Cerkiewne „pamiątki”

[andrzej_b2]

Andrzej Gołoński dobudował do zachodniego skrzydła pałacu łazienkowskiego
cerkiew Św. Aleksandra Newskiego. Prowadziło do niej przeszklone przejście z
dolnej sali balowej. Nie do wiary, że przetrwała ona cały okres międzywojenny.
Nawet widać ją jeszcze na ortofotomapie 1945:
mapa1945.um.warszawa.pl/init.html
Cerkiew ta została dopiero rozebrana w...1948 r. Pawilon, w którym mieszczą
się dziś kasy pałacowe i zachodni łącznik galeriowy są zapewne „pamiątkami” po
tej świątyni.
Co w niej mieściło się w Polsce Niepodległej?
Pozdrawiam

[jokerka1]

Ciekawa sprawa, nie spotkałam się z tym nigdzie do tej pory, bądź
przeoczyłam ten fakt, też chętnie dowiem się czegoś na ten temat.
Link to chyba taki miał być: tiny.pl/1lt9 :-)

[erazm1]

to pytanie do eksperta... zatem czekamy

[ryszard.maczewski]

"Po traktacie ryskim [1921] większość przedmiotów sztuki zrabowanych w
Łazienkach wróciła na swe miejsca. Wkrótce przystąpiono do remontu pałacu,
podczas którego usunięto przeróbki z czasów rosyjskich. Pozostawiono jednak
cerkiew, zamienioną teraz na kaplicę obrządku rzymskokatolickiego."

M. Kwiatkowski, "Wielka księga Łazienek" str. 170

Były zatem dwie kaplice rz.kat.jednocześnie

[fima]

"W latach 1921-1922 zrekonstruowano również dawną stanisławowską
kaplicę [w samym pałacu] , czyniąc niestety pomyłkijeśli chodzi o
koloryt stiuków" - Marek Kwiatkowski "Łazienki" PWN 1972.

[andrzej_b2]

fima napisała:

> "W latach 1921-1922 zrekonstruowano również dawną stanisławowską
> kaplicę [w samym pałacu] , czyniąc niestety pomyłkijeśli chodzi o
> koloryt stiuków" - Marek Kwiatkowski "Łazienki" PWN 1972.

Dla jasności, nie chodzi mi o kaplicę stanisławowską z 1793, powstałą z części
d. łazienki Lubomirskiego, a o cerkiew, jako pawilon zewnętrzny, której
fundatorem był Mikołaj I. Nie natknąłem się jak dotąd na jakąś ikonografię tego
obiektu poza tym, co uwidacznia „rysunek pomiarowy pałacu z 1851 r.” (Muz. Nar.
w W-wie, Rys. Pol. nr 3128).
foto3.m.onet.pl/_m/72cb428575d0e3053b275a188bf351ef,21,19,0.jpg
i co napisał P. Paszkiewicz "Pod berłem Romanowów (1991)".
Może ktoś z Kolegów zna jeszcze jakiś inny trop?
Pozdrawiam

dawna cerkiew

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Może ktoś z Kolegów zna jeszcze jakiś inny trop?

Widok z lotu ptaka:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac.jpg
Widok poprzez drzewa:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac_08.jpg

[kester]

Zdjęcie cerkwii w pałacu łazienkowskim jest w Wilekiej Księdze
Łazienek Kwiatkowskiego na str. 158...

[ryszard.maczewski]

kester napisał:

> Zdjęcie cerkwii w pałacu łazienkowskim jest w Wielkiej Księdze
> Łazienek Kwiatkowskiego na str. 158...

a wygląda ono tak:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac_09.jpg

[ryszard.maczewski]

fima napisała:

> "W latach 1921-1922 zrekonstruowano również dawną stanisławowską
> kaplicę [w samym pałacu] , czyniąc niestety pomyłki jeśli chodzi o
> koloryt stiuków" - Marek Kwiatkowski "Łazienki" PWN 1972.

Z tym że warto zwrócić uwagę, że to nie znaczy, że w pałacu wcześniej znajdowały
się dwie cerkwie.
"W związku z wybudowaniem cerkwi [w 1846] zniszczeniu uległa dawna kaplica
królewska w pałacu, którą przedzielono stropem na dwa pomieszczenia." "Wielka
księga Łazienek" str. 158.

Można przypuszczać, że kaplica w pałacu była raczej "zabytkowym wnętrzem",
natomiast liturgia była odprawiana w dawnej cerkwi Gołońskiego.

Cerkiew Łazienkowska?

[andrzej_b2]

Wśród zdjęć IS PAN jest jedno oto takie:
www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm
Czy jest możliwe, żeby przedstawiało ono cerkiew przy Pałacu Łazienkowskim?
Byłoby to jedyne jak dotąd zdjęcie od strony północnej.
Pozdrawiam

Pałac w Natolinie

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Wśród zdjęć IS PAN jest jedno oto takie:
> <a
href="www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm"
target="_blank">www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm</a>
> Czy jest możliwe, żeby przedstawiało ono cerkiew przy Pałacu Łazienkowskim?

Nie, ponieważ jest to pałac w Natolinie.
pl.wikipedia.org/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_pa%C5%82acowo-parkowy_w_Natolinie

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > Wśród zdjęć IS PAN jest jedno oto takie:
> > <a
> href="
href="www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm""
target="_blank">www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm"
> target="_blank">www.tonz.org.pl/Galerie/Galeria_W/pages/W_Warszawa,%20IS%20
> PAN%20B0000009272,%20fot.%20Jaworski,%201922.htm</a>
> > Czy jest możliwe, żeby przedstawiało ono cerkiew przy Pałacu Łazienkowskim?
>
> Nie, ponieważ jest to pałac w Natolinie

To szkoda! W ten sposób chyba nie możemy mieć złudzeń, że zachował się jakiś
widok zewnętrzny obiektu, zbliżenie, fragment wnętrza, czy detal. Nie przetrwało
dla nas nic więcej poza dość niewyraźnym widokiem kopuły, zasłoniętym przez
pawilon zachodni Pałacu. Dziwne to wszystko, bowiem cerkiew była rozebrana
najpóźniej ze wszystkich jej siostrzyc, bo w 1948 r. Czyżby nikt z historyków
sztuki nie utrwalił nawet jej agonalnego stanu przed zagładą?. Mówi się dziś, że
nie pasowała, psuła symetrię, ale międzywojenni burzyciele oszczędzili ją,
widocznie były jakieś poważne powody, przecież nie polityczne?. Na setkach zdjęć
z lat 20-30-tych zawsze Pałac jest tak pokazywany, że fragment z cerkwią
przesłania zieleń, bądź obraz przedstawiany jest bez skrzydła zachodniego. Tylko
tyle pozostało nam, a szkoda, gdyż cerkiew to dzieło nie byle kogo, bo samego
Gołońskiego.
www.warszawa1939.pl/pokaz_osoba_obiekty.php?osoba_id=188Pozdrawiam

Zdjęcia historyczne

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> To szkoda! W ten sposób chyba nie możemy mieć złudzeń, że zachował
> się jakiś widok zewnętrzny obiektu, zbliżenie, fragment wnętrza,
> czy detal. Nie przetrwało dla nas nic więcej poza dość niewyraźnym
> widokiem kopuły, zasłoniętym przez pawilon zachodni Pałacu. Dziwne
> to wszystko, bowiem cerkiew była rozebrana najpóźniej ze wszystkich
> jej siostrzyc, bo w 1948 r. Czyżby nikt z historyków sztuki nie
> utrwalił nawet jej agonalnego stanu przed zagładą?. Mówi się dziś,
> że nie pasowała, psuła symetrię, ale międzywojenni burzyciele
> oszczędzili ją, widocznie były jakieś poważne powody, przecież nie
> polityczne?. Na setkach zdjęć z lat 20-30-tych zawsze Pałac jest
> tak pokazywany, że fragment z cerkwią przesłania zieleń,
> bądź obraz przedstawiany jest bez skrzydła zachodniego. Tylko
> tyle pozostało nam, a szkoda, gdyż cerkiew to dzieło nie byle kogo,
> bo samego Gołońskiego.

Aż tak źle nie jest, dwa tygodnie temu w ramach tego wątku, kester podał źródło
gdzie można znaleźć zdjęcie cerkwi z zewnątrz, a ja potem podałem link do skanu
tego zdjęcia. Widać z jakiś powodów nie udało Ci się przeczytać tych listów -
dlatego też ponownie podaję link do zdjęcia cerkwi wykonanego około 1880 r.:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac_09.jpg
W tej samej książce ("Wielka księga Łazienek") na stronie 183 znajduje się
zdjęcie cerkwi z okresu prowadzenia prac rozbiórkowych.

Podejrzewam także, że wykonanie kwerendy dotyczącej ikonografii cerkwi przy
Pałacu na Wyspie w takich instytucjach jak: Muzeum Historyczne, Wojewódzki Urząd
Ochrony Zabytków, Instytut Sztuki PAN, Muzeum Narodowe, Archiwum Państwowe m.st.
Warszawy przyniosłoby dość bogaty zestaw zdjęć ukazujących cerkiew w różnych
etapach jej istnienia.

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > To szkoda! W ten sposób chyba nie możemy mieć złudzeń, że
zachował
> > się jakiś widok zewnętrzny obiektu, zbliżenie, fragment wnętrza,
> > czy detal. Nie przetrwało dla nas nic więcej poza dość
niewyraźnym
> > widokiem kopuły, zasłoniętym przez pawilon zachodni Pałacu.
Dziwne
> > to wszystko, bowiem cerkiew była rozebrana najpóźniej ze
wszystkich
> > jej siostrzyc, bo w 1948 r. Czyżby nikt z historyków sztuki nie
> > utrwalił nawet jej agonalnego stanu przed zagładą?. Mówi się
dziś,
> > że nie pasowała, psuła symetrię, ale międzywojenni burzyciele
> > oszczędzili ją, widocznie były jakieś poważne powody, przecież
nie
> > polityczne?. Na setkach zdjęć z lat 20-30-tych zawsze Pałac jest
> > tak pokazywany, że fragment z cerkwią przesłania zieleń,
> > bądź obraz przedstawiany jest bez skrzydła zachodniego. Tylko
> > tyle pozostało nam, a szkoda, gdyż cerkiew to dzieło nie byle
kogo,
> > bo samego Gołońskiego.
>
> Aż tak źle nie jest, dwa tygodnie temu w ramach tego wątku, kester
podał źródło
> gdzie można znaleźć zdjęcie cerkwi z zewnątrz, a ja potem podałem
link do skanu
> tego zdjęcia. Widać z jakiś powodów nie udało Ci się przeczytać
tych listów -
> dlatego też ponownie podaję link do zdjęcia cerkwi wykonanego
około 1880 r.:
> www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac_09.jpg
> W tej samej książce ("Wielka księga Łazienek") na stronie 183
znajduje się
> zdjęcie cerkwi z okresu prowadzenia prac rozbiórkowych.
>
> Podejrzewam także, że wykonanie kwerendy dotyczącej ikonografii
cerkwi przy
> Pałacu na Wyspie w takich instytucjach jak: Muzeum Historyczne,
Wojewódzki Urzą
> d
> Ochrony Zabytków, Instytut Sztuki PAN, Muzeum Narodowe, Archiwum
Państwowe m.st
> .
> Warszawy przyniosłoby dość bogaty zestaw zdjęć ukazujących cerkiew
w różnych
> etapach jej istnienia.

Zmiana formy dyskusji na >ad personam< świadczy o wyczerpaniu się
tematu.
Pozdrawiam

Cerkiew na starej fotografii

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> > > To szkoda! W ten sposób chyba nie możemy mieć złudzeń, że
> > > zachował się jakiś widok zewnętrzny obiektu, zbliżenie,
> > > fragment wnętrza, czy detal. Nie przetrwało dla nas nic więcej
> > > poza dość niewyraźnym widokiem kopuły, zasłoniętym przez
> > > pawilon zachodni Pałacu. Dziwne to wszystko, bowiem cerkiew
> > > była rozebrana najpóźniej ze wszystkich jej siostrzyc, bo w
> > > 1948 r. Czyżby nikt z historyków sztuki nie utrwalił nawet jej
> > > agonalnego stanu przed zagładą?.

> ryszard.maczewski napisał:

> > [...] Podejrzewam także, że wykonanie kwerendy dotyczącej ikonografii
> > cerkwi przy Pałacu na Wyspie w takich instytucjach jak: Muzeum
> > Historyczne, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, Instytut Sztuki
> > PAN, Muzeum Narodowe, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy
> > przyniosłoby dość bogaty zestaw zdjęć ukazujących cerkiew
> > w różnych etapach jej istnienia.

I faktycznie - będąc dzisiaj w IS PAN zajrzałem do teczek zawierającymi zdjęcia
Łazienek. Znajduje się wśród nich kilka zdjęć północnej elewacji pałacu, ale tak
wykonanych, żeby budynek cerkwi było widać w całości. Natrafiłem na następujące
zdjęcia:
- z 1900 r. (bez danych autora)
- z około 1925 wykonane przez H. Poddębskiego,
- niedatowane wykonane przez L. Sempolińskiego,
- chyba niedatowane (nie zapisałem sobie) wykonane przez Kocha.

