Beevor: "Walka o Hiszpanię"

[windows3.1]

przeczytałem książkę i nie mogę oprzeć się wrażeniu, że jest nieco
stronnicza. Czy ktoś kto przeczytał ma podobne zdanie?

[van_pomidor]

A co w Hiszpanii Zapatero może być bezstronne, pewno jakiś lewicowy
pisarz pisał, krytykują generała Franko? Zgadłem bo książki nie znam?
Pozdrawiam

[marek_boa]

V_P a co do tego ,że w Hiszpanii rządzi premier Zapatero ma Antony Beevor -
Brytyjski historyk???! Znaczy jego wcześniejsza książka "Berlin 1945" to była
według Ciebie pro faszystowska bo rządził tam jeszcze do maja Hitler???!:)
-Pozdrawiam!

[van_pomidor]

Marek ty dobrze wiesz jaka teraz lewica jest silna w europie, i o to
właśnie mi chodziło, bo ani autora ani książki nie znam, ale jak widzę
chyba Marku zgadłem? :)
Pozdrawiam

[marek_boa]

No właśnie niestety nie! To jest Brytyjski historyk i akurat w tego typu
opracowaniach stara się operować faktami a nie emocjami czy też sympatiami
politycznymi!
-Pozdrawiam!

Jak mniemam książki traktujące o IIWŚ,

[tornson]

poza TFUrczością Irvinga, też są dla was jednostronne, lewackie i niesłusznie
krytykują kaprala Hitlera?

Beevor: "Walka o Hiszpanię"

[vandermerwe]

Czytalem wersje angielska. Osobiscie nie uwazam, ze jest stronnicza.
Dla wielu czytelnikow mlodej generacji dosyc dobra czescia ksiazki
jest wprowadzenie ukazujace tlo pozniejszych wydarzen w Hiszpanii.
Wazne, gdyz obecnie tzw. "masowa" propaganda zasadniczo dmie lekko
lub mocno na prawo. Np. prosze zwrocic uwage na postawe
hiszpanskiego kosciola katolickiego w tamtych czasach. Moim zdaniem
autor staral sie zachowac pewien dystans wobec aktorow konfliktu.
Jednak zaleznie od osoboistych zapatrywan czytelnika kazdy wyluska,
co mu najbardziej odpowiada - po obu stronach przyslowiowej barykady.

Pozdrawiam

[bmc3i]

vandermerwe napisała:

> Czytalem wersje angielska. Osobiscie nie uwazam, ze jest stronnicza.
> Dla wielu czytelnikow mlodej generacji dosyc dobra czescia ksiazki
> jest wprowadzenie ukazujace tlo pozniejszych wydarzen w Hiszpanii.
> Wazne, gdyz obecnie tzw. "masowa" propaganda zasadniczo dmie lekko
> lub mocno na prawo. Np. prosze zwrocic uwage na postawe
> hiszpanskiego kosciola katolickiego w tamtych czasach. Moim zdaniem
> autor staral sie zachowac pewien dystans wobec aktorow konfliktu.
> Jednak zaleznie od osoboistych zapatrywan czytelnika kazdy wyluska,
> co mu najbardziej odpowiada - po obu stronach przyslowiowej barykady.
>
> Pozdrawiam

Jeste niestety tylko jedna strona tej barykady. Druga jest w nowoczesnej Europie
na indeksie - jak "W holdzie Katalonii" Orwella.

[vandermerwe]

@ bmc3i

"Druga jest w nowoczesnej Europie
na indeksie - jak "W holdzie Katalonii" Orwella."

Jesli czytal Kolega ksiazke Beevora, to mogl zauwazyc, ze problemy
poruszane przez Orwella w ymienionej ksiazce mozna rowniez znalezc
w "Walce o Hiszpanie" Ma Kolega zas racje, ze zacietrzewienie nie
jest ograniczone do jednej opcji spoleczno-politycznej.

