Tajemnice naszej ziomecki

[rita100]

Poniewaz poprzedni watek robi się przydługawy , a nowe tematy nam z Tralalalą
się otwierają zakladamy nastepny i rozmawiamy całą gemba jak mawiali nasi
Warmiacy ;)
Oto dla przypomnienia:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=26972910
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=27068189
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=28299478
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=27528410

[rita100]

Pruskie ołtarze ofiarne
Autor: Gość: tralala IP:
www.poganin.most.org.pl/zdjecia/sjuchy.jpg

Prusowie byli poganami. Nie budowali świątyń a swoich bogów czcili w świętych
gajach. Składali im ofiary z płodów ziemi, zwierząt, ale też i jeńców wojennych
(według Aleksander Brücknera). Na Warmii i Mazurach można znaleźć wiele dużych
głazów narzutowych. Niektóre z nich służyły za ołtarze ofiarne plemionom
pruskim. ‘Wśród wielu miejsc niewątpliwie na uwagę zasługuje głaz leżący nie
opodal Starych Juch. Lokalne władze poleciły nawet wyryć na nim specjalny napis
nawiązujący do przekazywanej od pokoleń legendy. Dzisiejszy pomnik przyrody
miał być kamieniem, na którym składano ofiary dawnym bogom. W czasie wiosennych
wycieczek warto odwiedzić to miejsce. Za kościołem w Starych Juchach należy
pójść wzdłuż torowiska na wschód (ok. 1000 m). Głaz znajduje się po lewej
stronie torów, na zalesionym wzgórzu przed polami uprawnymi.’ (Sławomir
Kędzierski)

[rita100]

Tralala, więc badania archeologiczne prowadzono już dawno. Dzięki literaturze
niemieckiej z 1935 r nasi arcgeolodzy dowiedzieli się dużo. W Szczęsnem i
Rybakach natrafiono na narzezia i broń dawnych ludów. Dzięki odkrywaniu
pradziejowych pochówków mozna było prześledzić wierzenia ówczesnego czlowieka.
Bardzo ciekawe były daniej takie pochówki.
W okolicy Warmii znaleziono neolistyczne pochówki.
W miejscowości Ząbie odkryto w 2000r ciekawy pochówek , gdzie przy szkielecie
pochowanego znaleziono 50 płytek bursztynowych - nazwano ten
szkielet "bursztynowym wojownikiem". Ciekawe , nie ?

W epoce brązu miała zmianę obrządku pogrzebowego - czyli kremacja ciał. Powstał
kult solarny. Odkrycia takiego dokonano na prawym brzegu Łyny, przy ul.
Grabowskiego , przed wojną zwane przedmieściem Hermenau - odkryto zarys
domostwa, paleniska. Cmentarzysko odkryto też w Lesie Miejskim z tej epoki,
rónież w rejonie Likus.

W epoce żelaza - też był ciałopalny obrządek pogrzebowy. Oprócz cmentarzy
płaskich istniały pochówki w kurhanach czyli nasypane kopce kamieniami.
Kurhany odkryli w 1932r w Redykajnach przez badacza niemieckiego Leonharda
Fromma. Podczas prac wykopaliskowych natrafiono na 30 popielnic, a w Łęgajnach
Fromm znalazł 4 urny.

Jak widać takie prace prowadzone były wcześniej przez Niemców, dzięki temu
możemy kontynuować tajemnice naszej ziemi.

[Gość: tralala]

O kurhanie w Redykajnach słyszałam, ale nie wiedziałam, że został odkryty
jeszcze przed wojną. O tym wykopalisku we wsi Ząbie (hi, hi - jeśli zdarza mi
się przez tę wieś jechać i widzę tabliczkę, to zawsze odczytuję 'zombie') nic
nie wiedziałam. Ciekawe, gdzie trafiły te bursztyny? Może do muzeum
olsztyńskiego, może jednak niedługo pojawi się tam stała wystawa o jeszcze
dawniejszych mieszkańcach naszej ziomecki?

[rita100]

Gość portalu: tralala napisał(a):

> O kurhanie w Redykajnach słyszałam, ale nie wiedziałam, że został odkryty
> jeszcze przed wojną. O tym wykopalisku we wsi Ząbie (hi, hi - jeśli zdarza mi
> się przez tę wieś jechać i widzę tabliczkę, to zawsze odczytuję 'zombie') nic
> nie wiedziałam. Ciekawe, gdzie trafiły te bursztyny? Może do muzeum
> olsztyńskiego, może jednak niedługo pojawi się tam stała wystawa o jeszcze
> dawniejszych mieszkańcach naszej ziomecki?

Właśnie miałam się Ciebie o to zapytać - gdzie jest ten "bursztynowy wojownik" ?

[Gość: tralala]

Może 'bursztynowy wojownik' znajdzie godne miejsce w muzeum zamkowym? Taka
stała wystawa o bałtyckich Prusach byłaby czymś wyjątkowym, wyróżniającym
muzeum w Olsztynie, prawda? Teraz, myślę, te wszystkie przedmioty wydobyte z
kurhanów kurzą się gdzieś w muzealnych magazynach. A tu kolejny przykład
ciekawego odkrycia archeologów:
Wspaniałej kolekcji przedmiotów wkładanych do grobów pruskich w średniowieczu
(XIII – XV w.) dostarczyło cmentarzysko szkieletowe w Równinie Dolnej koło
Kętrzyna. Pochówki złożone były według rytuału chrześcijańskiego, ale
wyposażone w różnego rodzaju dary: amulety, monety, drobne narzędzia,
miniaturki broni czy wreszcie ostrogi i naszyjniki. Zwyczaj wyposażania
zmarłych w przedmioty towarzyszące im za życia i najlepsze ubrania jakie
posiadali przetrwał podboje Krzyżaków i zmianę wiary.

[Gość: tralala]

Szczególnymi przedmiotami w jakie wyposażano groby zmarłych były amulety. Są to
niewielkie przedmioty o długości około 5 cm i szerokości około 2,5 cm. Składały
się z pazura (dzika) okutego brązową blachą. Po obu stronach do uchwytów
przechodzących pod okuciem przymocowane są na haftkowatych zawieszkach
trapezowate wisiorki. Drugi człon amuletu składa się z analogicznych dwóch par
wisiorów zaczepionych na znitowanych brązowych zawieszkach, które łączą paskami
skóry zawieszkę zaczepioną o uchwyt okucia pazura. Niezwykłym okazem wśród
omawianych amuletów jest pazur okuty brązową blachą zawieszony na brązowym
skręconym drucie. Po bokach zwisają brązowe trapezowate wisiorki umieszczone na
końcach skręconych drutów.( Izabela Mirkowska)
www.muzeum.olsztyn.pl/arch/wieczory/cyme/cym.htm

[Gość: jania]

Bałtyckich Prusów...dlaczego w Olsztynie-co Olsztyn miał wspólnego z Bałtykiem?

[Gość: tralala]

Bałtyckich Prusów - bo Prusowie byli Bałtami, tak jak Jadźwingowie, Litwini i
Łotysze. Co Olsztyn ma wspólnego z Bałtykiem? No właśnie między innymi to -
został założony na ziemi, którą przed wiekami zamieszkiwały plemiona pruskie
(na granicy obszaru Galindii). Był też jednym z 12 miast założonych na terenie
Warmii, a Warmia rozciągała się od Braniewa i Fromborka nad Zalewem Wiślanym po
Reszel na wschodzie i Olsztyn na południu. No to teraz wracam do Reszla, czyli
na koniec tego wątku.

[Gość: UWM?]

skąd czerpiesz taką wiedze? studiowaliście historię?czy archeologię, ja jestm po historii UWM. Przepraszam, ale pytam z ciekawości, zaskakuje mnie duż wiedza.

[Gość: tralala]

Z kolejnym głazem związana jest legenda: - Diabeł grając ze swoimi kompanami w
karty, poirytowany przegraną, chciał zagarnąć pieniądze i tak silnie uderzył w
kamień służący za stół, że do dziś widnieje na nim ślad wgłębienia po czarciej
łapie - opowiada Piotr Lichacz, dawny mieszkaniec Jakunówki. W miejscowości
tej, na wzniesieniu nieopodal Diablej Góry, znajduje się bowiem tajemniczy,
wielki narzutowy głaz. Według naukowców jest to kamień sakralny
wczesnośredniowiecznych mieszkańców tych ziem, Galindów. Można go zobaczyć na
tym zdjęciu www.poganin.most.org.pl/zdjecia/dybowo.jpg
(takich 'czarcich' legend o głazach na przykład rzucanych lub przenoszonych
przez diabły jest dużo, nie tylko na Warmii i Mazurach. Czy i w Krakowie lub
okolicach jest taki diabelski kamień? A może w warmińskich legendach znajdziesz
Rito podobną historyjkę?)

