Łódź

[madohora]

1914–18

okupacja niemiecka (do 11 listopada 1918); wprowadzenie niemieckiego nazewnictwa ulic, dewastacja fabryk oraz konfiskata surowców i gotowych wyrobów przez wojska niemieckie (w efekcie łódzkie zakłady przemysłowe zostały doprowadzone do ruiny).

Straty przemysłu łódzkiego wskutek niemieckich konfiskat oraz utraty wierzytelności u kupców rosyjskich, należności od rządu carskiego i lokat w bankach rosyjskich sięgnęły ok. 390 mln rubli (dla porównania dochody łódzkiego magistratu wynosiły w 1911 r. 1,2 mln rubli); zerwanie kontaktów z rynkiem rosyjskim, który był głównym odbiorcą łódzkiego przemysłu, sprawiło, że Łódź już nigdy nie osiągnęła tempa rozwoju sprzed 1914 r.

[madohora]

1916
- otwarcie (15 lutego) Drugiego Miejskiego Domu Izolacyjnego przy ul. Karola 28 (wówczas Karlstraße, ob. ul. Żwirki) dla osób z otoczenia chorych na tyfus plamisty, ospę i drętwicę
- wizyta króla Saksonii Fryderyka Augusta III (15 lutego);
- nadanie Łodzi (1 marca) statusu miasta powiatowego
- utworzenie (w październiku) Zivil Arbeiterbatallion 23, do którego wcielono pod przymusem ok. 2,5 tys. bezrobotnych; zostali oni wysłani do Prus Wschodnich, gdzie zimą budowali linię kolejową

[madohora]

1918
- rozbrajanie Niemców, ostatni dzień okupacji miasta (11 listopada); Łódź po 125 latach niewoli stała się wolna od zaborców.
Rozpoczęcie rozbrajania patroli niemieckich przez mieszkańców Łodzi nastąpiło 11 listopada po południu. Największa potyczka miała miejsce na Nowym Rynku (ob. pl. Wolności), gdzie grupa polskich bojowników z różnych partii w drodze do koszar przy ul. Konstantynowskiej (ob. ul. Legionów) została niespodziewanie ostrzelana przez żołnierzy niemieckich. W czasie tej potyczki padły ofiary po obu stronach. Około godziny 22:00 zdobyto po szturmach dwa łódzkie dworce: Kaliski i Fabryczny. Polacy nie tylko odzyskali kontrolę nad węzłem komunikacyjnym, ale także przejęli znaczne zapasy broni. Zawarcie rozejmu pomiędzy stroną polską a niemiecką nastąpiło po północy – 12 listopada. Ostatni transport niemieckich żołnierzy opuścił Łódź 20 listopada

[madohora]

1918
- odzyskanie (11 listopada) przez Polskę suwerenności. Na ulicach Łodzi, m.in. na Nowym Rynku (ob. pl. Wolności) i w al. Kościuszki, miały miejsce potyczki bojowników Narodowego Związku Robotniczego, Pogotowia Bojowego PPS i Polskiej Organizacji Wojskowej z żołnierzami niemieckimi i ich rozbrajanie; późnym wieczorem zostały zdobyte dworce Kaliski i Fabryczny
- zawarcie (12 listopada) rozejmu między stroną polską a niemiecką, początek wycofywania się oddziałów niemieckich z Łodzi – miasto po 125 latach niewoli stało się wolne od zaborców[2];
- wyjazd z Łodzi (20 listopada) ostatniego transportu żołnierzy niemieckich

[madohora]

1920
- masowy udział łodzian w obronie stolicy przed bolszewikami, choć pobór do wojska kończy się fiaskiem – z 4 tys. poborowych zgłasza się zaledwie 1,7 tys.
- wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę pierwszej w Łodzi szkoły powszechnej przy ul. Zagajnikowej 32 (ob. ul. Kopcińskiego 54), według projektu Wacława Kowalewskiego; otwarta 8 października 1922;
- wizyta w Łodzi (20 maja) nuncjusza apostolskiego, kardynała Ambrogio Damiano Achille Rattiego (od 6 lutego 1922 r. papież Pius XI)
- przyznanie po raz pierwszy (23 października) tytułu Honorowego Obywatela Miasta Łodzi – otrzymał go Naczelnik Państwa Józef Piłsudski;
- erygowanie (10 grudnia) diecezji łódzkiej (w 1992 otrzymała ona status archidiecezji);

[madohora]

1923
- odsłonięcie (1 maja) w parku na Zdrowiu pomnika – Kolumny Rewolucjonistów – ku czci łódzkich robotników, którzy powstali zbrojnie i polegli podczas starć z wojskiem i policją carską w 1905 r. Kolumna zniszczona została przez niemieckich okupantów w 1939 r. Obecnie w tym miejscu znajduje się pomnik Czynu Rewolucyjnego, odsłonięty w 1975 r.
- prezydentem Łodzi został (od 24 lipca) Marjan Cynarski; funkcję pełnił do 14 kwietnia 1927;
- ukazanie się (2 sierpnia) pierwszego numeru „Expressu Wieczornego Ilustrowanego” (od 28 lutego 1946 „Express Ilustrowany”);
- zdobycie (25 sierpnia) przez zawodnika ŁKS Łódź Stefana Kostrzewskiego złotego medalu w biegu na 5000 metrów podczas mistrzostw Polski w lekkoatletyce w Warszawie; w latach 1923–1937 wychowanek ŁKS-u (pierwszy mistrz Polski w barwach tego klubu, od 1923 zawodnik stołecznego AZS) zdobył 44 medale podczas mistrzostw Polski w tym 27 złotych oraz ustanowił kilkadziesiąt lekkoatletycznych rekordów Polski w biegach;
- powstanie Fabryki Mydła i Kosmetyków „Hugo Güttel” przy ul. Wólczańskiej 17; od 1929 „Pixin”, od 1954 „Ewa”, a od 1971 „Pollena-Ewa”;

[madohora]

