Grzybowe epigramaty

[madohora]

Najwięcej grzybów można znaleźć w Wielkopolsce, na Pomorzu, w Lubuskiem, na Mazurach, Podlasiu oraz w górach – szczególnie w Bieszczadach i Beskidach. To regiony słynące z obfitych lasów i bogatych zbiorów.

[madohora]

[madohora]

WYNOSILI Z LASU SKRZYNIAMI - www.msn.com.pl - 25.09.2025

[madohora]

NA GRZYBY - Interia - 26.09.2025

[madohora]

Borowiki (Boletus) od wieków uznawane są za najszlachetniejsze grzyby leśne. To właśnie do nich należy prawdziwek, którego smak i aromat zna każdy grzybiarz. Problem w tym, że rodzaj botaniczny borowików przez lata ulegał licznym zmianom, a dziś zalicza się do niego znacznie mniej gatunków niż dawniej. Co warto wiedzieć o borowikach – ich występowaniu, rozpoznawaniu, wartościach odżywczych i możliwych zagrożeniach?

[madohora]

W Polsce borowiki najczęściej spotykane są od maja do października, z największym wysypem latem. Współtworzą mikoryzę z korzeniami drzew liściastych i iglastych. Najczęściej w polskich lasach można znaleźć takie gatunki borowików:

Borowik szlachetny (Boletus edulis) – rośnie pod świerkami i bukami.
Borowik sosnowy (Boletus pinophilus) – związany z sosnami.
Borowik usiatkowany (Boletus reticulatus) – rośnie pod świerkami, jodłami i sosnami.
Borowik ceglastopory (Boletus luridiformis) – charakterystyczny ze względu na ciemny kapelusz i czerwone odcienie trzonu.

[madohora]

Grzyby kapeluszowe to grzyby wielkoowocnikowe stanowiące ważną grupę grzybów o dużym znaczeniu ekologicznym i gospodarczym. To wśród nich są głównie grzyby mykoryzowe, grzyby jadalne, grzyby lecznicze, a także grzyby trujące

[madohora]

Na około 75000–100000 gatunków grzybów występujących w Europie najprawdopodobniej 10000–20000 to grzyby wielkoowocnikowe

[madohora]

[madohora]

Ciała jednokomórkowe lub małe komórczakowe grzybnie. Wytwarzają wici, co jest nietypowe dla grzybów. Zaliczane też czasem do królestwa Protista. Skoczkowce zachowały wiele cech pierwotnych grzybów m.in. gamety opatrzone wicią. Występują zarówno kinetosomy, jak i niefunkcjonalne centriole. Plecha monocentryczna, policentryczna lub nitkowata. Funkcję spichrzową pełni kulka tłuszczu. Rozmnażanie bezpłciowe przez zoospory z jedną wicią skierowaną ku tyłowi lub autospory. Rozmnażanie płciowe na drodze izogamii lub oogamii. Żyją w glebie lub pasożytniczo. Należy do nich ok. 600 gatunków. Takson wyróżniany jako typ od połowy XX w., opisany zgodnie z wymaganiami nomenklatury botanicznej w systemie Hibbetta i inne

[madohora]

Grzyby kłębiakowe Glomeromycota C. Walker & A. Schüßler – typ grzybów. Rodzajem typowym dla Glomeromycota jest Glomus Tul. & C. Tul. Znanych jest ok. 200 gatunków zaliczanych do tej gromady, przy czym liczba ta może być wyższa.

[madohora]

Takson utworzył Richard A. Humber w 2013 r. Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym. Według aktualizowanej klasyfikacji Index Fungorum bazującej na Dictionary of the Fungi do Entomophthoromycota należą taksony.

[madohora]

Niepewność taksonomiczna może odnosić się do różnych rang klasyfikacyjnych. Na przykład chitinozoa (mikroskamieniałości paleozoiczne) interpretowane są czasem jako protisty, a czasem jako jaja zwierząt; jest więc to niepewność na poziomie królestwa. Natomiast Apertomeandrinidae są rodziną incertae sedis w obrębie typu otwornic (niepewność na poziomie gromady). Dla uściślenia poziomu niepewności używa się więc czasem dokładniejszych określeń, na przykład incerti ordinis (o niepewnej przynależności na poziomie rzędu), incertae familiae (o niepewnej przynależności na poziomie rodziny).