[rita100]

Ślicznie piszesz , naprawdę mozna przy Tobie poznać tajemne wiedze. Już nie
bedę tak szukać , bardziej słuchać i czytać. O diabłach to wszedzie było glośno.
Wiele legend znam ale śląskich tam czasmi duzo opowiadają. Najbardziej poznałam
Utopka, czyli takiego diabełka ktory kusi do wody - podobnego do naszego
Toplica.
Ale nie wiem czy wiesz - w kamieniach coś jest, ja to z każdej wycieczki
przywożę własnie jakis znaleziony kamień i tak się z niego cieszę, układam w
ogródku i patrzę na niego. Kamień ma coś w sobie , może magię , może coś co
jest wieczne .
O, rany , jeszcze Ci muszę powiedzieć o najważniejszym kamieniu forumowiczów -
mamy kamień z muru zamkowego w Olsztynie . Redakcja dała nam cegłówkę za
zdobycie chyba 2000 wpisu. Postanowiliśmy wspolnie z forumowiczami umieścic go
w pubie eNki na ul.Dabrowszczaków i tam do dziś stoi. Poprosze o zdjecie do
galerii, żebyś zobaczyła. Ten kamień nazwaliśmy "Lady" - to też historia.
I wiesz do tego kamienia zjeżdzamy się co roku na spotkanie. Czyż nie wspaniała
historia i jak tu nie kochać Olsztyn ? hehe

[Gość: tralala]

A może jednak uda mi się zachęcić Cię do poszukania (o choćby tutaj
www.kamienie.most.org.pl/regiony/prusy.htm ) dalszych ciekawostek o
kurhanach? Może coś z tego wybierzesz i dorzucisz do naszego wątku w
najblizszych dniach. No i mam dobrą nowinę z dzisiejszego dodatku olsztynskiego
do GW - nie jesteśmy same, zobacz: 'Wczorajsza sesja rady powiatu zaczęła się
nietypowo: dwie ubrane w powłóczyste szaty dziewczynki rozdawały
samorządowcom "pruskie ciastka" zlepione z kasz i ziół. Ich ubrany w kamizelę z
łaciatej skóry kolega rozlewał z dzbana napój z miodu. Byli to uczniowie Szkoły
Podstawowej nr 3 z Dobrego Miasta, którzy oprócz zwykłych, szkolnych wiadomości
poznają przeszłość najbliższej okolicy'.

[Gość: tralala]

Na dobranoc coś do śmiechu - rysunek na górze 'Dlaczego nie warto palić
czarownic na stosie', rysunek na dole 'Smok wawelski zawsze przyjacielski'
www.poganin.most.org.pl/humor/humor2.htm
Miłych snów, Rito

[rita100]

Gość portalu: tralala napisał(a):

> Na dobranoc coś do śmiechu - rysunek na górze 'Dlaczego nie warto palić
> czarownic na stosie', rysunek na dole 'Smok wawelski zawsze przyjacielski'
> www.poganin.most.org.pl/humor/humor2.htm
> Miłych snów, Rito

Milych snów
Takie same rysunki rysuje moja córka , własnie w tym stylu - mam ich mnóstwo,
taka postać fantazji, ale są piekne mimo , że wyglądają groźnie, może nie
groźnie a bardziej tajemniczo :)

[Gość: tralala]

Jeszcze parę akapitów z książki Aleksandra Brucknera o wierzeniach Prusów:
Gaje, pola i wody poświęcane są bóstwom powietrza i wody, ziemi i ognia, ciałom
niebieskim, gromowi, ptactwu, zwierzętom czworonożnym i gadom. Bóstwo obierało
gaj, pole lub wodę; rękojmią jego obecności było jakieś drzewo lub wyróżniająca
się grupa drzew. W znamienitszych miejscach utrzymywał ofiarnik święty ogień,
niegasnący, żywy; dla większych gminnych ofiar zwoływał on tam wiernych krywą
(laską); tu ofiarowano część (trzecią) zdobyczy wojennych, mianowicie zaś
palono żywcem najznakomitszych jeńców, w pełnej zbroi, na koniu, uwiązawszy do
palów lub drzew. Czasem też końmi gonią jeńców tak długo, aż się ledwie na
nogach utrzymać mogą, po czym ich wiążą i palą bogom.

[Gość: tralala]

I częściej od ludzkich składane ofiary ze zwierząt - na wróżbę, na zapewnienie
przychylności bóstw, lub ich przebłaganie:
Zwierzętami ofiarnymi bywały: byk, kozieł, świnia, kury – wszystko barwy
czarnej, wyjątkowo w innej. W ofiarach biorą udział wszyscy obecni, każdy
dorzuca do stosu drzewa lub chrustu; najlepsza cząstka, tłuszcz od bydląt,
płonie bogom w naczyniach uświęconych, wyłącznie do tego przeznaczonych
(kronikarz opowiada, jak raz Krzyżacy zdobyli taki kociołek ofiarny,
przenoszony z wieży do wieży przez Prusów); obecni spożywają z ofiar bydlęcych
resztki, skropiwszy się poprzednio lub pomazawszy się krwią ofiarną. dalej
należały do ofiar napoje, z których cząstkę najpierw bogom odlewano.
Ofiary składano na przykład na takich głazach:
Zwierzętami ofiarnymi bywały: byk, kozieł, świnia, kury – wszystko barwy
czarnej, wyjątkowo w innej. W ofiarach biorą udział wszyscy obecni, każdy
dorzuca do stosu drzewa lub chrustu; najlepsza cząstka, tłuszcz od bydląt,
płonie bogom w naczyniach uświęconych, wyłącznie do tego przeznaczonych
(kronikarz opowiada, jak raz Krzyżacy zdobyli taki kociołek ofiarny,
przenoszony z wieży do wieży przez Prusów); obecni spożywają z ofiar bydlęcych
resztki, skropiwszy się poprzednio lub pomazawszy się krwią ofiarną. dalej
należały do ofiar napoje, z których cząstkę najpierw bogom odlewano.

[rita100]

Stronka faktycznie do przestudiowania - a jednak jest duzo wiadomości na
internecie, trzeba tylko trafić .
Dobre wieści z tym utrwalaniem tradycji od dziecka - to naprawdę dobry pomysł i
dzieci lubią takie rzeczy, a nie tak jak teraz studiuje.
Przeciez nie tylko Walentynki powinniśmy propagować , ale i nawet propagować
twórczośc reginalną i zrobić z tego wielki biznnes jak z amerykańskich
walentynek. Takie powinniśmy mieć swieto w całej Polsce - dzień regionalny i
wszyscy powinniśmy chodzić w regionalnych strojach, jeść regionalne potrawy i
śpiewać tańczyć regionalnie. Przeciez mamy tak piękną tradycję , że naprawdę
szkoda to marnować i zamykać sie tylko w samej specjalizacji i wykladach.
Dla dzieci to napewno byloby wielką frajdą - wspaniałą. Wylicznki regionalne.
To sa ich korzenie , a nie tylko szczepić popkulturą i inne nowoczesności.
Jak myślisz ?
Szkoda , że w samym Olsztynie tego nie było, pewnie sie wstydzą ;)))))

[rita100]

bądź teraz cierpliwa , coś Ci zamieszczę co wywoła dreszcze - musze tylko
spokojnie do wpisu podejść po kolacji.
Coś cudownego z Rymkiewicza - tu najbardziej pasuje :)

[rita100]

W 1934 roku zaczęto badać teren Starego Miasta w Olsztynie. Podczas prac
ziemnych prowadzonych na zapleczu budynku obecnych "Delikatesów" -
prawdopodobnie ta własnie parcela była parcelą naszego słynnego Jana z Łajs. Z
badań tak wynikało.
Niestety II wojna przerwała prace, a po wojnie nikt już nie myślał o wznowieniu
badań, trzeba było szybko odbudowywać Olsztyn z gruzów. Nikt nie pomyślał, ze
przy takim odbudowywaniu powinien pracować archeolog. Znaleziono wtenczas dużo
okazów krzyżackich. Pierwsze prawdziwe prace archeologiczne były dopiero w 1951
roku i zaczęto od ul. Prostej, a tak naprawdę to zaczęto szczegółowo dociekać w
latach siedemdziesiątych, a już największe zainteresowanie zaczeło się po raz
pierwszy publicznie na forum GW, gdzie Tralala zaraża nas tym bakcylem. ;))))))

