TO JEST WĄTEK - WSZYSTKO CO DOTYCZY ZWIERZĄTEK

[madohora]

Badania przeprowadzone w Niemczech ujawniły wyższy od wynikającego z prawa Hardy’ego-Weinberga odsetek homozygot. Wiąże się on z oddzielaniem od siebie populacji przez autostrady[23]. Wykazano także, że świadczące o zdrowiu cechy larw (jak przeżywalność, wielkość) korelują dodatnio z różnorodnością sekwencji mikrosatelitarnych w populacji. W małych populacjach dryf genetyczny odnosi w porównaniu z selekcją naturalną proporcjonalnie większy wpływ, populacje takie cechują mniejsze zróżnicowanie i gorsza kondycja. Rozdrobnienie ogranicza także potencjał adaptacyjny

[madohora]

Badania morfometryczne, osteologiczne i elektroforetyczne śródziemnomorskich gatunków tzw. grupy żaby trawnej (prócz wspomnianej Rana iberica, Rana cameranoi, Rana macrocnemis, Rana holtzi, Rana dalmatina, Rana graeca, Rana latastei) pozwoliły zrekonstruować drzewo rodowe tej grupy, przy czym dane elektroforetyczne okazały się do tego celu najlepsze. Zgodnie z nimi linia żaby trawnej i R. ibericae oddzieliła się od reszty w późnym plejstocenie

[madohora]

Na żabach trawnych pasożytują też nicienie, jak np. Oswaldocruzia filiformis znaleziona u 64% populacji na wschodzie Irlandii. Bytuje ona w proksymalnej połowie jelita cienkiego dorosłych płazów przez cały rok. U kijanek dotychczas jej nie stwierdzono

[madohora]

[madohora]

Żaba rycząca to jedna z największych żab - dorosłe osobniki mogą ważyć nawet pół kilograma przy długości ciała pond 20 cm! Jej kijanki również są olbrzymie i mogą mieć nawet 15 cm. Pod względem budowy ciała, poza rozmiarami, jest to 'klasyczna' wodna żaba, z długimi nogami i palcami połączonymi błoną pławną. Za oczami dobrze widoczne są bardzo duże błony bębenkowe (średnica większa od średnicy oczu). Kolor ciała jest zmienny, zazwyczaj oliwkowo-zielony. Mięso tego gatunku jest jadalne, na żaby te poluje się (w południowych stanach USA), a także hoduje się na fermach na całym świecie. W wielu miejscach uciekinierzy z hodowli utworzyli dzikie populacje, zagrażające lokalnej bioróżnorodności - jest to groźny gatunek inwazyjny. W Polsce gatunek ten jeszcze nie występuje, ale nie jest wykluczone jego pojawienie się w przyszłości wraz z postępującym antropogenicznym ociepleniem się klimatu.

[madohora]

Potężny głos żaby ryczące jest wydawany nie tylko przez rezonator na podgardlu, ale także przez... uszy. Wielkie błony bębenkowe nie służą tylko do słuchania, ale również jako membrana zwiększająca natężenie dźwięku. Co więcej, samce na środku błony bębenkowej mają zgrubienie akurat w tym miejscu, w którym błona drga najbardziej - można powiedzieć, że są to zatyczki, dzięki którym nie głuchną od swojego własnego głosu!

[madohora]

Późną wiosną samce żab ryczących wybierają sobie terytoria, których bronią. Najbardziej poszukiwane terytoria to kępy roślin wodnych, optymalnie nasłonecznione, w których skrzek będzie rozwijał się najszybciej. Samce walczą ze sobą o najlepsze miejsca, gryząc się, wdając w zapasy i podtapiając. Wydają też bardzo głośne dźwięki przypominające ryk krowy (stąd nazwa), słyszalne z odległości kilku kilometrów! Samica wybiera samca na podstawie jakości jego terytorium i składa tam skrzek - w jednym kłębie może być do 20 000 jaj. W cieplejszym klimacie przeobrażają się w ciągu kilku miesięcy, w chłodniejszym zajmuje im to do 3 lat.