[madohora]

Większość gatunków Mucoromycota we wcześniejszych klasyfikacjach zaliczana była do sprzężniaków (Zygomycota). Badania molekularne potwierdziły, że Zygomycota nie są monofiletyczne. Schussler i in. w 2001 r. usunęli z Zygomycota arbuskularne grzyby mykoryzowe i zdefiniowali je jako oddzielną gromadę grzybów kłębiakowych (Glomeromycota). Lutzoni i in. w 2004 r. w badaniu r-RNA SSU i LSU wykazali, że rzędy Zygomycota zajmowały co najmniej 4 różne linie monofiletyczne. Również White i in. w 2006 r. w analizie operonu r-RNA potwierdzili parafiletyczny charakter tradycyjnych grup Zygomycota. W ich analizie takson ten można podzielić na trzy niezależne klady (White i in. 2006) lub cztery, a nawet więcej kladów (Lutzoni i in. 2004)

[madohora]

Wszyscy przedstawiciele Rozellomycota są obligatoryjnymi pasożytami wewnątrzkomórkowymi lub parazytoidami organizmów eukariotycznych. Przedstawiciele rodzaju Rozella infekują grzyby wodne i lęgniowc. Paramicrosporidium i Nucleophaga infekują różne gatunki ameb, rozwijając się wewnątrz ich jąder komórkowych.

[madohora]

Do typu Sanchytriomycota należą tylko dwa gatunki zaliczane do różnych rodzajów. Badania mikroskopem elektronowym ich pływek i zarodni ujawniły skrajne osobliwości u obu gatunków. Mają one silnie zredukowany aparat wiciowy z bardzo długim kinetosomem (do 1,5 µm) złożonym z 9 singletów (Sanchytrium) i singletów lub dubletów (Amoeboradix), mikrotubul i aksonem zaledwie czterech mikrotubul podtrzymujących cienkie i nieruchome pseudocilium. Centriole w zarodniach również składają się z dziewięciu singletów. Na podstawie pozycji filogenetycznej i osobliwości morfologicznych Amoeboradix i Sanchytrium zostały umieszczone w nowym typie Sanchytriomycota

[madohora]

Występuje zarówno rozmnażanie płciowe, jak i bezpłciowe. Rozmnażanie płciowe zachodzi na drodze zygogamii (jest to rodzaj gametangiogamii). Sprzężniaki są heterotaliczne, to znaczy, że wytwarzają dwa rodzaje strzępek, które morfologicznie zupełnie nie różnią się od siebie, są jednak zróżnicowane płciowo, co oznacza się jako (+) i (-).

[madohora]

Dla celów praktycznych podzielono grzyby niedoskonałe na trzy grupy: agonomycetes, hyphomycetes i coelomycetes. Za kryterium podziału przyjęto typ zarodnikowania (cechy konidiomów), typ konidiogenezy i budowę konidiów.

[madohora]

Grzyby mikroskopijne (łac. Micromycetes) – grzyby o niewielkich rozmiarach, przeciwieństwo grzybów wielkoowocnikowych (Macromycetes). Są to niezbyt precyzyjne pojęcia, używane jednak w mykologii przy tworzeniu różnego rodzaju zestawień gatunków i w innych opracowaniach. Do grzybów mikroskopijnych zalicza się gatunki o rozmiarach od mikroskopijnych (widocznych tylko pod mikroskopem) do bardzo małych, o rozmiarach do kilku milimetrów. Niektóre gatunki są zarówno grzybami makroskopijnymi, jak i mikroskopijnymi. Na przykład grzyby z rodzaju Ophiocordyceps tworzą mikroskopijnej wielkości owocniki, ale zanurzone w podkładkach o makroskopijnej wielkości. Do grzybów mikroskopijnych należą drożdże, grzyby drożdżopodobne i grzyby strzępkowe, a wśród tych ostatnich także grzyby owocnikowe.