[rita100]

"Rozmowy polskie latem 1983" - Jarosław Marek Rymkiewicz

- Przed stu, przed dwustu, przed tysiącem lat ktoś, jak ja dziesiaj - myśli pan
Mareczek, wiedząc , że może sobie spokojnie pozwolić na takie rozmyślania, jako
że borowika z pewnością i tak nie znajdzie - przed dwoma tysiącami lat ktoś mi
nie znany, mówiący mi nieznanym mi językiem, szedł przez ten las, o tędy
przechodził, o tu przystanął, tutaj spojrzał w niebo i rozgarniał zaostrzonym
kijem gałęzie, rozdzierał końcem kija wilgotne pajączyny zwisające ze sosen.
Kim był ten człowiek ?
Patrzyły na niego z głebi lasu oczy przerażonej sarny, tej samej, ktora patrzy
dzisiaj na mnie. Kim oni byli, ci bracia Prusów i Litwinów, Jadźwingowie ?
Tutaj w tym lesie, pod warstwą mchu, pod warstwą pruchnicy lezy jeszcze grot
ich strzały, lezy ich przerdzewiały miecz. Gdyby go teraz ktoś znalazł i
odgrzebał, ten miecz rozsypałby sie w czerwony pył pod dotknięciem światła albo
dłoni. Nic , zupełnie nic nie pozostało po Jadźwingach. Można pogratulować tym,
którzy ich eksterminowali. Odnieśli niebywały sukces, taki, jaki w dziejach
mało komu przypadł w udziale.
Nie został ani jeden dom, ani jeden człowiek. Jadźwingowie znikneli z
powierzchni ziemi razem ze swoimi bóstwami, grzebieniami, pierścieniami,
garnkami i językiem.
Zostały po nich tylko kurhany przy sosie numer 11, tam gdzie za Suwałkami, za
Szwajcarią skręca sie na Szypliszki. I zostały jeszcze te strzępy jezyka,
strzępy jego fonetyki zachowane w nazwach miejscowych, te wszystkie sa, szy,
szut, a także wiż, ejsz, szesz, i jeszcze żaj, lisz, ysz, które szeleszczą,
gwiżdżą, poświstują w Kadaryszkach, Maszutkinach, Wiżajnach, Bondziszkach.
jutro będzie dalej - fajne nie ?

[Gość: tralala]

Trzeba mieć wrażliwość poety, żeby zobaczyć tych, którzy mieszkali w Puszczy
Jańsborskiej, czy też Galindzkiej przed tysiącem lat. To prawda, że
Jadźwingowie w największym stopniu zostali poddani eksterminacji. taka była
strategia Zakonu - żeby między podbitymi Prusami a pogańską Litwą zostawić
gęstą, niezamieszkałą puszczę. Ale ja Rito ze zdumieniem dowiedziałam się, że
jeszcze do połowy XX wieku na Podlasiu nie używano nazwy Suwalszczyzna, tylko
Jaćwież (Jadźwież) - może nekroskop to potwiedzi, albo raczej jego dziadkowie?

[rita100]

Nie martw się , przed Toba jutro - będzie bardzo wrażliwy tekst - jak
cierpienia Raskolnika - ten Rymkiewicz strasznie musi kochać swoją ziemie , ze
takich słów używał w ksiązce.
Tralala , wejdź do galerii do watku Kocham Olsztyn - czy dobrze zauważyłam Babe
pruską na dziedzińscu zamku i napisz tam czy to tam studnia kamienna ?
Może bedziesz wiedzieć ;)
Jeszcze Cię dzisiaj zaskocze - ta przerwa to bylo tylko nabranie podwójnej
energi - tak mi glowa pękała wczoraj;))))

[Gość: tralala]

'Kocham Olsztyn' - dobrze, poszukam. a w wątku nekroskopa pojawiły się
Planty :)) - zobacz, czy podobne do krakowskich, na moje oko, niekoniecznie.
Oj, jutro pracuję, w niedzielę pracuję, i jeszcze dziś musze popracować, żeby
wiedzieć jak jutro i pojutrze pracować. Muszę więc znikać, ale nawet jeśli
jutro nic nie dopiszę, to na pewno zajrzę, bo zapowiada się coś
horrorystycznego?

[rita100]

"Przyśnij mi się miasto, chcę dotknąć twoich kamieni, chcę usłyszeć bicie
twoich dzwonów. Wysłuchajcie mnie, potęzni ksiązeta, wysłuchaj mnie mocno
Gedyminie i ty Olgierdzie, i ty też Kiejstusie, i ześlij mi choć ułamek, małą
cząstkę waszego odwiecznego snu."

milych snow

[rita100]

Ale czy Jadźwingowie mieli jakąś historie ? Czy istnieje jakaś zapisana, komuś
znana historia Jadźwingów ? I kto ich właściwie wyeksterminował ? Polacy ? Czy
ich pobratymcy, Litwini i Prusowie ? A może Polacy w sojuszu z krzyżackimi
komturami ? Albo krzyżacy komturowie w sojuszu z litewskimi książętami ? I kto
własciwie leży pod tymi kurhanami przy sosie numer 11 ? Jeśli w ogole ktoś tam
lezy. I czy te kurhany ktoś już kiedyś rozkopał, czy dobrali sie do nich
etnografowie polscy lub niemieccy ? Czy leżą tam królowie Jadźwingów, , ich
potęzni książęta, groźni kapłani ich nieznanej wiary ? Czy lezy tam księżniczki
o wąskich dłoniach, małych stopach ? Ale może te ich księżniczki były
przysadziste, brzuchate, cycate, wypukłookie, krowiookie ? Jesli nawet takie
były, to i tak pochylali się nad nimi z pożądaniem woloocy jaćwiescy książęta.
I poczynali w tych księżniczkach dzieci, które miały zostać potem
wyeksterminowane, rozstrzaskane przez krzyżackich jeźdźców o belki kurnej
chaty, rzucone przez litewskich jeźdzców w żar dopalającego sie zamczyska. Kość
czołowa z kosmykiem włosów, który rozpadnie się pod wpływem zetknięcia ze
światłem - oto co można by wykopać spod takiego kurhanu. Jeśli w ogole coś tam
jest pod tymi kurhanami. Pewnie nic.
Ale nie.....

[rita100]

Zostanie po nim przecież to, co właśnie pisze: ten opis grzybobrania, te
rozważania o Jadżwingach, te rozmowy.
A także zostaną po nich wszystkie jego wiersze opisujące rozkład, gnicie,
próchnienie kości czołowych, piszczeli, nerek, wątroby, płuc , gardeł i łokci.
- Nie bądź taki pyszny, Mareczku. Bo może po tobie zostać akurat to, co zostało
po Jadźwingach : czyli nic, nic, nic. Albo co najwyżej krowiookie, wolookie
strzępy fonetyki, która bedzie dla niego niezrozumiała, nikomu niepotrzebna :
szcz, brzdż, grzdż. Jakiś niezrozumiały głuch bełkot, jakiś bełkocik, ktory z
obrzydzeniem wspomni w przypisie zamieszczonym na stronie 796 historyk
literatury wieku dwudziestego pracujący w wieku dwudziestym trzecim. Tyle co
po Jaćwieży.
Wolookie nic.

Sudajczu, Sudajczuteli!

[Gość: tralala]

Miałam dziś i jutro popracowac, ale znalazłam taką starą, piekną pieśń litweską
o zagładzie Jadźwingów. Na chwilę oderwę się od codzienności (bo czasem
skrzeczy) i się tą pieśnią podzielę:

Co ty, książątko, Sudajczu!
Sudajczu, Sudajczuteli!
Długoś spał?
Gdyś spał snem,
Wycięli wojowników twoich
Rozsypali twoje nasypy (zamek).
Czegoż ci, książątko,
Więcej żal?
Czy zamku, czy wojowników?

Nie tak mi żal zamku,
Jak mi żal wojowników.
Ja zamek (nasypy) zasypię,
We dwa, we trzy lata;
Lecz wojowników nie wywiodę
Ani w dziesięć lat.

Jutro-pojutrze znajdę więcej czasu i dopiszę, kiedy ta pieśń powstała, kim był
nieszczęsny książę jaćwieski, i kiedy zginęli jego wojownicy. Dziś już powiem
dobranoc - i księciu, i Tobie, Rito, i naszemu cicerone nekroskopowi, i nawet
pysznemu Mareczkowi (a kto to?)