Pozdrawiam

[bmc3i]

vandermerwe napisała:

> @ bmc3i
>
> "Druga jest w nowoczesnej Europie
> na indeksie - jak "W holdzie Katalonii" Orwella."
>
> Jesli czytal Kolega ksiazke Beevora, to mogl zauwazyc, ze problemy
> poruszane przez Orwella w ymienionej ksiazce mozna rowniez znalezc
> w "Walce o Hiszpanie" Ma Kolega zas racje, ze zacietrzewienie nie
> jest ograniczone do jednej opcji spoleczno-politycznej.
>
> Pozdrawiam

nie , nie czytalem "walki", jednak po problemach jakie sa w Europie ze zdobyciem
dziela Orwella, zniechecilem sie do calego tematu. W Polsce, "hold" ukazal sie
tylko raz, nakladem jeszcze podziemnego wydawnictwa w drugim obiegu, i od tej
pory cisza. Podobnie w calej Europie - pozycja nie do dostania, poza
antykwariatami, a jesli ktos sie uprze aby ja jednak kupic w jakims nowym
wydaniu, to musi szukac jakiegos amerykanskiego wydania "Homage to Catalonia".
Orwellowski opis rzeczywistosci hiszpanskiej zadymy, jest nie do przyjecia przez
europejska poprawnosc.

[browiec1]

A moglbys troche rozwinac temat bo mnie zaciekawiles ta
niedostepnoscia i jedna strona barykady?

[aardwolf]

Aż sprawdziłem w bilbiotece universyteckiej - jest, Penguin Books London 1984.
Co prawda dostępne wyłacznie w czytelni ale chyba dlatego że mają tylko jeden
egzemplarz.

[marek_boa]

Nie no oczywiście!:) W Europie na wzór ówczesnego ZSRR i PRL powołano do życia
Urząd Cenzury i nie drukuje się jakichś tam książek!:) Matrek puknij się w głowę
i w dodatku dość mocno! Dużo książek czytałem z drugiego obiegu swego czasu i po
zniesieniu cenzury pies z kulawą nogą nie zainteresował się ich wznowieniami!
Nie ,które z nich to były takie szmiry ,że zainteresowanie nimi było tylko wtedy
gdy mówiły coś "nie ładnego o ZSRR" w czasach cenzury! Później nastąpił istny
zalew tzw. książek antykomunistycznych i ludziom się po prostu szybko znudziły -
bo i faktycznie wszystko było pisane na jedno kopyto i ogólnie tandeta!

[browiec1]

I ta tandete przelamal dopiero Zyzak i duet Gontarczyk Cenckiewicz.

[bmc3i]

aardwolf napisał:

> Aż sprawdziłem w bilbiotece universyteckiej - jest, Penguin Books London 1984.
> Co prawda dostępne wyłacznie w czytelni ale chyba dlatego że mają tylko jeden
> egzemplarz.

W bibliotekach rzeczywiscie jest - nawet polskie wydanie, ale wlasnie to jeszcze
podziemne, z konca lat osiemdziesiatych. Zero wznowien w oficjalnym obiegu, mimo
ze to jedno z wybitniejszych dziel Orwella. Mi udalo sie kupic kiedys uzywany
egzemplarz na allegro, a nowych wydan nie ma ani w Polsce, ani w Europie. Gdy
juz przeczytalem hold, zrobilem ponownie research w internecie, i widzialem je
jedynie w antykwariatach, z adnotacja "niedostepne".

[marek_boa]

Matrek chyba jednak nie za bardzo Chciało Ci się szukać?!
- W 1990 roku tą książkę w Polsce wydało wydawnictwo ATEXT i jest ona za psie
pieniądze dostępna w prawie każdej internetowej księgarni - ceny od 11 PLN do 17
PLN!

Orwell, "W hołdzie Katalonii"/"Hołd Katalonii"

[windows3.1]

po roku 1989 "W hołdzie Katalonii" wydano w Polsce co najmniej dwa razy, Atext 1990 "W hołdzie Katalonii" i Aletheia 2009 "Hołd Katalonii". To drugie nieco lepsze, bo oprócz samego tekstu zamieszczono sporo listów Orwella, do niego i w jego sprawie z tego okresu.

szczęśliwie trzymam a półce oba te wydania. Dlatego, jeśli ktoś ma kłopoty ze zdobyciem a mieszka w Warszawie, oddam wersję Atextu za darmo.

**

No a w sprawie Beevora, tylko szanowny kolega z RPA przeczytał i ma zdanie?

