Czy nie nalezy przestawic Nepomuka nieco dalej?

[fima]

Odjazd posagu i cokolu na konserwacje daje mozliwosc pewnej niewielkiej
zmiany usytuowania pomnika (juz kiedys w pewnej publikacji sugerowanej).
Pomnik wprawdzie stoi tam gdzie go ustawiono, ale obecnie jest to miejsce
kompletnie zdeprecjonowane dosunieciem powojennego bloku (moze i umyslnie) do
nieomal kraweznika Senatorskiej. Czcigodna postac stoi obsmalana wyziewami z
rur wydechowych, obtlukiwana zderzakami, irytujaca przechodniow zwezeniem
chodnika.
Sadze ze doskonale dla niego miejsce znajduje sie o ok 10 metrow dalej, na
gazonie przed palacem Mniszchow. Mniszchowie (jak zreszta przypomina o tym
monogram malzonkow M. na cokole) byli fundatorami pomnika.
Pomnik na osi ich palacu bylby o wiele lepiej eksponowany i - co wazniejsze -
lepiej chroniony przed miejskimi zagrozeniami.
Niewielka zmiana, a duzo satysfakcji dla oka i wzbogacenia krajobrazu
Senatorskiej.

[gocha115]

'Spod palcow mi to wyjales' :) Codziennie tam chodze i tez doszlam do wniosku,
ze gazon prze palacem bylby idealny. Mozna by bylo ogladac pomnik z kazdej
strony a kiedys w przyszlosci moze nawet podswietlic.
Dzieki postawieniu pomnika na linii budynkow przy senatorskiej placyk zyskalby
pewne zamkniecie i trawnik nie bylby taki pusty a wtedy nawet mozna by bylo
zrezygnowac z ogrodzenia pomnika (o ile to ktore bylo nie jest zabytkowe).
Dotychczasowe miejsce jest zbyt waskie i nawet zabranie stamtad samochodow nic
nie da.
Prosimy o godne miejsce dla Nepomuka

[tomasz.urzykowski]

Biję się z myślami. Z jednej strony - zgoda - przestawmy Nepomucena w inne,
lepsze miejsce. Dalej od samochodów, pieszych, hałasu itd. Będzie mu tam
lepiej. Z drugiej jednak strony coś się we mnie burzy.
Przestawiając rzeźbę zabieramy jej część autentyzmu, część zabytkowego waloru
jakim jest „autentyzm miejsca”. Nepomuk stoi w tu od wieków (bo raczej nie był
przesuwany) i to jest wspaniałe, że w tym mieście może być coś stałego,
niezmiennego. Tak jak studnia Gruba Kaśka w al. Solidarności. Tam też jest inne
otoczenie, a studnia - niby nigdy nic - stoi tu gdzie została zbudowana przez
Szymona Bogumiła Zuga. Oba te zabytki to takie znaki na mapie, które nie
pozwalają zagubić obrazu dawnej Warszawy. Dzięki Nepomukowi wiemy, gdzie
kończyło się ogrodzenie pałacu Mniszchów, jakiej szerokości była Senatorska
itd. (a blikami z tyłu bym się nie przejmował, nie są na tyle wartościowe, by z
ich powodu przenosić przepiękną rokokową rzeźbę). Po zmianie lokalizacji
wszystko to stracimy.
Inna sprawa - dokąd przenieść? Skoro na oś pałacu, to lokalizacja jest niezbyt
szczęśliwa. Nepomucen powinien stać przy drodze, na rozstajach, na moście, albo
nad brzegiem rzeki. To wynika z symboliki tego świętego. Przed pałacem, na
dziedzińcu będzie martwy, wyrwany z kontekstu. Słyszałem o innej lokalizacji -
na pustym trawniku przy kościele św. Antoniego. Wtedy jednak rzeźba straci
związek z pałacem, króego właściciel ją ufundował. Ona należy do północnej, a
nie południowej strony ulicy. Dlatego jestem za pozostawieniem Nepomuka w
historycznym miejscu.

zostawić gdzie jest

[erazm1]

w naszym miescie powinnismy szczególnie hołubić tradycję, skoro stoi tam o
dtylu lat, to niech stoi. A parkowanie można ograniczyć akurat w tym miejscu, w
końcu chodzi o zabytek, a więc nie nalezy rozumować według popularnej u nas
zasady jak głowa boli to ją uciąć.