[rita100]

>pysznemu Mareczkowi (a kto to?)

autor tej wspaniałej ksiązki i słów
"Rozmowy polskie latem 1983" - Jarosław Marek Rymkiewicz

>Co ty, książątko, Sudajczu!
> Sudajczu, Sudajczuteli!
A kto to Sudajczek ?
Nie znam tej nazwy :)
dobranoc
Śliczna pieśń

[rita100]

Tralala, nie bedę przytaczać fragmentów tej książki, ale jedno trzeba
powiedziec , napisał tą książkę z sercem, czuć jego miłość, wielką miłość do
tej krainy, jej podziw , a przede wszystkim wielką pokorę do tego co ta ziemia
przeszła, nie oszczędzając nikogo a opis wojsk radziecki przez teren , kiedy to
zabawiali sie nad jeziorami i granatami , tylko dla zabawy niszczyli naturalne
środowisko jezior zamieniając je z zgniłe strzępy brzuchastych śniętych ryb ...
jest straszny.
Dobrze mieć teraz taką galerię zdjęć i widzieć jak spokojnie i pewnie pływają
sobie łabedzie i kaczki.

[Gość: tralala]

A długa to książka? Cała o Jaćwieży? Czy tylko jej część?
'Sudajczu, Sudajczuteli' - dodałam tę pieśń, bo tak niespodziewanie ją
znalazłam i tak akurat do rozmyślań Rymkiewicza. I chociaż napisana kilkaset
lat temu, wydaje się zupełnie współczesna (może to kwestia tłumaczniea, ale i
to jest stare). Poza tym, ktoś w wycieczce po Białymstoku przyczepił się nazwy
Jaćwingów, że niby nie tak się pisze. A prawda jest taka, że nikt nie wie, jak
ten naród sam siebie nazywał. Znamy tylko różne nazwy nadane przez
sąsiadów: 'Jaćwingowie (Jadźwingowie) – być może odłam pruskich plemion, byc
może odrębny naród Bałtów, najmniej liczny, i wytępiony najrychlej, nie tknięty
chrześcijańsywem. Jadźwingowie żyli od Niemna po Narew, Biebrzę i Łek , a zwani
byli różnie: Podlaszanami, i Jaćwingami, Jatwjagami (Jaćwieżą) wedle głosowni i
słoworodu ruskiego, Sudowai w Prusiech i na Litwie'(Bruckner). I od Sudowai
pochodzi tytuł tej litweskiej pieśni i jaćwieskiego księcia.

[rita100]

Tak , ksiazka jest długa i powiem Ci szczerze, że wiele fragmentów już
zamieściłam w wojennym watku, zaraz je znajdę. Są wspaniale opisy przyrody i
jej dziedzictwo. A ksiązkę kupilam rok temu, wchodząc do księgarni wśród tylu
książek oko spoczeło na na niej i ku zaskoczeniu w domu - niesamowicie byłam
swoim wyborem zaskoczona, bo i autora nie znałam , a i tytuł nic nie mówił, a
jednak bez zmrógnięcia okiem - na pewniaka kupiłam. Teraz ją czytam drugi raz i
po naszych rozmowach wyciągam z niej głebie , której wczesnie nie zauważyłam.
Nie mogę się jednak oprzeć dalszego zamieszczania jej urywków - chocby to
popatrz:
Wiersz dla plemienia Jadźwingów
napisany nad ich jeziorem

O jaćwiescy książęta co po was zostało
Te dwie zapinki z brązu to jest bardzo mało

A ten rozbity garnek to jest świadek lichy
I cóż po waszym męstwie i co z waszej pychy

Wasz król w lasanku zgubił drewnianą koronę
Berło z gałęzi dębu było wyrzeźbione

Waszą królową uwiódł święty wąż z zatoki
Wchodząc w wodę liczyła odbite obłoki

Królewski syn na brzegu zamyślony siedział
Porwali go Litwini lub siostry niedźwiedzia

Wasze dzieje spisan na brązowej korze
Sa jak dziej tych muszel ktore śpią w jeziorze

Albo jak dzieje raków pod korzeniem w wodzie
Jak łatwo jest zapomnieć o całym narodzie

O jaćwiejscy książęta co teraz poczniecie
Po polsku mówi naród w sejneńskim powiecie

A po litewsku mówi tam gdzie Kalwarija
Warczy traktor na szosie i kurhany mija

Ja jednak myślę o was więc pewnie jesteście
Ale gdzie mam was szukać w jakim Bożym mieście

Może tu nad jeziorem kiedy śnieh już pada
Nocą stukacie w okno polskiego sąsiada

A może za Islandią gdzieś na oceanie
Macie podwodne porty sekretne przystanie

Jaka wasza historia jakie przeznaczenie
Pod mchem w głab ziemi idą splątane korzenie

Stoi mgła na jeziorze nad niż ksieżyc biały
Usnęliśmy w olsztynie a dzieje mijały

J.M.Rymkiewicz
Sejny , to jego ulubione miasteczko

[Gość: tralala]

Troszkę pomieszam, ale może tu dodam historię Sudaiczu, bo to niezwykły dowód,
jak wyobraźnia może pomóc poecie dojrzeć (domyślić się, wyczuć?), co
rzeczywiście miało miejsce na tej ziemi: W marcu 1362 ruszył sam wielki mistrz
Winryk z Kniprode, na czele licznych hufców przeciw Kownu; w Wielką Sobotę
zdobyłi zamek, gdzie poległo trzy tysiące Litwniów (większość z nich spłonęła w
drewnianej twierdzy - 'żar dopalającego się zamczyska'). Woiddat, syn
Kiejstutów, został pojman z 36 panów przedniejszych. O nim jest ta pieśń
litewska, w oryginale zaczynajaca się: ‘Kuninge Sudaiczu, Sudaiczu raicziu’.
A może jednak, Rito, wybierzesz jeszcze kilka fragmentów z książki Rymkiewicza?

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=18479350&v=2&s=0
Tralala, teraz dopiero rozumie co czytam, zamieszcze jeszcze dużo fragmentów,
tymczasem przeczytaj jak broniłam w tym watku naszej ziemiczki i to dzięki
Rymkiewiczowi, którego kupiłam własnie w tym okresie. Ta wiedza była moją
bronią. Zobacz jakie fragmenty obszerne zamieściłam, chociaż bardziej
historyczne, a teraz skupiam się na fragmentach korzennych.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=27569342&a=29406838
Tralala, czy przypadkowo nie wiesz co to za ten maly biały budyneczek w
kształcie chatki tak slicznie wyrózniający się pod oswietlonym zamkiem ?

[Gość: tralala]

??? Może jest to jedna z kamieniczek, które zapobiegliwi, a niezbyt zamożni
mieszkańcy Olsztyna budowali w XIXw wydłubując cegły z murów obronnych miasta?
Stoi tuż nad dawną fosą. A może to kolejny zabytek, który czeka na odkrycie?
Spróbuję to sprawdzić. A tu zobacz, co w dzisiejszej gazecie powiedział
dyrektor muzeum: Zamierzam stworzyć możliwość podziwiania zamku jako eksponatu.
Udostępnić poddasza i piwnice zapowiada Janusz Cygański.
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,2937002.html
I jeszcze jedna ciekawa wiadomość: Nowe Ramuki to pierwsze nadleśnictwo w
regionie, które kompleksowo zadba o ślady kultury Prusów: kurhany, wały,
grodziska. Chce też nauczyć leśników, którzy często w lesie znajdują cenne
archeologicznie przedmioty, jak rozpoznać, że akurat ten kawałek metalu to
kilkusetletnia siekierka, a gliniana skorupa była kiedyś kawałkiem naczynia.
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,2936928.html
Dobre wiadomości na dobranoc!

