WIGILIA I BOŻE NARODZENIE II

[madohora]

Dziedzictwo kolęd jest wciąż żywe w obu językach. Stanowi jedną z nici łączących społeczność polską i ukraińską z tradycją i ze sobą nawzajem.

[madohora]

Nadszedł nerwowo wyczekiwany czas rozwiązywania świątecznych zagadek i towarzyskich szarad nad śledziem i/lub szampanem. Szczególnie zaś tych, których nie unikniemy, bo przynajmniej raz do roku spotkać się musimy. W takim razie pokażę wam, jak je rozwiązujemy we własnym gronie i spróbujcie wyciągnąć jakieś konstruktywne wnioski dla siebie.

[madohora]

Po całym tym zamieszaniu Zygmunt wrócił co prawda na łono pierwszej rodziny, posypał się od stóp do głów popiołem i przywdział worek pokutny, jednakże już nigdy między siostrami nie zapanował pokój. A kiedy podczas pasterki padają słowa o wybaczaniu oraz przekazywaniu sobie znaku pokoju, one nigdy nawet nie patrzą w swoją stronę. Oczywiście czarującego Zygmusia separujemy przy posiłku od wszelkich innych blondynek. Chyba że jest nią farbowana stryjenka z Lublina, która ma bronchit oraz jest przygarbioną, żarłoczną staruszką.

[madohora]

Skoro już mowa o ubraniach, to rada ostatnia – nie wyrywajmy się ze zbyt drogą garderobą, bo może to się dla nas skończyć tak jak dla kuzyna Jurka. Przedostatnie święta spędzał on z nami, czyli między innymi – ze swą świeżo rozwiedzioną żoną, Wiolą. I już w nowym roku kuzynka Wiola założyła mu sprawę o podniesienie alimentów! Bo w czasie wieczerzy dostrzegła na nim garnitur od Bossa oraz buty od Armaniego. Na nic się zdały tłumaczenia, że to ciuchy odziedziczone po zmarłym przyjacielu. Zdjęcia ze świąt okazały się trafionym dowodem w sądzie. Ostatnie Boże Narodzenie Jurek spędził więc w ciasnych butach swego ojca, czyli dziadka Wacława, oraz garniturze z chińskiego centrum handlowego, który pofarbował mu koszulę.

[madohora]

Odpowiedź na postawione pytania wielu Czytelnikom może wydawać się oczywista. Nie chodzi o nikogo innego, jak o św. Franciszka z Asyżu. On to chciał, aby w dniu świętowania Bożego Narodzenia cały świat był pełen radości, aby bogaci karmili do syta ubogich i głodnych, a wołom i osłom by dawano więcej niż zwykle obroku i siana, aby wszyscy ludzie i całe stworzenie zjednoczyli się w adoracji Jezusa i jego rodziny. On też wymyślił szopkę i jasełka.

[madohora]

Francesco rekonstruując wydarzenia tamtej nocy, sam krańcowo ubogi, odtworzył ubóstwo tamtych narodzin. Ale czyż nie zdumiewają nas liczne wzmianki o zwierzętach? Zwierzęta, które od początku towarzyszyły człowiekowi w jego życiowej wędrówce, były również przy żłóbku Jezusa. To one, a nie ludzie znalazły się najwcześniej u nowonarodzonego Dzieciątka (wcześniej niż Pasterze czy Mędrcy). To one potrafiły ujrzeć w Nim swego Pana, co nie udało się wielu ludziom. Choć nie mówią o nich Ewangelie, nie dziwimy się, widząc woła i osła w prawie każdej szopce.

[madohora]

Zgiełk promocji jest tak duży, iż coraz trudniej przebić się z głębszą refleksją. Przestrzeń świąteczna jest coraz bardziej zanieczyszczona mnóstwem gadżetów, na pozór atrakcyjnych, ale w swej istocie – zbytecznych.

[madohora]

Życząc sobie nawzajem zdrowych, radosnych, ekologicznych Świąt Bożego Narodzenia bądźmy ambitni w swych wyborach! I prośmy św. Franciszka patrona ekologów, aby uczył nas dobroci, troski o całe stworzenie oraz wspierał w naszych staraniach by być eko.

