Henryk Sławik- zapomniany bohater

[arnold7]

dniu 17 września 2004 r., na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach
odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty poświęconej pamięci Henryka Śławika.
Sławik, urodzony w Szerokiej (dziś część Jastrzębia-Zdroju), w latach 1919-
1921 brał udział po polskiej stronie w walkach o Górny Śląsk.


Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, był przed dwa lata radnym Katowic.
Po klęsce Polski w roku 1939 uciekł na Węgry, gdzie stanął na czele Komitetu
Obywatelskiego ds. Opieki na Uchodźcami Polskimi, potem został również
mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Wychodźstwie.


Współpracując z delegatem węgierskiego rządu, Jozsefem Antallem, organizował
przerzut uchodźców, głównie Żydów, na Zachód. W ten sposób uratował co
najmniej pięć tysięcy ludzi. W roku 1944 został aresztowany przez
hitlerowców, osadzony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i zamordowany. W
śledztwie nie wydał swoich współpracowników.


W katowickiej uroczystości wzięła udział delegacja Ruchu Autonomii Śląska z
pocztem sztandarowym.

www.raslaska.org/ras/pol/aktualnosci/09/09slawik.html

[grba]

arnold7 napisał:

> dniu 17 września 2004 r., na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach
> odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty poświęconej pamięci Henryka Śławika.
> Sławik, urodzony w Szerokiej (dziś część Jastrzębia-Zdroju), w latach 1919-
> 1921 brał udział po polskiej stronie w walkach o Górny Śląsk.
>
>
> Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, był przed dwa lata radnym Katowic.
> Po klęsce Polski w roku 1939 uciekł na Węgry, gdzie stanął na czele Komitetu
> Obywatelskiego ds. Opieki na Uchodźcami Polskimi, potem został również
> mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Wychodźstwie.
>
>
> Współpracując z delegatem węgierskiego rządu, Jozsefem Antallem, organizował
> przerzut uchodźców, głównie Żydów, na Zachód. W ten sposób uratował co
> najmniej pięć tysięcy ludzi. W roku 1944 został aresztowany przez
> hitlerowców, osadzony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i zamordowany. W
> śledztwie nie wydał swoich współpracowników.
>
>
> W katowickiej uroczystości wzięła udział delegacja Ruchu Autonomii Śląska z
> pocztem sztandarowym.
>
> www.raslaska.org/ras/pol/aktualnosci/09/09slawik.html


I co dalej?

[arnold7]

grba napisał:

> arnold7 napisał:
>
> > dniu 17 września 2004 r., na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicac
> h
> > odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty poświęconej pamięci Henryka Śław
> ika.
> > Sławik, urodzony w Szerokiej (dziś część Jastrzębia-Zdroju), w latach 191
> 9-
> > 1921 brał udział po polskiej stronie w walkach o Górny Śląsk.
> >
> >
> > Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, był przed dwa lata radnym Kato
> wic.
> > Po klęsce Polski w roku 1939 uciekł na Węgry, gdzie stanął na czele Komit
> etu
> > Obywatelskiego ds. Opieki na Uchodźcami Polskimi, potem został również
> > mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Wychodźstwie.
> >
> >
> > Współpracując z delegatem węgierskiego rządu, Jozsefem Antallem, organizo
> wał
> > przerzut uchodźców, głównie Żydów, na Zachód. W ten sposób uratował co
> > najmniej pięć tysięcy ludzi. W roku 1944 został aresztowany przez
> > hitlerowców, osadzony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i zamordowany
> . W
> > śledztwie nie wydał swoich współpracowników.
> >
> >
> > W katowickiej uroczystości wzięła udział delegacja Ruchu Autonomii Śląska
> z
> > pocztem sztandarowym.
> >
> > www.raslaska.org/ras/pol/aktualnosci/09/09slawik.html
>
>
> I co dalej?

Czas na uhonorowanie kolejnych Slazakow skazanych na zapomnienie w czasach PRL.