[rita100]

Same dobre wieści z tym , że w innych regionach Europejskich Dni Dziedzictwa ,
to te dni przebiegały na imprezach nie tylko na Sesji. Na Śląsku byly wszystki
Muzea udostępnione, odbywały sie imprezy i specjalne zwiedzanie zabytków ,
tras, odczyty i wykłady i koncerty dla wszystkich, a tu tak cicho one przeszły.
Ogromnie się cieszę z mozliwości odkrycia piwnic i poddasza do zwiedzania,
wiele można tam eksponować , nawet antrape czy jak to sie nazywa Starego miasta
w pomniejszeniu, żeby przedstawić to bardziej obrazowo, no i oczywiście o
jakiegoś stracha trzeba się postarać . Czy w tym zamku straszy ?
Kiedyś mi córka powiedziała, że mogląby się nająć do pracy nocnej i straszyć
turystów jako czarna dama , bo lubi na czerno chodzić ubrana :)

dobranoc
dziękuję za odpowiedź

[rita100]

"- Kocham was - mowi pan Mareczek Rymkiewicz - Wiem , że niezdarnie, że
ułomnie, ale tak jak umiem. Przecież wiecie o tym, litwewscy książęta. Wiesz o
tym mocny Erdwile. I ty Mendogu. I ty też, wymyslony przez kronikarzy
Ryngoldzie. Ty wiesz, Litwo.
I tu pan Mareczek przypomina sobie, że Mendog nie był przecież wielkim
księciem, lecz królem Litwinów i koronował się w Nowogródku w roku 1252 - a
może 1253 ? - o czym wspomina Misckiewicz w przypisach do "Grażyny".
Pan Mareczek wyjmuje blik z szuflady i pisze wiersz:

Królowie Litwy

Królowie Litwy pod dębami leżą
Robak w ich czaszkach mech jest ich odzieżą

Królowie Litwy Mendog lub Mindowe
Wygnani z dziejów jak zwierzęta płowe

Czarne ich kości czarne mają twarze
Erdwił czy Witold nocne gospodarze

Czarny ich zamek na bobrów jeziorze
I w łódce z kory podróż aż za morze

Królowie Litwy potomstwo Montwiła
Dynastia która w puszczy sie ukryła

Potężni władcy nocnej okolicy
Królowie żuków mrówek i brusznicy

Mocni książęta na każdej malinie
O świcie pamięć o ich dziejach ginie

Mrówcze ich miasta krecie ich komnaty
W każdym żołędziu mroczne kazamaty

Borsuk ogląda święte ich oblicza
Ja tak cię kocham Litwo tajemnicza

I świeci próchno nocna ich stolica
Jak kiedyś w Wilnie nie zgaszona świeca

I świeci próchno w czarnych oczodołach
Posłuchaj w lesie może on cię woła

Erdwił czy Mendog albo Wotold młody
Może cię prosić na stuletnie gody

Chodźmi za nimi wijmy wieńce z lisci
Niech się nam Litwa jaką była ziści

Chodźmy gdzie paproć w międzyborzu świeci
I stuka dzięcioł ten sam od stuleci

Chodźmi za nimi dokąd nas powiodą
Niech nam pokażą Litwę wiecznie młodą."

- Nie mieliby państwo ochoty pojechać do Sejn ? A z Sejn moglibyśmy, bo to już
bardzo niedaleko, pojechać nad jezioro Gaładuś. To piękne jezioro, a poza tym
obejrzelibyśmy sobie, jak tam wygląda granica, bo ona właśnie przechodzi przez
Gaładuś i połowa jeziora jest po naszej stronie, a połowa po rosyjskiej.

[rita100]

Wracając do odkryć, to dzieki takim odkryciom wiemy, że przedkowie Prusów zw.
Bałty, w w rejonie Olsztyna - Galinami. Odkryto grodziska pruskie w okolicach
Olsztyna. Jednym takim grodziskiem był "Przeklęty zamek" ktory znajdował sie w
olsztyńskim Lesie Miejskim w zakolu Łyny i pobliżu Diabelskiego Młynu. Znane
już w kartotece J.M.Cuise jako zamek Sundythem.
Gród w Bartązku nad jeziorem Bartąg - gdzie wiosną 1348roku w tym własnie
miejscu spotkały się trzy osobistości kapituły Harmut - proboszcz Katedry, Jan -
dziekan, oraz Jan -Kustosz i podjeli decyzję o budowie zamku i miasta Olsztyn.
Posiadamy wielowiekową tradycję osadniczą.

[Gość: tralala]

Czasem trudno odróżnić takie grodzisko od wzgórza morenowego, czasem trudno je
wypatrzeć, jeśli jest porośnięte lasem. Ale na tym zdjęciu można zobaczyć, że
niektóre z tych grodzisk były imponuaco wielkie
www.poganin.most.org.pl/zdjecia/banie.jpg
I jeszcze kilka słów z tej strony: Siedziby Galindów, średniowiecznych
mieszkańców regionu Wielkich Jezior zniknęły w pomroce dziejów. Jednak
nierzadko spotykamy charakterystyczne pagórki o kształtach noszących ślady
działalności dawnych wojowników - spadki czy wręcz linie obwałowań, które były
ich warowniami. Historycy obliczają liczbę takich miejsc na prawie 600. W
okolicach Giżycka źródła odnotowują ok. 20, np. Jeziorko, Trosy czy Bogaczewo.
Warto wspomnieć jeszcze o przepięknie położonym grodzisku w Ostrowie nie opodal
Skomacka Wielkiego i Grodzisku na północ od Kruklanek. (Sławomir Kędzierski)
Prawie 600 grodzisk - jest czego szukać!

[rita100]

Czyli trzeba zwracać uwagę na kopce. Te kopce maja pewnie swoje nazwy
regionalne. Czytałam legende o chodzacej górze i bezboznych tam mieszkających
ludziach, dopiero ją zamieszcze - być może to mowa o tych kopcach górzystych.

Tralala, teraz będe przedstawiać wielkich ludzi Warmii i Mazur i ciekawe ich
dzieje, najczęściej smutne ich losy.
www.luteranie.pl/diec.mazurska/pl/biuletyn/Friszke.htm
Zaczytałam sie tak ciekawa historia i Mazurów i Olsztyna

W 1966 roku, po kilkakrotnym zdewastowaniu grobu przez nieznanych sprawców,
rodzina dokonała ekshumacji i przeniesienia ciał na miejscowy cmentarz
komunalny. Parę lat później cmentarz ewangelicki w Olsztynie został w ogóle
zlikwidowany, pomniki zburzone, groby zrównane z ziemią. Dzisiaj ten spory
teren porasta trawa i stare drzewa. Mazurskich imion nie ma już nawet na
pomnikach cmentarnych.

[Gość: tralala]

Jedno z takich wzgórz jest koło Kortowa, w samym Olsztynie. Nosiło nazwę Trupi
Czerep. Nie było to ani grodzisko, ani nawet kurhan. Napiszę o nim więcej
jutro, ale to dość makabryczna historia.
A z cmentarza ewangelickiego, na którym pochowano pastora Friszke poza drzewami
pozostała też kaplica cmentarna, dziś cerkiew prawosławna, od niedawna
ozdobiona 'cebulkami' na szczycie dachu. Dziwne połączenie - neogotycka kaplica
i 'cebulki'?
Muszę uciekać teraz w google i trochę popracować. Dobranoc.

[rita100]

www.poganin.most.org.pl/wiesci/07.htm
A to Piękna Gora - też grodzisko i też wzgórze zarosnięte.
dobranoc

[Gość: tralala]

Z linkami różnie bywa - mogą zniknąć albo się zawiesić, więc wybrałam z tego
bardzo długiego i ciekawego artykułu garść informacji o księdzu Friszke - dziś
o jego losach do czasu przyjazdu do Olsztyna.

Edmund Friszke urodził się 4 czerwca 1902 roku w Zduńskiej Woli. Ordynowany był
w 1927 r, i z dniem 15 marca objął stanowisko wikariusza parafii ewangelicko-
augsburskiej św. Trójcy w Łodzi. Z dniem 15 marca 1929 r. został powołany na
stanowisko administratora parafii radomskiej.

Na początku września 1939 r. wyjechał wraz rodziną z Radomia do Lublina, co
było naturalne ze względu na zajmowane stanowisko p.o. seniora lubelskiego. Do
Radomia powrócił wraz z rodziną 20 września. Nazajutrz został aresztowany przez
Gestapo. Aresztujący go obersturmfuhrer German powiedział - gdy zabierany z
domu próbował oczyścić swój płaszcz - "nie trzeba czyścić, tam dokąd pan
pójdzie, zabrudzi pan sobie nie tylko płaszcz" .

W radomskim więzieniu przy pomocy obelg, bicia, głodu oraz gróźb rozstrzelania,
próbowano go zmusić do podpisywania się nazwiskiem z niemiecka, przez "sch" i
do zadeklarowania się jako Niemiec. Nacisk, jaki w tej sprawie wywierało
Gestapo wówczas, a także później, miał charakter symboliczny. Chodziło o
złamanie moralne człowieka, a także o wypełnienie nazistowskiego dogmatu, w
myśl którego ewangelik o niemiecko brzmiącym nazwisku musiał być Niemcem.