[madohora]

Według świadectwa bardzo wczesnego, bo z wieku II (św. Justyn) Pan Jezus narodził się w grocie skalnej. Dzisiaj jeszcze można je spotkać na zboczu gór, ogrodzone na zewnątrz murem z małą bramą i oknem, gdzie wewnątrz żyje cała uboga rodzina wraz z inwentarzem. Św. Hieronim (+ ok. 420) zamieszkał na stałe w Betlejem w pobliżu groty narodzenia, gdzie założył klasztor. Pisze on, że cesarz Hadrian w wieku II na miejscu narodzenia Pańskiego wprowadził kult bożka Adonisa. To trwało ok. 180 lat. Dopiero cesarzowa św. Helena w 326 roku nad grotą Narodzenia Pana Jezusa wystawiła bazylikę. Biskup Euzebiusz z Cezarei (+ 340) pisze o tym jako pierwszy. W roku 333 opisał tę bazylikę pielgrzym z francuskiego miasta Bordeaux. Kiedy zaś świątynia uległa spaleniu, cesarz Justynian I jeszcze piękniej ją odbudował (w. VI). Pewne zmiany wprowadzili do bazyliki krzyżowcy i taką pozostała po nasze czasy.

[madohora]

Ze świętami Narodzenia Pańskiego wiąże się bardzo wiele zwyczajów:

Żłóbek. Podanie głosi, że żłóbek Pana Jezusa został już w wieku V przeniesiony z Betlejem do Rzymu i umieszczony w bazylice Matki Bożej Większej. Na tę pamiątkę co roku pasterkę odprawiano w Rzymie w tymże kościele przy żłóbku Chrystusa. Najpierw we Włoszech w uroczystość Bożego Narodzenia zaczęto wystawiać żłóbki na tle grot, dołączając do figur Świętej Rodziny aniołów i pasterzy. Jednak do rozpowszechnienia zwyczaju budowania żłóbków i szopek najbardziej przyczynił się św. Franciszek i jego synowie duchowi. Najsłynniejsze są szopki toskańskie, sycylijskie i neapolitańskie. W Polsce głośne są szopki krakowskie, prawdziwe arcydzieła sztuki ludowej. Co roku urządza się ich wystawę na Rynku Głównym w Krakowie przy pomniku Adama Mickiewicza.

[madohora]

Choinka. Zwyczaj to dawny, pochodzący jeszcze z czasów pogańskich, a rozpowszechniony zwłaszcza wśród ludów germańskich. W dniach przesilenia: zimy i nocy, kiedy to dnie stawały się coraz dłuższe, zawieszano u sufitu mieszkań gałązki: jemioły, jodły, świerku czy sosny jako symbol zwycięstwa życia nad śmiercią, dnia nad nocą, światła nad ciemnością. Kościół chętnie ten zwyczaj przejął jako zapowiedź i znak, jako typ i figurę Jezusa Chrystusa. On był dla rodzaju ludzkiego prawdziwym rajskim drzewem żywota. Na drzewie krzyża dokonał On naszego zbawienia. Na drzewku zawieszamy światła, gdyż Chrystus tak często siebie nazywał światłem. Zawieszamy na drzewku łakocie i ozdoby, aby w ten sposób przypomnieć dobrodziejstwa odkupienia. Zwyczaj ten rozpowszechnił się dzisiaj niemal na całym świecie. W święta Bożego Narodzenia wystawia się choinki w kościołach i w domach, na placach i w oknach wystawowych.

[madohora]

Opłatek jest symbolem Eucharystii, Chleba anielskiego, który w Pasterce wszyscy przyjmują. Tak więc Chrystus narodzony jednoczy wszystkich swoich wyznawców. Opłatek, być może, pochodzi od eulogiów pierwszych wieków, czyli od chlebów błogosławionych w czasie Mszy świętej, jak to jest w zwyczaju jeszcze dzisiaj u prawosławnych.

[madohora]

Święty Mikołaj po niebie chodzi
I rzemieślników do pracy godzi.
Trzeba mu dużo, dużo książeczek,
Obrazków, skrzypiec i zabaweczek,
Lalek potrzeba dziesięć tysięcy,
A znów żołnierzy to — jeszcze więcej,
A co orzechów, fig i jabłuszek,
Ile pierników, cukrów i gruszek!
A ile ciepłych chustek, płaszczyków,
Dla małych dziewcząt, grzecznych chłopczyków!
To już aniołki od sierpnia liczą
I skończyć trudno, choć codzień ćwiczą.
Święty Mikołaj chodzi po niebie,
I tak w zadumie mówi do siebie:
,,Czem ja zapłacę tych rzemieślników?
Czem wynagrodzę swych robotników?
Tu krawcy szyją igły złotemi,
Tu lalki stroją nićmi srebrnemi,
Tam mi drukują cudne książeczki,
A tu orzechy złocą z gwiazdeczki’,
Aniołki ćwiczą w mustrze żołnierzy,
Tam święta Anna sukienki mierzy;
Tu znowu szepcą aniołki zcicha,
Że tyle dzieci do mnie już wzdycha,
Źe wszystkie grzeczne, dobre, posłuszne,
Biedne, bogate, małe i słuszne.
Więc trzeba dużo, dużo wszystkiego,
A tu zapłacić niema czem tego...A
Święty Mikołaj po niebie chodzi,
A tu Piotr święty z bramy wychodzi:
,,Nie troszcz się, mówi, wszak tam na świecie
Dużo jest dzieci poczciwych przecie:
One modlitw,ą, pracą i cnotą
Dadzą nam płacę cenną i złotą,.-A
Święty Mikołaj bardzo się cieszy
I już iść w drogę wielce się śpieszy.
Ale zaczeka jeszcze dni parę,
Bo dla sierotek zapomniał miarę.
Skoro płaszczyki będą gotowe,
I wyjdą z druku książeczki nowe,
Przyjdzie tam, przyjdzie, gdzie grzeczne dziatki
Nigdy nie smucą ojca ni matki!