[madohora]

Grzyby mikroskopijne obejmują bardzo liczne jednostki taksonomiczne, są też bardzo zróżnicowane pod względem biologicznym i ekologicznym. Należą do nich zarówno saprotrofy rozwijające się na obumarłych organizmach, jak i pasożyty roślin, zwierząt i innych grzybów, a także nadpasożyty. Liczba gatunków grzybów mikroskopijnych na świecie jest bardzo duża i wciąż opisywane są kolejne taksony. Liczba występujących w Polsce gatunków grzybów mikroskopijnych znana jest tylko w przybliżeniu. W 2008 r. trzej autorzy stworzyli pierwsze zbiorcze zestawienie takich grzybów. Liczy ono około 6 tysięcy gatunków, autorzy zastrzegają jednak, że jest to tylko wstępna i niekompletna lista, o czym świadczy już sam tytuł opracowania Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski[1]. Ponadto część gatunków grzybów mikroskopijnych znajduje się w dwóch innych zestawieniach grzybów Polski: W. Fałtynowicza Porosty i grzyby naporostowe Polski i opracowaniu Lichenicolous Fungi of Poland a cataloque and key to species

[madohora]

[madohora]

Choroby wywoływane przez biotrofy mają łagodniejszy przebieg. Biotrofy nie zabijają swoich żywicieli, gdyż same giną wraz z ich śmiercią. Choroby wywoływane przez nekrotrofy prowadzą do obumarcia rośliny, lub przynajmniej jej zaatakowanej części. Po śmierci rośliny nekrotrofy nadal odżywiają się jej obumarłym ciałem.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W polskim języku naukowym organizmy saprofityczne (także grzyby i bakterie w starych systemach taksonomicznych zaliczane do roślin) nazywane są także roztoczami. Czasem prowadzi to do pomieszania znaczeń ze słowem roztocze oznaczającym grupę pajęczaków (Acari), zwłaszcza ze względu na homonimię niektórych form deklinacyjnych tych słów. Stąd też w opracowaniach popularnych i języku potocznym upowszechnia się określanie pajęczaków nazwą „roztocza”, które według obecnych zasad jest zarezerwowane dla saprofitów. Co prawda mogąca budzić pomyłki nazwa „roztocza” jest używana rzadziej niż „saprotrofy”, niemniej współczesne podręczniki ekologii wciąż ją rejestrują

[madohora]

Mykoryza mikoryza (mycorrhiza) – powszechnie występujące zjawisko polegające na współżyciu korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami[8] (dotyczy około 85% gatunków roślin wyższych z całego świata). Większość przypadków mykoryzy dotyczy relacji mutualistycznej, w nielicznych przypadkach zależność przesuwa się w kierunku wykorzystywania grzyba

[madohora]

Rośliny z rodzaju Arbutus i Pyrola tworzą mykoryzę arbutolidalną z jednorzędową siecią Hartiga i skupiskami strzępek wewnątrz dużych komórek epidermy. Szczególnym typem jest mykoryza monotropoidalna tworzona przez pozbawione chlorofilu myko-heterotrofy[30]. Zarówno mykoryza arbutolidalna, jak i monotropoidalna jest uznawana za kategorię ektomykoryzy

[madohora]

Jeżeli chodzi o rośliny, to np. nasiona storczykowatych kiełkują tylko w obecności grzybni. Obecność strzępek grzybni stwierdzono w nasionach wielu roślin, np. niecierpków i wrzosu

[madohora]