Panie Tomaszu, będzie dobrze a nawet lepiej

[fima]

tomasz.urzykowski napisał:
>"...Po zmianie lokalizacji ...wszystko to stracimy... będzie martwy, wyrwany z
kontekstu..."

Chodzi o przesunięcie dużo, dużo mniejsze niż kościoła karmelitów w Alei
Solidarności lub obrócenie Pałacu Lubomirskich. Z tych zmian wszak jesteśmy
zadowoleni? Karmelitom niewiele to ujęło a pałac dał nową jakość urbanistyczną.
Tu nastąpi jeszcze ściślejsze związanie Mniszchów ze św. Nepomucenem, którym
podkreślali swe czeskie pochodzenie.
Pana argument "powinno stać gdzie było" pozwolę sobie natomiast wkrótce w
wolnej chwili wykorzystać w postulowanej innej przeprowadzce :-)
Jako stuprocentowo słuszny!

Przy okazji zamieszczam kopię artykułu z 1999 roku o patronie spowiedników.
Z artykułu wziął się niniejszy "wątek".

[tomasz.urzykowski]

Przesunięcie kościoła Karmelitów, podobnie jak przeniesienie obu pawilonów
rogatki grochowskiej - wynikało z poszerzenia ulic. Było to jedyne rozsądne
rozwiązanie, które uratowało te obiekty. Ale już przekręcenie pałacu
Lubomirskich budzi sporo wątpliwości, bo zamknęło Oś Saską. Żeby było jasne:
świat nie jest czarno-biały, a ja nie jestem z gruntu przeciwny przenoszeniu
zabytków. Uważam tylko, że taka operacja powinna mieć głębsze uzasadnienie i
być przeprowadzana tylko w sytuacjach ostatecznych. Dla drewnianych chat, czy
kościołów jest to często jedyny ratunek. A to, że św. Jan z Senatorskiej
przeszkadza komuś przechodzić chodnikiem, nie jest dla mnie żadnym argumentem.

[fidelw]

Pisałęm o tej sprawie na stronie Warszawskich Nepomuków
(www.bik.pl/tomek/nepomuk/warszawa.htm) będąc zdania, że przeniesienie
Jana przed pałac Mniszchów - na jego oś, lecz nie na gazon, tylko zostawiając
go przy Senatorskiej - będzie mniejszym złem. Chodziło mi właśnie o odtworzenie
zagubionego kontekstu i związku z pałacem. W tej chwili nikt nie kojarzy Jana z
pałacem, bo budowa paskudnego budynku poczty skutecznie go zatarła. Wydaje mi
się, że taka ingerencja byłaby, choc z bólem, dopuszczalna.

A kiedy już zburzymy obrzydliwy dom i Plac Bankowy znowu będzie trójkątny to
przeniesiemy Jana na dawne miejsce.

FIDEL
takie mam zdanie i je podzielam

POMNIK PATRONA SPOWIEDNIKÓW - 5 lat temu

[fima]