[madohora]

Wstawaj, wstawaj moje dziecię,
Ubieraj się już!
Wielkie gody dziś na świecie,
Święta wilja tuż!
Już aniołek stroi w niebie
Drzewko istny cud!
I jabłuszka rwie dla ciebie,
Słodziutkie jak miód!
] w niebieskim zrywa lesie
Ślicznych rzeczy rój,
Trąbki, lalki, szable niesie
Nici srebrnych zwój.
Potem z piórek swych skrzydełek
Strząsa złoty pył,
Wiesza tysiąc świecidełek
By sad śliczny był!
Bierze drzewko! Już z nim leci
Spiesz się, śpiesz co tchu!
Cieszcie się, radujcie dzieci,
Przyniesie je tu!

[madohora]

Skrzypi ziemia zaskrzepła, śnieg ją wkoło ubielą...
Skądże tyle dziś ciepła, tyle w oczach wesela?
Płoną okna jarzące, święte pieśni z ust płyną,
Stół, promienny jak słońce, aż się prosi z gościną.
Stoi drzewko zielone, strojne w barwy tęczowe,
Przy nim nieme, zdziwione, główki jasne i płowe,
Radość z oczek im świeci, z jagód jasnych i żywych,
Bo to święto jest dzieci, serc niewinnych, szczęśliwych!

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wigilia Bożego Narodzenia, wigilia świąt Bożego Narodzenia (wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także Gwiazdka) (z łaciny vigilia – czuwanie, straż; vigilare – czuwać) – w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający Boże Narodzenie, kończący okres adwentu.
Początki tej tradycji sięgają prawdopodobnie obchodów Saturnaliów w starożytnym Rzymie, gdzie rozwijało się chrześcijaństwo

[madohora]

Dzień wigilii Bożego Narodzenia bywał też przesuwany. Według tradycji ludowej (wciąż żywej np. na Kielecczyźnie), w latach, gdy 24 grudnia wypada w niedzielę, wigilia nie mogła być obchodzona, ponieważ „niedziela nie przyjmuje postu”. W takim przypadku wieczerzę wigilijną urządzano już w sobotę, a Boże Narodzenie świętowało się przez trzy dni.

[madohora]

Wigilia świąt Bożego Narodzenia nie jest świętem, ale w polskiej obyczajowości i tradycji jest, począwszy od uroczystej kolacji, dniem obchodzonym świątecznie i powszechnie uważanym za najbardziej rodzinny dzień w roku (w wielu krajach nie ma aż takiego znaczenia). Podobnie jak w Polsce, Wigilię obchodzi się na Litwie, w Czechach i na Słowacji, zazwyczaj z wieloma zapożyczeniami ze starosłowiańskiego Święta Godowego.

[madohora]

Wigilii nie ma również w Holandii i coraz częściej w Belgii, gdzie zamieniana jest na uroczyste śniadanie świąteczne w restauracji.

[madohora]

W Danii podczas Wigilii podaje się pieczoną kaczkę, a na zakończenie ryż z migdałami.

[madohora]

W Grecji od rana dzieci chodzą po kolędzie. Na każdym stole znajduje się Chleb Chrystusa – duże słodkie bochenki w różnych kształtach i z różnymi zdobieniami. Choinki po raz pierwszy pojawiły w 1833 roku. Zwyczaj przyniesiony przez króla Ottona I, króla Grecji (syn króla Bawarii). Tradycyjnym greckim zwyczajem jest ozdobiona łódź lub statek.

[madohora]

W Meksyku, gdzie święta są obchodzone w atmosferze religijnej, typowym zwyczajem jest piniata

[madohora]

W Panamie dużą uwagę przywiązuje się do świecidełek za oknem. Wieczerza wigilijna nie istnieje. W wielu domach jest to normalny dzień jak każdy inny.