[grba]

arnold7 napisał:

> grba napisał:
>
> > arnold7 napisał:
> >
> > > dniu 17 września 2004 r., na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Kat
> owicac
> > h
> > > odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty poświęconej pamięci Henryk
> a Śław
> > ika.
> > > Sławik, urodzony w Szerokiej (dziś część Jastrzębia-Zdroju), w lata
> ch 191
> > 9-
> > > 1921 brał udział po polskiej stronie w walkach o Górny Śląsk.
> > >
> > >
> > > Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, był przed dwa lata radny
> m Kato
> > wic.
> > > Po klęsce Polski w roku 1939 uciekł na Węgry, gdzie stanął na czele
> Komit
> > etu
> > > Obywatelskiego ds. Opieki na Uchodźcami Polskimi, potem został równ
> ież
> > > mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Wychodźstwie.
> > >
> > >
> > > Współpracując z delegatem węgierskiego rządu, Jozsefem Antallem, or
> ganizo
> > wał
> > > przerzut uchodźców, głównie Żydów, na Zachód. W ten sposób uratował
> co
> > > najmniej pięć tysięcy ludzi. W roku 1944 został aresztowany przez
> > > hitlerowców, osadzony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i zamor
> dowany
> > . W
> > > śledztwie nie wydał swoich współpracowników.
> > >
> > >
> > > W katowickiej uroczystości wzięła udział delegacja Ruchu Autonomii
> Śląska
> > z
> > > pocztem sztandarowym.
> > >
> > > www.raslaska.org/ras/pol/aktualnosci/09/09slawik.html
> >
> >
> > I co dalej?
>
> Czas na uhonorowanie kolejnych Slazakow skazanych na zapomnienie w czasach
PRL.
>
>


Co dalej ze Sławikiem?
W książeczce DJ tacy jak on nie zmieścili się...

[arnold7]

grba napisał:

> arnold7 napisał:
>
> > grba napisał:
> >
> > > arnold7 napisał:
> > >
> > > > dniu 17 września 2004 r., na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza
> w Kat
> > owicac
> > > h
> > > > odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty poświęconej pamięci
> Henryk
> > a Śław
> > > ika.
> > > > Sławik, urodzony w Szerokiej (dziś część Jastrzębia-Zdroju),
> w lata
> > ch 191
> > > 9-
> > > > 1921 brał udział po polskiej stronie w walkach o Górny Śląsk.
> > > >
> > > >
> > > > Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, był przed dwa lata
> radny
> > m Kato
> > > wic.
> > > > Po klęsce Polski w roku 1939 uciekł na Węgry, gdzie stanął na
> czele
> > Komit
> > > etu
> > > > Obywatelskiego ds. Opieki na Uchodźcami Polskimi, potem zosta
> ł równ
> > ież
> > > > mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Wychodźstwie.
> > > >
> > > >
> > > > Współpracując z delegatem węgierskiego rządu, Jozsefem Antall
> em, or
> > ganizo
> > > wał
> > > > przerzut uchodźców, głównie Żydów, na Zachód. W ten sposób ur
> atował
> > co
> > > > najmniej pięć tysięcy ludzi. W roku 1944 został aresztowany p
> rzez
> > > > hitlerowców, osadzony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i
> zamor
> > dowany
> > > . W
> > > > śledztwie nie wydał swoich współpracowników.
> > > >
> > > >
> > > > W katowickiej uroczystości wzięła udział delegacja Ruchu Auto
> nomii
> > Śląska
> > > z
> > > > pocztem sztandarowym.
> > > >
> > > > www.raslaska.org/ras/pol/aktualnosci/09/09slawik.html
> > >
> > >
> > > I co dalej?
> >
> > Czas na uhonorowanie kolejnych Slazakow skazanych na zapomnienie w czasac
> h
> PRL.
> >
> >
>
>
> Co dalej ze Sławikiem?
> W książeczce DJ tacy jak on nie zmieścili się...

DJ chyba nawet o nim nie slyszal.
W bardziej rozbudowanych opracowaniach niz kasiazaczka DJ Slawika rowniez nie
bylo.

[wilym]

Szczerze mowiac o Slawiku dowiedzialem sie dopiero z programu w TV i potem
kiedy organizowano obchody.
Nie wiem natomiast co ma ksiazka DJa do informacji podanej przez arnolda.

[aqua]

To ciekawe, nieprawdaż wilym, znowu o sławnych Ślązakach dowiedziałeś się od
Polaków?

wilym napisał:

> Szczerze mowiac o Slawiku dowiedzialem sie dopiero z programu w TV i potem
> kiedy organizowano obchody.
> Nie wiem natomiast co ma ksiazka DJa do informacji podanej przez arnolda.

[elver.b]

aqua napisał:

> To ciekawe, nieprawdaż wilym, znowu o sławnych Ślązakach dowiedziałeś się od
> Polaków?

Ktorzy wczesniej skazali go na zapomnienie. Polakowska megalomania nie ma sobie
rownej.