[madohora]

Żaba trawna (Rana temporaria) – gatunek płaza z rodziny żabowatych. Podobnie jak żaba dalmatyńska i żaba moczarowa należy do tzw. żab brunatnych, która to nazwa bierze się od koloru skóry tych zwierząt. Gatunek posiada szeroki zasięg występowania, obejmujący większą część Europy (w tym północne wybrzeża kontynentu) i zachodnią Azję. Zasiedla różnorodne siedliska klimatu umiarkowanego, zwłaszcza lasy. Rozmnaża się w płytkich zbiornikach wodnych. Duży wpływ na rozród wywiera temperatura, swój udział mają też szerokość geograficzna i drapieżnictwo. Występuje kijanka żywiąca się roślinami wodnymi, glonami i drobnymi zwierzętami wodnymi. Osobniki dorosłe są mięsożerne, poza sezonem rozrodczym wiodą lądowy tryb życia, polując zmierzchem i nocą. Zdarzają się przypadki zmiany płci. Ten popularny płaz nie jest zagrożony wyginięciem, pomimo to figuruje w licznych Czerwonych Księgach i Listach. Negatywny wpływ wywierają nań m.in. zanieczyszczenie środowiska i fragmentacja siedlisk.

[madohora]

Wraz z żabą moczarową i dalmatyńską należy do żab brunatnych. Pod względem ekologii wykazuje duże podobieństwo do pierwszej z wymienionych i prawdopodobnie z nią konkuruje w środowisku naturalnym.

[madohora]

Poszczególne osobniki żaby trawnej różnią się od siebie ubarwieniem. Gładka skóra tego gatunku obfituje w chromatofory. Ich grzbiety mogą przybierać barwy różnych odcieni brązu (szarobrązowe, oliwkowobrązowe), żółci, szarości, spotyka się też oliwkowe i rudawe. Grzbiet i boki pokrywa drobne lub większe ciemne plamkowanie. Od oka do nasady kończyn przebiega trójkątna ciemnobrunatna plama skroniowa. Szyję zdobi ciemna plama w kształcie litery V. Tylne łapy zdobią poprzeczne pasy. Brzuszna strona ciała przyjmuje kolory białe, żółtawe i szarawe z plamkowaniem brązowym, brązowoszarym lub czarnym

[madohora]

Stosunek długości ciała do długości goleni wynosi 1,76-2,0. Gdy płaz ustawia swe długie, silne, zdolne do wykonywania dalekich skoków tylne łapy wzdłuż ciała, staw skokowy górny znajduje się w okolicy oka. Nigdy nie sięga jednak końca pyska. Wewnętrzny guzek śródstopia jest krótszy od pierwszego palca 2,2-4,4 raza. Palce spaja błona pławna, niezbyt silnie rozwinięta.

[madohora]

Skóra żaby trawnej wydziela peptydy temporyny o działaniu antybakteryjnym przeciwko bakteriom Gram(+). Złożone z 10-13 reszt, stanowią najmniejsze dotąd poznane naturalne antybakteryjne peptydy. Przypominają one budową podobne związki o właściwościach hemolitycznych, same takich nie posiadają

[madohora]

Płaz posiada bardzo szeroki zasięg występowania, obejmujący większą część Europy i przyległe rejony Azji. Na północy sięga Norwegii, Finlandii i Federacji Rosyjskiej, dochodząc na wschodzie Norwegii do północnego wybrzeża kontynentu (północne wybrzeże Morza Białego, południowe − Morza Barentsa, jest to jedyny płaz Przylądka Północnego). Na południu osiąga północną Hiszpanię, granica jego zasięgu przebiega jednak na północ od Portugalii. Sięga północnych Włoch, na górzystych terenach Bałkanów występują rozsiane populacje. Na zachodzie zwierzę sięga Irlandii, na wschodzie zaś azjatyckich ziem Federacji Rosyjskiej i północnego Kazachstanu. Dokładniej granica zasięgu przebiega w Ukrainie wzdłuż linii: obwód odeski − obwód mikołajowski − obwód kirowohradzki − obwód zaporoski, po czym zmierza na północ do obwodów dniepropetrowskiego i charkowskiego. W Federacji Rosyjskiej granica przebiega przez następujące obwody: obwód biełgorodzki, obwód woroneski, obwód tambowski, obwód penzeński, obwód uljanowski, obwód samarski, obwód orenburski, po czym wstępuje do Kazachstanu, skąd mniej więcej południkowo kieruje się na północ.

[madohora]

Sądzi się, że w Europie Środkowej gatunek ten rozprzestrzenił się w plejstocenie.