[profes79]

Zacytuje opinie znajomego, ktory ja czytal (czesciowo przewijajace sie w
dyskusji forumowej):

W każdej wojnie domowej nie ma "dobrych". Polecam przeczytać Beevora "Walka o
Hiszpanię" - wstrząsająca lektura - czytam ją już po raz trzeci i dopiero teraz
jestem w stanie wszystko ogarnąć.

Autor jest moim zdaniem bardzo obiektywny. Przedstawia brudne sprawki każdej
strony. Bardzo ciekawy jest także kontekst polityczno - dyplomatyczny wojny oraz
postawa innych państw wobec sytuacji w Hiszpanii.

Ha :!: dobre pytanie. Beevor poświęca trochę miejsca działaniom i postawie
Związku Radzieckiego (czyli Stalina) w stosunku do wydarzeń w Hiszpanii. I
stawia inną tezę - Związek Radziecki nie chciał rozszerzania rewolucji (chociaż
w oczywisty sposób sprzyjał działalności komunistów w Hiszpanii, ba nawet
wykorzystywał sytuację do pozbawienia Hiszpanii jej potężnych rezerw złota) i
prowokowania wojny między Wielką Brytanią i Francją, a Niemcami i Włochami.
Specjalnie wróciłem do odpowiedniego rozdziału w "Ostatniej defiladzie"
Suworowa. Moje konkluzje - z jednej strony mamy teorie Suworowa oparte na "jego"
materiałach, które podobno istnieją, ale są ściśle tajne, z drugiej strony mamy
Beevora i jego potężną bazę bibliograficzną, oczywiście pozbawioną rzekomych
"tajnych" dokumentów. Osobiście wierzę Beevorowi - Stalin nie miał zamiaru
prowokować wojny między Aliantami i tworzącą się Osią Berlin - Rzym. Musiał
wiedzieć o istnieniu zasad nieinterwencji we Francji i W. Brytanii, która
zakładała torpedowanie planów republikańskich zakupu broni we Francji i w Anglii
i ciche sprzyjanie nacjonalistom, więc podsycanie wojny raczej musiałoby prędzej
doprowadzić do konfliktu z ZSRR. Ale oczywiście Suworow wie więcej i może sobie
stawiać tezy jakie chce, bo zna jakieś tajne dokumenty. Generalnie nie mam
zaufania do "rewelacji" Suworowa i jest on dla mnie takim Baronem Munchhausenem.

[speedy13]

Hejka

Jeszcze moje 3 gr.:

profes79 napisał:

> Suworowa. Moje konkluzje - z jednej strony mamy teorie Suworowa
oparte na "jego
> "
> materiałach, które podobno istnieją, ale są ściśle tajne,

Hmmm. Mógłbyć przypomnieć, w którym miejscu Suworow powołuje się na
tajne materiały? To byłby pewien ewenement w jego książkach. On się
generalnie opiera na kompilacji takich ogólnodostępnych źródeł,
wspomnień rozmaitych rosyjskich dowódców przede wszystkim.

> "tajnych" dokumentów. Osobiście wierzę Beevorowi - Stalin nie miał
zamiaru
> prowokować wojny między Aliantami i tworzącą się Osią Berlin -
Rzym.

A już w 3 lata później taką wojnę sprowokował. Moze wcześniej
uważał, że nie jest gotowy? Ale inni w zasadzie też nie byli... W
każdym razie przysłał Hiszpanom masę broni, do tego stopnia że np.
rosyjskie armaty 122 mm A-19 są tam chyba na uzbrojeniu do dziś (a w
każdym razie w połowie lat 1990. jeszcze były). Przysłał 3 tys.
ochotników. Dostarczone republikanom bombowce SB-2 kilkakrotnie
atakowały okręty neutralne (niemiecki krążownik Deutschland, jakieś
brytyjskie niszczyciele) - zapewne co prawda tak bardziej przez
pomyłkę.

Musiał
> wiedzieć o istnieniu zasad nieinterwencji we Francji i W.
Brytanii, która
> zakładała torpedowanie planów republikańskich zakupu broni we
Francji i w Angli

Jednakowoż republikanie kupowali broń od Francji i jej bliskiego
sojusznika, Polski.

[marek_boa]

Speedy ja Cię bardzo sorry ale od kiedy to Niemcy były neutralne w konflikcie
domowym w Hiszpanii?!
-Pozdrawiam!