>
> wilym napisał:
>
> > Szczerze mowiac o Slawiku dowiedzialem sie dopiero z programu w TV i pote
> m
> > kiedy organizowano obchody.
> > Nie wiem natomiast co ma ksiazka DJa do informacji podanej przez arnolda.

[aqua]

Wstydź się wilym!

wilym napisał:
Szczerze mowiac o Slawiku dowiedzialem sie dopiero z programu w TV i potem
kiedy organizowano obchody.

[arnold7]

elver.b napisał:

> aqua napisał:
>
> > To ciekawe, nieprawdaż wilym, znowu o sławnych Ślązakach dowiedziałeś się
> od
> > Polaków?
>
> Ktorzy wczesniej skazali go na zapomnienie. Polakowska megalomania nie ma
sobie
>
> rownej.
>
> >
> > wilym napisał:
> >
> > > Szczerze mowiac o Slawiku dowiedzialem sie dopiero z programu w TV
> i pote
> > m
> > > kiedy organizowano obchody.
> > > Nie wiem natomiast co ma ksiazka DJa do informacji podanej przez ar
> nolda.


A ja jestem ciekaw, ktory z forumowych polakowskich krzykaczy byl obecny
podczas tej skromnej uroczystosci.

Na Forum Slowianskim pisalismy o nim 5 miesiecy te

[slav_2]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=12217&w=12258753&a=12258753

[elver.b]

O ile znam ballesta to nie jest jednym z was, wiec nie pisz panslowianski
debilku, ze pisaliscie, tylko, ze na waszym forum pisano o nim. Zreszta zaden
wielki slowianin z forum nie podjal dyskusji.

[slav_2]

Germanski polglowku to nie jest wasz Ballest tylko Ballestrem.Chyba wzrok Ci
sie popsul od zbyt dlugiego przebywania w ciemnsociach pod ziemia,Krecie:-)

[ballestrem]

elver.b napisał:

> O ile znam ballesta to nie jest jednym z was, wiec nie pisz panslowianski
> debilku, ze pisaliscie, tylko, ze na waszym forum pisano o nim. Zreszta zaden
> wielki slowianin z forum nie podjal dyskusji.

Elwer do budy bezrobotny psie!Nie mowilem ,zebys dal glos:-)

Pyrsk
Ballestrem Slowianin

[ballestrem]

elver.b napisał:

> O ile znam ballesta to nie jest jednym z was, wiec nie pisz panslowianski
> debilku, ze pisaliscie, tylko, ze na waszym forum pisano o nim. Zreszta zaden
> wielki slowianin z forum nie podjal dyskusji.

Na Slazakowskie forum tez wrzucilem ten artykul,tylko Arnold sie dopisal.

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=10650&w=12258626&a=12259104

[builder]

elver.b napisał:

> O ile znam ballesta to nie jest jednym z was, wiec nie pisz panslowianski
> debilku, ze pisaliscie, tylko, ze na waszym forum pisano o nim. Zreszta zaden
> wielki slowianin z forum nie podjal dyskusji.

stary!,
czemu ty tak brzydko pierdolisz,
czemu jestes` zaczepny?,

Książka o Henryku Sławiku

[grba]

Grzegorz Łubczyk, "Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku", Oficyna
Wydawnicza RYTM, Warszawa 2003

www.rytm-wydawnictwo.pl/szczegoly.php?id=275

[Gość: Pit]

grba napisał:

> Grzegorz Łubczyk, "Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku", Oficyna
> Wydawnicza RYTM, Warszawa 2003

Brawo GRBA, kupie sobie te ksiazke.

Pozdrawiam
Pit

[aqua]

Ja czytałem duży artykuł o nim w GW, wydawało mi się wtedy że nie jest on
bohaterem szlonzaków.

[Gość: Pit]

aqua napisał:

> Ja czytałem duży artykuł o nim w GW, wydawało mi się wtedy że nie jest on
> bohaterem szlonzaków.

Nie ma co deliberowac, faktem jest ze byl to wielki czlowiek. Wstyd mi ze nic o
nim nie wiedzialem. Ale tak to jest, ze W Polsce pisze sie ciagle o
szmalcownikach a nie ludziach ktorzy pomagali mordowanym przez Niemcow Zydom.

[aqua]

Tu masz dużo racji, takich bohaterów znalazłoby się być może więcej, ale ten
przeklęty syndrom zapomnienia w czsach komuny.

[hierowski]

Pewnie jakby śp Sławik zobaczył ten poczet sztandarowy to by dostał ataku ze
śmiechu :))))))

[elver.b]

Zwlaszcza ze byl radnym w stolicy autonomicznego wojewodztwa. Hierowski, ty
durniu, od czasu do czasu pomysl zanim cos napiszesz.