Dnia 18 grudnia 1939 r. ks. Friszke został wywieziony z Radomia i osadzony w
obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, a 13 grudnia 1940 r. - wraz z innymi
duchownymi przewieziony do obozu w Dachau. Jako więzień numer 22 500 przebywał
tam do chwili oswobodzenia przez wojska amerykańskie 29 kwietnia 1945 r. W
nazistowskich więzieniach i obozach spędził zatem 5 lat i 7 miesięcy.

Po wyzwoleniu obozu i odbyciu obowiązkowej kwarantanny - wprowadzonej z powodu
panującego wśród niektórych więźniów tyfusu - został zwolniony przez władze
amerykańskie 31 maja 1945 r.

Oficjalna nominacja ks. Bp. Szerudy dla ks. Friszke na administratora polskiej
parafii ewangelickiej w Olsztynie nosi datę 9 stycznia 1946 r. Decyzją
Konsystorza z 25 marca 1946 r. ks. Friszke został również administratorem
parafii w Olsztynku, Mańkach i Biesalu w pow. ostródzkim. Otrzymał przydział na
prowadzenie nauki religii w szkołach powszechnych w Olsztynie, Łęgutach,
Olsztynku i Mańkach. Do Olsztyna przybył jeszcze w styczniu 1946 r., rodzinę
sprowadził w marcu.

[rita100]

Tralala, tak , juz niejeden link się nie otwiera, faktycznie one albo się
strzeją i stają sie niedostepne. Wiele razy tak mialam, dlatego jeszcze coś
bardzo ciekawego wkleje z tej stronki Friszke - dotyczy historii.

"Prusy Wschodnie były pierwszą prowincją III Rzeszy, do której wkroczyła Armia
Czerwona. Zemsta za zbrodnie hitlerowskie w ZSRR była okrutna i skierowana
przede wszytskim przeciw ludności cywilnej. Strach przed bolszewikami,
wzmocniony przez wieści o ich brutalności, spowodował masową ucieczkę ludności,
która na przełomie 1944 i 1945 objęła około pół miliona ludzi. Po wejściu
Rosjan w południowej części Prus Wschodnich (które zostaną przyznane Polsce)
znajdowało się około pół miliona ludzi. Ogromna część spośród nich została
zamknięta w prowizorycznych obozach i następnie deportowana do ZSRR. Liczbę
deportowanych badacze szacują na 100, a nawet do 300 tys. Oczywiście, władze
sowieckie nie dokonywały rozróżnień między Niemcami, Mazurami, Warmiakami. Nie
dokonywali tego również szabrownicy, którzy zwłaszcza w 1945 r. grasowali w
południowej części Mazur, grabiąc mienie opuszczone przez uciekinierów, ale
także znajdujące się w posiadaniu bezbronnej ludności miejscowej."

" Tak ogromne wymieszanie ludności o różnej tożsamości kulturowej oraz
odmiennych doświadczeniach społecznych, historycznych, nawet wzorach
gospodarowania i zachowań, musiało rodzić liczne i dramatyczne konflikty.
Nieufność, niechęci i spory szły często w parze z rywalizacją, nieraz bardzo
brutalną, o dostęp do dóbr - mieszkań, gospodarstw, dobytku ruchomego itd.
Stroną najsłabszą w tej rywalizacji byli autochtoni, uważani z reguły przez
przybyszów za obcych, za Niemców."

[Gość: tralala]

Tak, w tym artykule jest bardzo dużo ciekawych historii, nie tylko o pastorze
Friszke, ale przede wszystkim o powojennych losach mazurów. A to historia do
tej pory mało znana, przez wiele lat zakazana. Ja skupiłam się bardziej na
życiu ks Friszke, ale choć skracałam, jak mogłam, to wyszła potężna biografia.
Więc może poczekam z nią do jutra. Dzisiejszy dzień,jednak bardzo smutny,
zakończę zapowiadaną historią grobu pruskiego w Kortowie. Jednak nie radzę
czytać przed snem - będzie w następnym poście. Dobrej nocy nam wszystkim i
lepszego dnia jutro.

Trupi Czerep

[Gość: tralala]

W latach 1898-1899 podczas prac mierniczych przed rozpoczęciem budowy Zakładu
dla Obłąkanych w Kortowie, robotnicy odkryli grób kryjący mnóstwo ludzkich
kości. Miejsce odnalezienia tego grobu nosiło legendarną nazwę Trupi Czerep,
choć nikt nie potrafił wyjaśnić pochodzenia tej nazwy.
Dopiero po pewnym czasie grób zbadali archeolodzy, którzy stwierdzili, że
znalezione kości pochodzą sprzed kilku wieków. Możliwe jest więc, że grób
pochodził z czasów, kiedy to nastąpił kres staropruskiej osady Korto. O tym, że
mieszkańcy Korto zostali wymordowani, być może przez Krzyżaków, świadczy to, że
nie zostali pochowani zgodnie ze staropruskim rytuałem, lecz wrzuceni w
nieładzie do dołu i zasypani. Niestety, skromna dokumentacja tego znaleziska,
przechowywana na Uniwersytecie Alberta w Królewcu spłonęła w 1945r.
Możliwe jest też inne pochodzenie tego grobu: może spoczęły w nim ofiary wojny
polsko-krzyżackiej w 1414r., a może nawet dużo późniejszej kampanii
napoleońskiej na początku XIXw. Jednym z dowodów na to, że w Kortowie istniała
osada pruska jest grot oszczepu, znaleziony w 1960r. nad jeziorem Kortowskim.
(na podstawie książki St. Piechockiego, Czyściec zwany Kortau)

[rita100]

Oj, Kortowo, Kortowo, to osobny rozdział dla mnie - już dawno, dawno slyszałam
o tej nazwie i kojarzyłam sobie to z wieką ilościa kortów tenisowych, takie
bylo moje pierwsze skojarzenie - dopiero pózniej sie dowiedziałam dużo innych
rzeczy, a teraz ten Trupi Czerep. Te tereny kryją wiele tajemnic , burzliwą
historię. Nikt jeszcze o tym nie napisał, ale ten szpital dla obłakanych w
czasie II wojny światowej spełniał rózne funkcje, może doczytam jeszcze
dokładniej. Nie wiem czy ten Zakład dla Obłakanych jeszcze jest ?
Ciężko powiedzieć w tym wątku dobranoc, nawet milych snów ciężko sobie
wyobrazić, więc - do jutra :)

[rita100]

Szczątki ofiary rytualnego mordu sprzed 4,5 tysiąca lat odkopali olsztyńscy
archeolodzy w Babiętach Małych koło Susza. Tkwiąca w ziemi obok kurhanu z
pochówkiem dobrze zachowana czaszka będzie dzisiaj poddana szczegółowym
oględzinom, po czym po wysuszeniu przejdzie badania archeologiczne.
Kurhan w Babiętach Małych, leżący na dawnych ziemiach plemienia Pomezanów,
pochodzi z epoki kamienia, okresu kultury ceramiki sznurowej. Został odkryty w
1903 roku przez niemieckiego właściciela majątku P. Wendke i częściowo
obrabowany. Odkrywca, który szukał tu skarbów, zrobił głęboki wkop do
mierzącego około 10 metrów wysokości kurhanu. Znalazł między innymi toporek,
naczynia ceramiczne, zapinki. W takim stanie zbudowany z piasku kurhan
przetrwał do naszych czasów. Dwa lata temu zainteresowali się budowlą
archeolodzy z Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Stwierdzono, że jest jedynym
tego rodzaju obiektem pomiędzy Dolną Odrą a Półwyspem Sambijskim i może być
znacznie starszy, niż sądzili archeolodzy niemieccy. W czasie ponownych
wykopalisk odkryto między innymi fragmenty kości ręki, naczyń ceramicznych,
trochę drobiazgów osobistych. W tym roku archeolodzy (ekipą kieruje mgr
Jarosław Sobieraj) zainteresowali się rowem dookolnym wokół kurhanu i przy
okazji odkryli czaszkę. Jest niemal kompletna, z żuchwą i zębami. Głowa została
odcięta - jak przypuszczają naukowcy - podczas rytualnego mordu towarzyszącego
pochówkowi jakiegoś znacznego członka plemienia. Należy prawdopodobnie do
pojmanego w czasie walk jeńca. Przypadki składania ofiar z ludzi (dochodziło
nawet do kanibalizmu) na terenach zamieszkałych przez plemiona pruskie miały
miejsce pod koniec epoki kamienia. Czaszka będzie poddana badaniom
antropologicznym.
"Gazeta Olsztyńska - Magazyn", 23-25 lipca 1999 r., str. 3.
Też ciekawa historia
www.poganin.most.org.pl/pg3/11.htm