1925
- odsłonięcie (22 marca) przed łódzką katedrą Grobu Nieznanego Żołnierza. Nabożeństwo, podczas którego odsłonięto pomnik, celebrował biskup Wincenty Tymieniecki. W uroczystości uczestniczył m.in. minister spraw wojskowych – gen. dyw. Władysław Sikorski;
- rozpoczęcie (w maju) budowy wodociągów i miejskiej kanalizacji według projektu inżyniera Williama H. Lindleya z 1909 r., którą nadzorował inżynier Stefan Skrzywan; do 1939 r. powstało 71 km sieci wodociągowej i ponad 105 km kanałów, do których przyłączono 2709 nieruchomości;
- powstanie (13 września) lotniska pasażerskiego Łódź-Lublinek
- przedłużenie (30 października) linii tramwajowych od Starego Cmentarza ul. Srebrzyńską do ul. Letniej (ob. al. Włókniarzy) oraz wzdłuż Szosy Rokicińskiej (ob. al. Piłsudskiego) do linii kolejowej; w tym samym dniu otwarto okrężny ruch tramwajów na pl. Wolności
- uruchomienie połączenia kolejowego z Kutnem i Płockiem
- otwarcie na pl. Wolności pierwszej w Łodzi stacji benzynowej
- oddanie eklektycznej willi przy ul. Pustej (ob. ul. Wigury 4/6), wybudowanej przez przedsiębiorcę Ignacego Rassalskiego; po wojnie w budynku mieściły się m.in. siedziba PPS, prokuratura, przedszkole oraz restauracja „Ziemia Obiecana”; obecnie w willi znajduje się pensjonat i restauracja „Revelo”; 27 grudnia 1993 r. willa została wpisana do rejestru zabytków; w 2007 r. wnętrze willi zdobyło nagrodę prezydenta miasta Łodzi i uzyskało tytuł Najlepszego Wnętrza Roku 2007 w konkursie Fundacji Ulicy Piotrkowskiej (jury doceniło przywrócenie pierwotnego układu podziału parteru oraz doskonałe dobranie mebli, obrazów, bibelotów i dodatków)

[madohora]

1927
- rozegranie (3 kwietnia o godz. 15:00) na boisku Klubu Turystów Łódź przy ul. Wodnej 4 (istniejącym w latach 1912–39) pierwszego w historii polskiej ligi meczu piłki nożnej, w którym drużyna gospodarzy przegrała z drużyną Łódzkiego Klubu Sportowego 0:2; obie bramki zdobył Jan Durka (w 36. i 45. min.). 1 października 2012 roku, w 85. rocznicę tego wydarzenia, w miejscu dawnego boiska odsłonięto z inicjatywy „Dziennika Łódzkiego i Fundacji „Ełkaesiak” głaz z tablicą pamiątkową, ufundowaną przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Łodzi
- zamordowanie (14 kwietnia) prezydenta Łodzi Marjana Cynarskiego; prezydent zginął od ciosu nożem na klatce schodowej kamienicy, w której mieszkał, przy ul. Andrzeja 4 (obecnie ul. Andrzeja Struga); motywem zabójstwa miała być zemsta;
- po śmierci Marjana Cynarskiego obowiązki prezydenta Łodzi od 14 kwietnia do 24 listopada pełnił wiceprezydent Wacław Wojewódzki (był też komisarzem rządowym miasta od 12 lipca 1933 do 18 lipca 1935);
- uruchomienie (1 czerwca) nowej podmiejskiej linii tramwajowej do Tuszyna (zlikwidowana 19 czerwca 1978 na odcinku Rzgów – Tuszyn, a całkowicie 1 czerwca 1993)
- oddanie do użytku (20 sierpnia) nowych odcinków łódzkiej sieci tramwajowej: od ul. Piotrkowskiej do ul. Przędzalnianej wzdłuż ul. Przejazd (ob. ul. Tuwima) oraz wzdłuż ul. Kilińskiego między ul. Przejazd a ul. Główną (ob. al. Piłsudskiego)
- podłączenie (3 września) pierwszego domu (przy ul. Gdańskiej 106) do miejskiej sieci kanalizacyjnej;
- powstanie pierwszego pełnometrażowego filmu o Łodzi pt. Łódź, miasto pracy, zrealizowanego przez Edwarda Puchalskiego; premiera w kinie „Luna” (27 września) przy ul. Przejazd 1 (ob. ul. Tuwima);
- rozpoczęcie (we wrześniu) eksploatacji tramwajów Lilpop I; łącznie sprowadzono 20 wagonów, które w latach 1953–54 przekazano do Bydgoszczy i Legnicy (ostatnie dwa we wrześniu 1954)
- oddanie do użytku (20 października) nowej trasy tramwajowej od ul. Piotrkowskiej do ob. pl. Hallera, biegnącej ulicami 6 Sierpnia – al. Kościuszki – Zieloną
- prezydentem Łodzi (od 24 listopada) został Bronisław Ziemięcki; funkcję pełnił do 12 lipca 1933

[madohora]

1929
- rozpoczęcie (7 lutego) budowy tzw. Nowej Centrali, drugiej części elektrowni łódzkiej na terenach odkupionych w 1928 roku od Ottona Goldammera, gdzie prosperowały fabryka maszyn i odlewnia położone w bezpośrednim sąsiedztwie elektrowni; prace kubaturowe zakończono w grudniu, a turbozespół uruchomiono po raz pierwszy 4 lipca 1930
- rozpoczęcie (w marcu) eksploatacji tramwajów Lilpop II; łącznie sprowadzono 56 wagonów; 26 z nich przebudowano w latach 1968–71 na doczepne, ostatni wagon został wycofany 2 września 1974
- zdobycie przez siatkarzy YMCA Łódź mistrzostwa Polski w piłce siatkowej mężczyzn; była to pierwsza w historii edycja rozgrywek rangi mistrzowskiej w Polsce; w latach 1931–32 sukces powtórzyli siatkarze Łódzkiego Klubu Sportowego;
- przedłużenie (1 lipca) podmiejskiej linii tramwajowej Łódź – Konstantynów do Lutomierska (do 1931 r. trasa kończyła się przed rzeką Ner); przedłużenie linii na ul. Pomorskiej do ul. Morskiej (ob. ul. Tamka)
- po raz drugi Łódź była (4 sierpnia) miastem etapowym 2. Biegu Kolarskiego dookoła Polski (obecnie Tour de Pologne); meta I etapu Warszawa – Łódź (144 km) znajdowała się na torze kolarskim w parku Helenów; zwyciężył Józef Stefański (AKS Warszawa); 5 sierpnia kolarze wyruszyli z Łodzi do Bydgoszczy;
- uruchomienie (1 listopada) pierwszej w Polsce automatycznej centrali telefonicznej PAST – CA OS SALME szwedzkiej firmy L. M. Ericsson; centrala działała do 1983 r.;
- pierwsza w Łodzi projekcja filmu dźwiękowego (14 listopada) – amerykańskiego musicalu filmowego Statek komediantów – w kinie „Splendid” przy ul. Narutowicza 20 (od lutego 1945 do września 2015 r. kino „Bałtyk”);
- powołanie do życia Łódzkiego Klubu Lotniczego, który z czasem przekształcił się w Aeroklub Łódzki;

