pociąg do łomianek

[esscort]

Przed wojną do lomianek (Palmir?) jeździła kolejka. Mam pytanie o przebieg
jej trasy. Kiedy kolejka zostala zlikwidowana?

[sqh]

Linia kolejowa została uruchomiona w 1929 roku i prowadziła z Dworca
Gdańskiego, wzdłuż ul. Marymonckiej, do filii Składnicy Amunicyjnej nr 1 w
Palmirach. Składnica nie znajdowała się oczywiście w samej wsi, ale w Puszczy
Kampinoskiej, zatem za Palmirami tory skręcały o 90 stopni w lewo i biegły w
las, równolegle do wojskowej, dwupasmowej drogi, osłoniętej przed obserwacją z
powietrza sieciami maskującymi, rozpiętymi na drzewach. W lesie rozczapierzały
się na kilkanaście bocznic, wzdłuż których usytuowane były prochownie.

Na mapie Warszawskiego Węzła Kolejowego z 1939 widziałem niezrealizowany
projekt przedłużenia linii przez nowy most na Wiśle do Nowego Dworu.

We wrześniu 1939 Wojsko Polskie chciało utrzymać Palmiry jako magazyn amunicji
dla walczących Modlina i Warszawy. Nie udało się to - część zapasów zdołano
ewakuować (zapewne użyto w tym celu kolejki), część trzeba było wysadzić.

Niemcy, organizując miejsce straceń, starali się, by nikt nie natrafił na ich
ślad i to chyba właśnie oni rozebrali tory. Może się mylę, ale na powojennych
mapach kolejowych nie widziałem już tej linii.

[sloggi]

Tory w Łomiankach biegły wzdłuż Kolejowej i Lercha.
W Dziekanowie Leśnym jest po tym śladzie droga lasem do Sadowej i miejsce po
stacji. W roku 1937 były 4 pociągi pasażerskie dziennie do Łomianek. Gdzieś w
rodzinnym albumie u krewnej jest zdjęcie jej ojca w samochodzie stojacego na
przejeździe kolejowym w Burakowie.

[ryszard.maczewski]

sloggi napisał:

> Tory w Łomiankach biegły wzdłuż Kolejowej i Lercha.

A w Warszawie linia zaczynała się w okolicach wiaduktu przy rondzie Radka
biegła mniej więcej równolegle do obecnej Popiełuszki, potem mniej więcej
pokrywała się z przebiegiem Broniewskiego, skąd skręcała w Braci Załuskich -
wytyczonych w miejscu torowiska - mijała fragment fortyfikacji carskich
(istniejący do dzisiaj) - tutaj też była bocznica do zakładów PZInż - obecnie
hala remontowa ZTM i na wysokości serka bielańskiego dochodziła do
Marymonckiej. Mimo znacznego pomniejszenia zdjęć dosyć dobrze widać przebieg
trasy na fotoplanie 1935 www.misie.waw.pl/warszawa/fotoplan/przeglad.htm

A propos PZInż - czy ktoś coś wie więcej na temat tej hali? Ciekawe jest to że
bocznica jest tak zbudowana żeby była dobra komunikacja nie z dworcem Gdańskim
a właśnie z Łomiankami - a może Palmirami?

[sqh]

> A propos PZInż - czy ktoś coś wie więcej na temat tej hali? Ciekawe jest to
że
> bocznica jest tak zbudowana żeby była dobra komunikacja nie z dworcem
Gdańskim
> a właśnie z Łomiankami - a może Palmirami?

Coś w tym może być! PZInż. nie produkowały wprawdzie amunicji jako takiej, ale
nic nie stało na przeszkodzie, żeby w tak dobrze strzeżonym miejscu jak Palmiry
przechowywać np. prototypy uzbrojenia - testowano je w Centrum Badań
Balistycznych w Zielonce, ale równiez na poligonie w Modlinie. Działanie np.
moździerzy sprawdzano na rozsadzonym jeszcze w 1915 roku forcie VI w Puszczy
Kampinoskiej.

Z Palmir do Modlina niedaleko, a linia kolejowa mniej rzuca się w oczy niż
magistrala przez Działdowo do Gdańska, na której mozna było obserwować z
pociągów, jaki sprzęt się rozładowuje lub załadowuje na stacji w Modlinie.

[sqh]

sloggi napisał:

> W roku 1937 były 4 pociągi pasażerskie dziennie do Łomianek.

To ja dodam, że w ostatnim przed wojną rozkładzie jazdy PKP ta linia w ogóle
nie figuruje. Rozkład ten wprowadzono 15 maja, a więc już po zarządzeniu
częściowej mobilizacji alarmowej i pierwszych przerzutach brygad i dywizji pod
granicę - może tę linię "zarekwirowało" wówczas Wojsko Polskie?