[builder]

elver.b napisał:

> Zwlaszcza ze byl radnym w stolicy autonomicznego wojewodztwa. Hierowski, ty
> durniu, od czasu do czasu pomysl zanim cos napiszesz.

te, elwer,b idzcie razem z hierowskim na browara,

[elver.b]

Tak tam napisali? Ciekawe. No ale nie pierwszy raz okazuje sie, ze cos ci sie
tylko wydawalo. Swoja droga dDla polakowskich antysemitow Slawik to pewnie
zaden bohater.

[Gość: Pit]

elver.b napisał:

> Tak tam napisali? Ciekawe. No ale nie pierwszy raz okazuje sie, ze cos ci sie
> tylko wydawalo. Swoja droga dDla polakowskich antysemitow Slawik to pewnie
> zaden bohater.

A kto to sa ci polakowscy antysemici ?

[grba]

elver.b napisał:

> Tak tam napisali? Ciekawe. No ale nie pierwszy raz okazuje sie, ze cos ci sie
> tylko wydawalo. Swoja droga dDla polakowskich antysemitow Slawik to pewnie
> zaden bohater.


Nie zgaduj, tylko kup, cena "dziewientnoście piuntka".

[elver.b]

Nie pisalem o autorze ksiazki.

[elver.b]

A na marginesie uwaga: Zydow zdaniem polakowcow mordowali Niemcy, ale Niemcow i
Slazakow po wojnie komunisci (oczywiscie zadni tam Polacy).
Slawika wydal nazistom Polak. No ale o tym polakowcy wola zapomniec.

[Gość: Pit]

elver.b napisał:

> A na marginesie uwaga: Zydow zdaniem polakowcow mordowali Niemcy, ale Niemcow
i
>
> Slazakow po wojnie komunisci (oczywiscie zadni tam Polacy).
> Slawika wydal nazistom Polak. No ale o tym polakowcy wola zapomniec.

To teraz juz wiem, Slawik byl Niemcem wydanym przez naziola polakowca.

[elver.b]

No i nastapila przewidziana reakcja. Wystarczyla wzmianka o polskim kapusiu a
nasi polakowscy nadludzie juz daja glos. Przeciez Polacy nie donosza.

[hierowski]

Wszędzie są gnidy, tylko że w niektórych narodach występują częściej. Zgadnij w
których kolego zza Odry.

[elver.b]

Usilujesz sie dowartosciowac twierdzac ze jako gnida posrod swoich rodakow
jestes wyjatkowy? Nic z tego.

[Gość: Pit]

elver.b napisał:

> No i nastapila przewidziana reakcja. Wystarczyla wzmianka o polskim kapusiu a
> nasi polakowscy nadludzie juz daja glos. Przeciez Polacy nie donosza.

No nie Elver nie turbuj sie tak, prawde przecie napisalem. Zaprzeczylem ze to
byl kapus? A kto ci to k...wa mowil ze Polacy nie donosza?

[elver.b]

No to po co pyszczysz? Wam wolno wypominac Niemcom a mnie nie wolno wam?

[Gość: Pit]

elver.b napisał:

> No to po co pyszczysz? Wam wolno wypominac Niemcom a mnie nie wolno wam?

A kto ci powiedzial ze nie wolno ? Polska to jeszcze wolny kraj.

[hierowski]

Niesamowite że RAŚ chce się podczepić pod byłego "powstańca śląskiego" i się
wciska z jakimiś sztandarkami. W dodatku pewnie by mu odmówili prawa do
określania się jako Ślązak :)

[elver.b]

Bezsilny hierowski kreci sie jak wlos lonowy w wodzie. Co, RAS zrobil cos co
nie pasuje ci do schematu wpajanego na spotkaniach Mlodziezy Wszechpolskiej?
Jakos bedziesz musial z tym zyc.

[hierowski]

Widać że już gonicie resztkami sił. Ciekawe co na takie "wyskoki" wasi zachodni
przyjaciele ?

[elver.b]

U zachodnich przyjaciol antysemityzm nie jest problemem. Inaczej niz w Polsce.

[hierowski]

Jasne, ciekawe kto wymordował 3 mln żydów ? Chyba nie Polacy ?

[Gość: Pit]

hierowski napisał:

> Jasne, ciekawe kto wymordował 3 mln żydów ? Chyba nie Polacy ?