[Gość: tralala]

Zakład dla Obłąkanych w Kortowie zakończył działalność w tragicznych
okolicznościach w nocy z 21 na 22 stycznia 1945, kiedy pozostali w szpitalu
lekarze, pielęgniarki i pacjenci zostali wymordowani przez żołnierzy Armii
Czerwonej. Później spalili oni także budynki szpitala. Są też dokumenty
niemieckie wskazujące na to, że w czasie wojny w szpitalu dokonywano negatywnej
selekcji pacjentów i część z nich wysłano (prawdopodobnie do Saksonii), gdzie
zostali poddani eutanazji. Pamięci wszystkich pacjentów i personelu medycznego
Kortowa poświęcono ten pomnik, odsłonięty kilka lat temu:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=4&ido=119&idz=1862
Te mniejsze białe kamienie po bokach, to kilka ocalałych fragmentów nagrobków z
cmentarza kortowskiego, a na dużym głazie po środku przymocowano żeliwny krzyż,
pochodzący z tego samego cmentarza (dziś zabudowanego akademikami i sklepem
spożywczym).
Na początku lat 50-tych na terenie Kortowa powstała Wyższa Szkoła Rolnicza
(dziś Uniwersytet Warmińsko-Mazurski). Wśród studentów (i pracowników) krążył
wówczas taki żart:
-Czym różni się przedwojenne Kortowo od powojennego?
-Tym, że przed wojną przynajmniej personel był normalny!
Wiesz, Rito, to zabawne, ale w Kortowie jest dużo kortów, choć nazwa tej
dzielnicy Olsztyna pochodzi od pruskiego 'korto' czyli zagajnik. Ale może
jednak przyciąga chętnych do gry w tenisa.

[rita100]

Wiem, byłam tam, właściwie to objeżdzaliśmy go z bpkw , cudowne tereny, dużo
zieleni, a Akademia ma tam chyba najlepsze na świecie warunki do nauki. Nawet
rozmawialiśmy, że urokiem przewyższa nawet Krakowskie Akademie , włacznie z UJ.
Kortów jest tam dużo, jedne nad samym jeziorem Kortowskim, inne sa w dole w
parku i jest jeszcze balon sportowy z kortem. Budynki Akademi Rolniczej są też
zabytkowe i ceglane co dodaje im urok i zabytkowość.

Tak , szpital ten w bestialski sposób był potraktowany, rzeź, palenie żywcem z
miotaczy okna. Olsztyn był bowiem pierwszym zdobytym miastem niemieckim.
A pomniczek jest dobrze zrobiony z elementami dawnej tragedi. Kamień to chyba
najbardziej mocny atrybut wspomnień. Kamień , to sama widzisz jak trwały -
dobrze, że Baby Pruskie były z kamienia inaczej chyba nigdy bysmy się o niech
nie dowiedziały.

[Gość: tralala]

Czy Mazurzy będą mogli zostać?
Misję na ziemi mazurskiej ks. Friszke rozpoczął 22 stycznia 1946 r. od wizyty w
Olsztynku, a zastany tam stan rzeczy przedstawił w sprawozdaniu złożonym
władzom wojewódzkim. "Z rozmów przeprowadzonych na miejscu z mazurami-
ewangelikami wywnioskowałem, że wielu już zadeklarowało się na rzecz pozostania
w Polsce. Ostatnio jednak zaistniały fakty przykre: oto burmistrz w Olsztynku
kilku petentów, chcących się zadeklarować, odprawił w ostrej formie. Inni
mazurzy-ewangelicy boją się więc pójść do burmistrza. Byłoby rzeczą pożądaną,
aby Urząd Wojew. wystosował pismo do burmistrzów i wójtów Okręgu Mazurskiego
nawołując tychże do niestawiania przeszkód mazurom ewangelikom przy
deklarowaniu się. Nie może leżeć w interesie Państwa Polskiego, by chętnych
odpychano i ci w konsekwencji opuszczali kraj nasz."

... niech rzuci kamieniem
Podczas odwiedzin w mieszkaniach, ksiądz Friszke szczególną uwagę zwracał na
dzieci szkolne, objęte już obowiązkiem nauki. Uczniów zachęcał do udziału w
życiu kościelnym i do lekcji przedkonfirmacyjnych. Trzy razy w miesiącu
odbywały się w Olsztynie niedzielne nabożeństwa. Z czasem doszły do nich,
odbywane w tygodniu, nabożeństwa biblijne i pasyjne w środy. Niektórzy z
wiernych, nie znający języka polskiego, niewiele rozumieli z liturgii i kazań.
Z początku co bardziej znane pieśni kościelne śpiewali po niemiecku, dopóki pod
naciskiem władz tej formy manifestowania swej religijności zakazano." Zimą
nabożeństwa w kościele nie mogły się odbywać wobec dotkliwego zimna, co było
skutkiem zarówno niedostatku opału, jak szyb wybijanych nagminnie przez
wyrostków (w połowie lat pięćdziesiątych szyby, w tym witraże, zostaną
osłonięte siatkami).

Zakazane piosenki
Ks. Friszke zamierzał uszanować tradycje i przyzwyczajenia miejscowej ludności.
Jednym z najważniejszych narzędzi przywracania tradycji i polskiej świadomości
narodowej miał być śpiewnik zawierający dawne pieśni mazurskie, a obok nich
nowsze, używane w całym Kościele. Komitet śpiewnikowy prace ukończył we
wrześniu 1947 r W nowym śpiewniku znalazły miejsce "znane i ulubione pieśni
ewangelików mazurskich, jak też ewangelików śląskich i warszawskich,
stanowiących jedną wielką polską rodzinę ewangelicką."
Śpiewnik, zatwierdzony przez władze Kościoła, miał być wydrukowany w Lund na
koszt szwedzkiego Komitetu Niesienia Pomocy Mazurom w nakładzie 35 tys. egz.
Mimo zatwierdzenia przez władze Kościoła w Polsce już w 1948 r. zaczęły się w
tej sprawie mnożyć trudności. Ostatecznie, śpiewnik wydrukowano w Lund w 1951
r., lecz nie został on rozpowszechniony w Polsce. W piśmie Urzędu do Spraw
Wyznań ze stycznia 1954 r. stwierdzano, że w 1953 r. "Szwecja przysłała 30 000
egz. polskiego śpiewnika dla Mazur, z czego 10 000 oprawionych w płótno, na
pięknym papierze, jako dar Szwedzkiego Komitetu Pomocy Mazurom. Śpiewnik ten
został przez władze opieczętowany i nie puszczony do rozprowadzania ze względu
na swą treść."

‘Szpiedzy’ z Czerwonego Krzyża
Zaangażowanie Szwedzkiego Kościoła Ewangelickiego w akcję pomocy dla
poszkodowanej przez wojnę ludności mazurskiej zaczęło się wkrótce po
zakończeniu wojny. Przerwanie pomocy szwedzkiej jesienią 1948 r. nastąpiło w
wyniku narastającej stalinizacji i izolowania Polski od kontaktów z Zachodem. W
tej atmosferze patrzono oczywiście również podejrzliwie na pomoc szwedzką. Na
podstawie kłamliwych donosów wzywano ks. Friszke do Urzędu Bezpieczeństwa.
Szwedów podejrzewano o działalność szpiegowską, co ostatecznie zakończyło się
zażądaniem wyjazdu z Polski szwedzkich sióstr Czerwonego Krzyża i diakonis
ewangelickich. prowadzących sierocińce. Domy te upaństwowiono i przekształcono
w państwowe domy dziecka.

[rita100]

To Edmunda Friszke mamy przerobionego - Ciekawe czy jest choć jakiś pomniczek
mały ku jego czci i czy wreszcie wydany zostały w Polsce ten śpiewnik mazurski,
przetłumaczony na język polski.
A popatrz co znalazłam :)

Między Zat. Jodel (Jez. Szurpiły), Jez. Tchliczysko (Kluczysko) i Jegłówek jest
podobno grodzisko jaćwieskie ("piłokalnia") na Zamkowej Górze, z potrójnym
pierścieniem wałów wzmocnionych głazami, znane jako Szurpiły, czyli - z
litewska - "straszny gród", także jako Jegłówek, a krzyżakom jako Surpel, oraz
związane z nim Góry Kościelna i Cmentarna.