[madohora]

1932
- zdobycie przez koszykarki IKP Łódź pierwszego mistrzostwa Polski w koszykówce kobiet (kolejne w 1933 i 1939 r.);
- zdobycie przez siatkarzy ŁKS Łódź (po raz drugi) mistrzostwa Polski w piłce siatkowej mężczyzn;
- założenie parku ZUS (od 1994 r. południowa część parku im. Legionów) w kwartale pomiędzy ulicami Bednarską, Żółkiewskiego, Sanocką (wówczas Nowo Pabianicka) i Dygasińskiego; usytuowany na terenie osiedla mieszkaniowego pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych park, o powierzchni 2,79 ha, powstał w latach 1932–34 według projektu Stefana Rogowicza; 27 maja 1994 r. uchwałą nr LXXVI/719/94 Rady Miejskiej w Łodzi zieleniec połączono z parkiem im. Władysława Hibnera nadając mu nazwę parku im. Legionów

[madohora]

1934
- przedłużenie (5 lipca) linii tramwajowej od Bałuckiego Rynku ulicą Łagiewnicką do ul. Biegańskiego oraz od ul. Tramwajowej ulicą Narutowicza do ul. Zagajnikowej (ob. ul. Kopcińskiego); w tym samym dniu oddano do użytku torowisko na ul. Składowej i węzeł przy dworcu Łódź Fabryczna
- oddanie do użytku (w lipcu) hali targowej i targowiska na Rynku Leonarda (obecnie hala na Górniaku);
- śmierć (10 sierpnia) ordynariusza diecezji łódzkiej – biskupa Wincentego Tymienieckiego; 14 sierpnia został pochowany w krypcie łódzkiej katedry;
II Ogólnopolski Zjazd Ogrodników Miejskich (8–9 września)
- uruchomienie tzw. luxtorpedy (pociągu ekspresowego napędzanego silnikiem spalinowym), który pokonywał odcinek z Łodzi do Warszawy w 88 minut;

[madohora]

1936
- powstanie (w maju) Towarzystwa Przyjaciół Łodzi; zarejestrowane w 1937, pierwszym prezesem zarządu został przemysłowiec Robert Geyer; po wojnie zostało reaktywowane 27 listopada 1959
- Wystawa Rzemieślnicza i Targi Wyrobów Rękodzielniczych (17 maja – 14 czerwca) w parku miejskim im. S. Staszica[35]; drewniany pawilon z wystawy – po spełnieniu swojej funkcji – został prawdopodobnie zakupiony przez zarząd Klubu Sportowego „WiMa” Łódź, a następnie przeniesiony i zaadaptowany jako hala sportowa przy ul. Rokicińskiej 82 (ob. al. Piłsudskiego 138)[28]; hala służyła „WiMie”, a następnie RTS Widzew do lat 80. XX wieku;
- zatwierdzenie (5 czerwca) funkcjonującego do dziś herbu miasta Łodzi (na podstawie godła z pieczęci używanego w latach 1577–1817);
- tymczasowym prezydentem Łodzi (od 22 czerwca) został Mikołaj Godlewski; funkcję pełnił do 3 marca 1939;
- otwarcie (w listopadzie) na Widzewie (przy ul. Niciarnianej 7) kościoła katolickiego pw. św. Kazimierza, wybudowanego w latach 1925–36 według projektu Józefa Kabana;
- przedłużenie (15 grudnia) linii tramwajowej na ul. Radwańskiej od ul. Żeromskiego do ul. Inżynierskiej

[madohora]

1938
- wmurowanie (14 maja) kamienia węgielnego pod Gmach-Pomnik Miejskiej Biblioteki Publicznej im. J. Piłsudskiego na rogu ulic Gdańskiej i Kopernika (obecnie Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Marszałka Józefa Piłsudskiego). Do wybuchu wojny gmach stanął w stanie surowym. Po II wojnie światowej Bibliotece Miejskiej, decyzją Zarządu Miejskiego z dnia 30 grudnia 1949 r., nadano imię Ludwika Waryńskiego. Imię to nosiła do roku 1990;
- założenie (w maju) ogrodu zoologicznego przy ul. 11 Listopada (ob. ul. Konstantynowska);
- zdobycie przez piłkarki ręczne IKP Łódź mistrzostwa Polski w piłce ręcznej kobiet (wersja 7-osobowa); była to pierwsza w historii edycja rozgrywek rangi mistrzowskiej w Polsce; sukces powtórzyły piłkarki „Znicza” Łódź (1939), „Zrywu” Łódź (1946, 1947), „Chemii” Łódź (1949) i „Unii” Łódź (1951, 1952);
- konsekracja (2 października) kościoła katolickiego pw. Matki Boskiej Zwycięskiej przy ul. Łąkowej 40/42, wybudowanego w latach 1926–38 według projektu Józefa Kabana (jako wotum łodzian za zwycięstwo w wojnie polsko-bolszewickiej);

[madohora]

[madohora]