[speedy13]

Racja - rozpedzilem sie troche. Sorry. W kazdym razie, podobnie jak
ZSRR uwazaly ze nie sa strona konfliktu :D choć fakty były raczej
inne...

[odyn06]

Mam tą ksiązkę i czytam ją drugi raz. Speedy ma rację, że hiszpańska
hekotomba to klasyczna wojna domowa, dzie wszyscy są winni i nie ma
niewinnych.
Źródło wojny, ujete w pierwszej części ksiażki mówi, że aby
zrozymieć jej istotę trzeba się cofnąć kilkanaście lat do tyłu, a na
pewno do 1930 roku. Ważną rolę odgrywała ultrakonserwatyna
hierarchia kościelna trzymająca z Franco przzeciwko republice, jakże
różna od 30000 ubogich i słabo wykształconych księży.
Tych mordowali anarchosyndykaliści.
Ciekawie opisane sa działania legionu Kondor i radzieckiej bezpieki
mordującej nie tylko wrogów, ale i "swoich" pod byle pretekstem.
Reasumując - wartościowa pozycja. Polecam.

[bmc3i]

Przyznam ze nie cyztalem, ale odmienną ocene tej ksiazki przedstawil nizej
windows. W tym takze ocene opisu genezy konfliktu...

[maxikasek]

> każdym razie przysłał Hiszpanom masę broni, do tego stopnia że np.
> rosyjskie armaty 122 mm A-19 są tam chyba na uzbrojeniu do dziś (a w
> każdym razie w połowie lat 1990. jeszcze były)
Canone russo 122/46 zakupili od NIemców w 1943 roku. Gdybyś obejrzał fotki tej armaty sam bys na to wpadł. TO był wz.31/37 a ten wszedł do produkcji w 1939/40. Zresztą biorąc pod uwagę slimaczącą się produkcję wz.31 (do produkcji weszła w 1936 roku, w marcu 1940 RKKA miał ich 127 szt obu typów)- widać że raczej nie wysyłali by jej na eksport.
Tu www.forosegundaguerra.com/viewtopic.php?t=1668
masz ile kupili i za ile.
pozdr

Wydanie 1982 i 2006

[vandermerwe]

Ksiazka wydana w 1982 roku ( The Spanish Civil War) i ta z 2006
roku "The Battle for Spain" to dwie rozne ksiazki - ta pierwsza jest
podstawa dla drugiej ale poszerzonej o najnowsze materialy. Stad
dwa rozne tytuly.

Przy okazji Beevor powoluje sie rowniez na Orwella.


Pozdrawiam

[speedy13]

maxikasek napisał:

> Canone russo 122/46 zakupili od NIemców w 1943 roku.

Fakrtcznie. Qurde, nie pamiętam gdzie o tym czytałem, że dostali te
armaty od ZSRR a potem jeszcze dokupili u Niemców te zdobyczne.
Zdawalo mi się że to było w Jane's Amunition Handbook, ale
sprawdziłem teraz i tam jest po twojemu.

dlaczego stronnicza (1)

[windows3.1]

wrażenie stronniczości miałem czytając rozdziały o czerwonym i
białym terrorze.

Beevor podkreśla, jak wielką uwagę opinii publicznej przyciągnęły
okrucieństwa wojny domowej, oraz że doszło do swego rodzaju
epatowania zbrodnią, której rozmiary celowo
przerysowywano. „Podawano absurdalne szacunki dotyczące liczby
ofiar” – pisze, ciekawe jednak że rozwijając temat, skupia się
wyłącznie na przesadzonych opisach zbrodni republikańskich, których
opisy następnie dezawuuje jako zmanipulowane. Moglibyśmy oczekiwać,
że od podobnego zastrzeżenia autor rozpocznie rozdział poświęcony
terrorowi frankistów – a jednak omawiając ich zbrodnie Beevor nie
wspomina, że „krąży wiele fanstastycznych i zawyżonych liczb”. W
kontekście faktu, że wojnę propagandową wygrali republikanie, i że
to oni skuteczniej narzucili opinii publicznej swoją wizję, brak
takiego zastrzeżnie wydaje się ciekawy.