Ponadto znalazłem bardzo interesujące zdjęcie Z. Chomętowskiej sprzed 1939 r.
wykonane w bardzo podobnym ujęciu co zdjęcie dziewiętnastowieczne:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac_09.jpg
Natrafiłem także na dość ogólny rzut przyziemia pałacu wraz z rzutem cerkwi. Nie
wnosi on jednak nic nowego ponad to, co widać na zdjęciu z lotu ptaka:
www.warszawa1939.pl/zdjecia/lazienki/old/palac.jpg
Ciekawe jakie skarby skrywają pozostałe wymienione wcześniej przeze mnie
instytucje... ?

Skoro o cerkwiach już mowa...

[freemason]

To gdzie się mieściła tzw. cerkiew husarska (podobno gdzieś w
okolicach Łazienek, czyżby ul. 29 Listopada?) i jakie były jej losy
po 1915 roku?

W książce Kiryła Sokala jest nawet jej zdjęcie. Niestety bez żadnych
szczegółow topograficznych.

I last but not least: tenże Sokal pisze, że tzw. cerkiew grecka na
Podwalu 5 została po pierwszej wojnie przekazana katolikom obrządku
ukraińskiego. Wynikałoby z tego, że ci ostatni mieli w
dwudziestoleciu dwie świątynie w Warszawie (poza cerkwią bazylianów
na Miodowej). Na ile jest to informacja sprawdzona?

Pzdr.

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> To gdzie się mieściła tzw. cerkiew husarska (podobno gdzieś w
> okolicach Łazienek, czyżby ul. 29 Listopada?) i jakie były jej losy
> po 1915 roku?

Kościół na rogu Szwoleżerów i Czerniakowskiej był pierwotnie cerkwią:
pl.wikipedia.org/wiki/Parafia_%C5%9Bw._Ducha_w_Warszawie

[freemason]

Hmmm. Będę musiał sprawdzić to jeszcze raz. Wydaje mi się, że w
tekście nie chodziło o cerkiew Św. Olgi (będącą obecnie w
posiadaniu "hodurowców") przy ul. Szwoleżerów (przd 1915 r.
Ułańskiej), wyraźnie była zaznaczona nazwa "cerkow gusarska". Nazwę
Husarska nosiła przed pierwszą wojną siatową ulica 29 Listopada. Być
może chodzi więc o jakąś cerkiew wojskową, położoną przy Łazienkach,
która nie zachowała się do dzisiaj. I właśnie ciekawi mnie, co się z
nią mogło stać po 1918 roku.
Z zamieszczonej w książce Sokala ilustracji wynika, że był to
budynek wolnostojący.

Pzdr.

[andrzej_b2]

freemason napisał:

>I last but not least: tenże Sokal pisze, że tzw. cerkiew grecka na >Podwalu 5
została po pierwszej wojnie przekazana katolikom obrządku >ukraińskiego.
Wynikałoby z tego, że ci ostatni mieli w >dwudziestoleciu dwie świątynie w
Warszawie (poza cerkwią bazylianów >na Miodowej). Na ile jest to informacja
sprawdzona?

Historia wymyślona przez p. Sokala jest zupełnie niewiarygodna.
Dzieje bazylianów w Warszawie sięgają 1668, gdy obszerną parcelę hip. 500a, b, c
między Podwalem a Miodową, ze znajdującym się dworem nabył ks. Gabriel Kolenda
metropolita greckokatolicki i całej Rusi. Odtąd prawie do końca XVIII w.
mieszkali tu arcypasterze ruscy rezydujący w Warszawie. Ponieważ grunty posesji
rozciągały się aż do Miodowej znaczną część parceli od tej strony w 1761 r.. ks.
Florian Hrebnicki, arcybiskup płocki, kolejny metropolita i darował bazylianom z
przeznaczeniem na wybudowanie dla nich kościoła. Jednak dopiero jego następca,
ks. Jazon Smogorzewski zamysł ten doprowadził do skutku. W następnych latach ta
obszerna parcela była dalej dzielona między kilku właścicieli, zaś plac i ogród
od strony Podwala (późn.o nr 15) nabył rząd Królestwa Polskiego i wystawił
ozdobny pałac dla wojewody mazowieckiego. Od r.1824 r. mieszkali w nim
arcybiskupi warszawscy (m in. J.P. Woronicz), a po 1860 był siedzibą cyrkułu
carskiej policji. W latach 1916-38 pod nr 16 mieściło się Muzeum Narodowe.

Na podstawie Sobieszczański F.M. Warszawa. Wybór publikacji; Szwankowski E.
Ulice i place Warszawy.
Pozdrawiam

Ps. przy okazji zauważyłem, że do Atlasu Dawnej Architektury Ulic..., tom 11, na
s. 199 wkradł się chochlik drukarski. Oczywiście nie chodziło „F.
Chlebnickiego”, tylko o „F. Hrebnickiego”.

[andrzej_b2]

Sorry, powinno być: "...pod nr 15 mieściło się Muzeum Narodowe.

Miodowa 15 - pałac Bazylianów

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> W następnych latach ta obszerna parcela była dalej dzielona między > kilku
właścicieli, zaś plac i ogród od strony Podwala (późn.o nr
> 15) nabył rząd Królestwa Polskiego i wystawił ozdobny pałac dla
> wojewody mazowieckiego. Od r.1824 r. mieszkali w nim
> arcybiskupi warszawscy (m in. J.P. Woronicz), a po 1860 był
> siedzibą cyrkułu carskiej policji. W latach 1916-38 pod nr [15]
> mieściło się Muzeum Narodowe.

Prof. Kwiatkowski w Architekturze Mieszkaniowej Warszawy str. 78 przedstawia
inną wersję wydarzeń:

"Bezpośrednio przy ul. Podwale usytuowany został także pałac bazylianów (hip.
500) odnotowany w Planie Hubnera z 1733, gdzie okreslono go jako "rosyjską
kaplicę". Rzut poziomy wskazuje, że budowla zawierała bramę przelotową
prowadzącą na wydłużone podwórze, którego tylną granicę wyznaczała ul. Miodowa.
Budynek główny przy Podwalu miał krótkie skrzydła od strony podwórza [...].
Budynek istnieje do dzisiaj, jednak ze zmienionym wystrojem. Dzisiaj - to
dwupiętrowa kamienica ze środkowym ryzalitem, zwieńczonym trójkątnym naczółkiem.
[...] Kaplica usytuowana w przybudówce od strony północnej, ukryta była przed
okiem patrzącego od strony ulicy [Podwale]. Czas większej swobody religijnej
nastąpił dopiero w ostatniej ćwierci XVIII w. Siedziba bazylianów zatem musiała
odznaczać się wyglądem budowli świeckiej; nazywano ją pałacem, a nie klasztorem,
którym była w istocie."

Zdjęcia pałacu Bazylianów pod adresem:
www.warszawa1939.pl/index.php?r1=podwale_15&r3=0

Podwale 15 !! (a nie Miodowa)

[ryszard.maczewski]

Pomyłka w nagłówku poprzedniego posta - pałac Bazylianów to oczywiście Podwale 15.

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > W następnych latach ta obszerna parcela była dalej dzielona między >
> kilku
> właścicieli, zaś plac i ogród od strony Podwala (późn.o nr
> > 15) nabył rząd Królestwa Polskiego i wystawił ozdobny pałac dla
> > wojewody mazowieckiego. Od r.1824 r. mieszkali w nim
> > arcybiskupi warszawscy (m in. J.P. Woronicz), a po 1860 był
> > siedzibą cyrkułu carskiej policji. W latach 1916-38 pod nr [15]
> > mieściło się Muzeum Narodowe.
>
> Prof. Kwiatkowski w Architekturze Mieszkaniowej Warszawy str. 78 przedstawia
> inną wersję wydarzeń:
>
> "Bezpośrednio przy ul. Podwale usytuowany został także pałac bazylianów (hip.
> 500) odnotowany w Planie Hubnera z 1733, gdzie okreslono go jako "rosyjską
> kaplicę". Rzut poziomy wskazuje, że budowla zawierała bramę przelotową
> prowadzącą na wydłużone podwórze, którego tylną granicę wyznaczała ul. Miodowa.
> Budynek główny przy Podwalu miał krótkie skrzydła od strony podwórza [...].
> Budynek istnieje do dzisiaj, jednak ze zmienionym wystrojem. Dzisiaj - to
> dwupiętrowa kamienica ze środkowym ryzalitem, zwieńczonym trójkątnym naczółkiem
> .
> [...] Kaplica usytuowana w przybudówce od strony północnej, ukryta była przed
> okiem patrzącego od strony ulicy [Podwale]. Czas większej swobody religijnej
> nastąpił dopiero w ostatniej ćwierci XVIII w. Siedziba bazylianów zatem musiała
> odznaczać się wyglądem budowli świeckiej; nazywano ją pałacem, a nie klasztorem
> ,
> którym była w istocie."

Hmm... Nie piszesz, że przytoczony przez Ciebie tekst Kwiatkowskiego dotyczy
historii parceli hip. 500 a, b, c wyłącznie w czasach króla Jana III (rozdz.
III. Warszawa w czasach Jana III Sobieskiego). Może więc stanowić uzupełnienie
mojego tekstu o okres około 20 lat królowania zwycięzcy spod Wiednia. A to, że
była wewnątrz jakaś kaplica, wydaje się oczywiste, jako że trudno sobie
wyobrazić aby rezydujący tu wówczas władycy ruscy takiego obiektu "pod ręką" nie
mieli.
Nie wiem na jakiej podstawie wysnułeś wniosek, że „Prof. Kwiatkowski w
Architekturze Mieszkaniowej Warszawy str. 78 przedstawia inną wersję wydarzeń”?
Pozdrawiam

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Nie wiem na jakiej podstawie wysnułeś wniosek, że „Prof.
> Kwiatkowski w Architekturze Mieszkaniowej Warszawy str. 78
> przedstawia inną wersję wydarzeń" ?

Tylko i wyłącznie na podstawie Twojego posta.

W Twoim poście były przedstawione następujące zdarzenia:

1) Rząd Królestwa Polskiego nabył plac i ogród od strony Podwala (późn. o nr 15)
- czyli rozumiem że stało się to po 1815 roku,
2) rząd Królestwa Polskiego wzniósł ozdobny pałac dla wojewody mazowieckiego
3) w latach 1916-38 w tym budynku mieściło się Muzeum Narodowe

Profesor Kwiatkowski natomiast twierdzi, że budynek pod adresem Podwale 15
powstał przed 1733.

Tak więc według mnie mamy tutaj do czynienia z dość dużą rozbieżnością w dacie
powstania budynku przy Podwalu 15 (hip.500). Początek XVIII w. versus początek
XIX w.

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > Nie wiem na jakiej podstawie wysnułeś wniosek, że „Prof.
> > Kwiatkowski w Architekturze Mieszkaniowej Warszawy str. 78
> > przedstawia inną wersję wydarzeń" ?
>
> Tylko i wyłącznie na podstawie Twojego posta.
>
> W Twoim poście były przedstawione następujące zdarzenia:
>
> 1) Rząd Królestwa Polskiego nabył plac i ogród od strony Podwala (późn. o nr 15
> )
> - czyli rozumiem że stało się to po 1815 roku,
> 2) rząd Królestwa Polskiego wzniósł ozdobny pałac dla wojewody mazowieckiego
> 3) w latach 1916-38 w tym budynku mieściło się Muzeum Narodowe
>
> Profesor Kwiatkowski natomiast twierdzi, że budynek pod adresem Podwale 15
> powstał przed 1733.
>
> Tak więc według mnie mamy tutaj do czynienia z dość dużą rozbieżnością w dacie
> powstania budynku przy Podwalu 15 (hip.500). Początek XVIII w. versus początek
> XIX w.


Nie chcę polemizować z autorytetami, cytuję więc Sobieszczańskiego (s. 265):
„...Obszerną ma kronikę kamienica oznaczona numerami hi. 500 lit. a,b,c. Niegdyś
stanowiła jedną posiadłość , dziś zaś są tam oddzielne numera porządkowe 15, 17
i 19. Była to pierwotnie własność A. Kossobudzkiego...w.1618 dwór stojący na
wale [syn Kossobudzkiego – przyp.mój] sprzedał rodzinie Parysów, także wojewodów
mazowieckich. Ci wystawili jeszcze wspanialszy dwór i w r. 1665 sprzedali go
Aniołowi Marii Bandinelliemu....W trzy atoli lata potem Bandinelli rzeczony dwór
sprzedał za 1000 dukatów Gabrielowi Kolendzie...
...Później obszerny plac i ogród został podzielony między kilku właścicieli.
Jedną jego część nabył rząd i wystawił ozdobny pałac oznaczony nr 500 lit a
[obecnie 15], w którym mieszkał prezes województwa mazowieckiego..."