Hierowski, po co ta retoryka, nie warto. Tego nie zrobili Niemcy to zrobili
nazisci. Tzn Poloki, Ukraincy, Litwini, Estonczycy, Lotysze itp.
Alfred Rosenberg probowal robic co mogl ale nie mog sobie poradzic z ta
wschodnia dzicza.

[builder]

Gość portalu: Pit napisał(a):

> hierowski napisał:
>
> > Jasne, ciekawe kto wymordował 3 mln żydów ? Chyba nie Polacy ?
>
> Hierowski, po co ta retoryka, nie warto. Tego nie zrobili Niemcy to zrobili
> nazisci. Tzn Poloki, Ukraincy, Litwini, Estonczycy, Lotysze itp.
> Alfred Rosenberg probowal robic co mogl ale nie mog sobie poradzic z ta
> wschodnia dzicza.

Pit zaroz sie obala!,

[Gość: Pit]

builder napisał:

> Gość portalu: Pit napisał(a):
>
> > hierowski napisał:
> >
> > > Jasne, ciekawe kto wymordował 3 mln żydów ? Chyba nie Polacy ?
> >
> > Hierowski, po co ta retoryka, nie warto. Tego nie zrobili Niemcy to zrob
> ili
> > nazisci. Tzn Poloki, Ukraincy, Litwini, Estonczycy, Lotysze itp.
> > Alfred Rosenberg probowal robic co mogl ale nie mog sobie poradzic z ta
> > wschodnia dzicza.
>
> Pit zaroz sie obala!,

Builder tak pisza w Ameryce u naszych zydowskich "przyjaciol"z Brooklynu.

[Gość: Pit]

elver.b napisał:

> U zachodnich przyjaciol antysemityzm nie jest problemem. Inaczej niz w
Polsce.
>
A coz to za "przyjaciele" ? I czyi ?

[ballestrem]

Przeciez oni zaczna pisac ,ze Slawik cale zycie byl narodowosci slaskiej ,a
jeszcze nie dawno twierdzili na tym forum ,ze wszyscy powstancy byli
przybledami z Sosnowca:-)

[Gość: Pit]

ballestrem napisał:

> Przeciez oni zaczna pisac ,ze Slawik cale zycie byl narodowosci slaskiej ,a
> jeszcze nie dawno twierdzili na tym forum ,ze wszyscy powstancy byli
> przybledami z Sosnowca:-)

Pisali ze nie tylko z Sosnowca ale i z Sanoka.

[aqua]

Najwięcej powstańców było ze Lwowa.

Gość portalu: Pit napisał(a):

> ballestrem napisał:
>
> > Przeciez oni zaczna pisac ,ze Slawik cale zycie byl narodowosci slaskiej
> ,a
> > jeszcze nie dawno twierdzili na tym forum ,ze wszyscy powstancy byli
> > przybledami z Sosnowca:-)
>
> Pisali ze nie tylko z Sosnowca ale i z Sanoka.

Następna książka Henryku Sławiku

[grba]

Elżbieta Isakiewicz, Czerwony ołówek,
wydawnictwo: Niezależne Wydawnictwo Polskie, Styczeń 2004
ISBN: 83-86712-10-4
liczba stron: 266
wymiary: 145 x 205 mm
okładka miękka
cena 27 zł.

www.merlin.com.pl/sklep/sklep/strona.glowna?str=fis286828&skad=uzkmucpmny

Dawid Warszawski o książce "Czerwony ołówek"

[grba]

"Czerwony ołówek" Elżbiety Isakiewicz

Dawid Warszawski

Gazeta Wyborcza. 23-04-2004

Przypomniane przez Elżbietę Isakiewicz dzieje Henryka Sławika to najlepsza
odpowiedź dla tych, którzy chcieliby widzieć stosunki polsko-żydowskie czasu
wojny jedynie przez pryzmat Jedwabnego - pisze Dawid Warszawski

Krótko przed uroczystościami 60. rocznicy mordu w Jedwabnem rozmawiałem z
burmistrzem Krzysztofem Godlewskim, jednym z nielicznych jedwabnian, którzy od
początku walczyli o ujawnienie i upamiętnienie tej zbrodni. Zapytałem go,
dlaczego tamtejszej szkole nie nadano imienia Antoniny Wyrzykowskiej,
mieszkanki miasteczka, która ocaliła z masakry sześciu Żydów, a następnie
przechowywała ich przez całą wojnę. Albo dlaczego przy pomniku upamiętniającym
ofiary mordu nie ma tablicy, która by ją upamiętniała. Burmistrz uśmiechnął się
smutno: "Taka tablica, proszę pana, nie przetrwałaby nocy". Szkole zaś nadano,
na kilka miesięcy przed rocznicowymi uroczystościami, bardzo skądinąd godne
imię Stefana kardynała Wyszyńskiego.