1940
- burmistrzem miasta został (od 1 stycznia) Franz Schiffer; funkcję pełnił do 21 maja 1940;
- nadanie Łodzi (1 stycznia) statusu miasta wydzielonego (niem. Stadtkreis Lodsch) i prawie czterokrotne powiększenie jej obszaru – z 5875 ha do 22 660 ha – poprzez przyłączenie miasta Rudy Pabianickiej oraz wielu podłódzkich wsi i osad, m.in. Brusa, Chojen, Chocianowic, Dobrej, Gospodarza, Łagiewnik, Nowosolnej, Radogoszcza, Retkini i Wiskitna; 11 września 1944 uchwałą Krajowej Rady Narodowej anulowano wszystkie zmiany administracyjne władz okupacyjnych, przywracając tym samym stan sprzed wybuchu wojny;
- utworzenie (w styczniu) ekspozytury poznańskiego Urzędu ds. Wysiedleń Polaków i Żydów; po reorganizacji (w maju) przedstawicielstwo przekształcono w Centralę – Oddział Przesiedleńczy w Łodzi (niem. Umwandererzentralstelle [UWZ], Dienstestelle – Litzmanstadt), pod kierownictwem SS-Obersturmbannführera – Hermanna Krumeya; podlegający Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu (niem. Umwandererzentralstelle in Posen) Oddział w Łodzi był kluczowym elementem w systemie wysiedlania ludności z terenów Polski włączonych do III Rzeszy; siedziba Oddziału znajdowała się przy Adolf Hitler Straße (obecnej ul. Piotrkowskiej) 133;
- utworzenie przez okupantów (mocą zarządzenia prezydenta policji w Łodzi – Johanna Schäfera – z dn. 8 lutego 1940 r.) getta dla Żydów – pierwszego na ziemiach polskich włączonych do Rzeszy; w Litzmannstadt Ghetto obejmującym obszar 4,13 km² Bałut i Starego Miasta przebywało w zamknięciu łącznie ok. 200 tys. osób;
- wymordowanie (w marcu) przez Niemców w ramach tzw. T4 Aktion („eutanazji osób niepełnowartościowych”) ok. 540 chorych i upośledzonych psychicznie osób w szpitalu psychiatrycznym w Kochanówce, w ruchomych komorach gazowych na samochodzie;
- nadanie miastu, rozkazem Adolfa Hitlera z 11 kwietnia, nazwy Litzmannstadt (na cześć pruskiego generała Karla Litzmanna, walczącego w czasie I wojny światowej w okolicy pobliskich Brzezin, późniejszego zwolennika Hitlera). W uroczystości nadania nowej nazwy uczestniczył Gauleiter Kraju Warty Arthur Greiser. Zmienione zostały nazwy ulic – m.in. ulicę Piotrkowską nazwano Adolf Hitler Straße, a al. Kościuszki – Hermann Göring Straße;
- zamknięcie (30 kwietnia) terenu Litzmannstadt Ghetto;
- burmistrzem miasta został (21 maja) Karol Marder; funkcję pełnił do 18 maja 1941

[madohora]

1943
- udany zamach (20 kwietnia) młodzieżowego oddziału Gwardii Ludowej „Promieniści” na niemiecki skład broni przy ul. Piotrkowskiej 83;
- oddanie do użytku (19 czerwca) pętli tramwajowej w południowej części Rynku Leonarda (wówczas Süd Ring, ob. pl. Niepodległości)[13];
- nadburmistrzem miasta został (15 lipca) Otto Bradfisch; funkcję pełnił do 8 grudnia 1944

[madohora]

1945
- podpalenie (w nocy z 17 na 18 stycznia) przez uciekających z Łodzi okupantów obozu – więzienia w dawnej fabryce Samuela Abbego na Radogoszczu; zginęło ok. 2 tys. więźniów (pogrzeb ofiar Radogoszcza odbył się 28 lutego 1945 na cmentarzu pod wezwaniem św. Rocha). Wyrazem pamięci ofiar było odsłonięcie Pomnika-Mauzoleum oraz „Iglicy” 9 września 1961. Na sarkofagu umieszczono napis: Tu spoczywamy zamordowani w przeddzień wolności. Imiona i ciała zabrał nam ogień, żyjemy tylko w waszej pamięci. Niech śmierć tak nieludzka nie powtórzy się więcej. 19 stycznia 1976 otwarto na terenie byłego więzienia Muzeum Martyrologii, które obecnie jest oddziałem Muzeum Tradycji Niepodległościowych;
- zakończenie (19 stycznia) okupacji niemieckiej i zajęcie miasta przez armię radziecką.
Wskutek terroru i wysiedleń w latach 1939–45 liczba ludności zmalała o ponad 350 tys. osób (52%), natomiast straty infrastruktury miejskiej były mniejsze niż np. w Poznaniu czy Warszawie. W 2006 r. z inicjatywy Urzędu Miasta Łodzi ukazał się Raport z oszacowania strat i szkód poniesionych przez miasto Łódź wskutek wybuchu i trwania II wojny światowej oraz wynikłych z organizacji i funkcjonowania Litzmannstadt Getto. Autorzy raportu (zespół ekonomistów i historyków, wśród nich starszy kustosz Archiwum Państwowego w Łodzi – Julian Baranowski) zaprzeczyli powszechnemu przekonaniu, że Łódź nie poniosła znacznych strat w okresie II wojny światowej. Zwrócono uwagę na straty demograficzne – spadek liczby ludności o ponad 350 tys. osób – oraz szkody materialne poniesione przez mieszkańców miasta, urządzenia miejskie, łódzki przemysł i handel. Podsumowano także straty wynikające z funkcjonowania Litzmannstadt Ghetto (grabież mienia mieszkańców, ich niewolnicza praca). Zespół autorów Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego – Oddział w Łodzi oszacował straty wojenne Łodzi (po przeliczeniu na aktualną w czasie dokonywania wyliczeń wartość pieniądza) na 40 mld złotych

[madohora]

1945–48
pełnienie przez miasto funkcji zastępczej stolicy państwa (budynki rządowe mieściły się przy obecnej ul. Legionów, róg ul. Gdańskiej);

[madohora]

1947
- wizyta noblistów Irène Joliot-Curie i Frédérica Joliot-Curie (12 stycznia), uroczyste przyjęcie w sali kina „Bałtyk”;
- prezydentem Łodzi został (od 17 lutego) Eugeniusz Stawiński; funkcję pełnił do 15 kwietnia 1949;
- Ingres (20 kwietnia) do katedry łódzkiej trzeciego ordynariusza diecezji łódzkiej – biskupa Michała Klepacza;
- proces Hansa Biebowa (23–30 kwietnia) – szefa niemieckiej administracji Litzmannstadt Ghetto – przed łódzkim Sądem Okręgowym, zakończony skazaniem na karę śmierci przez powieszenie; wyrok wykonano 23 czerwca w nieistniejącym obecnie więzieniu przy ul. Sterlinga 16;
- otwarcie (29 kwietnia) hali targowej przy pl. Barlickiego; obecnie na placu siedzibę ma „Zielony Rynek” – targowisko składające się z trzech hal;
- zdobycie przez piłkarki ręczne „Zrywu” Łódź (po raz drugi) mistrzostwa Polski w piłce ręcznej kobiet w wersji 7-osobowej;
- utworzenie pierwszego po wojnie parku publicznego – przy ul. Leczniczej, w kwartale pomiędzy ulicami Leczniczą, Podmiejską, Słowackiego, Łukasińskiego i Kasową; usytuowany na placu przy przychodni Ubezpieczalni Społecznej park, o powierzchni 1,88 ha, powstał według projektu K. Marcinkowskiego
- po raz czwarty Łódź była (27 września) miastem etapowym 6. Wyścigu Kolarskiego dookoła Polski (obecnie Tour de Pologne); meta III etapu Częstochowa – Łódź (142 km) znajdowała się po raz trzeci na torze kolarskim w parku Helenów[h]; zwyciężył Roman Siemiński (Elektryczność Warszawa, 3:41:02); najlepszy z łodzian – Lucjan Pietraszewski (Towarzystwo Zwolenników Sportu Łódź) – był na mecie 2. (3:55:10) i otrzymał srebrną wazę z kryształem ufundowaną przez „Dziennik Łódzki”, puchar srebrny od firmy B. Kantor oraz kupon materiału na ubranie ze stuprocentowej wełny od Wydziału Spożywczego „Społem”; 28 września kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy;
- przedłużenie (12 października) linii tramwajowej od cmentarza na Dołach ulicą Strykowską do nowej pętli Strykowska/Inflancka