Prawdopodobnie Sobieszczański i Kwiatkowski i mówią o różnych fazach budynku
(dworu, pałacu) na Podwalu 15.
Pozdrawiam

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> ...Później obszerny plac i ogród został podzielony między kilku właścicieli.
> Jedną jego część nabył rząd i wystawił ozdobny pałac oznaczony nr 500 lit a
> [obecnie 15], w którym mieszkał prezes województwa mazowieckiego..."

Szkoda że Sobieszczański nie pisze co rozumie przez "później".
Ostatnią datą jaka pada jest rok 1668, a Ty pisałeś o rządzie Królestwa
Polskiego - co daje prawie 150 lat odległości pomiędzy kupieniem posesji przez
G. Kolendę a powstaniem Królestwa Polskiego.

pałac Bazylianów - co mówią taryfy

[kester]

A oto co mozna znaleźć w rewizjach i taryfach na temat Bazylianów:

A. Regestr Rewizyjej Gospód Miasta Starey Warszawy a. 1669
Dwory na zawalu od Pobocznej Bramy
(486) Dwór Gdański ogrodzony, nowo budują
(485) Dwór ks. metropolity suprawskiego ks. Kolendy
(Gabiel Kolendo, arcybiskup połocki, przełożony monasteru Bazylianów
w Supraślu. Mnisi przybyli do monasteru prawdopodobnie z Kijowa)

B. Rewizyja i Pomierzenie na pręty ulic warszawskich do brukowania

Miodowa
(486) Dwór Gdański
(485) Władikowski plac

C. Wymiar podatku łokciowego przedmieść Starej Warszawy – 1743

Miodowa
(485) Stajnie ks.ks. Bazylianów łokci 65 ½
Podwale
(500) Pałac i kaplica ks. ks. Bazylyjanów łokci 53 1/4

D. Spis mieszkańców i nieruchomości starej Warszawy z 1754 tzw.
Lustracja Dawidsona

Podwale –
(500) Pałac i dworek ww. oo. Bazylianów


E. Taryfa z roku 1784

Podwale
500 – Pałac Metropolii Rus.
Miodowa
485 – Pałac J.W. Smogorz. Metr. R.

F. Taryfa z 1808 roku

Podwale
500a – pał. Metropolii Ruski
Miodowa
485 – Kościół i Kamienica K. Bazylianów


G. Taryfa 1817-19

Podwale
500a – Pałac Rządowy, Prefektura Departamentu Warszawskiego
Miodowa
485 – XX. Bazylianie, Murowany o 2 piętrach w podwórzu stajnie i
wozownie.


H. Taryfa 1821

Podwale
500a – p. Rządowy...
Miodowa
485 – Kamienica i kościół XX Bazylianów
==================
Jak widać plac pomiedzy Miodowa a Podwalem był w rękach bazylianów
już w roku 1669 jako własność Gabiela Kolendy.
Taryfa z 1743 roku pokazuje, że od ul. Podwale stał już pałac i
kaplica Bazylianów natomiast od ul. Miodowej były jedynie stajnie.

Z taryfy 1784 roku wynika, że od Miodowej stał też już pałac
Smogorzewskiego Metropolity Ruskiego, natomiast pałac od Podwala
należał do Mertopolii Ruskiej. W roku tym nadano posesjom numery i
jak widać plac od Podwala i plac od Miodowej miały różne numery.
(500 i 485).
Z taryfy 1808 wynika, że od Podwala był pałac Metropolii Ruskiej a
od Miodowej Kościół i kamienica Bazylianów.
Ze spisu 1817-1818 widać, że pałac od strony Podwala przeszedł na
własność rządu i mieściła się tam Prefektura Departamentu
warszawskiego.

Z taryf jednoznacznie wynika, że pałac od strony Podwala powstał
przed 1743..

Zgubna literkomania...

[kester]

andrzej_b2 napisał:
> Nie chcę polemizować z autorytetami, cytuję więc Sobieszczańskiego
(s. 265):
> „...Obszerną ma kronikę kamienica oznaczona numerami hi. 500 lit.
a,b,c.
> Niegdyś
> stanowiła jedną posiadłość , dziś zaś są tam oddzielne numera
porządkowe 15, 17
> i 19. Była to pierwotnie własność A. Kossobudzkiego...w.1618 dwór
stojący na
> wale [syn Kossobudzkiego – przyp.mój] sprzedał rodzinie Parysów,
także wo
> jewodów
> mazowieckich. Ci wystawili jeszcze wspanialszy dwór i w r. 1665
sprzedali go
> Aniołowi Marii Bandinelliemu....W trzy atoli lata potem Bandinelli
rzeczony dwó
> r
> sprzedał za 1000 dukatów Gabrielowi Kolendzie...
> ...Później obszerny plac i ogród został podzielony między kilku
właścicieli.
> Jedną jego część nabył rząd i wystawił ozdobny pałac oznaczony nr
500 lit a
> [obecnie 15], w którym mieszkał prezes województwa
mazowieckiego..."

Panie Andrzeju,
bezkrytyczna wiara w Sobieszczańskiego zgubiła niejednego historyka.
Jego bajeczne opowieści pokutują niestety i dziś w niektórych
publikacjach ksiązkowych i prasowych.
Sobieszczański brał jakiś fakt ze swojej współczesności (np.
współczesny dokument) a potem cofał się w czasie dopisując fakty
nie zawsze poparte wiedzą historyczną czy materiałem archiwalnym.
Tak jest i z działkami 500a,b,c. Popełnił ten sam błąd jaki i wielu
innych po nim. Fakt, że istnieją działki 500a, b i c to NIE ZNACZY,
że powstały z podziału działki 500. Oczywiście często tak było, że
działki po podziale zachowywały numer i dostawały kolejne literki.
Ale w przypadku tych działek było inaczej!
A jak to było faktycznie proszę przeczytać tu:

www.varsaviana.pl/forum/historia_dzialek.pdf
To taki na szybko napisany przeze mnie tekscik na ten temat...

Pozdrawiam...

[flemming]

Na planie Hubnera nie było napisu "rosyjska cerkiew" tylko "ruska
cerkiew". Ritus Ruthenis- rytu (obrządku) ruskiego- tak określano
wyznanie unickie.A prawosławnych określano mianem "Schizmatyków".

Cerkiew husarska

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> Hmmm. Będę musiał sprawdzić to jeszcze raz. Wydaje mi się, że w
> tekście nie chodziło o cerkiew Św. Olgi (będącą obecnie w
> posiadaniu "hodurowców") przy ul. Szwoleżerów (przd 1915 r.
> Ułańskiej), wyraźnie była zaznaczona nazwa "cerkow gusarska".

Zgadza się - Sokoł wyraźnie rozdziela te dwie cerkwie (dopiero teraz mogłem
zajrzeć do książki): husarska pośrodku koszar husarskich (czyli na południe od
Szwoleżerów lub nawet od 29 listopada) oraz ułańska - istniejąca do dzisiaj.

Niestety reprint planu Lindleya wydany przez Archiwum Państwowe to arkusze z
1897 - a więc 4 lata przed wmurowaniem kamienia węgielnego pod cerkiew husarską.
Także na zdjęciach lotniczych w "Ostatnim spojrzeniu" nie widać żadnego budynku
pośrodku koszar, który mógłby wyglądać na dawną cerkiew.
Tak więc póki co lokalizacja tej cerkwi dalej jest dla mnie zagadką.

Piotr Paszkiewicz też rozróżnia te świątynie...

[freemason]

W pracy "Pod berłem Romanowów..." pisze:

"(cerkiew wojskowa w Łazienkach)

W pobliżu cerkwi św. Olgi w Łazienkach w 1870 roku wystawiono
kolejną świątynię wojskową. Wzniesiono ją w koszarach 3-ciej brygady
artylerii z funduszu armii. Wyznanie (chyba - wezwanie, f.) cerkwi
nie jest znane, podobnie jak nic nie wiadomo o autorze projektu.
Niewiele też możemy powiedzieć o wyglądzie samej świątyni. W
przewodniku po Warszawie z 1873 roku czytamy jedynie, że "posiada
ikonostas z obrazami pędzla akademika petersburskiego Tichobrazowa"

(tamże, s. 92)

... by za chwilę najwyraźniej pomylić te dwie świątynie:

"Już w 1901 r. zrodził się zamysł wystawienia cerkwi p.w. Św. Olgi
dla grodzieńskiego pułku lejb-gwardii huzarów w Łazienkach"

(s. 109)

To jest też zresztą trochę nielogiczne, bo skoro w 1870 r.
wystawiono cerkiew w "pobliżu Św. Olgi", a ta ostatnia została
wybudowana dopiero w latach 1901-03, to wątek nam się trochę
plącze...

Pzdr.

A u Sokoła też dziwnie

[ryszard.maczewski]

A Sokół (w polskim wydaniu z 2006 tak jest tłumaczone jego nazwisko) pisze
"pośrodku huzarskich koszar w sierpniu 1901 wmurowano kamień węgielny i po dwóch
latach zakończono wznoszenie pułkowej cerkwi" a "pod drugą cerkiew pułkową,
ułańską, na rogu Czerniakowskiej Agrykoli kamień węgielny położono w maju 1903."
Cerkwi ułańskiej nadaje wezwanie błogosławionego Martiniana, twierdzi że
zaprojektował ją Benoit.
O Oldze cisza...
Z drugiej strony na www parafii jest informacja o budowie w 1867 cerkwi pw. św.
Olgi i jako architekt podany jest Teodor Wilkowski. Taka sama informacja jest w
Encyklopedii Warszawy...

Co gorsza - na planie Lindleya z 1897 NIE MA cerkwi na rogu Agrykoli/Szwoleżerów
i Czerniakowskiej !!!

Nic nie rozumiem, chociaż przychodzi mi do głowy dość karkołomna, niczym nie
potwierdzona, hipoteza o istnieniu trzech cerkwi:

- św. Olgi z 1867 - tylko gdzie ona ????
- św. Martiniana z 1903 na rogu Szwoleżerów i Czerniakowskiej, która obecnie
jest kościołem Polskokatolickim
- o nieznanym wezwaniu w środku husarskich koszar.

Ale gdyby miały być trzy cerkwie to przecież ktoś gdzieś by to napisał, prawda ??

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> A Sokół (w polskim wydaniu z 2006 tak jest tłumaczone jego nazwisko) pisze
> "pośrodku huzarskich koszar w sierpniu 1901 wmurowano kamień węgielny i po dwóc
> h
> latach zakończono wznoszenie pułkowej cerkwi" a "pod drugą cerkiew pułkową,
> ułańską, na rogu Czerniakowskiej Agrykoli kamień węgielny położono w maju 1903.
> "
> Cerkwi ułańskiej nadaje wezwanie błogosławionego Martiniana, twierdzi że
> zaprojektował ją Benoit.
> O Oldze cisza...
> Z drugiej strony na www parafii jest informacja o budowie w 1867 cerkwi pw. św.
> Olgi i jako architekt podany jest Teodor Wilkowski. Taka sama informacja jest w
> Encyklopedii Warszawy...
>
> Co gorsza - na planie Lindleya z 1897 NIE MA cerkwi na rogu Agrykoli/Szwoleżeró
> w
> i Czerniakowskiej !!!
>
> Nic nie rozumiem, chociaż przychodzi mi do głowy dość karkołomna, niczym nie
> potwierdzona, hipoteza o istnieniu trzech cerkwi:
> - św. Olgi z 1867 - tylko gdzie ona ????.

Wg starej fotografii i opisu cerkiew św. Olgi wygląda tak:
www.szukamypolski.com/details.php?image_id=1548
i nie ma nic wspólnego z opisem P. Paszkiewicza „Pod berlem Romanowów” s.73 i
ryc. 28-31.
Pozdrawiam

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Wg starej fotografii i opisu cerkiew św. Olgi wygląda tak:
> www.szukamypolski.com/details.php?image_id=1548
> i nie ma nic wspólnego z opisem P. Paszkiewicza „Pod berlem Romanowów" 21;
s.73 i ryc. 28-31.

Bardzo ładne zdjęcie ! - i jest to ta sama cerkiew którą Sokal nazywa husarską i
daje inne jej zdjęcie. Opis jest napisany przez p. Aleksandra Sosnę, który
tłumaczył książkę Sokala i to mnie dziwi bo Sokal nie podaje wezwania cerkwi, a
Sosna pisze że to św. Olga.

Wciąż mam wątpliwości wynikające z tego że w spisie cerkwi z 1899 już figuruje
cerkiew św. Olgi przy Grodzieńskim Husarskim i Ułańskim Pułku. A cerkwie
husarska i ułańska według Sokala miały powstać dopiero w 1903 i 1906.

Sprawa zdecydowanie jest rozwojowa - mam coraz więcej wątpliwości odnośnie
twierdzenia że obecna katedra kościoła Polskokatolickiego jest dawną cerkwią św.
Olgi z 1867 roku.
Wychodzi na to, że to jest cerkiew bł. Martiniana z 1906...

Nocne poszukiwania cerkwi

[ryszard.maczewski]

W poszukiwaniu cerkwi udało mi się dotrzeć do następującego planu z 1917, który
zamieszczam w porównaniu z planem Lindleya z 1897:

www.warszawa1939.pl/forum/wyborcza/cerkwie_1917.jpg
Jak widać w 1897 żadnej z zaznaczonych cerkwi jeszcze nie było w terenie. Myślę,
że akurat planom Lindleya można wierzyć w 99,9%.
To by potwierdzało informacje podane przez Sokoła o budowie tych cerkwi na
początku XX w.