Godlewski wiedział, o czym mówi. Wyrzykowską, gdy ujawniła się po wyzwoleniu,
wyszczuto najpierw z miasta, a następnie z kraju; dziś żyje na emigracji w USA.
Dołączył tam do niej dwa lata temu Krzysztof Godlewski, który musiał po
uroczystościach zrezygnować z funkcji burmistrza, a potem opuścić miasteczko.

Polska nierychliwie uznawała swoich bohaterów takich jak Wyrzykowska. Sejmowi
po 1989 roku zajęło kilka lat, by nadać wreszcie prawa kombatantów ludziom,
którzy ratowali Żydów podczas wojny, a którym wdzięczny Izrael nadał
medale "Sprawiedliwych wśród Narodów Świata" i towarzyszące im honorowe
obywatelstwo. Tłumaczono, że Polska nie powinna uznawać orzeczeń wydanych przez
obce państwo, że nie ma powodu honorować ich bardziej niż ludzi - także
przecież zasłużonych - którzy na przykład ratowali zbiegłych z obozów
alianckich lotników, wreszcie - że przywileje kombatanckie dla tych
nielicznych, którzy jeszcze żyją, zbyt obciążyłyby budżet państwa. Czynili to
także ci, którzy skądinąd chętnie powołują się na Sprawiedliwych.



Ocaleni w Budapeszcie

Trudno nie myśleć o tym, gdy czyta się książkę Elżbiety Isakiewicz o
Sprawiedliwym, który za swoje bohaterstwo zapłacił cenę życia, a potem został
zapomniany ("Czerwony ołówek. O Polaku, który uratował tysiące Żydów"). Henryk
Sławik, śląski socjalista, kierował podczas wojny polskim Komitetem
Obywatelskim w Budapeszcie. Komitet, korzystając ze współpracy życzliwych
węgierskich urzędników - w tym Jozsefa Antalla, ojca przyszłego premiera Węgier
po 1989 roku - pomagał dziesiątkom tysięcy polskich uchodźców, których wojna
zagnała nad Dunaj. Byli wśród nich polscy Żydzi, którym trzeba było dać nie
tylko wsparcie, lecz przede wszystkim fałszywe dokumenty na polskie nazwiska.
Do spółki z polskim Żydem Henrykiem Zimmermanem, którego Sławik mianował swym
zastępcą, uratowali w ten sposób kilkanaście tysięcy ludzi. Dla żydowskich
dzieci utworzyli sierociniec, pozornie katolicki, w którym wręcz nauczano
religii żydowskiej i do którego sprowadzili z wizytą nuncjusza papieskiego, by
uwiarygodnić pozory.

Żydowscy podopieczni Sławika sprawiali czasem kłopoty. Z katolickimi papierami
w kieszeni odwiedzali czynne aż do niemieckiej inwazji w 1944 roku synagogi.
Inni rwali się do Jugosławii do partyzantki, czasem narażając się na
dekonspirację. Innych jednak kłopotów dostarczali Sławikowi niektórzy z jego,
wielokrotnie zresztą liczniejszych, polskich podopiecznych. Obawiali się,
całkiem zasadnie, że pomoc Żydom narazić może na szwank Komitet Obywatelski i
jego liczne agendy, i żądali, by jej zaniechał. Wśród tak rozumujących byli
zapewne antysemici, ale nie trzeba było być antysemitą, by uznać, że w takiej
sytuacji liczy się przede wszystkim dobro większości. Nie żądali przecież, by
Sławik zaniechał udzielania Żydom takiej samej pomocy jak innym Polakom.
Chcieli jedynie, by przestał pomagać im bardziej.

Sławik odpowiedział im w artykule opublikowanym w legalnie do 1944 roku
ukazującej się w Budapeszcie gazecie ?Wieści Polskie?. W przytoczonym przez
Elżbietę Isakiewicz artykule napisał: ?Nie znam żadnych różnic wyznaniowych ani
społecznych. Dla nas uchodźca z Vamosmikola [obóz, w którym władze węgierskie
internowały polskich Żydów - D.W.] jest takim samym obywatelem polskim jak
każdy inny. Nie dzielimy też uchodźców na tych, "co byli" i na tych "co będą"
[aluzja do konfliktów między przedstawicielami przedwrześniowych i
spodziewanych przyszłych elit politycznych - D.W.]. To nie nasza rzecz.
Dzielimy natomiast uchodźców na dobrych Polaków i na złych Polaków. Dobrym
Polakiem jest ten, kto w każdej sytuacji dobrze się zachowuje, nie przynosząc
ujmy dobremu imieniu Polaka, który nie utrudnia innym uchodźcom współżycia,
który w sąsiedzie widzi także rodaka i bliźniego, po prostu ten, który trzyma
się zasady: nie czyń drugiemu, co tobie niemiło. O złych Polakach nie warto
nawet mówić.