Niektóre grzyby nagrzybne są monofagami związanymi z określoną tylko grupą grzybów, inne są polifagami. Podgrzybnica złotopylna pasożytuje zarówno na borowikach Boletus, jak i na blaszkowcach, Hypomyces ochraceus głównie na gołąbkach Russula, ale także na blaszkowcach. Podgrzybnica koralówkowa Hypomyces linkii pasożytuje głównie na muchomorach Amanita, podgrzybnica ceglasta Hypomyces lateritius na mleczajach Lactarius, gatunki z rodzaju Spinellus na grzybówkach Mycena i pokrewnych gatunkach. Daje się zauważyć pewna prawidłowość; gatunki monofagiczne są przeważnie bezwzględnymi pasożytami, polifagi są pasożytami fakultatywnymi. Przykładem tych ostatnich są np. Mortierella candelabrum, czy Syzygites megalocarpus, które są zarówno pasożytami, jak i saprotrofami i rozwijają się na licznych gatunkach grzybów, a także na innym podłożu organicznym

[madohora]

Warto w tym miejscu wspomnieć też o borowiku żółtoporym (Caloboletus calopus), odznaczającym się szarawym kapeluszem, czerwonym trzonem i cytrynowożółtymi rurkami. Jest to grzyb oficjalnie uznany za niejadalny, a w niektórych źródłach ewidowany jako lekko trujący. Po jego spożyciu mogą bowiem wystąpić dolegliwości pokarmowe utrzymujące się do tygodnia! Dla ułatwienia dodajmy, że miąższ tego gatunku jest kwaśno-gorzkawy.
Ogólnie rzecz biorąc, czerwone tony na borowikach powinny być sygnałem do zachowania ostrożności przy zbiorze!

[madohora]

Ciężkie metale były często obserwowane w większych stężeniach w tkankach borowika usiatkowanego, zaś rzadki na terytorium Polski borowik klinotrzonowy okazuje się być regularnie skażony arsenem – z tego powodu całkowicie odradza się jego konsumpcję.

[madohora]

Borowiki w Polsce rosną od maja do października, jednak największy wysyp przypada na lato i wczesną jesień – od czerwca do września. Najlepiej szukać ich w ciepłe, wilgotne dni po deszczu.

[madohora]

Nie. Borowików nie powinno się spożywać na surowo, ponieważ ich białko chronione chityną jest wtedy słabo przyswajalne. Obróbka cieplna (gotowanie, smażenie, suszenie) sprawia, że składniki odżywcze stają się dostępne dla organizmu.

[madohora]

Borowik amerykański – opis, występowanie i zdjęcia. Grzyb borowik amerykański ciekawostki

Borowik amerykański (łac. Aureoboletus projectellus), zwany też złotoborowikiem wysmukłym, to ciekawy gatunek grzyba, który od kilku dekad rozprzestrzenia się w Europie. Początkowo występował wyłącznie w Ameryce Północnej, ale obecnie coraz częściej spotykany jest również w polskich lasach. Czy borowik amerykański jest jadalny? Jak go rozpoznać i czy warto go zbierać?

[madohora]

W szczególności odnotowywany jest na Mazurach i Pomorzu oraz Podlasiu, ale pojawia się też na Mazowszu i Lubelszczyźnie. Można się spodziewać, że będzie go coraz więcej, bowiem naukowcy z Estonii oceniają, że rocznie rozszerza swój zasięg o nawet 100 km.

[madohora]

Doświadczeni grzybiarze, którzy dokładnie przyglądają się każdej leśnej zdobyczy, nie powinni mieć problemu z identyfikacją. Znakiem rozpoznawczym jest borowikowaty kapelusz z długą, smukłą nogą o ciepłej barwie i wspomnianych wyżej żłobkach. Oceniając zbiory jedynie po kapeluszach można oczywiście popełnić błąd i pomylić borowika amerykańskiego z niejadalnym goryczakiem. Teoretycznie jest też możliwa pomyłka z silnie trującym borowikiem szatańskim, ale tego ostatniego zdradza błękitniejący miąższ.

[madohora]

Tak, został przywleczony z Ameryki Północnej i obecnie rozprzestrzenia się w Polsce.