[madohora]

1948
(H) otwarcie (21 lutego) Centralnego Domu Towarowego w kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 62;
(E) (K) utworzenie (8 marca) Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej (obecna PWSFTViT im. Leona Schillera); w 1958 r. Państwową Wyższą Szkołę Filmową połączono z utworzoną w 1949 r. Państwową Wyższą Szkołą Aktorską (od 1954 r. Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Leona Schillera);
(S) po raz pierwszy Łódź była (1 maja) miastem etapowym I Wyścigu Pokoju z Warszawy do Pragi; meta I etapu Warszawa – Łódź (190 km) znajdowała się na ulicy Piotrkowskiej przy posesji nr 86; zwyciężył Czechosłowak – Jan Veselý (5:51:28); 2 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Wrocławia[16];
(K) (U) udostępnienie (4 czerwca) Łódzkiej Orkiestrze Symfonicznej świeżo odrestaurowanego gmachu przy ul. Narutowicza 20;
(S) zdobycie przez koszykarzy YMCA Łódź mistrzostwa Polski w koszykówce mężczyzn; były to pierwsze mistrzostwa Polski w koszykówce mężczyzn rozgrywane systemem ligowym; sukces powtórzyli koszykarze „Spójni” Łódź (obecnie „Społem” Łódź) w latach 1950, 1952 i Włókniarza Łódź (obecnie ŁKS Łódź) w 1953;
(S) po raz piąty Łódź była (3 lipca) miastem etapowym 7. Międzynarodowego Wyścigu Kolarskiego dookoła Polski (obecnie Tour de Pologne); meta X etapu Częstochowa – Łódź (135 km) znajdowała się po raz czwarty na torze kolarskim w parku Helenów; zwyciężył Bolesław Napierała (3:56:40); najlepszy z łodzian – Zdzisław Stolarczyk („Naprzód” Ruda Pabianicka) – był na mecie 7. (3:56:46) i otrzymał: 1 tonę węgla z dostawą od firmy „Węglopał” W. Kowalewski, papierośnicę srebrną ze złotą dedykacją od Zgromadzenia Kupców m. Łodzi oraz maszynkę elektryczną do kawy od Z.K.S. „Gastronomia”[17]; 4 lipca kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy;
(D) tragedia na jeziorze Gardno[i] (18 lipca) – wskutek nieodpowiedzialności przewoźnika utonęły 22 nastoletnie harcerki z 15. Łódzkiej Drużyny Harcerskiej, kierowniczka kolonii, na której przebywały, komendantka Aldona Markiewicz, oraz nauczycielka Szkoły Powszechnej nr 161 w Łodzi, opiekunka drużyny Eugenia Leszewska; w ich pogrzebie (21 lipca) na Starym Cmentarzu uczestniczyło około 25 000 łodzian; sprowadzenie ciał zorganizował Zarząd Miejski, który również pokrył koszty pogrzebu; większość ofiar spoczęła w jednej kwaterze; w 2003 r., w 55. rocznicę tragedii, Szkoła Podstawowa w Gardnie Wielkiej przybrała imię Joanny Skwarczyńskiej, która była jedną z ofiar (w chwili śmierci miała 13 lat, stała się więc najmłodszą patronką szkoły w Polsce)[18][19][20][21];
(U) rozpoczęcie (27 lipca) przebudowy ul. Stalina (ob. al. Piłsudskiego) w rejonie pl. Zwycięstwa; w jej wyniku powstał zalążek przyszłej trasy W–Z, wybudowanej (I etap) w latach 1976–78;
(T) uruchomienie (11 października) miejskiej komunikacji autobusowej; do lipca 1950 kursowała tylko jedna linia („A”) na trasie: pl. Niepodległości – Rzgowska – Rzgowska/Józefów (od 2 listopada 1949 na trasie: Chojny – Rzgowska – Rzgowska/Józefów)[13][22];
(T) oddanie do użytku (24 października) nowych tras tramwajowych na Stoki (z nową pętlą) i na Dąbrowę (do linii kolei obwodowej)[13];
(O) (T) powstanie (5 listopada) przedsiębiorstwa Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Łodzi[13] (od 1 stycznia 1951 Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, od 26 października 1992 Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne – Łódź Sp. z o.o.);
(K) otwarcie (28 grudnia) Teatru Lalek „Arlekin” (obecnie Teatr Lalek „Arlekin” im. Henryka Ryla) – pierwsze przedstawienie odbyło się w świetlicy przy ul. Piotrkowskiej 150; w 1958 teatr przeniósł się do obecnej siedziby przy al. 1 Maja 2 / ul. Wólczańskiej 5;
(O) (S) utworzenie Klubu Sportowego „Chemia” (od 1952 r. Klub Sportowy „Unia”, od 1963 r. Zakładowy Klub Sportowy „Unia”, od 1978 r. Klub Sportowy „Anilana

[madohora]