Kilkakrotnie Beevor przytacza absurdalnie wyolbrzymione
opowieści i liczby o zbrodniach republikańskich, tylko po to aby je
potem rozbić w proch i pył. Można zapytać, po co właściwie to robi?
Przytacza np. kilka zabawnych bzdur o przegryzaniu przez Dolores
Ibarruri tętnic szyjnych nacjonalistom, po czym naturalnie bzdury te
wyśmiewa. Prawdę powiedziawszy wygląda to na zabieg, mający przede
wszystkim na celu uczulenie czytelnika na kłamstwa nacjonalistycznej
propagandy i wyrobienie w nim przekonania, że opowieści o krwawych
ekscesach republikanów należy traktować jako z reguły fantastyczne.

Przytacza podawane przez nacjonalistów wysokie liczby
rzekomo zamordowanych, by potem negatywnie je zweryfikować i
zastąpić znacznie niższymi. W stosownym akapicie zresztą 75% wywodu
poświęca nie tyle tysiącom zamordowanych przez republikanów księży,
zakonników i zakonnic, ile kilkudziesięciu zamordowanym przez
nacjonalistów (mimo że rozdział dotyczy „czerwonego terroru”).
Przytaczając liczbę prawie 7 tysięcy eksterminowanych dodaje: „była
to liczba straszliwa, jednak liberalni katolicy za granicą mieli
jawnie później przyznać, że zabijanie księży nie było w niczym
gorsze niż zabijanie przez prawicę lewicowców w imię Boga”. Trudno
zrozumieć sens tego idiotycznego komentarza, a jego cel wydaje się
tylko jeden: minimalizować w oczach czytelnika rozmiar
antykościelnego bestialstwa.

Beevor koncentruje się na zbrodniach wobec Kościoła
katolickiego. Rozpoczynając jednak swoje rozważania, autor uważa za
stosowne w obszernym passusie wyjaśnić, że hiszpański Kościół miał
charakter konserwatywny, był przesycony fanatyzmem religijnym i
pełen średniowiecznych przesądów – mimo że rzecz opisał już
kilkakrotnie w pierwszych rozdziałach, poświęconych tle wojny i
stosunkom w kraju przed rokiem 1931. Odbieram to jako próbę
racjonalizacji antykościolnego terroru, jako próbę wykazania, że
antyreligijne okrucieństwa po stronie republikańskiej było logicznym
następstwem wcześniejszej roli Kościoła w Hiszpanii, a nie
fanatycznym, obsesyjnym szałem. Być może tego typu narracja byłaby
do obrony, jako że bądź co bądź chcemy zrozumieć przyczyny i poznać
cały łańcuch wydarzeń, ciekawe jednak, że w rozdziale poświęconym
białemu terrorowi Beevor nie poprzedza passusów np. o mordowaniu
anarchistów wstępem o ich radykalnej, wymierzonej w tradycyjne
wartości propagandzie.

Niekiedy wspomniana wyżej formuła zatraca jakikolwiek pozór
obiektywnej narracji, np. kiedy autor zbrodnie wobec Kościoła
opisuje explicite jako „gniew ludu”. W tym momemcie mamy już do
czynienia nie z próbą zrozumienia przyczyn antyreligijnej histerii,
ale wręcz z przyjęciem jej logiki i jej punktu widzenia. Oczywiście
z nieodmiennym zastrzeżeniem na końcu, że „zemsta nie była jednak
tak bezwzględna i ślepa, jak to się czasem rozgłasza”. Do podobnej
kategorii należy zaliczyć uwagę, że podczas republikańskich polowań
na czarownice „popełniano wiele błędów” (chodzi tutaj o mordowanie
osób przypadkowo zaliczonych do zwolenników nacjonalistów). Tak
jakby mordowanie prawdziwych wrogów politycznych było zupełnie
normalne i do kategorii „błędu” się nie zaliczało.