Dochodząc Senatorską do placu Bankowego, nagle znajdujemy się w wąskim
przesmyku, potrącani przez przechodniów, dociskani z jednej strony do ścian
budynku, z drugiej do jakichś zardzewiałych krat. Co to?
Wprost na chodniku, zwężonym płatnym parkingiem i metr dziesięć od
ściany poczty stoi dzieło sztuki sprzed dwustu siedemdziesięciu lat. Kute
ogrodzenie osłania czterokondygnacyjny cokół, na nim postać św. Jana
Nepomucena. Głowa świętego niknie w gałęziach na wysokości balkonu na pierwszym
piętrze bloku mieszkalnego, skąd niemal ręką do niej można sięgnąć lub
pociągnąć sznurek do prania. Cokół zaczerniony wyziewami rur wydechowych, za
kratą leżą śmieci, ale i dużo kwiatów - w kracie jest furteczka i czyjeś
pracowite ręce układają wiązanki wokół pomnika.na stopniach cokołu.
Święty Jan Nepomucen, proboszcz Św. Galla, zasłynął jako znakomity
kaznodzieja na praskim dworze królewskim, a jako wybitny prawnik, notariusz
sądu arcybiskupiego "rozstrzygał spory i uczynił wiele dobrego dla swoich
wiernych. Niebawem został również spowiednikiem królowej Zofii, ucząc ją pokory
i cierpliwości.
Pewnego dnia król zwrócił się do niego z żądaniem wyjaśnienia, z czego
spowiadała się królowa. Ponieważ ojciec Jan odmówił, został wtrącony do
więzienia. Po pewnym czasie król ponowił swoje żądanie. "Jeśli mi nie powiesz -
powiedział król - umrzesz. Ale jeśli usłuchasz, obsypię cię bogactwami i
zaszczytami". Ojciec Jan ponownie odmówił. Skazano go na tortury, a potem
utopiono w rzece. Nad miejscem, w którym utonął, ukazała się dziwna jasność.
Św. Jan Nepomucen przeszedł do historii jako męczennik za tajemnicę spowiedzi".
Jest więc patronem spowiedników, a w modlitwie do niego prosimy abyśmy z
korzyścią dla naszej duszy przystępowali do sakramentu pokuty.
W literaturze (nawet fachowej) brak opisów pomnika, można spotkać co
najwyżej zdawkowe wzmianki że owszem, taki jest, na Senatorskiej 40. Różnie
pisane jest nazwisko twórcy, którym był włoski artysta Giovanni Cieverotti.
Przewodniki błędnie zaliczają statuę do rzeźb rokokowych. Przyjdźmy w
godzinach mniejszego ruchu, popatrzmy sami.
Na czterech ścianach wyższej partii cokołu łacińskie słowa głoszą
cnoty świętego: umiarkowanie, roztropność, prawość, męstwo. Ilustrują je
płaskorzeźbione epizody z życia świętego, z nich najsugestywniej przedstawiona
końcowa scena męczeństwa: zbiry zrzucające z mostu umęczonego kapłana do
rzeki...
Niższy blok cokołu to z kolei zaszyfrowana opowieść o fundatorach
pomnika. Na jego północnej ścianie (tej przy bloku z pocztą) widnieje pozornie
beztreściowy zawijasty ornament. Dopiero po dłuższej chwili w plątaninie
barokowej kaligrafii odczytujemy inicjały J M K i ich lustrzane odbicie
połączone literą W - czyli Józef Wandalin Mniszech i jego żona z Tarłów
Konstancja. Na pozostałych ścianach cokołu umieszczono herby rodowe małżonków.
Front cokołu zdobi pęk siedmiu pawich piór pod koroną. To herb własny
Mniszchów, osiadłych w Polsce od czasów zygmuntowskich, upamiętniający siedem
lat wiernej służby czeskiego rycerza Wandalina dla cesarza Karola Wielkiego. Na
wschodniej i zachodniej ścianie cokołów Topór - herb Tarłów.
A więc figura świętego jest jedyną pozostałością z pięknego niegdyś
ogrodu pobliskiego pałacu Mniszchów, w którym dziś ma siedzibę ambasada
belgijska. Pałac miał wyjątkowo burzliwe dzieje ale pomnik trwał niewzruszenie
na swoim miejscu. Dzisiejsze jej usytuowanie jest jednak przez brak
historycznego kontekstu wręcz absurdalne. Pod banalnym blokiem piękna XVIII-
wieczna rzeźba budzi teraz tylko irytację przechodniów i parkujących kierowców
i jest po prostu narażona na zniszczenie - murszejący piaskowiec cokołu już
sypie się pod dotknięciem palca. Mało kto ma czas i cierpliwość przyjrzeć się
jej dokładniej i odczytać jej głębokie, czasem zagadkowe treści. Jest ich
więcej: dziwne przedstawienie Topora, niezwykła atencja Mniszchów dla Jana
Nepomucena (Jerzego, starszego syna Józefa Wandalina wymienia łacińska
inskrypcja na innym warszawskim pomniku świętego), sceny z życia wielkiego
spowiednika...
Zapewne najstosowniejszym miejscem dla tej pięknej figury byłby
oddalony o kilkanaście metrów gazon przed pałacem Mniszchów. Umieszczenie
pomnika na osi pałacu jest uzasadnione historycznie i warto to zrobić póki jako
tako utrzymany trawnik (będący ostatnim zachowanym elementem dziedzińca
pałacowego) nie zamieni się w parking. Przeprowadzka przywróciła by stosowną
rangę samej postaci świętego Jana i mogłaby być okazją do koniecznej i pilnej
restauracji pomnika oraz powstania obszerniejszej monografii. Polecamy to
uwadze służb konserwatorskich stolicy, może znajdą się sponsorzy. nowi
mecenasi, dziś zwani sponsorami.
Przeniesienie pomnika przed pałac Mniszchów uporządkowałoby Gdyby więc
pomnik ufundowany przez Mniszchów stanął przed pałacem Mniszchów to
uporządkowany by został jeszcze jeden fragment okolic zrekonstruowanego tak
pięknie Placu Teatralnego - a święty Jan Nepomucen zyskałby więcej
admiratorów...
_______________________
fragment kursywą wg "Żywotów Świętych Pańskich" O. Hugo Hoevera, Warmińskie
Wydawnictwo Diecezjalne 1985