1950
- rozpoczęcie (2 lutego) testów nowego wagonu tramwajowego 2N1, wyprodukowanego przez Stocznię Gdańską nr 3; sześć takich wagonów wprowadzono do eksploatacji 21 lipca; łącznie w latach 1950–70 Łódź otrzymała 48 wagonów 2N1, ostatni z nich wycofano 29 listopada 1989
- przeniesienie (18 kwietnia) dworca autobusowego PKS z ul. Wigury 7 na plac przed dworcem kolejowym Łódź Fabryczna (późn. pl. Sałacińskiego, obecnie nieistniejący)
- po raz trzeci Łódź była (1 maja) miastem etapowym III Wyścigu Pokoju z Warszawy do Pragi; meta II etapu Warszawa – Łódź (183 km) znajdowała się na stadionie ówczesnego Związkowego Klubu Sportowego „Włókniarz” przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył Bronisław Klabiński (5:00:12) – Polak mieszkający we Francji i startujący w jej barwach; 2 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Wrocławia[16];
- pojawienie się na ulicach (27 czerwca) pierwszych sygnalizatorów świetlnych – na skrzyżowaniu ul. Piotrkowskiej z ul. Struga / ul. Przejazd (ob. ul. Tuwima)
- zdobycie przez koszykarzy „Spójni” Łódź (obecnie „Społem” Łódź) pierwszego mistrzostwa Polski w koszykówce mężczyzn (kolejne w 1952 r.);
- zdobycie przez siatkarki „Chemii” Łódź (po raz drugi) mistrzostwa Polski w piłce siatkowej kobiet;
- rozpoczęcie (22 lipca) przez Zakład Osiedli Robotniczych budowy osiedla domów jednorodzinnych na Stokach; ukończone w 1953, liczy ok. 450 domów;
- Wielka Wystawa Gospodarcza (22 lipca – 13 sierpnia) w al. Kościuszki między ul. Legionów (ob. ul. Zielona) a ul. Struga; w pierwszym dniu zwiedziło ją ok. 100 000 osób;
- oddanie do użytku (4 października) nowej pętli tramwajowej na Zdrowiu
- otwarcie (6 października) Młodzieżowego Domu Kultury przy ul. Moniuszki 4a, w gmachu zajmowanym do 1949 przez YMCA; od 12 stycznia 1955 MDK im. Juliana Tuwima, od 1964 Pałac Młodzieży im. Juliana Tuwima;
- oddanie do użytku dwóch odcinków nowej trasy tramwajowej P-P (Północ – Południe): od ul. Piotrkowskiej wzdłuż ul. Żwirki do al. Kościuszki i od ul. Żwirki wzdłuż al. Kościuszki do ul. Legionów (ob. ul. Zielona) – 7 listopada – oraz od ul. Legionów (ob. ul. Zielona) wzdłuż ul. Zachodniej do ul. Obrońców Stalingradu (ob. ul. Legionów) – 4 grudnia
- dostarczenie (4 grudnia) do Łodzi 10 nowych węgierskich autobusów Mavag TR5; na trasy wyruszyły prawdopodobnie 18 grudnia; ostatnie dwa wycofano 31 grudnia 1960[13][26];
- uruchomienie jedynych w Polsce Łódzkich Zakładów Wytwórczych Kopii Filmowych;
- Łódź liczyła 620 273 mieszkańców;

[madohora]

1952
- otwarcie (3 lutego) nowej siedziby Teatru Nowego i Państwowego Teatru Żydowskiego przy ul. Więckowskiego 15;
- uruchomienie (5 lutego) pierwszych dwóch nocnych linii tramwajowych: nr „101” z ul. Tramwajowej na dworzec Łódź Kaliska i nr „102” z Julianowa na Chojny. Łącznie do 12 lutego 1968 uruchomiono 7 takich linii; od 6 kwietnia 1970 stopniowo je likwidowano, ostatnia (nr „101” do Zgierza) funkcjonowała do 1 lutego 2007
- powołanie (4 marca) oddziału łódzkiego PTTK;
- przedłużenie (29 kwietnia) trasy tramwajowej wzdłuż ul. Napiórkowskiego (ob. ul. Przybyszewskiego) od ul. Tatrzańskiej do nowej pętli na Zarzewie przy linii kolei obwodowej (pętlę zlikwidowano 29 października 1978);
- po raz czwarty Łódź była (8 maja) miastem etapowym IV Wyścigu Pokoju z Pragi do Warszawy; meta VIII etapu Wrocław – Łódź (217 km) znajdowała się ponownie na stadionie ZKS „Włókniarz” przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył Czechosłowak – Vlastimil Ružička (6:53:03); 9 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy
- uruchomienie (3 czerwca) trzech pierwszych publicznych automatów telefonicznych – 2 w poczekalniach MPK na pl. Niepodległości, 1 przy wejściu do kina „Wisła” przy ul. Przejazd (ob. ul. Tuwima) 3;
- zdobycie przez piłkarki ręczne „Unii” Łódź pierwszego mistrzostwa Polski w piłce ręcznej kobiet w wersji 7-osobowej (kolejne w 1952 r.);
- oddanie do użytku (22 lipca) kolejnego odcinka trasy tramwajowej P-P – od ul. Obrońców Stalingradu (ob. ul. Legionów) wzdłuż ul. Zachodniej do ul. Limanowskiego – oraz trasy wzdłuż ulic Ogrodowej i Północnej od ul. Zachodniej do nowej pętli – dworca tramwajów podmiejskich do Aleksandrowa (od 10 października), Konstantynowa, Lutomierska, Zgierza i Ozorkowa 22 lipca 1953 na pętli oddano do użytku poczekalnię; 1 lutego 2004 pętlę wyłączono z ruchu liniowego w 2012 poczekalnię przekazano Łódzkiej Okręgowej Izbie Architektów RP, która po remoncie obiektu otworzyła w nim 18 września 2015 swoją siedzibą
- oddanie na terenie Rudy Pabianickiej (po trzyletniej budowie) ośrodka wodnego w parku im. 1 Maja (tzw. stawy Stefańskiego); staw o powierzchni ok. 11 ha (do dziś największy w granicach miasta) stanowi poszerzenie koryta rzeki Ner; obecnie obiektem administruje MOSiR w Łodzi

[madohora]