Cyfrą 1 oznaczyłem miejsce pod cerkiew ułańską, cyfrą 2 miejsce pod cerkiew
husarską.

Nieustająco bez odpowiedzi pozostają pytania:
- gdzie znajdowała się cerkiew św. Olgi wzniesiona rzekomo w 1867?
- jakiego wezwania była cerkiew ułańska na rogu Agrykoli i Czerniakowskiej: św.
Olgi jak chce Encyklopedia Warszawy czy bł. Martiniana jak twierdzi Sokoł?

Cerkiew na Podwalu 5

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> I last but not least: tenże Sokal pisze, że tzw. cerkiew grecka na
> Podwalu 5 została po pierwszej wojnie przekazana katolikom obrządku
> ukraińskiego.

Hmmm... w moim wydaniu książki Kiryła Sokoła "Rosyjska Warszawa" Białystok 2006
jest tylko informacja:

"W niepodległej Polsce cerkiew służyła prawosławnym. W okresie Powstania
Warszawskiego uległa całkowitemu zniszczeniu. Teraz po wielu latachplac i
stojąca na nim kamienica, w której urządzono niewielką kaplicę, znowu należy do
Cerkwi prawosławnej".

Informację tę potwierdza książka telefoniczna PAST 1938/39, str. 250:

6-01-73 Parafia Prawosławna św. Trójcy w Warsz., biskup lubelski, Podwale 5

[andrzej_b2]

Dzieje powstania cerkwi greckiej św. Trójcy przy Podwalu 5 sięgają XVIII w. i
wiążą się z napływem osiedleńców greckich i serbskich, uchodzących do Polski
przed prześladowaniami Turków. Początkowo nie zezwalano im na budowę własnej
świątyni, a warszawscy Grecy do r. 1796 uczęszczali na nabożeństwa do kaplicy
poselstwa rosyjskiego przy Podwalu 7 (Miodowa 10). Dopiero w 1818 Grecy ze
składek swej gminy nabyli sąsiednią posesję Podwale 5, na której Kubicki
przebudował dla nich na cerkiew istniejącą kamienicę. Pod względem
organizacyjnym cerkiew ta do 1825 r. należała do jurysdykcji biskupów
prawosławnych Bukowiny. Po tym roku świątynia, jak i cala cerkiew grecka na
terenach Królestwa Polskiego przeszły pod zarząd Świętego Synodu w Petersburgu,
podlegając terytorialne arcybiskupowi wołyńskiemu. W 1838, na znak nowych
związków, przybywa z Wołynia do Warszawy protorej Teofil Nowicki, który obejmuje
stanowisko proboszcza parafii i dziekana wszystkich cerkwi greckich w Królestwie.
Tyle wiem na podstawie książki P. Paszkiewicza „Pod berłem Romanowów” (1991), s.
48-53.

Ostatnia data, jaką wymienia ww. autor to r. 1893, wszystko więc na to wskazuje,
że dalsze losy cerkwi Św. Trójcy przy Podwalu 5 należy wiązać z cerkwią
prawosławną a nie greko-katolicką (unicką), choć przyznać trzeba, że nazwy
obydwu wyznań mogą być mylące.
Pozdrawiam

Bo się nie znam

[ryszard.maczewski]

Na wiarach się nie znam więc proszę mi wytłumaczyć:

1) czy cerkiew grecka założona przez Greków była cerkwią prawosławną, i
stanowiła diasporę podlegającą pod arcybiskupa Aten ?
2) czy wynika z tego że prawosławni Grecy z Podwala 5 zostali "przeniesieni" do
kościoła prawosławnego podlegającego pod patriarchę Petersburga (Moskwy?) ?
3) czy dobrze rozumiem że w tym świetle cerkiew grecka i cerkiew grekokatolicka
(unicka) to dwa różne kościoły należące do różnych wyznań - greckiego
prawosławia i greko-katolickiego (unickiego) wynikającego z unii brzeskiej w 1596 ?
4) i w związku z tym na Podwalu 5 mieliśmy zawsze prawosławie, tylko podlegające
pod różne odłamy prawosławia, a na Podwalu 15 i Miodowej 16 mieliśmy zawsze
bazylianów czyli greko-katolików (unitów) ?

[freemason]

ryszard.maczewski napisał:

> Na wiarach się nie znam więc proszę mi wytłumaczyć:
>
> 1) czy cerkiew grecka założona przez Greków była cerkwią
prawosławną, i
> stanowiła diasporę podlegającą pod arcybiskupa Aten ?

Naturalnie, że była prawosławna. Ta nazwa "grecka" po prostu
dlatego, że większość jej wiernych stanowili przybyli z Turcji w
XVIII wieku kupcy greccy i serbscy.

Za P. Paszkiewiczem: "Pod względem organizacyjnym grecka cerkiew do
roku 1825 r. podlegała kanonicznej jurysdykcji prawosławnych
biskupów Bukowiny, Węgier i Grecji, gdyż kupcy serbscy i greccy nie
uznawali zwierzchnictwa Świątobliwego Synodu w Petersburgu.
Zależność ta polegała na tym, że duchowni byli wyświęcani przez
władyków bukowińskich, zaś w sprawach organizacyjnych i finansowych
nadzór nad nimi sprawowała gmina grecka. (...) Msze odprawiano
czasem po grecku, czasem zaś w starosłowiańskim języku. Niezależność
parafii greckich i brak ścisłych powiązań między nimi budziły
sprzeciwy władz Królestwa i petersburskiego Synodu. (...)
Postanowieniem Aleksandra z 24 lutego (8 marca) 1925 r. cerkiew przy
ul. Podwale, podobnie jak inne greckie cerkwie w Królestwie,
przechodzi pod zarząd i zwierzchnictwo Świętego Synodu w
Petersburgu. (...) Przez pierwsze dwa lata cerkiew Trójcy Świętej
zależna była administracyjnie od arcybiskupa Mińska, zaś od 1827
podlega arcybiskupowi wołyńskiemu (...) wyłączenie greckich parafii
spod podległości polskiej KRWRiOP, mimo iż powstałe z inicjatywy
rzeczonej komisji, było jawnym pogwałceniem ustawy konstytucyjnej
Królestwa z 1815 r."

Tyle Paszkiewicz.
> 2) czy wynika z tego że prawosławni Grecy z Podwala 5
zostali "przeniesieni" do
> kościoła prawosławnego podlegającego pod patriarchę Petersburga
(Moskwy?) ?

Patrz wyżej.

> 3) czy dobrze rozumiem że w tym świetle cerkiew grecka i cerkiew
grekokatolicka
> (unicka) to dwa różne kościoły należące do różnych wyznań -
greckiego
> prawosławia i greko-katolickiego (unickiego) wynikającego z unii
brzeskiej w 15
> 96 ?

Tak, oczywiście. W stosunku do tego drugiego kościoła używa się
teraz raczej nazwy cerkiew (albo kościół) obrządku bizantyjsko-
ukraińskiego. "Grekokatolicy" to nazwa wymyślona (?) przez cesarzową
Austrii po koniec XVIII wieku na oznaczenie unitów.

> 4) i w związku z tym na Podwalu 5 mieliśmy zawsze prawosławie,
tylko podlegając
> e
> pod różne odłamy prawosławia, a na Podwalu 15 i Miodowej 16
mieliśmy zawsze
> bazylianów czyli greko-katolików (unitów) ?

No nie do końca (w tym drugim przypadku), bo w 1875 roku ostatecznie
zlikwidowano unię w Warszawie, i cerkiew na Miodowej przeszła pod
kontrolę prawosławnych.

Pzdr.

literówka: 1825

[freemason]

Serdecznie dziękuję !!

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

Dzięki serdeczne za wyjaśnienia :-)

[freemason]

andrzej_b2 napisał:

> Ostatnia data, jaką wymienia ww. autor to r. 1893, wszystko więc
na to wskazuje
> ,
> że dalsze losy cerkwi Św. Trójcy przy Podwalu 5 należy wiązać z
cerkwią
> prawosławną a nie greko-katolicką (unicką), choć przyznać trzeba,
że nazwy
> obydwu wyznań mogą być mylące.

Dopiero teraz dogrzebałem się do końcówki książki Paszkiewicza. Być
może jednak Sokoł swoich informacji nie wymyśla (zaznaczam, że ja
mam wydanie "moskiewskie" z 2002 r.):

"Stojąc na stanowisku, że unici siłą zostali wcieleni do prawosławia
oraz że kasaty carskie były w tym względzie bezprawne cerkiew
Wniebowzięcia Matki Boskiej przy ul. Miodowej oddano o.o.
bazylianom - jej poprzednim do roku 1876 właścicielom. Podobnie
cerkiew Trójcy Świętej przy ul. Podwale, niegdyś świątynie gminy
greckiej, przekazano grekokatolikom". Na katolickie przerobiono
także następujące cerkwie prawosławne..." itd.

(P. Paszkiewicz, s. 195)

Szczerze mówiąc mnie się też wydaje nielogiczne przekazanie (bo nie:
oddanie) unitom cerkwi "greckiej", bo niby co greccy prawosławni
mieli wspólnego z kościołem katolickim?

Sokół (Moskwa 2002)

[freemason]

"W niezawisimoj Polsze cerkow' otobrali u prawosławnych i pieriedali
uniatam"

("Troickaja - grieczeskaja - cerkow', s. 32)

W białostockim wydaniu z 2006 r. tego nie ma?

Sokół (Białystok 2006)

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> "W niezawisimoj Polsze cerkow' otobrali u prawosławnych i pieriedali uniatam"
>
> ("Troickaja - grieczeskaja - cerkow', s. 32)
>
> W białostockim wydaniu z 2006 r. tego nie ma?

Nie ma - tak jak cytowałem:
"W niepodległej Polsce cerkiew służyła prawosławnym."

Cerkiew św. Trójcy (grecka) s. 36
Prawdopodobnie jest to ingerencja tłumacza, który skorygował błędy wydania
moskiewskiego. "Przetłumaczył i uzupełnił Aleksander Sosna"
Opis o zabraniu prawosławnym i przekazaniu unitom pasuje do cerkwi przy Miodowej...

[freemason]

ryszard.maczewski napisał:

> Cerkiew św. Trójcy (grecka) s. 36
> Prawdopodobnie jest to ingerencja tłumacza, który skorygował błędy
wydania
> moskiewskiego. "Przetłumaczył i uzupełnił Aleksander Sosna"
> Opis o zabraniu prawosławnym i przekazaniu unitom pasuje do cerkwi
przy Miodowe
> j...

Też tak myślę. Warto jednak pamiętać, że ten błąd (?) powielił
również P. Paszkiewicz w "Pod berłem..." (już tu gdzieś umieszczałem
na forum). Ciekawe, czy Sokoł wziął niedokładną informację właśnie
od Paszkiewicza, czy też korzystał jeszcze z jakichś innych, być
może rosyjskich, źródeł...

Pzdr.

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> Podobnie cerkiew Trójcy Świętej przy ul. Podwale, niegdyś świątynie
> gminy greckiej, przekazano grekokatolikom".

Chyba możemy jednoznacznie stwierdzić, że jest to błąd.

W protokole komisji kwalifikacyjnej pod przewodnictwem Tołwińskiego
przedstawionym magistratowi 12 sierpnia 1919 r. w punkcie dotyczącym cerkwi,
które komisja sugeruje zachować jest wymieniona cerkiew na Podwalu z
przeznaczeniem dla "Greków kościoła wschodniego".

Natomiast cerkiew na Miodowej jest w punkcie dotyczącym kościołów katolickich
przerobionych na cerkwie, które powinno się przywrócić do stanu pierwotnego -
katolickiego. Mnie w pierwszej chwili trochę zdziwiło umieszczenie cerkwi
bazylianów w kategorii kościołów katolickich, ale po chwili zastanowienia ma to
sens - w końcu unici to część kościoła katolickiego tylko z obrządkiem wschodnim.

(informacje za Dziennik Zarządu m.st. Warszawy nr 31 z 1919)

Zmiana zwierzchnictwa

[andrzej_b2]

andrzej_b2 napisał:

> Tyle wiem na podstawie książki P. Paszkiewicza „Pod berłem Romanowów̶
> 1; (1991), s.
> 48-53.
> Ostatnia data, jaką wymienia ww. autor to r. 1893, wszystko więc na to wskazuje
> ,
> że dalsze losy cerkwi Św. Trójcy przy Podwalu 5 należy wiązać z cerkwią
> prawosławną a nie greko-katolicką (unicką), choć przyznać trzeba, że nazwy
> obydwu wyznań mogą być mylące.