[fidelw]

Czy mogę prosić o informacje o tym tekście? Chciałbym go wykorzystać i wypada
poznać autora i źródło.
Dzięki z góry

[fima]

Dalsze szczegóły w poczcie fidelw.
Pozdrowienia.

Zostawic Nepomuka!

[faun]

Fima napisala m.in.: "Niewielka zmiana, a duzo satysfakcji dla oka i
wzbogacenia krajobrazu Senatorskiej."

Przed kilkoma dniami w "Tygodniku Powszechnym" ukazal sie felieton Andrzeja
Dobosza poswiecony J. W. Gomulickiemu. Autor przypomina w nim historie sprzed
40 lat, ktora jak sadze, ostatecznie dowodzi koniecznosci zachowania figury w
historycznym miejscu. Pisze Dobosz:

"Otóż w roku 1961 J.W.G. [Juliusz Wiktor Gomulicki] stał się członkiem
Warszawskiej Rady Narodowej, wchodząc oczywiście do jej Komisji Kultury. Nie
zamierzał w niej pełnić zaprojektowanej dlań roli dekoracyjnej i przystąpił do
walki o ocalenie kilku warszawskich zabytków, które ówczesne władze chciały po
prostu zniszczyć.
Wśród nich był wystawiony w roku 1731 przed pałacem Józefa Mniszcha na ulicy
Senatorskiej posąg św. Jana Nepomucena Męczennika. Na miejscu zburzonego w
czasie wojny pałacu wystawiono budynek mieszczący na parterze urząd pocztowy.
Święty Męczennik w bliskim sąsiedztwie placu wówczas Feliksa Dzierżyńskiego
drażnił towarzyszy. Postanowiono go przenieść na dziedziniec jednego z
kościołów. Nawet argumenty konserwatora, że kamienna figura nie przetrwa
przeprowadzki, były lekceważone. Zajmując się tą sprawą, chcąc swoim zwyczajem
wiedzieć wszystko o świętym, zajrzał do “Słownika Ikonografii
Chrześcijańskiej”. Okazało się, że jednym z jego atrybutów była “zapieczętowana
koperta”. Pozwoliło to J.W.G. zwrócić na posiedzeniu komisji uwagę, jak
łapczywym kąskiem dla wrogiej propagandy byłoby usunięcie sprzed gmachu poczty
patrona tajemnicy pocztowej. Statua ocalała. (...)

[fima]

Protest Gomulickiego przeciwko przenoszeniu pomnika był słuszny, ponieważ
dotyczył przeprowadzki w przypadkowe miejsce, zapewnie oddalone i "na
dziedziniec jednego z kościołów", podczas gdy Nepomuk zazwyczaj stoi przy
drodze. Można więc uznać, że J.W.G. działał przede wszystkim o pozostawienie
pomnika w pejzażu Senatorskiej.

