niemiec. Aresztowano Belę Kuna,
który był jednym z twórców powstałej w 1919 r. Węgierskiej Republiki
Rad i 12 byłych ludowych komisarzy tejże republiki. Aresztowano i
rozstrzelano ścisłe kierownictwo Komunistycznej Partii Jugosławii z
sekretarzem generalnym M. Gorkiciem na czele. Inną ofiarą terroru
był przywódca komunistów greckich A. Kantas. Rozstrzelano sekretarza
generalnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej – A. Dobrogeanu –
Gherca. Zamordowano Finów: twórcę Komunistycznej Partii Finlandii G.
Rovia i jej sekretarza generalnego K. Mannera. Zabito
przedstawiciela Komunistycznej Partii Chin. Rozstrzeliwano
komunistów z Korei. Represjonowano przywódców komunistów z Meksyku i
Iranu. Ofiarami czystki padli członkowie Komitetów Centralnych
partii komunistycznych z krajów bałtyckich. Aresztowano też
komunistów z Wielkiej Brytanii, Turcji i Belgii. W ten sposób
zdziesiątkowano ruch komunistyczny całego świata.

[alexandra74]

Ojej, żal wielki. Miałam przyjemnosc wysłuchać go w październiku w
Jarosławiu podczas seminarium z cyklu "Po Katyniu był Wołyń" z
udziałem m.in. Ks. Isakowicza-Zaleskiego. Bardzo obiektywnie
przedstawił historie konfliktów polsko-ukraińskich w XX w., nie
szczędząc krytyki prowadzonej przez polskie władze polityce wobec
Ukraińców.

[*]

[batoh52]

Cześć jego pamięci...

J. Engelgard o prof. P. Wieczorkiewiczu

[mat120]

nowa.myslpolska.pl/node/9586
Po ciężkiej chorobie zmarł w Warszawie w wieku zaledwie 61 lat prof. Paweł
Wieczorkiewicz. W ostatnich latach był bardziej znany z telewizji, gdzie był
częstym gościem, niż z bogatego dorobku naukowego. Zresztą właśnie to
publicystyczne zaangażowanie stało się przedmiotem kontrowersji. Wybitny znawca
historii Rosji i sowietolog stał się zwolennikiem koncepcji zgoła
antyrosyjskich, dawał swoje nazwisko do uzasadniania polityki wschodniej
jednoznacznie wymierzonej w Rosję. Cierpiał na tym wizerunek profesora jako
naukowca, ucznia legendarnego prof. Ludwika Bazylowa. Przed laty Wieczorkiewicz
był zwolennikiem realistycznej wizji historii, inspirował go raczej Roman
Dmowski a nie Józef Piłsudski. Mniej więcej od końca lat 90. XX wieku przeszedł
ewolucję, która zaprowadziła go do obozu wielbicieli „Wielkiego Marszałka”.
Poznałem go jako student Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego pod
koniec lat 70. Jego zajęcia pamiętam po dziś dzień – były inspirujące i
niezwykle ciekawe. Ówczesny doktorant odsłaniał przed nami zawiłości historii
sowieckiej, rozkładał na czynniki pierwsze sowieckie politbiuro, podając nam kto
był jakiej narodowości. Był po uszy zanurzony w rosyjskiej historii, fascynowała
go np. marynarka wojenna Rosji, z czasem zaczął sympatyzować z „białą” Rosją.
Ostatni raz widziałem się z nim gdzieś w połowie lat 90. Mówił, że jest
przerażony poziomem naszych polityków, ich niezrozumieniem Rosji i jej znaczenia
dla Polski. Podkreślał, że najwybitniejszym polskim myślicielem politycznym był
Roman Dmowski, a „Myśl Polska” jednym z niewielu pism, które daje się czytać.
Nigdy więc nie mogłem zrozumieć tego, co się stało z profesorem pod koniec
życia. Można, owszem, zmieniać poglądy, ale chyba w tym przypadku granice
zostały przekroczone. Słuchanie profesora w ostatnich latach było dla mnie
smutnym przeżyciem. On, który mógł być wielkim autorytetem w sprawach Rosji,
kontynuatorem dorobku Ludwika Bazylowa, naszym przewodnikiem w kontaktach z tym
krajem – stał się publicystą, anegdociarzem, sensatem i – niestety – rusofobem.
Mimo to zapamiętam go takiego, jakim go znałem – erudytę, zakochanego w Rosji,
wybitnego historyka. Przypomnijmy jego najważniejsze książki: „Polityka
zagraniczna II Rzeczypospolitej na tle sytuacji europejskiej w latach 1918-1939”
(1982) „Stalin i generalicja sowiecka w latach 1937-1941 (1993), „Sprawa
Tuchaczewskiego” (1994), „Historia wojen morskich, t. 1-2 (1995), „Historia
polityczna Polski 1935-1945 (2005).