Aby uniknąć konfliktu z prawosławną Grecją, odłączeniu cerkwi (greckiej) na
Podwalu 5 od zwierzchnictwa Patriarchy Konstantynopola nadano formy pozorowanej
legalności. Aktowi temu, który nastąpił w 1868 r., towarzyszyła misternie
przygotowana gra pozorów. W tym celu odpowiednio wcześniej chęć przynależności
do parafii przy Podwalu zgłosili odgórnie sterowani prawosławni emeryci wojskowi
zamieszkali na Pradze. Zarząd nie przewidując podstępu, zaakceptował ten zamiar
bez zastrzeżeń. Dwa lata później przeprowadzono wśród wiernych głosowanie za
zmianą dotychczasowego zwierzchnictwa. Emeryci wojskowi otrzymali wówczas rozkaz
oficerów swych pułków, by głosować zgonie z przygotowanym planem. Znalazło się
tylko dwóch sprawiedliwych, których sprzeciw i tak był bez znaczenia. Przy
okazji, cała nieruchomość wraz z cerkwią i kapitały gminy przeszły na własność
skarbu państwa i cerkwi rosyjskiej.
Na podstawie: Głos Wolny 1868, nr 174/175 s. 701
Pozdrawiam

[freemason]

andrzej_b2 napisał:

> Co w niej mieściło się w Polsce Niepodległej?

Bardzo skąpych informacji udziela na ten temat P. Paszkiewicz, w
rozdziale o losach prawosławnych świątyń po 1915 roku.

"Podobnych oporów nie przejawiano natomiast przy przekazaniu na
rzecz kościoła katolickiego byłych cerkwi: św. Aleksandra Newskiego
w Łazienkach oraz św. Aleksandra Newskiego w Cytadeli...".

Może mieściła się tam po 1918 roku jakaś kaplica rzymskokatolicka,
albo kościół odsprzedał ten budynek państwu?

Cerkwie wojskowe - hipoteza

[jarekzielinski]

Sądzę, że daty podane przez Sokoła dla obu cerkwi są ścisłe. Na
Lindleyu z 1901 r. jeszcze nie ma żadnego z tych obiektów.
Informacja o cerkwiach z 1867 i 1870 r. też nie musi być wyssana z
palca. Po prostu mogły to być poprzedniczki tych XX-wiecznych, może
tylko kaplice, drewniane, wolno stojące lub wbudowane w jakieś
większe pawilony koszarowe. Przeprowadzona na dużą skalę rozbudowa i
wymiana zabudowy koszar po 1890 r. mogła spowodować zagładę obu
kaplic i konieczność wystawienia nowych, większych świątyń o tym
samym wezwaniu.
Warto zaznaczyć, że w innej książce Sokoła i Sosny - "Kopuły nad
Wisłą" jest dodatkowe zdjęcie wnętrza cerkwi huzarskiej i
jednoznaczne określenie jej wezwaniem św. Olgi, czyli, że zachowana
ułańska to cerkiew św. Martyniana. Formy stylowe z pewnością są
dziełem architektów rosyjskich, toteż nazwiska Pokrowskiego i
Benoisa dobrze tu pasują. Pzdr.

[ryszard.maczewski]

jarekzielinski napisał:

> Informacja o cerkwiach z 1867 i 1870 r. też nie musi być wyssana z
> palca. Po prostu mogły to być poprzedniczki tych XX-wiecznych, może
> tylko kaplice, drewniane, wolno stojące lub wbudowane w jakieś
> większe pawilony koszarowe.

Jedno jest prawie pewne - w 1899 stała gdzieś na terenie koszar
husarsko-ułańskich cerkiew św. Olgi - kester znalazł ją w jakimś spisie z epoki.

Najgorsze w takim razie jest to, że z tej hipotezy wynikałby wniosek że wszyscy
powtarzają błędną informację o datowaniu katedry polskokatolickiej: Encyklopedia
Warszawy, Leśniakowska,
Renata Popkowicz-Tajchert w "Zabytkowe kościoły Warszawy" oraz przypisują jej
błędne wezwanie.

Chyba trzeba będzie się wgryźć w jakieś materiały źródłowe, może uda się coś
odnaleźć na temat tych świątyń :-)

Cerkwie wojskowe - nowa hipoteza

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:

> jarekzielinski napisał:
>
> > Informacja o cerkwiach z 1867 i 1870 r. też nie musi być wyssana z
> palca. Po prostu mogły to być poprzedniczki tych XX-wiecznych, może
> > tylko kaplice, drewniane, wolno stojące lub wbudowane w jakieś
> > większe pawilony koszarowe.
> Najgorsze w takim razie jest to, że z tej hipotezy wynikałby wniosek że wszyscy
> powtarzają błędną informację o datowaniu katedry polskokatolickiej:
Encyklopedia Warszawy, Leśniakowska,
> Renata Popkowicz-Tajchert w "Zabytkowe kościoły Warszawy" oraz przypisują jej
> błędne wezwanie.

Nie koniecznie!
Cerkiew św. Olgi jeszcze w 1899 była wspólną dla obydwu sąsiadujących z sobą
przez miedzę (Agrykolę) pułków ułańskiego i huzarskiego. Wynika to choćby z
Kalendarza „Wieku” (1899), s. 39. W tak ogromnym skupisku żołnierzy roiło się od
skandali obyczajowych, o czym może przy innej okazji. Wiadomo tylko, że bez
wojaczki wojsko wariuje. I zapewne nie pomogło wstawiennictwo św.Olgi,
wojowniczej księżnej, by choć trochę ograniczyć liczbę awantur erotycznych, burd
i pojedynków – mimo surowych kar, a później...nadzwyczajnych ułaskawień.
Postanowiono więc dla huzarów wystawić w latach (1903-06) jak chce Paszkiewicz,
lub (1902-03), w środku ich koszar – to wg Sosny – osobną cerkiew. Poza tym
ambicją wszystkich pułków było mieć własną świątynię.
Teraz moja teza jest taka:
Po wybudowaniu nowej cerkwi, z niewiadomych powodów postanowiono przenieść
wezwanie starej świątyni (Św. Olgi) na nową, a starej (dotychczasowej) nadać
imię św. Martyniana.
Być może wierzono, że wstawiennictw cnotliwego zakonnika, który nie uległ
wdziękom powabnej nierządnicy i pięknej Swietłany, zapewni ułanom skuteczniejszą
opiekę, bądź huzarzy byli bardziej przywiązani do Olgi i mieli większe
możliwości nacisku.

Wszystko pięknie, ale trzeba by to tylko udowodnić.
Pozdrawiam :-)

[kester]

Panie Andrzeju,
napisał Pan:
"Cerkiew św. Olgi jeszcze w 1899 była wspólną dla obydwu
sąsiadujących z sobą przez miedzę (Agrykolę) pułków ułańskiego i
huzarskiego. Wynika to choćby z Kalendarza „Wieku” (1899), s. 39."

Proszę przeczytać dokładnie:
"Cerkiew św. Olgi, przy GRODZIEŃSKIM huzarskim i ułańskim pułkach"

Jak łatwo sprawdzić w innych źródłach, Grodzieński Pułk Huzarów miał
swoje koszary w tzw. koszarach kirasjerów czyli pomiędzy obecną ul.
Łazienkowską a kanałkiem, czyli na obecnym terenie Legii.. Tak więc
sąsiadował z pułkiem ułańskim nie przez miedzę (Agrykolę) a kanałek.
Należy domniemywać, że "stara" cerkiew św. Olgi była więc gdzieś na
terenie ograniczonym obecnymi ulicami: Łazienkowską, Myśliwiecką,
Szwoleżerów i Czerniakowską... Możliwe, że wewnatrz jakiegoś
koszarowego budynku...

Pozdrawiam

[andrzej_b2]

kester napisał:
> Panie Andrzeju,
> napisał Pan:
> "Cerkiew św. Olgi jeszcze w 1899 była wspólną dla obydwu
> sąsiadujących z sobą przez miedzę (Agrykolę) pułków ułańskiego i
> huzarskiego. Wynika to choćby z Kalendarza „Wieku” (1899), s. 39."
>
> Proszę przeczytać dokładnie:
> "Cerkiew św. Olgi, przy GRODZIEŃSKIM huzarskim i ułańskim pułkach"

> Jak łatwo sprawdzić w innych źródłach, Grodzieński Pułk Huzarów miał
> swoje koszary w tzw. koszarach kirasjerów czyli pomiędzy obecną ul.
> Łazienkowską a kanałkiem, czyli na obecnym terenie Legii.. Tak więc
> sąsiadował z pułkiem ułańskim nie przez miedzę (Agrykolę) a kanałek

O jakich źródłach mowa? Temat zupełnie niepopularny, więc sądzę, że wszyscy
czytelnicy chętnie z nimi zapoznaliby się.
Pozdrawiam

[kester]

Chyba tym razem to ja się pomyliłem... Sprawdzę to dokładnie i
napiszę wieczorem... lub może jakiś specjalista się wcześniej
odezwie..

Pozdrawiam

Cerkwie wojskowe - moje wątpliwości.

[hrabia_piotr]

Czytam dyskusję na temat cerkwii koszarowych w Warszawie z dużym
zaciekawieniem. Jestem pod wrażeniem wiedzy osób wypowiadających się
tutaj Mam jeszcze jedną wątpliwość. Znalazłem w internecie trzy
zdjęcia:

"Newski": img135.imageshack.us/img135/4169/newskiea0.jpg
"Tatiana": img135.imageshack.us/img135/8392/tatianaxw1.jpg
"Trójca": img469.imageshack.us/img469/4732/trjcazc2.jpg

Jak widać wszystkie trzy są z jednej serii, dwa z nich to znane
budowle w Warszawie ( w dodatku prawidłowo podpisane ), a trzecia...
No właśnie? Co to jest, ta trzecia budowla? Przjrzałem pod tym kątem
książkę "Pod berłem Romanowów", ale nic nie znalazłem. Może to w
ogóle nie w Warszawie? Ale jeśli jednak w Warszawie...?

Źródło z internetu jest...hmm... to tak, jakby IPN posiłkował się
Wikipedią.

Pozdrawiam i życzę rozwikłania tej zagadki,
Hrabia_Piotr.

[hrabia_piotr]

Coś ten "Newski" nie chce się otworzyć, dlatego załączam go jeszcze
raz: img187.imageshack.us/img187/9396/newskicw7.jpg
Może teraz lepiej pójdzie.

Ale fajne to maleństwo !

[ryszard.maczewski]

hrabia_piotr napisał:

"Trójca": img469.imageshack.us/img469/4732/trjcazc2.jpg
>
> No właśnie? Co to jest, ta trzecia budowla? Przjrzałem pod tym
> kątem książkę "Pod berłem Romanowów", ale nic nie znalazłem. Może
> to w ogóle nie w Warszawie? Ale jeśli jednak w Warszawie...?

Abstrahując od tego czy to jest w Warszawie czy też nie, to jak dla mnie, to
zdjęcie jest doskonałym przykładem jak malutka mogła być cerkiew. I wtedy nie
jest dziwne, że ciężko jest znaleźć na planie Lindleya obiekt, który mógłby być
cerkiewką św. Olgi z 1867 r.
W obrysie nie różni się on niczym od zwykłego budynku!

Dlatego też jeśli św. Olga z 1867 była np. tego typu maleństwem, to wydaje się
oczywiste, dlaczego na początku XX w. wzniesiono nowe, i co ważniejsze, dużo
większe cerkwie.

[andrzej_b2]

hrabia_piotr napisał:

> "Newski": img135.imageshack.us/img135/4169/newskiea0.jpg
> "Tatiana": img135.imageshack.us/img135/8392/tatianaxw1.jpg
> "Trójca": img469.imageshack.us/img469/4732/trjcazc2.jpg
>
> Jak widać wszystkie trzy są z jednej serii, dwa z nich to znane
> budowle w Warszawie ( w dodatku prawidłowo podpisane ), a trzecia...
> No właśnie? Co to jest, ta trzecia budowla? Przjrzałem pod tym kątem
> książkę "Pod berłem Romanowów", ale nic nie znalazłem. Może to w
> ogóle nie w Warszawie? Ale jeśli jednak w Warszawie...?

Kalendarz Warszawski J. Ungra na 1906 r. przytacza spis cerkwi warszawskich:

1.Św. Adriana i Natalii Marszałkowska 71
2. Św. Aleksandra w Cytadeli
3. Św. Aleksandra Newskiego w Łazienkach
4. Cudownej MB Włodzimierskiej na Woli
5. Cyryla i Metodiusza Nowy Świat 72
6. Św. Jerzego Pogromcy Wierzbowa 1
7. Kazańskiej MB Rymarska 3
8. Św. Marii Magdaleny (Praga) Aleksandryjska 184b
9. Św. Michała Archanioła Ujazdowska
10. Św. Mikołaja Wiejska 2-4
11. Narodzenia Chrystusa Pana Franciszkańska 2
12. Opieki Najświętszej Bogurodzicy Smolna 6
13. Przemienienia Pańskiego Konwiktorska 3
14. Przemienienia Pańskiego Miodowa 2
15. Św. Olgi w Łazienkach
16. Św. Trójcy (Sobór) Długa 15
17. Św. Trójcy Podwale 5
18. Wniebowzięcia NMP Miodowa 14

Jak widać, w oficjalnym wykazie występują dwie cerkwie Św. Trójcy.
Na zdjęciu z pewnością nie jest to sobór z ul. Długiej, ani ta tzw. "grecka" z
Podwala 5. Wszystko wskazuje, że na fotce może nie być Warszawa, chociaż...
przecież w tym spisie nie ma innych cerkwi, o których istnieniu jesteśmy
przekonani.
Nie do wiary, tak dużo białych plam, choć dopiero upłynęło 100 lat!
Pozdrawiam

[ryszard.maczewski]

W odpowiedzi na:

> ryszard.maczewski napisał:

> > Najgorsze w takim razie jest to, że z tej hipotezy wynikałby
> > wniosek że wszyscy powtarzają błędną informację o datowaniu
> > katedry polskokatolickiej:
> > Encyklopedia Warszawy, Leśniakowska, Renata Popkowicz-Tajchert w
> > "Zabytkowe kościoły Warszawy" oraz przypisują jej błędne
> > wezwanie.

andrzej_b2 napisał:

> Teraz moja teza jest taka:
> Po wybudowaniu nowej cerkwi, z niewiadomych powodów postanowiono
> przenieść wezwanie starej świątyni (Św. Olgi) na nową, a starej
> (dotychczasowej) nadać imię św. Martyniana.