Narracja Beevora nijak nie pozwala zorientować się, że w
strefie republikańskiej na skutek czerownego terroru Kościół
przestał właściwie funkcjonować i przyznawanie się do wiary
katolickiej mogło grozić poważnymi konsekwencjami, do śmierci
włącznie. Uważny czytelnik może sam wysnuć taki przypuszczenia, ale
autor nic takiego nie napisał. Nie znajdziemy u niego także
stwierdzenia, że zdemolowano, sprofanowano bądź zniszczono niemal
wszystkie kościoły w strefie republikańskiej, zamiast tego
znajdziemy jedynie dziwaczną i pokrętną uwagę, że „znacznie częściej
[niż do mordowania księży] dochodziło do wysadzania w powietrze i
niszczenia kościołów”. Mówiący jest też dobór fotografii: we
wszystkich innych książakch o hiszpańskiej wojnie domowej które
wpadły mi w ręce (Moa, Chodakiewicz, Galan) reprodukowane są słynne
zdjęcia szkieletów zakonnic i zakonników, wyjętych przez
republikanów z trumien i ustawionych w zabawne sceny na schodach
kościów, przebieranki rewolucyjnych milicji w ornaty czy strzelanie
do kościelnych pomników. Są to zdjęcia może nie tyle wstrząsające,
ale uświadamiające czytelnikowi rozmiar emocji, rozpętanych przez
wojnę. Tymczasem u Beevora żadnego z tych zdjęć nie ma.

Niektóre akapity książki Beevora sugerują wniosek, że za
zbrodnie lewicy w gruncie rzeczy odpowiada prawica. Wspomniałem już
o poprzedzeniu opisu antykościelnych ekscesów wywodem o
wcześniejszej roli Kościoła. Do tej samej kategorii należy paragraf
opisujący republikańskie mordy w Maladze: można z niego wyczytać, że
w gruncie rzeczy nie doszło tam do niczego okropnego aż do chwili,
kiedy nacjonalistyczny generał Queipo de Llano zaczął w Radio
Sewilla chwalić się okrucieństwami frankistów. „Skutki [tych
audycji] były bardzo bolesne” – pisze Beevor, a czytelnik wyciąga
prosty wniosek, że to Queipo de Llano winien jest wymordowania przez
republikanów tysiąca ludzi w Maladze i dalszych kilku tysięcy w
Walencji.

Sporą część rozdziału poświęconego czerwonemu terrorowi
stanowi uzasadnianie tezy, że był on spontaniczny, niekontrolowany,
i że w gruncie rzeczy był on nie istotą republikańskiego ustroju,
ale jego patologicznym zaprzeczeniem. Beevor podkreśla więc młody
wiek bandytów, emocjonalny kontekst sytuacji, atmosferę zamieszania,
odpowiedzialność elementów kryminalnych, a nawet falangistów którzy
w obawie przed zdemaskowaniem udawali lewicowy zelotyzm. Podkreśla
też wysiłki jakie miały podjąć władze w celu ukrócenia
niekontrolowanej fali mordów. I to jest chyba najbardziej
kontrowersyjny aspekt jego analizy. Już nie chodzi mi o to, że
opisując w kolejnym rozdziale mordy nacjonalistów autor nie wylicza
jacy byli młodzi, jak bardzo poddani presji sytuacji i ilu wśród
nich było zwykłych przestępców. Chodzi mi o to, że teza o
pozasystemowym charakterze czerwonego terroru jest bardzo
dyskusyjna. Beevor nie cytuje żadnego z socjalistycznych,
anarchistycznych czy komunistycznych przywódców („unicestwiliśmy
Kościół Katolicki w Hiszpanii”), wzywających w mniej czy bardziej
zakamuflowany sposób do samosądów, mordów i eksterminacji, nie
przytacza przesiąkniętych rewolucyjną retoryką republikańskich gazet
i ulotek, nie podaje jak republikańska infrastruktura
administracyjna systemowo inkorporowała terror jako narzędzie
władzy. W kontekście płomiennych i rewolucyjnych wezwań, tworzących
atmosferę histerii i zbrodniczego szału, wręcz kpiną wydaje się
stwierdzenie, że „przywódcy wszystkich organizacji i partii robili,
co mogli, by ratować ludzi”. Słowa i działania Llargo Caballero,
Duruttiego, Nina, Oliviera, Diaza, Ibarruri czy inn

dlaczego stronnicza (2)

[windows3.1]

cd.