Formułując takie oczekiwania, Sławik wykluczał z grona dobrych Polaków
antysemitów, choć zapewne nie tylko ich miał na myśli. Pisał to jawnie, na
oczach węgierskiej cenzury i niemieckiego wywiadu. Już samo to wystarczyłoby
zapewne, by zasłużyć w oczach Berlina na wyrok śmierci. Na wyrok, na który
wielokrotnie zapracował zresztą swą przedwojenną działalnością antyhitlerowską,
która sprawiła, że po klęsce zdecydował się opuścić kraj, i swą działalnością
patriotyczną na węgierskim wychodźstwie.

Henryk Sławik odmówił wyjazdu z Węgier po niemieckiej inwazji. Nie chciał
pozostawić uchodźców swemu losowi. Aresztowany, torturowany, nie wydał
współpracującego z nim w pełni Antalla, czym ocalił mu życie. Tytułowym
czerwonym ołówkiem niemiecki sędzia zaznaczył na dokumentach Sławika swój
wyrok. Prezes Komitetu Obywatelskiego został zamordowany w Mauthausen. Jego
żona cudem przeżyła Ravensbrück.



W imieniu Rzeczypospolitej

Jeśli komuś historia Sławika wydać się może patriotyczną czytanką, to powojenne
dzieje jego rodziny przynieść muszą otrzeźwienie. Wdowa po nim i szczęśliwie
odszukana córeczka (przygarnęli ją Antallowie) wróciły na Śląsk. Powstał nawet
zrazu projekt, by w Katowicach nazwać jego imieniem ulicę. Jednak dla
komunistycznych władz Sławik, prawicowy socjalista niechętny współpracy z
komunistami, nie zasługiwał na takie wyróżnienie. O prezesie budapeszteńskiego
Komitetu Obywatelskiego zapomniano. Nie upomniał się o niego nikt z dziesiątków
tysięcy Polaków, którzy dzięki niemu przetrwali na Węgrzech wojnę. Dziś Sławik
nie ma w Polsce ani swojej ulicy, ani pomnika. Nie ma nawet grobu.

Pamiętali jednak o nim przynajmniej niektórzy z polskich Żydów zawdzięczających
mu życie. Pamiętał zwłaszcza Henryk Zimmerman, który w Izraelu został wpływowym
politykiem. Dzięki jego staraniom Sławik otrzymał pośmiertnie
medal "Sprawiedliwych" i miał symboliczny pogrzeb, godny bohatera. Gdy pod
koniec lat 80. Izraelczycy mogli znów przyjeżdżać do Polski, Zimmerman
przyjechał i dzięki prasowemu ogłoszeniu odnalazł w końcu wdowę po nim. To
dzięki niemu historia Sławika nie została zapomniana. To dzięki niemu
Isakiewicz mogła napisać swoją książkę. I nie tylko ona - obok "Czerwonego
ołówka" ukazała się w Polsce, w tym samym zresztą czasie, także i druga książka
o człowieku, którego Zimmerman nie waha się nazwać "polskim Wallenbergiem". Jej
autorem jest Grzegorz Łubczyk, a ukazała się nakładem wydawnictwa Rytm.

Książka Isakiewicz miejscami irytuje. Autorka beletryzuje wydarzenia, wkłada w
usta swych bohaterów słowa, których brzmienia nie może przecież znać. Czyni
tak, by ich czytelnikowi przybliżyć, by dopełnić rwącą się co krok z powodu
braku dokumentów historyczną narrację pisarską intuicją. Niejeden czytelnik
wolałby zapewne, by się ograniczyła do tego, co bezspornie wiadomo. Za
beletrystyczną narracją stoi jednak historyczna kwerenda

[grba]

Autorka nie zmyśla, ona opowiada. A jej opowieść przywraca dzieje Henryka
Sławika naszej pamięci - i za to winniśmy jej wdzięczność.