Co nie zmienia faktu że w 1897 roku budynek cerkwi, która stała się katedrą
polskokatolicką, jeszcze według Lindleya nie istniał.

Tak więc prawdopodobnie błędną informacją jest datowanie świątyni przy
Szwoleżerów 2 na rok około 1867.

Olga i Martynian

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Po wybudowaniu nowej cerkwi, z niewiadomych powodów postanowiono
> przenieść wezwanie starej świątyni (Św. Olgi) na nową, a starej
> (dotychczasowej) nadać imię św. Martyniana.

O ile hipoteza z przenoszeniem wezwania wydaje mi się mało prawdopodobna, to
wezwania cerkwi są jak najbardziej logiczne - grodzieński pułk husarów obchodził
swoje święto w dniu św. Olgi, a ułański pułk w dniu bł. Martyniana.

[ryszard.maczewski]

jarekzielinski napisał:

> Informacja o cerkwiach z 1867 i 1870 r. też nie musi być wyssana z
> palca. Po prostu mogły to być poprzedniczki tych XX-wiecznych, może
> tylko kaplice, drewniane, wolno stojące lub wbudowane w jakieś
> większe pawilony koszarowe. Przeprowadzona na dużą skalę rozbudowa > i wymiana
zabudowy koszar po 1890 r. mogła spowodować zagładę obu
> kaplic i konieczność wystawienia nowych, większych świątyń o tym
> samym wezwaniu.

Podobną rzecz pisze Sokal, chociaż w bardzo lakoniczny sposób, z którego nie da
się wyciągnąć żadnych konkretnych wniosków:

"W Warszawie wybudowano cztery piękne pułkowe cerkwie w różnych stylach, które
zastąpiły skromne domy modlitwy w koszarach"

w: "Rosyjska Warszawa", 2002, str. 19.

[andrzej_b2]

ryszardmaczewski (12.10.07) napisał:

>A Sokół (w polskim wydaniu z 2006 tak jest tłumaczone jego nazwisko) >pisze
"pośrodku huzarskich koszar w sierpniu 1901 wmurowano kamień >węgielny i po
dwóch latach zakończono wznoszenie pułkowej cerkwi" a >"pod drugą cerkiew
pułkową, ułańską, na rogu Czerniakowskiej >Agrykoli kamień węgielny położono w
maju 1903." Cerkwi ułańskiej >nadaje wezwanie błogosławionego Martiniana,
twierdzi że >zaprojektował ją Benoit. O Oldze cisza... Z drugiej strony na www
>parafii jest informacja o budowie w 1867 cerkwi pw. św. Olgi i jako >architekt
podany jest Teodor Wilkowski. Taka sama informacja jest w >Encyklopedii Warszawy...

Abstrahując od naszych rozterek, ze zdziwieniem konstatuję, że hodurowcy nawet
nie wie wiedzą jak prawidłowo brzmiało nazwisko twórcy cerkwi św. Olgi, do
której nawiązują:
www.katedra.yoyo.pl/viewpage.php?page_id=2
W istocie autorem świątyni św. Olgi był Teodor Witkowski (nie Wilkowski), autor
m.in. domu przy Nowym Świecie 2 róg Świętokrzyskiej i domu Maringe’a (Hotel
Francuski) przy pl. Zielonym 5 (Dąbrowskiego) – wspólnie z Surzyńskim (to wg St.
Łozy).
Pozdrawiam :-)

PS. Tak przy okazji nie „Benoit” tylko „Benois”, a w EW (s. 370) nazwisko
Teodora Witkowskiego jest prawidłowo zapisane.

[andrzej_b2]

Leontij Benois to ten sam
www.warszawa1939.pl/pokaz_osoba_obiekty.php?osoba_id=39

A propos Louisa (Leontija) Benois

[fima]

andrzej_b2 napisał:
...> PS. Tak przy okazji nie „Benoit” tylko „Benois”, a w EW...

Oczywiście, słuszna poprawka. Przez szacunek dla Jego ucznia z
akademii petersburskiej, Stanisława Noakowskiego, wypada prawidłowo
pisać to nazwisko.

[freemason]

fima napisała:

> andrzej_b2 napisał:
> ...> PS. Tak przy okazji nie „Benoit” tylko „Benois”
> ;, a w EW...
>
> Oczywiście, słuszna poprawka. Przez szacunek dla Jego ucznia z
> akademii petersburskiej, Stanisława Noakowskiego, wypada
prawidłowo
> pisać to nazwisko.

Gdzieś się spotkałem z pisownią "Benua" :)

Pzdr.

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> W istocie autorem świątyni św. Olgi był Teodor Witkowski (nie
> Wilkowski

Szkoda że nie jest znana data jego śmierci - to też by mogło być dodatkowym
elementem "w sprawie".

Teodor Witkowski

[andrzej_b2]

ryszard.maczewski napisał:


> Szkoda że nie jest znana data jego śmierci - to też by mogło być dodatkowym
> elementem "w sprawie"

T. Witkowski z pewnością zmarł po r. 1886, bowiem ostatni ślad jaki o nim
znalazłem jest w związku z pożarem cegielni, której był właścicielem.

Benois

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> PS. Tak przy okazji nie „Benoit” tylko „Benois”,

Przepraszam, tak napisał Sokoł w wydaniu z 2006, a ja mechanicznie przepisałem.

=================================
Cybernetyczna definicja wykładu:
Przepływ informacji z notatnika wykładowcy do notatnika słuchacza, bez udziału
mózgów obydwóch :-)

Бенуа

[ryszard.maczewski]

ryszard.maczewski napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > PS. Tak przy okazji nie „Benoit” tylko „Benois”,
>
> Przepraszam, tak napisał Sokoł w wydaniu z 2006, a ja mechanicznie przepisałem.
>

Jeszcze jako ciekawostkę mogę dodać, że Rosjanie nie mają tego problemu z
końcówką nazwiska, ponieważ piszą je fonetycznie:
Леонтий Бенуа :-)

www.encspb.ru/article.php?kod=2804007006

[andrzej_b2]

Najlepszy jest ten "Bjenuła"!!

[freemason]

ryszard.maczewski napisał:

> Podobną rzecz pisze Sokal, chociaż w bardzo lakoniczny sposób, z
którego nie da
> się wyciągnąć żadnych konkretnych wniosków:
>
> "W Warszawie wybudowano cztery piękne pułkowe cerkwie w różnych
stylach, które
> zastąpiły skromne domy modlitwy w koszarach"

I chyba ma rację. Cerkiew Św. Olgi przy Szwoleżerów należy liczyć
jako piątą. Dogrzebałem się do ciekawej (nowowydanej) książki na ten
temat...

Swoją drogą w swoich hipotezach o łazienkowskich cerkwiach byłeś,
jak mi się wydaje, najbliżej.

Pzdr.

Tako rzecze Sienkiewicz... Cerkwie wojskowe.

[freemason]

"Tak jak wszędzie na Mazowszu, także w Warszawie powstawały cerkwie
wojskowe. Jako pierwszą po Powstaniu Styczniowym wybudowano cerkiew
pw. Św. Olgi przy ulicy Ułańskiej, dziś Szwoleżerów. Modlili się w
niej oficerowie i żołnierze pułku jazdy rosyjskiej, rozlokowani w
koszarach zbudowanych jeszcze w 1818 roku przy drodze prowadzącej
przez ówczesną wieś Solec. Niebawem trakt podniesiono do rangi
ulicy, która otrzymała nazwę Ułańskiej. Cerkiew Św. Olgi była
pierwszą prawosławną świątynią wzniesioną na otwartej przestrzeni w
myśl zaleceń ośmioletniego planu Aleksandra II. Budowę ukończono w
1867 r. według koncepcji absolwenta Cesarskiej Akademii Sztuk
Pięknych w Petersburgu Teodora Witkowskiego. Powstała cerkiew na
planie krzyża greckiego w stylu neoromańskim, nawiązująca
jednocześnie do form architektury bizantyńskiej. Dopatrywano się w
niej cech prawosławnych budowli sakralnych powstających w I
tysiącleciu w Grecji. Świątynia miała nad skrzyżowanymi ramionami
naw oktagonalny bęben kopuły zwieńczony latarnią. Do wzniesienia
cerkwi użyto jasnokremowej cegły szkliwionej, w okna wstawiono
matowe szkło w kolorze seledynowym. Elewacje wyróżniały kamienne
zdobienia z motywami neoromańskimi. Nad bocznym wejściem wykonano
mozaikę przedstawiającą Veraikon, czyli Chustę Weroniki. Wewnątrz
ściany i sklepienia pokryły na początku polichromie secesyjne z
motywami roślinnymi, główny ołtarz był marmurowy. Wokół cerkwi
posadzono drzewa, wśród których znalazły się rzadkie okazje robinii
i platany".

(cyt. za H. Sienkiewicz "Cerkwie w krainie kościołów", Warszawa
2006, s. 129)

Tako rzecze Sienkiewicz... Cerkwie wojskowe. Cz. 2

[freemason]

Teraz najciekawsze:

"Na przełomie XIX i XX wieku powstały w Warszawie 4 murowane
prawosławne świątynie wojskowe dla pułków Lejbgwardii stacjonujących
w stolicy Kongresówki. Jedną wzniosiono według znormalizowanego
planu inż. Wierzbickiego, trzy zaś zbudowano na podstawie
indywidualnych projektów. Były to okazałe cerkwie odpowiadające
randze formacji, które je stawiały. Pułki gwardyjskie, jak
pamiętamy, były wszakże w armii carskiej jednostkami elitarnymi. W
latach 1892-94 wznoszono cerkiew pw. Michała Archistratega dla
Litewskiego p. Lejbgwardii. Koszary tej jednostki znajdowały się
przy drodze noszącej od 1877 roku miano alei Szucha, a świątynia
znajdowała się nieopodal, przy wejściu do Parku Ujazdowskiego, w
rejonie dzisiejszego placu Na Rozdrożu. (...) Pracami budowlanymi
świątyni kierował inż. kpt. Luders. Cerkiew wzniesiona z cegły w
stylu starorosyjskim, wzorowana na soborze Michała Błażennego w
Moskwie, miała dzwonnicę, jedną dużą i 4 mniejsze kopuły, które
pokryto blachą cynkowaną i pomalowano zieloną farbą w kształcie pól
szachowych. Freski na ścianach wewnątrz wykonał późniejszy twórca
malowideł w cerkwi pw. Św. Jana Klimaka na Woli - Muraszko. Ikony
napisał malarz Belewicz, który skopiował obrazy z soboru pw. Św.
Włodzimierza w Kijowie. Umieszczono je w dwurzędowym ikonostasie.
Sklepienie głównej kopuły pozłocono i wyłożono mozaiką. W
prezbiterium podłogę wykonano z desek, a w nawie - z terakoty.
Świątynia miała trzy ołtarze: główny - patrona cerkwi, boczny prawy -
Św. Mikołaja Cudotwóry z 1897 r. oraz lewy z 1899 r. - św. św.
Konstantyna i Heleny. Cerkiew uchodziła za obiekt o wyjątkowej
urodzie, a jej piękno podkreślało udane wkomponowanie w otaczający
ją krajobraz. Świątynia znajdowała się pośród parkowej zieleni, a
ponadto wykopano w sąsiedztwie sadzawkę, w której malowniczo
odbijały się zielone kopuły...