[madohora]

Żaba trawna żyje w klimacie umiarkowanym[11]. Zasiedla różnorodne habitaty, zarówno lądowe, jak i wodne. W tym pierwszym przypadku preferuje tereny leśne, przy czym bytuje w lasach liściastych, iglastych i mieszanych. Zamieszkuje też tundrę, stepy, busz i tereny porośnięte krzewami, łąki, zarówno suche, jak podmokłe, polany leśne, tereny trawiaste, bagna[2] i torfowiska[6]. Spotyka się ją też na polach, w ogrodach, parkach, nie tylko na obszarach rolniczych, ale także w miastach[2]. W górach sięga aż do hal i turni, do wysokości 3000 m n.p.m., w Tatrach jednak tylko do 2000 m[10]. Zwierzę zajmuje też szeroki wachlarz zbiorników wodnych, tymczasowych i i stałych: stawy, rzeki i jeziora, także wśród środowisk zmodyfikowanych działalnością ludzką[2]. Wydaje się, że w północnej i południowej części zasięgu występowania płaz spędza więcej czasu w wodzie. Na północy zasiedla głównie las i tundrę na obrzeżach jezior. Na południowej granicy obszaru swej bytności zajmuje tylko miejsca wilgotne, nawet bardziej, niż sympatryczna z nią żaba moczarowa, choć w innych częściach zasięgu występowania to ta druga jest bardziej wilgociolubna. R. arvalis uchodzi też za bardziej ciepłolubną. Żaba trawna preferuje środowiska chłodniejsze i mniej wilgotne, a w europejskiej części Federacji Rosyjskiej także bardziej zadrzewione, niż żaba moczarowa. Stosunek liczebności tych dwóch gatunków w danym terenie zmienia się z roku na rok. W centrum zasięgu występowania R. temporaria zasiedla bardziej różnorodne zbiorniki wodne, niż na obrzeżach

[madohora]

Nie licząc okresu rozrodczego, płaz wiedzie lądowy tryb życia, jego aktywność przypada na zmierzch i na noc. W czasie godowym obejmuje ona także dzień.

[madohora]

Rozród odbywa się od lutego albo marca (w Polsce od końca marca) do późnego czerwca, zazwyczaj w kwietniu. Przebiega w zarośniętych zbiornikach wodnych o głębokości od 5 do 50 cm, jak stawy, jeziora, bagna, rowy, rzeki o wolnym nurcie. R. temporaria do zbiornika rozrodu przemieszcza się od zmierzchu do północy. Wedle starszych badań Juszczyka czynnikiem mającym największy wpływ na te migracje jest temperatura powietrza, nowsze zaś uznają zań temperaturę wody. Samce nawołują samice odgłosem przypominającym ciche mruczenie. Występuje ampleksus piersiowy, który może zdarzyć się także w na lądzie, w drodze płazów do stawu.

[madohora]

Larwy nie przypominają osobników dorosłych. Większość ich przystosowań rozwinęła się w trakcie ewolucji wtórnie, a wśród larw ich przodków podobieństwo do dojrzałych płazów było większe. Żywią się detrytusem, glonami i roślinami wodnymi, w mniejszej ilości zaś pokarmem zwierzęcym. Tuż po wylęgnięciu się zjadają roztocze, skoczogonki i larwy muchówek. W miarę ich rozwoju zwiększa się różnorodność spożywanego przez nie pożywienia. Ich aktywność, w tym ta poświęcona żerowaniu, koreluje dodatnio z szerokością geograficzną. Podczas gdy w obliczu drapieżnika kijanki z większości populacji zmniejszają aktywność, te z północy nadal ją zachowują. W ich wypadku zatem ceną za szybkie tempo wzrostu jest większa śmiertelność. Kijanki gromadzą się w płytkiej wodzie osiągając zagęszczenie około setki larw na jeden litr wody (czasem nawet kilkaset osobników na litr). Obszar gromadzenia się zwierząt może zajmować kilkaset m². Podobnie ma się sprawa z żabkami tuż po przeobrażeniu.

[madohora]

Dojrzałość płciową zwierzęta te osiągają nie później, niż w 3. roku życia trwającego 6-8 lat, a w Uralu Polarnym nawet 17 lat[1]. Samice osiągają ją rok później, niż samce. Cechuje je wobec tego w czasie dojrzewania większa masa ciała. Poza tym u samic wiek i długość ciała w czasie osiągnięcia dojrzałości korelują ze sobą w dużym stopniu, u samców takiej zależności się nie dostrzega. Osobniki o krótszym okresie aktywności rosną wolniej, ale w końcu osiągają większe rozmiary. Występuje też u nich większy dymorfizm płciowy. Przeżywalność u obu płci wynosi 0,8.

