Ruchome słowa- recenzja

[nadia.eg]

Obiecałam, że napiszę parę słów o filmie „Ruchome słowa” (Um Filme Falado) w
reżyserii - aktualnie 96 - letniego mistrza filmu portugalskiego („Podróż do
początku świata”, „Wracam do domu”) - Manoel`a de Oliveira. Chodziliśmy sobie
w sobotnie popołudnie po słonecznym Rynku Gł. w Krakowie, oglądaliśmy wystawę
starych samochodów. Przypomniała mi się wystawa z lipca ubiegłego roku, kiedy
przed wyjazdem do Montreux na Międzynarodowy Festiwal Jazzowy spacerowaliśmy
po Parku Bastion w Genewie. Aleja przed Uniwersytetem wypełniona była
samochodami, właściciele przyjechali z całej Europy. Fantastycznie.
Wyluzowani bogacze w swoich drogich samochodach doskonale się bawili,
podobnie, jak my... Jedząc sałatki i pijąc kawę w „Da Pietro” - rozmowa
zeszła na Egipt :-) i mając „Co jest grane” - sprawdziliśmy, że akurat w
kinie Sztuka przy ul. Św. Jana można obejrzeć film Oliveira. O 17.15
siedzieliśmy już w ciemnej sali kina, przyznam - pełni oczekiwań...
Corrina (Kasia) - czytając recenzję zwróciła uwagę na „wątek egipski” i
faktycznie jest, ale nie była to najważniejsza część filmu. Statek, którym
płynie matka z córką do Bombaju, aby spędzić tam wakacje z mężem - wypływa z
Portugalii tonącej w mgle, dopływa do Marsylii, dalej nasze bohaterki
docierają do Neapolu, zwiedzają Pompeje z Wezuwiuszem (spałam tam kiedyś przy
kraterze zachwycając się widokiem nocnej Zatoki Neapolitańskiej:-), później
Ateny, Stambuł... Dopływają do Egiptu. Port Said (arab. Bur Sa`id) i podróż
do Kairu a właściwie do Gizy. Widzimy bohaterki siedzące w knajpce. Na
dalszym planie: Sfinks (arab. Abu`l-Hol czyli „Władca strachu”) i Piramida
Cheopsa (arab. Khufu). Podchodzi do nich mężczyzna mówiący po portugalsku,
zabiera je do hotelu, gdzie odbyła się uroczystość związana z uroczystym
otwarciem (17 listopada 1869 r.) - rozmawiają. Z Egiptu statek kieruje się
trasą przez Kanał Sueski łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Przy
okazji - ktoś kiedyś mi powiedział, że przy budowie Kanału pracowało około 20
000 Egipcjan - wielu z nich zginęło w trakcie budowy, usunięto 97 mln metrów
sześciennych ziemi przekopując Kanał (o długości 167 km), prace trwały 10
lat - wiemy też, że rywalizacja angielsko - francuska utrudniała realizację
projektu. Wielka Brytania wolała wesprzeć budowę linii kolejowej z
Aleksandrii do Suezu - próbując zapewnić sobie szybki dostęp do własnych
kolonii. Niektórzy sądzą, że to Francuzi sfinansowali budowę Kanału. Ze
źródeł wiemy, że przyczynili się, ale w inny sposób... Konsul i inżynier
Ferdinand de Lessepis w latach 40 XIX w. „obalił” błąd w rozumowaniu
inżynierów napoleońskich, że nie jest możliwa budowa Kanału (różny poziom
mórz)... Czyli w zasadzie dzięki niemu projekt zaczęto realizować. Budowę
Kanału sfinansowali Egipcjanie i niezależna Kompania Kanału Sueskiego.