W 1903 roku ukończono po roku budowy prace przy cerkwi pw. św. Olgi,
zlokalizowanej pośrodku koszar Grodzieńskiego huzarskiego pułku
Lejbgwardii. Ten wojskowy kompleks znajdował się na wschodnim skraju
parku Łazienkowskiego, w pobliżu ulicy Czerniakowskiej. Projekt
świątyni wykonał twórca planów prawosławnej świątyni pułtuskiej -
Władimir Pokrowski, który wzorował się na cerkwiach rosyjskich z
XVII wieku. Koszt budowy zamknął się wysoką kwotą 100 tys. rubli, z
czego 30 tys. ofiarował Mikołaj II, ale też postawiono sakralny
obiekt o imponujących rozmiarach, starannie wykończony i bogato
dekorowany. Złota i drogich okładzin nie żałowano... Cerkiew miała
32 m długośi i 24 m szerokości, a jej wysokość wynosiła 53 m. W
narożach głównej kopuły na wysokiej wieży wznosiły się niewielkie
kopułki. Wszystkie były złocone, a dach pokryto dachówką z glazury.
Wysoka dzwonnica znajdowała się nad wejściem do cerkwi. Ściany
świątyni pokryte były do wyskości 2 m szarym granitem, powyżej
olicowano je białą cegłą i terakotą. We wnętrzu mieściły się z
trzech stron murowane chóry. Posadzka została wykonana z terakoty.
Ściany i sklepienie pokrywały bogate polichromie, rzeżbiony
ikonostas o trzeh rzędach pozłocono. Cerkiew była jak na owe czasy
budowlą nowoczesną, gdyż zastosowano w niej nowinki techniczne tego
okresu - centralne ogrzewanie i oświetlenie elekryczne. Mogła
pomieścić 700 osób"

(H. Sienkiewicz, tamże, ss. 129-31)

Tako rzecze Sienkiewicz... Cerkwie wojskowe. Cz. 3

[freemason]

Dalej mamy opis świątyni gwardyjskiej, wzniesionej na Polu
Mokotowskim, który pominę, by przejść do bardziej interesującego nas
tematu:

"Czwarta świątynia gwardyjska, a trzecia wzniesiona według
oryginalnego projektu, miała za patrona błogosławionego Martiniana.
Postawiono ją dla Ułańskiego Pułku Lejbgwardii w rejonie dzisiejszej
ulicy Agrykoli, na skraju Łazienek. Budowę cerkwi ukończono w 1903
r., a wyświęono ją 3 lata później. Projekt wykonał Leontij Benois
(...) Wszystkie prace przy świątyni nadzorował inż. Piotr Fedders,
autor cerkwi w Tworkach. Koszt wyniósł 76 tys. rubli, z czego 6 tys.
zebrano z ofiar wiernych. 30 tys. darował Mikołaj II, a resztę
pokrył budżet państwowy. Benois zaprojektował dla kawalerzystów
lejbgwardii jednokopułową świątynię na planie krzyża, w stylu
nowogrodzkim, z niewielką wolnostojącą dzwonnicą. Kopuła wieńcząca
sylwetkę cerkwi została umieszczona na ośmiobocznej wieży
wzniesionej na przecięciu naw. Świątynia prezentowała się niezwykle
barwnie - jej dach pokryto czerwoną dachówką, a elewacje obłożono
jasnożółtą cegłą z odzobną ornamentyką. Wewnątrz ściany i sklepienia
pokryły freski wykonane przez malarzy Nikołaja Charłamowa i
Karelina. Ten drugi był także autorem ikon umieszczonyh w
dwurzędowym ikonostasie. W świątyni znalazła się ikona w srebrnej
ryzie, przedstawiająca jej patrona - błogosławionego Martiniana.
Obraz ten Rosjanie zdobyli w bitwie z wojskami napoleońskimi pod
Krasnem w 1812 r. Cerkiew mieściła 800 osób.

(...)

W cyrkule Łazienkowskim oprócz cerkwi wolnostojących były także
domowe. Istniały od dawna świątynie w pomieszczeniach Belwederu i
pałacu na Wyspie, powstały dwie kolejne w czasach po Powstaniu
Styzniowym. Jedną urządzono w 1870 roku w koszarach 3 brygady
znajdujących się w pobliżu cerkwi św. Olgi przy ulicy Szwoleżerów.
Miała ikonostas z obrazami pędzla Nikołaja Tichobrazowa. W 1900 r.
wyświęcono cerkiew pw. Opieki Matki Bożej w Korpusie Kadetów im.
Aleksandra Suworowa. (...) Poza tym funkcjonowała cerkiew pw. św.
Mikołaja Cudotwórcy w Wojskowym Szpitalu Ujazdowskim, mieszczącym
się w zamku nieopodal świątyni litewskiego pułku lejbgwardii. Z
czasem Rosjanie rozbudowali tę placówkę, wznosząc w sąsiedztwie
pawilony szpitalne w charakterystycznym stylu koszarowym. W 1897 r.
przenieśli cerkiew do jednego z nich".

Były też w Warszawie wojskowe cerkwie domowe.

"Najwięej urządzano w Warszawie domowych cerkwi wojskowych. Służyły
tym carskim pułkom, które nie wybudowały świątyń. Działo się to z
różnych przyzyn. Translokowane do Warszawy formacje nie dysponowały
zazwyczaj wystarczającą ilością środków na budowę cerkwi, jak
jednostki gwardyjskie, gdzie służli z reguły Rosjanie z zamożnych
rodów, lub - co działo się częściej - nie przebywały w mieście zbyt
długo i nie zdążyły się "zadomowić". Przed pierwszą wojną światową w
prywatnych domach w różnych punktach stolicy funkcjonowały
świątynie: pw. Narodzenia Pańskiego - 29. Czernihowskiego pp., pw.
Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny - 32. Krzemienieckiego pp., pw.
św. Samuela Proroka przy uliy Złotej - 40 pp., pw. Przemienienia
Pańskiego przy uliy POrzejazd - Petersburskiego Pułku Lejbgwardii
oraz pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła, wyświęcona w Alejach
Jerozolimskich w 1910 r., 30. Połtawskiego pp. W koszarach
sapieżyńskich przy uliy Zakroczymskiej urządzono cerkiew pw.
Przemienienia Pańskeigo, a na tereie warsztatów artyleryjskich przy
ulicy Stalowej - świątynię pw. św. Sergiusza z Radoneża,
konsekrowaną w 1900 r. Wiadomo, że wojskową cerkiew wyświęcono także
przy batalionie saperów stacjonującym na Pradze. Świątynie miała
także większość stacjonującyh w Warszawie rezerwowych pułków
piehoty. Przy ulicy Grzybowej (???) była cerkiew pw. św. Symeona
należąca do 182. Grochowskiego rez. pp, przy ulicy Ludnej - pw. św.
Filimona Męczennika, powstała dla 183. Pułtuskiego rez. pp., a w
Alejach Jerozolimskich - pw. św. św. Adriana Męzennika i Natalii,
urządzona dla 184. Warszawskiego rez. pp. Cerkiew pw. Św. Jerzego
Zwycięzcy wyświęcono w 1896 r. w koszarach 190. Biłgoraskiego rez.
pp., stacjonującego przy uliy Targowej"

(H. Sienkiewicz..., ss. 132-34)

Tako rzecze Sienkiewicz... Cerkwie wojskowe. Cz. 4

[freemason]

Teraz trochę o losach cerkwi wojskowych po 1915 roku...

"Z czterech cerkwi gwardyjskich zbudowanych w Warszawie na obszarze
dawnego cyrkułu Łazienkowskiego do naszych czasów dotrwała w
zmienionej formie tylko jedna świątynia. Zburzono cerkiew pw. Św.
Michała Archistratega Litewskiego pułku Lejbgwardii, cerkiew pw.
błogosławionego Martiniana Ułańskiego Pułku Lejbgwardii oraz św.
Olgi w koszarach Grodzieńskiego huzarskiego pułku Lejbgwardii.
Początkowo świątynia litewskiego pułku służyła parafii ewangelickiej
w Warszawie, ale potem została rozebrana jako kojarząca się z
rosyjskim zaborcą i na dodatek znajdowała się u wejścia do jednego z
reprezentacyjncyh parków miasta. Sadzawkę zasypano, a pozostawiono
pawilony szpitalne w pobliżu. Do drugiej wojny światowej plac
cerkiewny zajmowała muszla taneczna.

(...)

Ułańska cerkiew pw. Św. Olgi z 1867 r. stała się w okresie
międzywojennym katolickim kościołem wojskowym. Służyła 1. Pułkowi
Szwoleżerów im. Józefa Piłsudskiego. (...) We wnętrzu budowli
zachowało się z dawnej cerkwi nadspodziewanie dużo elementów
oryginalnego wyposażenia: marmurowy ołtarz, stolarka, matowe
oszklenia w kolorze seledynowym, Veraikon nad bocznym wejściem,
część zabytkowych malowideł oraz fresków z motywami roślinnymi,
które pieczołowicie odrestaurowano. (...) W otoczeniu dawnej cerkwi
zachowały się drzewa z dawnego nasadzenia, w tym owe rzadkie robinie
i platany.

(tamże, ss. 172-73)

[freemason]

freemason napisał:

> Początkowo świątynia litewskiego pułku służyła parafii
ewangelickiej
> w Warszawie, ale potem została rozebrana jako kojarząca się z
> rosyjskim zaborcą i na dodatek znajdowała się u wejścia do jednego
z
> reprezentacyjncyh parków miasta. Sadzawkę zasypano, a pozostawiono
> pawilony szpitalne w pobliżu. Do drugiej wojny światowej plac
> cerkiewny zajmowała muszla taneczna.

Ten fakt nie był mi wcześniej znany. Myślałem, że jedynie cerkwie
św. św. Piotra i Pawła i Aleksandra Newskiego (przerobiona na
kościół św. Henryka) służyły warzawskim ewangelikom.

Ewangelicy

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> freemason napisał:
>
> > Początkowo świątynia litewskiego pułku służyła parafii
> ewangelickiej
> > w Warszawie, ale potem została rozebrana jako kojarząca się z
> > rosyjskim zaborcą i na dodatek znajdowała się u wejścia do jednego
> z
> > reprezentacyjncyh parków miasta. Sadzawkę zasypano, a pozostawiono
> > pawilony szpitalne w pobliżu. Do drugiej wojny światowej plac
> > cerkiewny zajmowała muszla taneczna.
>
> Ten fakt nie był mi wcześniej znany. Myślałem, że jedynie cerkwie
> św. św. Piotra i Pawła i Aleksandra Newskiego (przerobiona na
> kościół św. Henryka) służyły warzawskim ewangelikom.

To w moskiewskim Sokalu tego nie ma ?
W Białostockim Sokalu jest informacja:
"Po odzyskaniu niepodległości [cerkiew św. Archanioła Michała] przekazano
parafii ewangelickiej, następnie rozebrano."

Co jest też o tyle ciekawe że Tołwiński w 1919 wnioskował magistratowi
natychmiastową jej rozbiórkę - widać postanowiono przekazać ją ewangelikom a
dopiero potem rozebrano przekazując ewangelikom w rekompensacie św. Piotra i
Pawła przy Puławskiej - według Sokala św. Piotra i Pawła ewangelicy dostali św.
Piotra i Pawła w styczniu 1921.

Ta cerkiew św. Aleksandra Newskiego zamieniona na kościół św. Henryka - to który
to obiekt ??

[freemason]

ryszard.maczewski napisał:

> To w moskiewskim Sokalu tego nie ma ?
> W Białostockim Sokalu jest informacja:
> "Po odzyskaniu niepodległości [cerkiew św. Archanioła Michała]
przekazano
> parafii ewangelickiej, następnie rozebrano."

Muszę sprawdzić. Jak wiesz, są spore różnice między dwoma wydaniami.

> Co jest też o tyle ciekawe że Tołwiński w 1919 wnioskował
magistratowi
> natychmiastową jej rozbiórkę - widać postanowiono przekazać ją
ewangelikom a
> dopiero potem rozebrano przekazując ewangelikom w rekompensacie
św. Piotra i
> Pawła przy Puławskiej - według Sokala św. Piotra i Pawła
ewangelicy dostali św.
> Piotra i Pawła w styczniu 1921.

W takim razie co mieściło się w cerkwi na pl. na Rozdrożu w latach
1915-19? Stała zamknięta na głucho czy była jakoś wykorzystywana?
Myślałem, że to Niemcy ją przekazali luteranom...

> Ta cerkiew św. Aleksandra Newskiego zamieniona na kościół św.
Henryka - to któr
> y
> to obiekt ??

Na pl. Soborowym:)

Zresztą to był wspólny kościół (św. Henryka) - tak dla katolików,
jak i luteranów.

Szpital Ujazdowski

[ryszard.maczewski]

freemason napisał:

> Poza tym funkcjonowała cerkiew pw. św.
> Mikołaja Cudotwórcy w Wojskowym Szpitalu Ujazdowskim, mieszczącym
> się w zamku nieopodal świątyni litewskiego pułku lejbgwardii. Z
> czasem Rosjanie rozbudowali tę placówkę, wznosząc w sąsiedztwie
> pawilony szpitalne w charakterystycznym stylu koszarowym. W 1897 r.
> przenieśli cerkiew do jednego z nich".

Według raportu Tołwińskiego z 1919 na terenie Szpitala Ujazdowskiego znajdowały
się dwie cerkwie: w "korpusie głównym" i "w podwórzu". Czyli informacja o
przeniesieniu cerkwi może być nie do końca ścisła.