[madohora]

Muchomor zielonawy (Amanita phalloides), zwany sromotnikowym, to silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych. Polską nazwę nadał mu botanik Franciszek Błoński w 1889 roku. Ex aequo z muchomorem jadowitym jest on najbardziej toksycznym grzybem na świecie. Spożycie jego miąższu, nawet przy wdrożeniu natychmiastowego leczenia, zwykle kończy się zgonem, który następuje po kilku dniach choroby. Muchomor sromotnikowy stanowi najsilniej trujący organizm naturalnie występujący na terenie naszego kraju. Wystarczy jeden niewielki owocnik, by zatruć całą rodzinę. Naukowcy zgodnie przyznają, że organizm człowieka nie jest zdolny do rozkładania toksyn zawartych w miąższu tego grzyba. Z tego powodu, jak podaje każdy atlas grzybów, Amanita phalloides powinniśmy unikać jak ognia.

[madohora]

Muchomora sromotnikowego możemy najczęściej pomylić z gołąbkiem zielonawym (Russula virescens) i gąską zielonką (Tricholoma equestre). Wszystkie trzy grzyby mają podobne zabarwienie kapelusza, ale muchomor sromotnikowy – w porównaniu do gąski i gołąbka – ma wyższy trzon ozdobiony bulwą z pochwą.

[madohora]

Jest to niewątpliwie najbardziej trujący grzyb występujący w Polsce. Mimo że już dzieci wiedzą o tym, że muchomora sromotnikowego należy omijać szerokim łukiem, każdego roku w naszym kraju ofiarą zatrucia pada wiele osób. Niektóre szacunki mówią, że odpowiada za około 90% śmiertelnych zatruć grzybami w Polsce. Spożycie nawet niewielkiej ilości tego grzyba może prowadzić do śmierci. Ryzyko zgonu wynosi aż 50%. Zawarte w muchomorze zielonawym toksyny bez trudu uszkadzają nasze narządy miąższowe, takie jak nerki, serce i wątroba. Najwięcej zatruć ma miejsce w sezonie letnim i wczesną jesienią, aczkolwiek zdarzają się też przypadki intoksykacji zimą, ze względu na możliwość magazynowania grzybów w postaci mrożonej i ich przetwarzania.

[madohora]

Diagnoza opiera się na dokładnej ocenie historii i objawów klinicznych i może być potwierdzona badaniami laboratoryjnymi. Pierwszym zadaniem jest powiązanie obrazu klinicznego ze spożyciem grzybów, ponieważ związek może być zaciemniony przez opóźnienie między wystąpieniem objawów a spożyciem grzyba. Podczas wywiadu, lekarze muszą uzyskać szczegółową historię dotyczącą spożycia. Kluczowe pytania obejmują opis zjedzonego grzyba, środowisko, z którego został zebrany, liczbę różnych rodzajów zjedzonych grzybów, przechowywanie przed spożyciem, przygotowanie przed spożyciem, wystąpienie podobnych objawów u osób, które zjadły ten sam grzyb oraz ramy czasowe między spożyciem grzybów a wystąpieniem objawów.

[madohora]

Zatrucie amatoksyną może prowadzić ostatecznie do śmierci, jeśli nie zostanie przeprowadzona transplantacja wątroby. Na podstawie dostępnych danych śmiertelność po zatruciu Amanita phalloides waha się od 10 do 20%. Pacjenci z ciężkim uszkodzeniem wątroby powinni być przyjmowani na Oddział Intensywnej Opieki Medycznej połączony z ośrodkiem transplantacji wątroby. W wielu przypadkach są również potrzebne dializy z powodu upośledzenia działania nerek.

[madohora]

Po około 24–48 godzinach następuje tzw. „okres pozornej poprawy”, po którym stan chorego gwałtownie się pogarsza. Dochodzi do:
zawrotów głowy,
przyspieszonego tętna,
zaburzeń oddychania,
uszkodzenia wątroby, nerek i serca,
zaburzeń świadomości, drgawek i utraty przytomności.
Bez leczenia zatrucie zwykle kończy się śmiercią po 3–10 dniach.

[madohora]

[cusiew44]

[madohora]

[madohora]

CO SIĘ STAŁO Z TYM GRZYBEM - www.msn.com.pl - 29.09.2025

[madohora]

O WŁOS OD TRAGEDII. GRZYBIARZ POMYLIŁ GRZYBY - Interia - 30.09.2025