1953
o raz szósty Łódź była (13 maja) miastem etapowym VI Wyścigu Pokoju z Pragi przez Berlin do Warszawy; meta XI etapu Stalinogród (wcz. i ob. Katowice) – Łódź (205 km) znajdowała się po raz czwarty na stadionie ZKS „Włókniarz” przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył startujący w barwach Polonii francuskiej Aleksander Pawlisiak (5:30:16); 14 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy[28];
(S) zdobycie przez koszykarzy Włókniarza Łódź (obecnie ŁKS Łódź) mistrzostwa Polski w koszykówce mężczyzn;
(Z) powołanie Zarządu Zieleni Miejskiej, którego zadaniem było planowanie, rozbudowa i konserwacja zieleni miejskiej (od 1959 r. Łódzkie Przedsiębiorstwo Ogrodnicze; od 1992 r. Zieleń Miejska Północ i Zieleń Miejska Południe; od 1 października 2012 r. ponownie Zarząd Zieleni Miejskiej)
(Z) otwarcie parku miejskiego im. Jana Kilińskiego w rejonie ulic Kilińskiego i 8 Marca (ob. ul. ks. bpa Tymienieckiego) w dzielnicy Widzew; park o powierzchni ponad 3 ha (ob. 2,25 ha) powstał w latach 1950–53 na terenie dawnego prywatnego ogrodu łódzkich przemysłowców – Grohmanów (założony w latach 80. XIX w. przy renesansowej rezydencji Ludwika Grohmana), których własnością pozostawał do wojny; w latach 1945–49 ogród należał do Państwowych Zakładów Przemysłu Bawełnianego nr 1 (od 1948 Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. J. Stalina), następnie został przekazany miastu; park leży na linii odpływu wód z parku Źródliska – pierwotnie płynął tu strumień, na którym powyżej obecnego parku stał młyn wodny o nazwie Lamus; wraz z urządzeniem ogrodu w jego środkowej części wykopano staw zbierający nadmiar wód (zasypany w okresie międzywojennym); po 1989 r. wyłączoną z parku część pierwotnej powierzchni założenia (0,79 ha), obejmującą zabytkową willę wraz z towarzyszącym jej wygrodzonym fragmentem parku, sprzedano prywatnej osobie; w parku rośnie obecnie ok. 450 drzew i krzewów zróżnicowanych na 67 taksonów, wśród nich 20 uznano za pomniki przyrody

[madohora]

1955
Powstanie Studenckiego Teatru Satyrycznego „Pstrąg”; pierwsze przedstawienie odbyło się 6 marca w sali Uniwersytetu Łódzkiego przy ul. Buczka (ob. ul. Kamińskiego) 27;
(T) przybycie (25 kwietnia) z Warszawy na dworzec Łódź Fabryczna pierwszego pociągu złożonego z wagonów piętrowych wypożyczonych z NRD
(I) uruchomienie (27 kwietnia) podłączenia wodociągowego Łodzi do rzeki Pilicy;
(T) przedłużenie (30 kwietnia) linii tramwajowej od dworca Łódź Kaliska na Retkinię ulicami: Karolewską – Bratysławską – Oszczepową (ob. fragment al. ks. kard. Wyszyńskiego) – Retkińską do nowej pętli przy remizie strażackiej pierwszy tramwaj na tej trasie prowadził przewodniczący PRN Bolesław Geraga[36]. Końcowy odcinek trasy na ul. Retkińskiej zlikwidowano 8 lipca 1978 – pamiątką po nim jest pomnik „Ośka” ufundowany przez łódzki Klub Miłośników Starych Tramwajów i odsłonięty 16 grudnia 2006
(S) po raz ósmy Łódź była (16 maja) miastem etapowym VIII Wyścigu Pokoju z Pragi przez Berlin do Warszawy; meta XII etapu Stalinogród (wcz. i ob. Katowice) – Łódź (205 km) znajdowała się po raz szósty na stadionie ZKS „Włókniarz” przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant NRD – Gustav-Adolf Schur (5:24:48); 17 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy
(E) (U) wmurowanie (w maju) kamienia węgielnego pod budowę gmachu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego przy ul. Matejki 34/38 według projektu Edmunda Orlika; otwarta 19 stycznia 1960; w latach 2003–06 dobudowano na sąsiedniej działce drugi gmach według projektu Andrzeja Pietkiewicza;
(Z) oddanie do użytku ośrodka wodnego na śródleśnych stawach w Arturówku w południowo-zachodniej części lasu Łagiewnickiego; w 1960 r. kąpielisko zostało powiększone o drugi staw o pow. 1,5 ha, a trzeci staw o pow. 3,2 ha przeznaczono na ośrodek sportów wodnych (przystań kajakowa i wypożyczalnia sprzętu wodnego); trzy stawy o łącznej pow. 8,4 ha lustra wody stanowią poszerzenie koryta rzeki Bzury; obecnie obiektem administruje MOSiR w Łodzi
(Z) założenie parku im. Jana Krasickiego [inne źródła podają 1954 r.[14]] (od 1994 r. park im. gen. Mariusza Zaruskiego) w kwartale pomiędzy ulicami Giewont, Potokową, Skalną i Szczytową, na osiedlu Stoki; usytuowany na terenie zwanym Górką Stokowską (wcześniej było to miejsce wydobywania żwiru) park, o powierzchni ok. 9 ha [inne źródła podają 6 ha[14]], powstał według projektu Kazimierza Chrabelskiego; w 1998 r. w parku ustawiono obelisk z tablicą pamiątkową poświęconą jej obecnemu patronowi
otrzymanie przez pogotowie ratunkowe samolotu sanitarnego Po-2 – od 12 grudnia stacjonował w hangarze na lotnisku Ligi Przyjaciół Żołnierza w Aleksandrowie Łódzkim
(K) powstanie z inicjatywy Seweryna Nowickiego Studia Opracowań Filmów przy ul. Traugutta (później przy ul. Łąkowej 29); było to pierwsze studio dubbingowe powstałe w Polsce po II wojnie światowej;
(L) Łódź liczyła 674 172 mieszkańców;

[madohora]