Cerkwie w kalendarzu Ungra

[andrzej_b2]

Nie rozumiem dlaczego tylko wybrane cerkwie wojskowe są wymienione w przez Ungra
w oficjalnym spisie z 1906 r.:
1.Św. Adriana i Natalii Marszałkowska 71
2. Św. Aleksandra w Cytadeli
3. Św. Aleksandra Newskiego w Łazienkach
4. Cudownej MB Włodzimierskiej na Woli
5. Cyryla i Metodiusza Nowy Świat 72
6. Św. Jerzego Pogromcy Wierzbowa 1
7. Kazańskiej MB Rymarska 3
8. Św. Marii Magdaleny (Praga) Aleksandryjska 184b
9. Św. Michała Archanioła Ujazdowska
10. Św. Mikołaja Wiejska 2-4
11. Narodzenia Chrystusa Pana Franciszkańska 2
12. Opieki Najświętszej Bogurodzicy Smolna 6
13. Przemienienia Pańskiego Konwiktorska 3
14. Przemienienia Pańskiego Miodowa 2
15. Św. Olgi w Łazienkach
16. Św. Trójcy (Sobór) Długa 15
17. Św. Trójcy Podwale 5
18. Wniebowzięcia NMP Miodowa 14

O co tu chodzi?
Pozdrawiam

[kester]

Wydaje się, że w kalendarzach podawano jedynie wojskowe cerkwie,
które były "ogólnodostępne". Wydaje się to zresztą dość logiczne, bo
pewnie nie każde "swiniacze ryło" mogło się pętać po koszarach...

Liczba cerkwi

[andrzej_b2]

kester napisał:

> Wydaje się, że w kalendarzach podawano jedynie wojskowe cerkwie,
> które były "ogólnodostępne". Wydaje się to zresztą dość logiczne, bo
> pewnie nie każde "swiniacze ryło" mogło się pętać po koszarach...

Słuszne spostrzeżenie. Dane zresztą są różne, w różnym czasie i przez różnych
autorów podawane. Przyjmując jako bazę odniesienia r. 1918 w Warszawie było 27
gmachów cerkiewnych (Kur. Pol. 1918, nr 125, s. 3) albo 21 – wg oficjalnych
danych GUS (Adamczuk L., Mironowicz A:. Kościół Prawosławny w Polsce dawniej i
dziś – 1993, s. 112). Czy tak, czy tak, to imponujące liczby, zważywszy na
koncentrację tych świątyń w rejonie Śródmieścia.
Pozdrawiam

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> kester napisał:
>
> > Wydaje się, że w kalendarzach podawano jedynie wojskowe cerkwie,
> > które były "ogólnodostępne".

> Słuszne spostrzeżenie.

Aczkolwiek jak każde uogólnienie prawdopodobnie nieprawdziwe :-)

> Dane zresztą są różne, w różnym czasie i przez różnych
> autorów podawane. Przyjmując jako bazę odniesienia r. 1918 [...]

Data odniesienie trochę pozbawiona sensu, skoro Rosjanie opuścili nas w 1915 i
zabrali ze sobą wszystkie te cerkwie, które w literaturze rosyjskojęzycznej
funkcjonują pod hasłem "pochodnaja (pri połku)".

> w Warszawie było 27 gmachów cerkiewnych (Kur. Pol. 1918, nr 125, s. 3)

I o to mi właśnie chodzi - wiele cerkwi nie było gmachami, a tylko
pomieszczeniami w budynkach - ciekawe czy dla Kuriera Polskiego np. cerkiew św.
Mikołaja w Zamku Ujazdowskim jest liczona jako gmach czy nie? I czy Kurier w
ogóle uwzględnia fakt istnienia na terenie Szpitala Ujazdowskiego dwóch cerkwi -
w końcu żadna z nich nie była "gmachem".

Abstrahując od tych wątpliwości - dzięki za dane kolejnego źródła, do którego
być może warto będzie kiedyś zajrzeć :-)

> albo 21 – wg oficjalnych danych GUS (Adamczuk L., Mironowicz A:.
> Kościół Prawosławny w Polsce dawniej i dziś – 1993, s. 112).

Moim zdaniem spokojnie liczba cerkwi sięgała ponad 30.
"Najnowszy Przewodnik po Polsce" z 1903 wymienia już 27 obiektów.

[kester]

Dane mogą się różnić bo nie zawsze uwzględniano w statystykach tzw.
kaplice domowe. Spotkałem się w literaturze z taką informacją, że
pod koniec XIX wieku w Warszawie było 31 cerkwi: 8 cerkwi
wojskowych, 6 parafialnych i 11 kaplic domowych. Nie zapisałem
jakiego typu było 6 pozostałych...
Zresztą dane na rok 1918 nie są już pewnie miarodajne bo część
cerkwi została zlikwidowana, choćby sobór na pl. Saskim nie był już
cerkwią....

[ness13]

Spis cerkwi Warszawskiego okręgu wojskowego
www.temples.ru/main.php?op=page&name=06102004092237(6of15)

Jedna cerkiew, dwóch właścicieli

[andrzej_b2]

Wyjaśnia się zagadka, dlaczego cerkiew wojskową św. Martyniana (ob. Szwoleżerów 2a) określano zamiennie jako cerkiew lejbgwardyjskiego pułku ułanów albo grodzieńskiego pułku huzarów? Podczas rozruchów ulicznych w Warszawie w 1904 – 1905 roku pułk ułanów odmówił wykonania rozkazu generał-gubernatora Skałona wymarszu na ulice Warszawy, celem spacyfikowania buntowników, uważając że do takich akcji służą kozacy. Odmowa wykonania rozkazu w wojsku, toż to kula w łeb. No tak, ale to nie jednostkowy przypadek, trzeba byłoby rozstrzelać cały pułk, tj.około 1300 żołnierzy, a na dokładkę w pułku służyli kuzyni i powinowaci rodziny carskiej. Mikołaj II nie wdając się w zawiłe śledztwa, ukarał wszystkich solidarnie, przenosząc cały pułk na 10 lat do prowincjonalnego Włocławka – miasta, w którym na widok roweru konie stawały dęba a kobiety żegnały się znakiem krzyża. Nie doczekał się pułk powrotu do stolicy Priwislańskiego Kraju, w 1914 r. wymaszerował na wschód.
Tyle za autobiograficzną książką R.T. Michalczyka „Z Włocławka do Wrocławie 1900 – 1950”

Wszystko wskazuje, że wraz z opuszczeniem Warszawy przez pułk, cerkiew św. Martyniana przeszła we władania huzarów, ale nasuwają się co najmniej dwa pytania na marginesie ułańskiej awantury.
– Jakie były powody buntu, bowiem trudno posądzić oficerów elitarnego pułku o sympatie rewolucyjne?
– W jaki sposób wykorzystywano koszary ułańskie przy Czerniakowskiej 31, po roku 1905?
Pozdrawiam :-)

[sqh]

andrzej_b2 napisał:

> – W jaki sposób wykorzystywano koszary ułańskie przy
> Czerniakowskiej 31, po roku 1905?

Cały czas w taki sam sposób, gdyż informacja o przeniesieniu Ułanów Jego Cesarskiej Mości Lejbgwardyjskiego Pułku do Włocławka jest wzięta z sufitu.

Zarówno pół-wywiadowcze opracowania z epoki (np. J. W-i [J. Froelich], "Dyzlokacja wojsk rosyjskich w Królestwie Polskim", Warszawa [Kraków] 1911), czy też bardziej nam współczesne (A. Dobroński, "Dyslokacja wojsk rosyjskich w Królestwie Polskim przed I Wojną Światową", [w:] "Studia i Materiały do Historii Wojskowości", tom XX/1976), zgodnie podają, że w ostatnich latach przed wojną pułk ów stał nieprzerwanie w Warszawie - wchodząc w skład Samodzielnej Brygady Kawalerii Gwardii.

Zaś koszary we Włocławku również nie były puste; stało tam całkiem sporo wojska: dowództwo II brygady z 15. Dywizji Kawalerii, 15. (dawniej 48.) Ukraiński pułk huzarów, 3. Uralski pułk kozaków i 10. dywizjon artylerii konnej (według stanu tuż sprzed wybuchu wojny).

[andrzej_b2]

sqh napisał:

> andrzej_b2 napisał:
>
> > – W jaki sposób wykorzystywano koszary ułańskie przy
> > Czerniakowskiej 31, po roku 1905?
>
> Cały czas w taki sam sposób, gdyż informacja o przeniesieniu Ułanów Jego Cesars
> kiej Mości Lejbgwardyjskiego Pułku do Włocławka jest wzięta z sufitu.

Chciałem pokornie zauważyć, że ww. wiadomość nie pochodzi „z sufitu”, lecz z przywołanej przeze mnie autobiografii R.T. Michalczyka (Ossolineum – 1976, s. 9).
Wspomnienia naocznych świadków mogą być równie wiarygodnym źródłem wiedzy, co po latach profesorskie opracowania. Tych pierwszych nie można więc całkowicie odrzucić.
Coś musiało być wówczas na rzeczy. Być może jakaś prawda skrzętnie ukrywana przez carat.
Pozdrawiam

[sqh]

andrzej_b2 napisał:

> Chciałem pokornie zauważyć, że ww. wiadomość nie pochodzi „z
> sufitu”;, lecz z przywołanej przeze mnie autobiografii R.T.
> Michalczyka

Obstaję przy swoim zdaniu - zniknąć to mógł dywizjon artylerii konnej z Włocławka, a nie pułk ułanów Lejbgwardii z Warszawy.

W przeciwnym razie, do grona "spiskowców" musiałby dołączyć na przykład późniejszy marszałek Finlandii Carl Gustaf Mannerheim, który w swoich z kolei wspomnieniach pisze wyraźnie, że w latach 1910-14 dowodził tym pułkiem właśnie w Warszawie. Podaje tam informacje o kontaktach z Warszawiakami, zaznacza, że pułk był wychwalany w czasie inspekcji, a sam Mannerheim tak polubił swoich ułanów i Warszawę, że odrzucił zaszczytną propozycję przeniesienia na stanowisko dowódcy 2. Brygady Kirasjerów Gwardii w Carskim Siole. W Warszawie też zastała go lipcowa mobilizacja w 1914 roku, wkrótce zresztą po awansie na dowódcę całej warszawskiej Brygady Kawalerii Gwardii (według "Adries-Kaliendarów" - sztab na ul. Wspólnej 9). Stąd też sam wyruszył na wojnę.

> Wspomnienia naocznych świadków mogą być równie wiarygodnym źródłem
> wiedzy, co po latach profesorskie opracowania. Tych pierwszych nie
> można więc całkowicie od rzucić.

Owszem, ale *tylko* na nich można polegać jedynie w ostateczności, gdy nie ma możliwości skonfrontowania ich z innymi źródłami.

Biada na przykład temu, kto zechce pisać historię Wojska Polskiego w oparciu o wspomnienia mjra Romeyki i gen. Berbeckiego...

[rokos]

Nie wiem czy ktoś już dawał to zdjęcie ale zdaje się, że widać na nim ową cerkiew (na poprzednim zdjęciu na tej stronie też ją widać ale tylko niewielki fragment)
www.warszawa.ap.gov.pl/dtland/strony/ramka_glowna.html

[rokos]

Przepraszam, ale okazuje się, że nie potrafię wstawić adresu tego konkretnego
zdjęcia...Pod podanym przeze mnie adresie otwiera się strona główna. A więc
trzeba wejść w "architektura" i otworzyć przedostatnie zdjęcie w tym dziale
(widok pałacu od północy i siedzący na schodku niemiecki żołnierz...)

[andrzej_b2]

To ja pomogę. Chyba o to zdjęcie chodzi:

[andrzej_b2]

Ten szwab nie siedzi na schodkach, a chyba na jakimś kojcu dla łabędzi. A swoją drogą ciekawe, co on w tym momencie sobie myśli?

[rokos]

Dokładnie chodzi o to zdjęcie. Wg mnie siedzi jednak na jakiś prowizorycznych,
drewnianych schodkach...

Sobór Św. Aleksandra - nowa książka

[sqh]

Ponieważ mój wątek sprzed lat, dotyczący wtórnego użycia "cerkiewnych"
materiałów rozbiórkowych, został zarchiwizowany, napiszę tutaj, jako w wątku
najbardziej zbliżonym tematycznie, iż w roku ubiegłym ukazała się na Białorusi
monografia "Baranawicki Pakrouski sabor" (Mińsk 2008), w którym m. in.
obfotografowane są, sztuka po sztuce, w detalach i w zbliżeniu, chyba wszystkie
ex-warszawskie mozaiki. Jakość zdjęć jest absolutnie pierwszorzędna, niemożliwa
do osiągnięcia przy fotografowaniu przy normalnym oświetleniu, z ręki i z
poziomu podłogi.

Jeżeli ktoś by reflektował, to przy kolejnym wyjeździe na Białoruś (lipiec lub
sierpień), mogę tę książeczkę zakupić. Kosztuje ona na nasze ok. 12 zł. Format
zbliżony do A5, 100 stron, na większości kolorowe zdjęcia.

[andrzej_b2]

Korzystając z uprzejmości reflektowałbym na 2 egz. tej książki.
Pozdrawiam :-)

[drzewko214]

Swietny watek !