Aby uzasadnić swoją tezę o spontanicznym i pozasystemowym
charakterze czerwonego terroru, Beevor niekiedy posuwa się do
karkołomnych interpretacji. Tak jest np. w przypadku wymordowania
dwu tysięcy aresztantów z madryckiego więzienia Model w listopadzie
1936. Beevor całą odpowiedzialność składa na przywódców
komunistyczno-socjalistycznej młodzieżówki JSU podkreślając, że brak
dowodów na udział władz w tej masakrze. Tymczasem inni autorzy (np.
Pio Moa) podają poszlaki wskazujące, że o planowanej rzezi wiedzieli
i nie zapobiegli jej ani szef MSW ani szef Generalnej Dyrekcji ds.
Bezpieczeństwa. Nie oczekiwałbym od Beevora, że obciąży winą Llaro
Caballero, Azanę i wszystkich przywódców republiki, ale miałbym
nadzieję że w tej sytuacji przynajmniej wskaże, iż kwestia jest
kontrowersyjna i niewyjaśniona. Oczekiwałbym też, że poinformuje
czytelnika o trwającej od lata nagonce republikańskich gazet,
podkreślajacych jacy to straszni zbrodniarze siędzą w Model i jak są
niebezpieczni, bo trudno nie widzieć związku między bolszewicką
histerią gazet i linczem tłumu. A jednak niczego takiego u Beevora
nie ma.

Kilkakrotnie Beevor podkreśla, że czerwony terror wybuchł i
wypalił się w roku 1936, natomiast potem władzom udało się
spacyfikować masy. Teza ta również wydaje mi się mocno dyskusyjna.
Powiedziałbym raczej, że w miarę upływu czasu zbrodnie republikanów
stawały się coraz bardziej systemowe i że odpowiedzialność za nie
przechodziła z ulicy na struktury państwowe, czego dowodem jest
powstanie tajnej policji wojskowej, mnożenie się więzień czy rosnąca
rola NKWD. Istotnie na skutek braku potencjalnych ofiar
antynacjonalistyczny terror zaczął po roku 1936 wygasać, w miarę
przejmowania kontroli nad republiką przez komunistów nasilił się
jednak terror skierowany przeciw lewicy: socjalistom, trockistom,
anarchistom. Jego paroksyzm zaczął się do wypadków majowych z 1937,
a trwał praktycznie jeszcze po upadku rządów Negrina.

O ile w przypadku tego czerwonego terroru autor spieszy z
racjonalizacjami i rekonstrukcją ciągu przyczynowo-skutkowego,
eksponuje niesystemowy i akcydentalny charakter zbrodni, wiele razy
demaskuje zawyżone szacunki, zwraca uwagę na rolę elementów
kryminalnych i znaczenie prawicowych prowokacji, o tyle w przypadku
opisu zbrodni frankistów tego typu narracji nie znajdziemy.
Znajdziemy natomiast polemikę z nacjonalistycznymi próbami
racjonalizacji, opisy, których wiarygodność zaczyna się od
słow „podobno”, oraz statystyki, co do których tym razem Beevor nie
ma wątpliwości. Znajdujemy też końcową sugestię, że nacjonaliści
wymordowali 10 razy więcej ludzi niż republikanie. Tymczasem na
podstawie bardzo dowolnych spekulacji liczbowych samego Beevora
możnaby raczej odnieść wrażenie, że proporcja zbrodni nie wynosiła
więcej niż 5:1, podczas gdy przywoływane przez autora udokumentowane
źródła wskazują na proporcję 2:1, i to dotyczącą nie samej wojny
domowej, ale całego okresu frankizmu. Nie znajdziemy też u Beevora
oczywistej dość konkluzji, że znacznie większa liczba ofiar
nacjonalistów wynika z faktu, że frankiści stopniowo zdobywali
kolejne prowincje, podczas gdy republikanom właściwie nigdy się to
nie udało. Republikanie latem i jesienią 1936 wymordowali już
wszystkich swoich wrogów na prawicy – a ponieważ nie odzyskali z rąk
nacjonalistów ani jednej prowincji, ich eksterminacyjny potencjał
się wyczerpał.