1957
zainstalowanie (w styczniu) pierwszych w Łodzi (i w Polsce) luster drogowych na skrzyżowaniach ulic Narutowicza z Sienkiewicza oraz Narutowicza z Kilińskiego
otwarcie (2 lutego) izby wytrzeźwień przy ul. Deotymy 1 na Dąbrowie
(I) zainstalowanie (w marcu) pierwszej w Łodzi budki telefonicznej na pl. Wolności; kolejne 9 umieszczono w najruchliwszych punktach miasta;
(O) powołanie (29 marca) Społecznego Komitetu Łódzkiej Gry Liczbowej „Kukułeczka”; wpływy z gry były przeznaczane na rozwój łódzkiego budownictwa mieszkaniowego i komunalnego. Komitet działał do 31 marca 1959, a dzień później w jego miejsce powstało Przedsiębiorstwo Państwowe Łódzka Gra Liczbowa „Kukułeczka”;
(T) wprowadzenie (31 marca) zakazu palenia tytoniu w pojazdach łódzkiej komunikacji miejskiej
(S) po raz dziesiąty Łódź była (14 maja) miastem etapowym X Wyścigu Pokoju z Pragi przez Berlin do Warszawy; meta XI etapu Katowice – Łódź (215 km) znajdowała się po raz ósmy na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant Belgii – Louis Proost (5:32:56); 15 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy
(S) zdobycie (20 lipca) przez piłkarzy ŁKS Łódź Pucharu Polski w piłce nożnej; w meczu finałowym łodzianie pokonali Górnika Zabrze 2:1 (1:0); sukces powtórzyła drużyna Widzewa Łódź w 1985 r
(D) strajk łódzkich tramwajarzy (12–14 sierpnia) z żądaniami podwyżek płac i poprawy warunków bytowych; w lokalnej prasie został potępiony jako [...] bezrozumne, uparte i warcholskie dążenie jednostek, które zamierzają dezorganizować życie gospodarcze, paraliżować główne nerwy życia miasta, które decydując się na strajk – zdecydowały się na pogorszenie i tak już trudnej sytuacji gospodarczej miasta i kraju
(T) rozpoczęcie (3 września) eksploatacji pierwszych tramwajów typu 5N wyprodukowanych przez Chorzowską Wytwórnię Konstrukcji Stalowych; łącznie w latach 1957–62 do Łodzi sprowadzono 181 wagonów nowych oraz 29 używanych z innych miast; od 1974 r. rozpoczęto ich stopniowe wycofywanie, ostatni skład wyjechał na trasę (linii nr „43 bis”) 27 października 1991; większość wagonów serii 5N przejechała w Łodzi ponad 1,5 mln kilometrów, niektóre ponad 2 mln km[46];
(S) oddanie do użytku (1 października) Łódzkiej Hali Sportowej przy ul. Worcella 21 (obecnie hala MOSiR przy ul. ks. hm. Skorupki 21), wzniesionej według projektu Włodzimierza Prochaski z Politechniki Gdańskiej;
(E) powstanie Wydawnictwa Łódzkiego;

[madohora]

1959
włączenie (1 stycznia) w granice miasta osady Huty Aniołów z gromady Brużyca Wielka – obszar Łodzi powiększył się o 2,286 ha do 21 203 ha
(E) (K) utworzenie (w styczniu) Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego z siedzibą w gmachu byłego więzienia carskiego przy ul. Gdańskiej 13 (od 1 stycznia 1990 r. Tradycji Niepodległościowych, z oddziałem na Radogoszczu); muzeum otwarto dla zwiedzających 16 października 1960;
(T) oddanie do użytku (2 lutego) nowej pętli tramwajowej na ul. Limanowskiego przy ul. Grunwaldzkiej; istniała do 4 lipca 1965;
(G) oddanie do eksploatacji (5 marca) gazociągu Górny Śląsk – Łódź oraz stacji redukcyjno-pomiarowej na Chojnach;
(M) (U) oficjalne otwarcie (10 maja) szpitala pediatrycznego przy ul. Spornej 36/50 (obecnie Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 im. M. Konopnickiej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi);
(S) po raz dwunasty Łódź była (15 maja) miastem etapowym XII Wyścigu Pokoju z Berlina przez Pragę do Warszawy; meta XII etapu Katowice – Łódź (167 km) znajdowała się po raz dziesiąty na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant Włoch – Romeo Venturelli (4:24:32); 16 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy
(Ś) powstanie (18 maja) na Politechnice Łódzkiej Studenckiego Radia „Żak”;
(O) reaktywowanie (27 listopada) Towarzystwa Przyjaciół Łodzi;
(M) (U) otwarcie (29 grudnia) największego w Polsce szpitala zakaźnego przy ul. Teresy 6 (obecnie Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr. Wł. Biegańskiego przy ul. Kniaziewicza 1/5);
(T) wprowadzenie do eksploatacji pierwszych dziesięciu węgierskich autobusów Ikarus 620; łącznie w latach 1959–71 do Łodzi sprowadzono 258 pojazdów, a ich użytkowanie zakończono 30 czerwca 1978, pozostawiając jeszcze do końca roku kilkanaście jako rezerwę
(L) liczba mieszkańców Łodzi przekroczyła 700 000

[madohora]

1962
- wprowadzenie (2 stycznia) samoobsługi w tramwajach linii okólnej „O”; 1 lutego powrócono do obsługi konduktorskiej
- powstanie (w styczniu) w dawnej fabryce Karola Scheiblera kombinatu przemysłowego pod nazwą Łódzkie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju (później „Uniontex”);
- wmurowanie (30 kwietnia) aktu erekcyjnego pod budowę gmachu Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców przy ul. Kopcińskiego 16/18, znanego później jako „wieża Babel” (obecnie Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne UŁ);
- wmurowanie (9 czerwca) aktu erekcyjnego pod budowę nowego dwupiętrowego pawilonu handlowego „Motozbytu” przy ul. ks. Skargi;
- oddanie do użytku (8 lipca) nowej pętli tramwajowej przy ul. Popioły w Rudzie Pabianickiej (zlikwidowano ją 24 lipca 1996)[69];
- wmurowanie (21 lipca) aktu erekcyjnego pod budowę Państwowego Domu Towarowego „Uniwersal ”przy pl. Niepodległości 4 (obecnie Centrum Handlowe Unicity)[70]; otwarty 30 września 1966, był w Łodzi pierwszym wielkim domem handlowym (powierzchnia ok. 10 000 m²) i pierwszym budynkiem z ruchomymi schodami;
- uruchomienie (w lipcu) pierwszej hali montażowej Fabryki Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej „Elta” przy ul. Aleksandrowskiej 67/93 (obecnie ABB Elta Spółka z o.o.); kolejne hale uruchomiono w 1963, a budowę całej fabryki zakończono w 1964 r.
- ukończenie (w sierpniu) budowy ronda Titowa (ob. rondo Lotników Lwowskich);
- otwarcie (17 września) pierwszego w Polsce Domu Sprzedaży Wysyłkowej przy ul. Limanowskiego 166, urządzonego na wzór lipskiego DSW;