Błędem byłoby jednak uznać, że ta historia to po prostu dzieje polskiej
niewdzięczności i żydowskiej pamięci. Mogło przecież być tak, że o Sławiku
zapomnieliby także Żydzi - byli tacy Sprawiedliwi, którzy zmarli, nie
doczekawszy się ani medalu, ani choćby wzmianki. I mogło być też tak, że o
zasługi swojego wybawiciela dopomniałby się w końcu jakiś polski, nie izraelski
Zimmerman.

Mogło - ale nie było. Tymczasem dzieje Sławika to nie tylko zapis
indywidualnego bohaterstwa. To także ważna karta z najnowszych dziejów Polski.
Prezes Komitetu Obywatelskiego nie działał bowiem na własną rękę, lecz w
imieniu Polski. Jego instytucja była agendą polskiego rządu na wychodźstwie.
Polski Wallenberg, przedstawiciel pokonanego państwa w stolicy sojusznika
Rzeszy, miał sytuację nieporównanie trudniejszą niż jego odpowiednik z
neutralnej Szwecji.

Warto pamiętać, że Sławik i Wallenberg nie byli sami. Instytut Yad Vashem
uhonorował ponad setkę dyplomatów z różnych krajów, którzy - z reguły zresztą
wbrew instrukcjom swoich rządów - wydawali Żydom podczas wojny fałszywe
dokumenty. Ciekawa rzecz: na ogół nic nie wiadomo o tym, by jakoś szczególnie
lubili Żydów. Każdy z nich jednak najwyraźniej tak lubił swój kraj, że chciał
dla niego, wbrew ryzyku czy wbrew instrukcjom, zrobić to, co właściwe i godne.

Dzieje Sławika to najlepsza odpowiedź dla tych, którzy chcieliby widzieć
stosunki polsko-żydowskie czasu wojny jedynie przez pryzmat Jedwabnego. Ta
perspektywa jest zaś paradoksalnie wspólna dla polskich antysemitów i dla tych
Żydów, którzy są przekonani, że antysemityzm Polacy wysysają z mlekiem matki.
Ci pierwsi, zakłamując historię, chcą jedwabińską zbrodnię zanegować lub
wytłumaczyć, widząc w niej zrozumiały akt samoobrony. Drugim ci pierwsi
dostarczają argumentów. Jedni i drudzy mijają się z historyczną prawdą. Jest
wielką zasługą autorów obu książek o Henryku Sławiku, że pozwalają ich
argumentację odeprzeć.

Byłoby jednak takim samym błędem, gdyby ktoś chciał uczynić z prezesa Komitetu
Obywatelskiego modelowy przykład stosunku Polski do Żydów. Byli, co należy we
wdzięcznej pamięci Polaków i Żydów zachować, inni tacy jak on, państwowcy z
polskiej ambasady w Kujbyszewie czy z II Korpusu, którzy nie dali się ponieść
nacjonalistycznemu szaleństwu. Byli też antysemici, przez których Żydzi ginęli
lub opuszczali polskie szeregi. I było Jedwabne. Ale inaczej niż jedwabińscy
mordercy, Henryk Sławik miał mandat, by mówić i działać w imieniu Polski. Oni
zaś mogli przemawiać i zabijać w imieniu swojej, i nie tylko swojej, nienawiści.

Czas najwyższy, by o Henryku Sławiku i Antoninie Wyrzykowskiej oraz innych
bohaterach, do których Polska tak powoli się przyznaje, było głośno. Tu nie
chodzi nawet o to, że dobrze to zrobi jej obrazowi na arenie międzynarodowej,
choć to też nie jest bez znaczenia. Tu chodzi przede wszystkim o to, by Polska,
dla której narażali swe życie, wynagrodziła im ich cierpienie w jedyny zapewne
sposób, który uznaliby za właściwy. By pokazała, że mieli rację.

*** Elżbieta Isakiewicz "Czerwony ołówek. O Polaku, który uratował tysiące
Żydów". Warszawa 2003, Niezależne Wydawnictwo Polskie, s. 256

Dawid Warszawski

[broneknotgeld]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=261&w=8223140&v=2&s=0
Henryk Sławik (1894-1944)

Powstaniec ślonski - niy pszoł komunie
Dyć i nazistom doł sie we znaki
Jeszcze niy prziszoł pokoju koniec
Łon chcioł ich wysłać kaj zimom raki

W wojna Madziary som jego sztelom
Szmuglowoł Żydow - "życie im dowoł"
W Mauthausen śmiertka już jego frelom
Dyć aż do końca mioł dusza zdrowo.