Takie wnioski nasunęły mi się podczas lektury rozdziałów o
czerwonym i białym terrorze, ale nie mogę opędzić się też od
podejrzenia o widoczne republikańskie sympatie autora również w
innych częściach książki. Z charakterystycznym uporem Beevor
rozbiera i demontuje niemal każdą frankistowką legendę (np.
zmitologizowana przez nacjonalistów obrona Alkazaru przedstawiona
jest jako biwak w słomkowych kapeluszach, gdzie obie strony
przerzucają się głównie obelgami), kopie Franco po kostkach jako
militarnego łamagę, jeśli opisuje uliczny tłum zwolenników republiki
to pisze o „madrytczykach”, choć ich przeciwników nie nazywa
już „madrilenos”, ale „ukrytymi dotąd zwolennikami nacjonalistrów”,
w książce zamieszcza kilka sercoszczypatielnych wspomnień
republikanów, ale nie ma równie subiektywnych relacji frankistów,
żołnierzy lewicy Beevorowi zdarza się określić jako „dzielnych”
czy „odważnych”, ale na takie uznanie mają małe szanse ci z prawicy,
itd itp.

Na konie chciałbym jeszcze zastrzec, że z ta moim zdaniem
widoczna sympatia Beevora do republiki nie dyskwalifikuje broń boże
całej książki. Co więcej, ta sympatia to ledwo widoczny drobiazg w
porównaniu z malowniczo stronniczymi publicjami, będącymi raczej
pamfletami politycznymi o wojnie hiszpańskiej – że wspomnę
Chodakiewicza jako przykład propagandy prawicowej czy Wyszczelskiego
jako przykład propagandy lewicowej. Jako rekomendację swojej
niezależności Beevor może podać kubły pomyj, jakie wylała na niego
historiografia rosyjska odnośnie „Berlina 1945”. Ot, przewijający
się rys republikańskich sympatii to taki czasem dokuczliwy groch pod
tyłkiem. Mimo wszystko polecam, tym bardziej że skoro prawie nikt
nie miał nic do powiedzenia nt samej książki to przypuszczam, prawie
nikt jej nie czytał.

[bmc3i]

Fajny tekst. Gdyby nie ostatnie zdanie to pomyslalbym ze z jakiegos opracowania
na temat ksiazki.

[vandermerwe]

Pod wplywem ciekawej wypowiedzi Kolegi siegnalem po ksiazke i
przeczytalem dwa rozdzialy" The Red Terror oraz The White Terror.
Mimo wszystko nie uwazam, ze autor bywa stronniczy. Oba rozdzialy
czytane jako calosc sa wg mnie calkiem wywazone. Warto zauwazyc, ze
w sumie bardzo trudno oceniac jest tego typu konflikty jak wojna
domowa w Hiszpanii. Zreszta Beevor na poczatku rozdzialu The Red
Terror "uwypukla" trudnosci oceny na biezaco i z dystansu.
Mysle, ze Kolega wyluskujac poszczegolne fragmenty, raczej odniosl
sie do tego "co autor mial na mysli" niz obrazu calosci w
poszczegolnych rozdzialach. Niemniej wypowiedz Kolegi przeczytalem z
zaciekawieniem.

Z powazaniem

dlaczego stronnicza (3)

[windows3.1]

he he, wyjątkowo uprzejmy sposób na powiedzenie, że napisałem
brednie, co zresztą nie jest wykluczone :-)

[vandermerwe]

@ windows3.1

"he he, wyjątkowo uprzejmy sposób na powiedzenie, że napisałem
brednie, co zresztą nie jest wykluczone :-)"

Zaskoczyl mnie Kolega absolutnie. Nawet nie przeszlo mnie przez
glowe by okreslic wypowiedz Kolegi jako "pisanie bredni". Jest chyba
rzecza calkiem naturalna, ze dwie ososby czytajc ten sam tekst moja
rozne opinie na jego temat. Jest rownie naturalna sytucja, gdy dwie
osoby dykutujace maja do siebie wzajemny szacunek niezaleznie od
roznicy pogladow. Bez roznicy w widzeniu spraw tego swiata nie ma
dyskusji. Moje prywatne podejscie jest zas takie, ze z kazdej
wymiany pogladow czegos mozemy sie dowiedziec i nauczyc.

Pozostaje z szacunkiem

przepraszam, użyłem niewłaściwej metaforyki

[windows3.1]

bardzo przepraszam, tak sobie trochę chyba zbyt lekceważąco
podeszłem do kwestii stylistyki. Broń boże nie miałem zamiaru
inputować Ci niczego. Źle dostroiłem nadawanie. Przepraszam jeszcze
raz.

[vandermerwe]

Mysle, ze nie ma sprawy - zaden z nas nie mial zlych intencji.

Serdecznie pozdrawiam