Tu zaś mówiliśmy o
- pozostawieniu nadal przy swojej drodze (tj. ul.Senatorskiej),
- co więcej: na osi pałacu fundatorów
- i w ogóle o nieomal niezauważalnym przesunięciu o ok. 10 m.
Jest tam drzewo, więc nadal stałby przy drzewie, jest trawnik - więc miałby
ekspozycję jak inny warszawski Św. Jan Nepomucen wystawiony też przez Mniszchów.
Sądzę, że sami fundatorzy byliby tą zmianą zachwyceni.
A zresztą co tam byli właściciele mają do gadania...

Odpowiadasz na :
faun napisał:

> Fima napisala m.in.: "Niewielka zmiana, a duzo satysfakcji dla oka i
> wzbogacenia krajobrazu Senatorskiej."
>
> Przed kilkoma dniami w "Tygodniku Powszechnym" ukazal sie felieton Andrzeja
> Dobosza poswiecony J. W. Gomulickiemu. Autor przypomina w nim historie sprzed
> 40 lat, ktora jak sadze, ostatecznie dowodzi koniecznosci zachowania figury w
> historycznym miejscu.

[lmalczewski]

Jestem przeciwny przestawianiu gdziekolwiek pomnika św. Nepomucenta. W
Warszawie rózne obiekty tak często zmieniają swoje miejsce położenia, że to
naprawdę ewenement, że ten pomnik stoi cały czas w tym samym miejscu. W dodatku
jest to świetny punkt orietnacyjny dla miłośników starych map. Niech go
zostawią w spokoju. Na osi pałacu mogą wystawić jakąś ładną bramę albo
fontannę. Poza tym od kiedy to Nepomuki stawiano na pałacowych dziedzińcach?
Jest wiele innych lepszych rzeczy o których można dyskutować. Przykładowo
koszmarna reklama parkingu na Placu Krasińskich. Dlaczego jej nikt nie chce
przestawić???

Nepomuk zostaje, pozbyc sie szyldu

[faun]

Imalczewski napisal: "Jest wiele innych lepszych rzeczy o których można
dyskutować. Przykładowo koszmarna reklama parkingu na Placu Krasińskich.
Dlaczego jej nikt nie chce przestawić???"

- No wlasnie, oto jest pytanie! Rozmawiamy o Marcpolu na Forum, irytujemy sie
bezskutecznie od dluuugich miesiecy, a ta zgroza estetyczna trwa w najlepsze.
Nie moge pojac, czy naprawde zadnego urzednika nie bola oczy?!

[tomasz.urzykowski]

Ja też jestem przeciwny przesuwaniu Nepomuka. To jest jego historyczne miejsce
i zmienianie go, to zabieranie rzeźbie części jej autentyzmu (o autentyzmie
zabytków pisał przed laty - jeśli się nie mylę w „Ochonie Zabytków”
lub „Biuletynie Historii Sztuki” - prof. Olgierd Czerner. Jego zdaniem,
autentyzm miejsca jest równie ważny jak autentyzm formy, materiału, czy
funkcji). Pomysł przesunięcia Nepomuka przed pałac jest pozbawiony sensu.
Przecież on nigdy tam nie stał. Rzeźby św. Jana nie były stawiane na osi
pałaców. Św. Jan był patronem czegoś innego. A komu za ciasno przechodzić przy
figurze w obecnym miejscu, niech lepiej zmieni trasę.

[roody102]

Po na myśle dałem się przekonać - też mi się podobał pomysł postawienie go na
osi pałacu, ale argumenty przeciwko są rzeczywiście ważkie. Myślę, że lepszym
rozwiązaniem jest pozostawienie go tam, gdzie jest i likwidacja tych kilku
miejsc parkingowych koło niego (czyli, niestety, słupki na krawężniku, ale to
już nasze realia) - wtedy między ulicą a pomnikiem będzie trochę miejsca do
przechodzenia. Bo rzeczywiście tak, jak to wyglądało do tej pory, to nie ma
żadnego sensu - w śroku parkingu.

A co z ołowianą tabliczką z cokołu? Zapadła już dezycja o tym, czy wróci na
miejsce? Powtórzę też swój pomysł z listu do Stołecznej: w cokole można by
dodać coś od naszego pokolenia, może nie na ołowianej tabliczce, ale jakiś ślad
po remoncie zostawić.