Pytanie do sqh

[rajrad]

W wątku nr 63 poruszyłem sprawę Palmir sprzed 1939r. W związku z tym mam do
pytanie. Czy składnica amunicji w Palmirach skladała się z kilku-kilkunastu
budynków rozmieszczonych wzdłuż torów kolejowych czy też był to jeden obiekt?
Czy wiadomo też coś na temat wysadzenia tych objektów po 22 września? Aha i
jeszcze gdzie znajdował się fort, o którym piszesz, że słuzył do testowania
amunicji?
Pozdrawiam

[sqh]

Istotnie, Twój wątek jakoś uszedł mojej uwadze.

Ja również nie widziałem żadnych oryginalnych planów składnicy amunicyjnej w
Palmirach, ale przez analogię (trochę przedwojennych prochowni zachowało się w
dobrym stanie do dziś) i przez to, co widać, gdy rozejrzy się po lesie wokół
cmentarza, skłaniam się do wariantu z wieloma magazynami połozonymi wzdłuż
każdej bocznicy. Na pewno nie był to jeden długi budynek, bo względy
bezpieczeństwa nie pozwalałyby na to. Każda prochownia była
niewielkim,żelbetowym budynkiem, rzecz jasna bez instalacji elektrycznej,
otoczonym wałem ziemnym, sięgającym po strop (albo w ogóle wybudowana w
naturalnym lub sztucznym zagłębieniu terenowym) - tak, że gdyby nawet eksplozja
rozerwała ściany, cała fala uderzeniowa poszłaby pionowo w górę.

O wysadzeniu prochowni nie wiem nic ponad to, co można znaleźć w ogólnie
dostępnej literaturze - nie dotarłem ani do świadków, ani do dokumentów.

Fort VI, na którym testowano prototypy broni (a raczej to, co z niego zostało),
znajduje się między miejscowościami Czosnów a Cybulice, na południe od
jednostki wojskowej - nie mam w tej chwili przed oczami mapy i ciężko jest mi
jego położenie dokładnie sprecyzować.

[ryszard.maczewski]

sqh napisał:


> Ja również nie widziałem żadnych oryginalnych planów składnicy amunicyjnej w
> Palmirach, ale przez analogię (trochę przedwojennych prochowni zachowało się
> w dobrym stanie do dziś) i przez to, co widać, gdy rozejrzy się po lesie
> wokół cmentarza, skłaniam się do wariantu z wieloma magazynami połozonymi
> wzdłuż każdej bocznicy.

Przez analogię można też dorzucić prochownie na Żoliborzu. Zajmowały one duży
obszar pomiędzy ulicami Krasińskiego, Suzina, Słowackiego i wspominaną juz halę
PZInż. (coś mi to wygląda na zbyt duży zbieg okoliczności: prochownie na
Żoliborzu tuż przy hali, która miała połączenie kolejowe z Palmirami........ -
a może to nie była hala PZInż.?)
Teren wygląda następująco: są to cztery małe budynki prochowni i pięć (?)
większych - każdy z nich z trzech stron otoczony jest wysokim wałem ziemnym.

[sqh]

> Przez analogię można też dorzucić prochownie na Żoliborzu. Zajmowały one duży
> obszar pomiędzy ulicami Krasińskiego, Suzina, Słowackiego i wspominaną juz
halę

O właśnie, żeby daleko nie szukać - miałem na myśli coś takiego, jak stało na
Żoliborzu.

> PZInż. (coś mi to wygląda na zbyt duży zbieg okoliczności: prochownie na
> Żoliborzu tuż przy hali, która miała połączenie kolejowe z Palmirami........ -

> a może to nie była hala PZInż.?)

A może nie? Ja myślałem, że miała ona coś wspólnego z kolejką - jakaś hala
naprawcza, albo postojowa.

Wracając zaś do map i Fortu VI - widać go zarówno na mapie 1:25 000
współczesnej (263.31 Czosnów), jak i na przedwojennej (P39 S31 I Łomna), 800 m
na wschód od m. Czeczotki i 1 km na północ od m. Małocice. O ile mi wiadomo,
ostatnie próby prowadzono na nim 6 VII 1939, gdy porównywano moc moździerza
czeskiego 220 mm i polskiego prototypu 310 mm. Być może, możdzierze przyjechały
koleją.

[rajrad]

Dziękuję za odpowiedź. Nawiązując do głównego wątku to bocznica do Palmir
została rozebrana w trakcie okupacji przez Niemców. Robotnicy leśni pracujący
przy jej rozbiórce dostawali "dni wolne" kiedy urządzano egzekucje w
Palmirach - tego typu informacje mozna wyczytać w przewodniku po Puszczy
Kampinoskiej L.Herza. Wynika z tego, że rozbiórkę linii zaczęto już w roku
1940. Jeśli chodzi o wywóz amunicji z Palmir we wrześniu 1939r to trochę
informacji mozna znaleźć w książce Obrona Warszawy 1939- dokonał tego płk. Hync.
Pozdrawiam

www.czosnow.com.pl

[sloggi]

Tam znajdują się zdjęcia ruin fortu.

