Noc Świętojańska

[madohora]

Wkrótce po ślubie z Pidorką, charakter Petra ulega zmianie; staje się coraz bardziej wycofany i niemal szalony, nieustannie zaabsorbowany utratą pamięci. W końcu, po roku, w noc świętojańską, Pidorka postanawia odwiedzić czarownicę w Wąwozie Niedźwiedzim i przyprowadza ją do domu. Widząc ją, Petro przypomina sobie, co się stało, i uderza czarownicę toporem. Znika w kłębie dymu, a w drzwiach pojawia się duch Ivassa, pokryty krwią. Po Petro zostaje jedynie sterta popiołu i, ze złota, sterta odłamków. Pidorka, nagle bogata, wyrusza na pielgrzymkę i udaje się do klasztoru, a Basavriouk ponownie pojawia się we wsi.

[madohora]

[madohora]

Wersja z 1933 roku, wykonana przez London Symphony Orchestra pod dyrekcją Alberta Coatesa , posłużyła za podkład dźwiękowy dla animowanego filmu krótkometrażowego o tym samym tytule , który nakręcili na oryginalnym ekranie szpilkowym urodzeni w Rosji grawerzy Alexandre Alexeïeff i jego młoda amerykańska kochanka Claire Parker

[madohora]

Oprócz opery Musorgski napisał niewiele na orkiestrę : scherzo ( 1858 ), marsz nocny ( 1861 ), intermezzo ( 1867 ) i poemat symfoniczny ( 1867 )

[madohora]

Musorgski wykorzystywał materiał orkiestrowy kilkakrotnie: w 1872 r. w ramach III aktu (ostatecznie nigdy nieukończonej) opery Mlada , a następnie w 1880 r. jako finałowe intermezzo II aktu (wciąż niedokończonej) opery Jarmark Soroczyńskiego .

[madohora]

Wyjątkową choreografię „ Nocy na Łysej Górze” stworzył w 1983 roku Igor Moiseyev. W utworze tym muzyka Musorgskiego przeplata się z aranżacjami tradycyjnej muzyki ukraińskiej i instrumentów perkusyjnych.

[madohora]

Nazwa Mladá wywodzi się ze starożytnej opowieści, która miała miejsce przed nawróceniem Słowian na chrześcijaństwo

[madohora]

Mimo że partytura była już praktycznie ukończona, dzieło zbiorowe nigdy nie ujrzało światła dziennego.

[madohora]

Akcja rozgrywa się w IX -  X  wieku w miejscowości Retra położonej na ziemiach plemion słowiańskich nieopodal starożytnego miejsca słowiańskich Połabów , nad brzegiem Łaby

[madohora]

Uroczystości trwają w najlepsze. Młodzi z wioski szukają panny młodej lub pana młodego (tańczą). Pojawia się duch Mladej. Prowadzi Jaromira do Triglava , bezpiecznego przed czarami Moreny. Zostawiają za sobą zdesperowanego Wojsławę, biegnącego w poszukiwaniu Moreny. Mstiwoj nakazuje kontynuować świętowanie.

[madohora]

Jaromir przybywa do świątyni wieczorem. Gdy zapada noc, duchy starożytnych słowiańskich książąt przybywają, by oznajmić, że Mladá została otruta przez Wojsławę. Jaromir musi ją pomścić w zamian za to odkrycie.

[madohora]

Adaptację baletu Mladá opracował później Petipa do muzyki Minkusa . Premiera odbyła się2 grudnia 1879Rok po śmierci Guedeonowa, w Teatrze Wielkim Kamiennym w Sankt Petersburgu , odbyła się kontynuacja baletu w reżyserii Petipy.25 września 1896.

[madohora]

Kupalo je poletni ljudski praznik[navedi vir], poznan tudi pod imeni kres, kresni večer, ivanje, šentjanževo, poletni sončni obrat, poletni solsticij, ki se praznuje na večer iz 24. na 25. junija. Praznovanje kupala oziroma kresnega večera sloni na čaščenju najdaljšega dneva v letu, ki je na poletni solsticij, čeprav se dejansko zgodi že nekaj dni prej, 21. junija.

[madohora]

Poleg jurjevega je kupalo eden najbolj ohranjenih tradicionalnih praznikov ter hkrati tudi najpomembnejših praznikov v letnem ciklu. Na ta dan doseže sonce svojo najmočnejšo moč, zato predstavlja kupalo oziroma kresni večer v slovstveni folklori enega najpomembnejših praznikov. Med Slovani je praznik poznan tudi kot Ivan Kupala, v Sloveniji pa kot ivanje. Na ta dan so poznani kresovi, ki so jih prižigali na vrhu hribov, zato so temu prazniku pravili tudi zgolj »kres«. V slovenski folklori se s tem dnevom povezuje mitološki lik Kresnika, ki se v povedkah bori s Kačjo kraljico ali »krivimi kresnikami«. Kresnik je v folklori poznan tudi Hrvatom v Istri in ponekod v Dalmaciji. Na kupalo so bili poznani tudi obhodi deklet, ki so pele od hiše do hiše kresne pesmi in so bile poznane pod imeni Ladarice ali Kresnice