[madohora]

Nie występują dobrze rozwinięte chromosomy płci. W niektórych populacjach z determinacją płci (a ściślej z płcią męską) wiąże się mikrosatelitarny locus RtSB03, w innych zaś takiego związku się nie stwierdza[24]. Odkryto już co najmniej 3 takie markery[25]. Nie można wykluczyć, że za determinację płci odpowiadają liczne czynniki związane z różnymi chromosomami. Sytuację komplikują rekombinacje materiału genetycznego i fenotypowe zmiany płci[24]. Udokumentowano przypadki, w których samica stawała się samcem. Uważa się, że z jej związku z kolejną samicą przychodzą na świat tylko samice. W badaniach tych nie odnotowano natomiast sytuacji przeciwnej, w której samiec zmieniałby płeć. Wysunięto teorię, wedle której miałoby to na celu ochronę nieulegającego rekombinacji chromosomu Y. Spotyka się populacje ze znaczną przewagą samic, ale zjawisko zmiany płci i jednopłciowego skrzeku zdarza się zbyt rzadko i przejściowo, by zadecydować o takiej strukturze populacji

[madohora]

Wśród drobnoustrojów nękających gatunek wymienić można wirusy Iridivirus, znalezione w wątrobie osobników cierpiących na krwotoki, którym często towarzyszą owrzodzenia. Wcześniej za związany z chorobą patogen uważano bakterię Aeromonas hydrophila, uznaną później za oportunistyczną. Z wspomnianych osobników wyizolowano też cząstki przypominające adenowirusy.

[madohora]

Z kolei na skórze zwierzęcia bytują pasożyty Dermocystidium ranae i Dermosporidium granulosum.

[madohora]

Żabie trawnej nie zagraża wyginięcie. Niekorzystny wpływ wywierają na nią zanieczyszczenie (zwłaszcza pestycydy) i osuszanie terenów, na których się rozmnaża, podobnie jak odłów, tak dla celów medycznych, spożywczych, jak i komercyjnych. Nie sprzyja jej także wylesianie, mogące stanowić przyczynę odwrotu zwierzęcia ku północy[2]. Szwedzkie badania wykazały, że stan wód (wyższe pH, przewodnictwo, stężenia azotanów (III) i (V)) raczej nie wpływa na rozród żaby trawnej ani moczarowe]. Brytyjskie badania fenologiczne stwierdziły, że dzisiejsze zmiany klimatyczne (głównie temperatura) wpływają na czas gromadzenia się płazów i składania skrzeku, jednak nie na moment wylęgania się larw.

[madohora]

Żaba rycząca pierwotnie występowała we wschodniej Ameryce Północnej, od południowej Kanady aż po Teksas. Introdukowano ją m.in. w Kalifornii, w Brazylii i w południowo-wschodniej Azji. Jest również obecna w Europie - m.in. we Włoszech, Francji, Niemczech, Słowenii i Belgii. We wszystkich tych miejscach spowodowała spadek liczebności rodzimych gatunków płazów - ze względu na swoje rozmiary, poluje na inne żaby, a jej kijanki konkurują z ich kijankami o pokarm. Przenosi również choroby płazów (tzw. ranawirusy), które lokalnie dziesiątkują populacje rodzimych żab

[madohora]

Żaba rycząca to ciepłolubny gatunek, silnie związany z wodą. Preferuje duże, nasłonecznione zbiorniki wodne z obfitą roślinnością pływającą. W przeciwieństwie do większości innych żab, może żyć i rozmnażać w stawach zasiedlonych przez ryby. Jej kijanki nie dość, że są duże, to na dodatek niesmaczne, i ryby ich unikają. Dorosłe żaby całe życie spędzają w wodzie lub na brzegu swojego zbiornika wodnego, zimują zagrzebane w mule.

[madohora]

Dorosłe żaby ryczące są żarłocznymi drapieżnikami, jedząc praktycznie wszystkie zwierzęta, które zmieszczą im się w wielkiej paszczy. Ofiarami są przede wszystkim inne żaby, ale również myszy, raki, ślimaki i duże owady. Często żywią się też przedstawicielami swojego własnego gatunku (kanibalizm). Kijanki żywią się glonami i drobnymi bezkręgowcami, nie gardzą też padliną.