[andrzejzm]

Udało mi się znaleźć w książce telefonicznej W-wy 1939,
że X Wydział Tramwajów i Autobusów Zarządu m.st.
Warszawy - Centralne Warsztaty Samochodowe Miejskie
mieścił się na Włościańskiej 52. Niestety na moich
planach z tego okresu nie ma numeracji ulic.

[ryszard.maczewski]

andrzejzm napisał:

> Udało mi się znaleźć w książce telefonicznej W-wy 1939,
> że X Wydział Tramwajów i Autobusów Zarządu m.st.
> Warszawy - Centralne Warsztaty Samochodowe Miejskie
> mieścił się na Włościańskiej 52. Niestety na moich
> planach z tego okresu nie ma numeracji ulic.

Strzał w dziesiątkę! Ta działka dalej ma adres Włościańska 52 (patrz
www.neokart.pl)
Trochę szkoda, że potencjalna międzywojenna tajemnica wojskowa okazała się
miejskimi warsztatami autobusowymi :-))))

[andrzejzm]

Jak pisze Jacek Poniewierski ze Stowarzyszenia
Sympatyków Komunikacji Szynowej w swoim artykule Koleje
dojazdowe Warszawy Wczoraj - dziś - jutro
"Spółka EKD "Siła i Światło" było głównym udziałowcem
spółki "Kolej Elektryczna Warszawa - Młociny - Modlin",
która prowadziła ruch na linii: Warszawa Gdańska -
Łomianki - Palmiry i mimo przymiotnika elektryczna nigdy
nie została zelektryfikowana i przez cały okres swojego
istnienia była obsługiwaną trakcją parową."
(pełny tekst www.kolej.fz.eco.pl/kaw99/jacek.htm)
Być może stąd kolej ta na planie z Warszawy z 1938 r
oznaczona jest jako "kolejka".
Powstała w 1929 r (dwa lata po EKD) a zlikwidowana
została około 1943 r przez Niemców (www.kolej.pl/)
Nie udało mi się potwierdzić lub zaprzeczyć związków
hali na Marymoncie z PZInż, aczkolwiek np. w książce
telefonicznej Warszawa 1939 nie ma żadnej filii PZInż w
tym rejonie.

[lol21ndm]

Przy okazji tego watku... kiedys, we wczesnej mlodosci interesowalam sie
historia fortyfikacji Nowego Dworu Maz. Czesto spotykalam sie z legenda, ze
bylo kiedys podziemne polaczenie do Warszawy (Cytadela) z Modlina (ponoc nawet
bieglo pod Wisla). Ponoc bylo ono z czasow carskich... i ktos nawet opowiadal,
ze bylo na tyle szerokie, ze mozna bylo furmanka jechac...
Czytajac ten watek pomyslalam, ze moze wlasnie stad wziela sie legenda... ktos
mozliwosc przejechania kolejka pol drogi do Nowiaka "ubogacil" troszeczke...
Moze ktos cos wie na ten temat?

[roody102]

Takie połączenie było na pewno między Cytadelą a Fortem Skolimowskiego w Praku
Żeromskiego. Domyślam się, że i inne najbliższe forty mogły mieć coś takiego.
Ale do Modlina? To chyba niemożliwe...

[lol21ndm]

O, to ciekawe! Gdzie mozna znalezc wiecej info na temat "polaczen", o ktorych
piszesz? (Z gory dziekuje!)

[sqh]

Poterna z Cytadeli nie prowadziła do fortu Sokolnickiego/Siergieja w Parku
Żeromskiego, lecz do Fortu Haukego-Bosaka/Gieorgija, stojącego mniej-więcej w
miejscu dzisiejszego Placu Inwalidów. Fort został rozebrany po I wojnie w
związku z regulacją wspomnianego Placu, ale poterna przetrwała - wejście do
niej mieści się w fosie Cytadeli, jest częściowo zamurowane, a częściowo
zakratowane, więc można zajrzeć do środka. Poterna biegnie prosto i kończy się
zawałem ziemnym. Może się to wydać śmieszne, ale próby udostępnienia jej do
zwiedzania rozbijają się o roszczenia właścicieli gruntów położonych na
powierzchni ziemi...

[tongpu999]

Tych tuneli prowadzących z cytadeli jest o wiele więcej.Na pewno mozna
pozwiedzać tunele wychodzące z portu który mieści się w parku Traugutta,mają
podobno kilka poziomów,na zwiedzanie trzeba się umówić z panem który się
opiekuje tymi tunelami.Podobno niektóre prowadzą aż na starówkę i po drugą
stronę Wisły.

[hiuppo]

Owszem tak, kolejka taka istniala.
Powiem szczerze ze jako zupelnie nowy mieszkaniec Lomianek tez zafascynowany
bylem ulica Kolejowa w miescie bez kolei.
Tak czy siak - na stronie BIURA GEODETY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO
www.bgwm.pl/mapy_dawne.htm znalazlem kilka starych map. na ktorych jest
zaznaczony przebieg tej linii kolejowej.

Pozdrowki,
H.