Wracając do filmu...:-) Raf koralowych Morza Czerwonego niestety nie widać,
jest noc, gdy statek płynie dalej... Gdzieś pomiędzy wybrzeżem Arabii
Saudyjskiej z jednej strony i Egiptu - z drugiej... kończy się podróż
bohaterek, kończy się film i ... eksploduje moja irytacja! Narastała od
pierwszych minut filmu. Sztuczne dialogi o charakterze informacyjnym (coś
podobnego do mojego krótkiego opisu powyżej dotycz. Kanału Sueskiego:-).
Pomysł „na film” - fantastyczny ale nie tego oczekiwałam. Nasza bohaterka -
profesor z Uniwersytetu w Lizbonie mogłaby wsiąść do samolotu i bezpośrednio
polecieć do Bombaju. Decyduje się zobaczyć - najważniejsze dla niej miejsca
kultury śródziemnomorskiej, które znała dotychczas tylko z książek...
Wiecie, co mnie zaintrygowało? Dyskusja na statku - przy stole kapitańskim -
w której biorą udział 3 kobiety - Francuzka (Catherine Devenue), Greczynka
(Irene Papas) i Włoszka (Stefania Sandrelli), później dosiądzie się także
nasza bohaterka z córką. O upadku starych cywilizacji, o zwycięstwie j.
angielskiego jako globalnego języka komunikacji, o wielokulturowości (Wieży
Babel), o terroryzmie. Dyskusja na ten ostatni temat doprowadzała mnie do
szaleństwa i dwukrotnie wstawałam, aby wyjść z kina nie mogąc słuchać
tendencyjnych (ale za to na czasie w kontekście Al. Kaidy, Iraku ect.),
stereotypowych opinii winiących wszystkich wyznawców islamu za wojny,
konflikty...
Po 11 września byłam w Górnym Egipcie, przebywając ze zwykłymi Egipcjanami
słyszałam wielokrotnie: „to wielka polityka, my chcemy żyć normalnie, nie
chcemy być postrzegani jako terroryści”. Ale to stereotypowe postrzeganie
Arabów i „wrzucanie wszystkich do jednego worka” istnieje i ... to mnie
przeraża. Czy czytaliście w polskiej prasie jakiś artykuł, który stara się
równoważyć ten negatywny obraz świata arabskiego, jaki jest kreowany przez
media (w końcu IV władzę)?! Ja nie. Do czego to prowadzi? Przykład (wersja
light:-)... Jadę autokarem z Sharm el Sheikh do Kairu jakieś trzy miesiące
temu. Akurat - grupa Polaków wyruszyła na jednodniowe zwiedzanie Kairu.
Dominowali menedżerowie i młodzi pracownicy z jednej z firm niemieckich
działających w Polsce (sami mężczyźni;-). Siadłam za policjantami w drugim
rzędzie. Ktoś próbował dogadać się z pilotem (Egipcjaninem), bezskutecznie -
pytania były zadawane w j. polskim. Zaczęłam rozmawiać z Egipcjaninem,
przegadaliśmy całą podróż. Przed Kairem zatrzymaliśmy się na moment i co?...
Do Egipcjanina podeszło kilku z owych pasażerów krzycząc na niego (znaleźli
się dobrze mówiący po angielsku), że „nie ma prawa rozmawiać z Polką”, „jeśli
przyjechałby do Polski, jeszcze szybciej by z niej wyjechał - bo ... nasz
kraj nie toleruje ... terrorystów, a nawet jeśli on nim nie jest - to
przebywa wśród nich” (?!!!). Byłam zaszokowana. Zaszokowana. Niby
wykształceni ludzie... Powiecie, to się zdarza... I macie rację. Zdarza się,
ale przyznam... zbyt często jestem świadkiem podobnych sytuacji. Żadnej
tolerancji. Żadnej.
Film.... Zobaczcie choć nie jest to dzieło tak znanego przecież i dobrego
reżysera portugalskiego. Mnie w każdym razie film zainspirował do tego aby
sięgnąć po książkę jednego z profesorów holenderskich na temat kultury
śródziemnomorskiej... Czytałam ją wczoraj w pociągu wracając do Krakowa...
Pozdrawiam ciepło,
Nadia