[madohora]

R. Katičić je na podlagi slovanskih in baltskih ljudskih pesmi rekonstruiral starejšo mitološko vsebino kupalskega praznika. Meni, da se na ta dan Jarilo spremeni v Ivana Kupala in se poroči v incestno zvezo s svojo sestro Maro. Nebeška poroka med Ivom/Ivanom in Maro naj bi se zrcalila v ljudskih pesmih. Poročna noč, ki bi se med mitičnima bitjema zgodila na kresni večer, bi povzročila, da bi se v letnem ciklu njun otrok rodil na drug ljudski praznik, pomladno enakonočje 21. marca, skupaj z rojstvom narave. N. Mikhailov je na podlagi slovenskih povedk o Kresniku postavil hipotezo, da je Kresnik kasnejša podoba nekdanjega slovanskega gromovnika Peruna. Kresnik ima namreč v povedih, ki jih je zbral iz starejših virov J. Kelemina lastnosti ubijanja s strelo, prinašanje dežja in plodnosti, preganjanje kačjega nasprotnika in letenje po zraku, kar se pripisuje tudi slovanskemu gromovniku. Iz tega je Mikhailov zaključil, da lahko povedke o borbi Kresnika s Kačjo kraljico pomenijo slovensko različico t. i. »glavnega mita«, borbe nebesnega gromovnika s htonsko kačo oziroma Peruna z Velesom.

[madohora]

[madohora]

W Rosji dzień ten nazywany jest różnie, m.in. Iwanow день, Иванщина, Ивана Купалы lub Купала na Ukrainie Ніч на Купала (Nič na Kupała) lub po prostu Купало/Купайло (Kupalo/Kupajło), na Białorusi Купалле (Kupallje). W Polsce święto to nazywa się kupała lub kupąła , ale także sobótka , nazwa ta być może wywodzi się od soboty, która była w Polsce tradycyjnym dniem niepohamowanej zabawy i kojarzona jest ze świętą śląską górą Sobótką . Polskie wianki również nawiązują do pogańskiej tradycji obchodzenia przesilenia letniego. Święto znane jest również w Bułgarii jako Iwan-den , w Serbii jako Iwan-dan , a w Słowenii jako kres .

[madohora]

Podobnie jak w przypadku wielu innych słowiańskich świąt przesilenia letniego, normy wierności i czystości zostały tymczasowo zarzucone, któremu władze kościelne sprzeciwiały się stanowczo aż do czasów nowożytnych. Typowym daniem na tym festiwalu jest dorada , a mityczny kwiat paproci był poszukiwany .

[madohora]

W słowiańskim neopogaństwie czczone są bóstwa Łada , Perun i Dana .

[madohora]

...którego uważali za boga żniw i składali mu głupie dziękczynienia i ofiary na początku żniw”.

[madohora]

„...do demonicznych pieśni, tańców, skoków i innych ohydnych rzeczy – a gdy noc mija, biegną z głośnym krzykiem do rzeki jak szaleńcy i obmywają się wodą. Gdy tylko rozlegnie się poranne wezwanie, wracają do domów i padają jak martwi od wielkiego łoskotu”.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Święto charakteryzowało się kompleksem rytuałów, wierzeń, miłości i wróżb rolniczych. W ciągu dnia dziewczęta zbierały zioła Kupały (Swietajańsk), którym przypisywano szczególne właściwości lecznicze. Część z nich pozostawiano na lekarstwo, do spożycia w jedzeniu, część (przypisywano im znaczenie ochronne) wbijano w ściany domu i stodoły, a z innych pleciono wieńce na uroczystości Kupały. Centralne miejsce w rytuałach i grach zajmowało ognisko Kupały . Ogniska Kupały prawdopodobnie uosabiały słońce i były obdarzone mocą dawania plonów i odpędzania śmierci. Przygotowania do ogniska Kupały odbywały się z wyprzedzeniem. Stare, niepotrzebne rzeczy zbierano ze wszystkich podwórek i zabierano w wybrane miejsce uroczystości (na skraj lasu, polanę, wysoki brzeg rzeki), gdzie je później palono.

[madohora]

Po przyjęciu chrześcijaństwa, Kościół połączył święto Jana Chrzciciela ze świętem Kupały, a święto zyskało podwójną nazwę: Jan Kupała, czyli Dzień Jana. Obchodzono je w nocy z 7 na 24 czerwca n.e. Tradycja Kupały na Białorusi przetrwała w niemal archaicznej formie do początku XX wieku. Obecnie istnieje jako tradycyjne święto ludowe, pozbawione obrzędów rytualnych.