Na Górze Cmentarnej nie zachowały się co prawda widoczne ślady kurhanów, ale
jest ona miejscem niezwykłym. Z dala wygląda jak jeden z wielu okolicznych
pagórków, ale zbliżając się można dostrzec na szczycie grupę kamieni, która
przyciąga wzrok. Warto jednak oprzeć się ciekawości przez chwilę i pójść dalej
polną dróżką, aby odnaleźć dawne ceremonialne wejście na Górę. Zdaje się ono
prowadzić między leżącymi, omszałymi głazami, wydłużonym grzbietem w kształcie
grobli, której lewy stok opada ostro do Zat. Jodel. Po chwili dochodzimy na
szczyt, zaznaczony kupą otoczaków i drewnianym słupem, a za nim placyk na
którym ułożono (chyba niedawno) krąg z głazów i kamiennych słupków. To miejsce
(i widok Jez. Szurpiły) przyprawiło mnie o zawrót głowy.

Góra Kościelna ma inny wygląd i atmosferę. Jej wyższe partie są zadrzewione i
wyraziściej zarysowane, a spowija je aura łagodnej dobroci, pomyślności i
pokoju. Emanuje ona z rozrzuconych na zboczach głazów o szlachetnych
kształtach, a skupiona jest na szczycie, gdzie - sądząc z nazwy - odprawiać
musiano święte obrzędy.

Z Jez. Szurpilskimi (a szczególnie z 2 głazami narzutowymi na G. Kościelnej)
związane jest podanie o bogu jezior Żaltisie, zamordowanym przez podstępnych
szwagrów i pomszczonym przez Perkuna - pamietasz tą legendę, Rymkiewicz
opowiadał i jest we folklorze.
www.spk.org.pl/obiekty/glazowisko_bachanowo.htm

[rita100]

Tralala - mam jeszcze jedno pytanie - czy w Olsztynie jest przewodnik
turystyczny , człowiek , który zna wszystkie ciekawostki olsztyńskie, historie
kamieniczek i potrafi ciekawie opowiadać o wszystkim turystom ?
Słyszałaś zapewnie o Towarzystwie Miłośników Olsztyna, czy oni nie powinni
prowadzić taką działalność ?

[berlinianka]

Mnie tez bardzo ten temat interesuje:
czy ktos potrafi oprowadzic turystow po Olsztynie i ciekawie opowiadac takze o
dawnych czasach PO NIEMIECKU?

[Gość: tralala]

Są, oczywiście, że są przewodnicy - język polski, niemiecki, angielski,
rosyjski, włoski i (chyba?) francuski. Ale to nie Towarzystwo Miłośników
Olsztyna, prędzej olsztyński oddział PTTK (obok Wysokiej Bramy; tel. [phone])
albo Biuro Przewodników Warmia w Olsztynie (tel. [phone]). Telefony spisałam
z książki telefonicznej - bo myślę, że Berlinianka niekoniecznie musi mieć do
niej dostęp. A wieczorem dopiszę jeszcze coś ciekawego o przewodnikach.

[berlinianka]

Tralala,
Ty jestse niezawodna! Bardzo Ci dziekuje!

[rita100]

berlinianka napisała:

> Tralala,
> Ty jestse niezawodna! Bardzo Ci dziekuje!

Tak , Berlinka, podpisuje się pod tym wpisem :)

A co do przewodników, to wybór ich jest strasznie ważne - tu trzeba umieć
ciekawie opowiadać, a to jest ogromna sztuka.
To czekamy Tralala na dalszy przewodnik.

[Gość: tralala]

Niestety, nie uda mi się dotrzymac słowa. Chciałam napisać o tym, że od trzech
tygodni olsztyński przewodnik nad przewodniki w Naszym Olsztyniaku (bezpłatnej,
niedzielnej gazetce olsztyńskiej) publikuje krótkie artykuły o rozmaitych
ciekawostkach olsztyńskich. Pierwszy opowiadał o wiadukcie łączącym Plac Bema z
Zatorzem, drugi przeoczyłam, a w ostatnim nasz przewodnik tłumaczy, dlaczego
Plac Konsulatu Polskiego (dawniej Plac Nowotki) w powszechnej świadomości
olsztyniaków istniał jako Kapselplac. Jednak link do wydania elektronicznego
okazał się zawodny - będę musiała odszukać papierowe wydanie, lub cierpliwie
poczekać do następnej niedzieli i co nieco streścic. Linku nie wklejam, bo się
od niego komupter zawiesza! (przynajmniej mój tak zrobił).

[rita100]

A szkoda, takie fajne opowiadania musza być i bardzo ciekawe. Przepisywanie to
takie pracochłonne.
A dzisiaj a archeologii - zobacz :)
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,2949855.html
Olsztyńskie baszty

W systemie fortyfikacyjnym dawnego Olsztyna znajdowało się 11 lub 12 baszt.
Powstały przy murach miejskich i były ich najważniejszym elementem. Stawiano je
w miejscach, gdzie nie było dodatkowej naturalnej ochrony. np. rzeki. Pięć
baszt istniało w pobliżu Bramy Górnej, tzw. Wysokiej. Oprócz funkcji obronnej
pełniły też inną rolę. W XV w. w jednej z nich mieszkał kat miejski, a do 1507
r. w podobnej baszcie mieszkał Krzysztof von Delen, burgrabia olsztyński.
Fortyfikacje - a z nimi baszty - zaczęły chylić się ku upadkowi już w pierwszej
połowie XVIII w. Od 1901 r. rozpoczęły się prawdziwe boje konserwatorów
zabytków o przywrócenie ich dawnej świetności. Jeden z nich, Richard
Dethlefsen, aby ratować olsztyńskie baszty, odwoływał się nawet do ówczesnych
władz w Berlinie. Starania konserwatorów nie na wiele się zdały. Baszty sypały
się, a ich właściciele stopniowo je rozbierali.

Czyli przybędzie nam nowa Baszta :)

[Gość: tralala]

A zauważyłaś Rito ten fragment: 'Archeologia polega na niszczeniu. Zrobimy
dokładną dokumentację, a cegły trafią na gruzowisko, bo gdy dostaną trochę
powietrza i słońca, zaczną się rozsypywać - wyjaśnia Mackiewicz.' :(((
A to nie do końca prawda, to tylko jedna ze szkół w archeologii - wszystko
przekopać, wykopać, opisać, wyrysowac - a potem do magazynu albo na śmietnik.
Można inaczej - próbne wykopy, kilka przedmiotów opisać i wyrysowac, określić
całość terenu, a potem ponownie zasypać, bo skoro tyle stuleci przetrwało pod
ziemią, to niech dalej tam trwa! I chociaż jestem laikiem, to ta druga szkoła
bardziej do mnie przemawia. Niech i przyszłe pokolenia mają szansę coś w tej
ziemi znaleźć.

[rita100]

A wiesz , że masz rację, po co niszczyć pod pretekstem , że powietrze i słońce
zniszczy , kiedy mozna to z powrotem zakopać włąsnie jak dobrze powiedziałaś,
że ktoś może za 1000 lat będzie też kopał. To jest bardzo dobry pomysł - to co
znalezione oddać ziemi dla przyszlych pokoleń.

Ale popatrz Baby pruskie przetrwały 1000 lat , czyli kamień jest najtrwalszy i
chyba nie do zdarcia.

[Gość: tralala]

Język staropruski miał ponoć wiele zapożyczeń z języka polskiego. Kilka
przykładów podanych przez Brücknera:
dwa zwierzęta: weloblundis i asilis,
rodzaj budynku: zomukis,
dwa dni tygodnia: nadele i ponadele;
czasownik: peisat;
człowiek (w liczbie mnogiej) ludis i człowiek po smierci: trupis.
Co znaczą te słowa?

[rita100]

dwa zwierzęta: weloblundis i asilis, nie wiem, nie mam pojęcia
rodzaj budynku: zomukis, - ziemianka
dwa dni tygodnia: nadele i ponadele; - niedziela i poniedziałek
czasownik: peisat; - pisać
człowiek (w liczbie mnogiej) ludis i człowiek po smierci: trupis. - ludzie i
trup

Te zwierzęta są za trudne w określeniu :)

[nekroskop88]

weloblundis - wielbłąd? :P

[Gość: tralala]

Bingo! No to teraz czuję się jak asilis (osioł), bo myślałam, że zagadka będzie
trudniejsza. A tu w mig rozwiązana. Tyle że zomukis to zamek, coś czego
Prusowie nie znali i nie budowali, więc słowo musieli 'pożyczyć'. Nie wiem
tylko, po co był im ten wielbłąd potrzebny do szczęścia? Zdobywcom pierwszego i
drugiego miejsca (co do czasu na odpowiedź) gratuluję i życzę dobrej nocy!

[nekroskop88]

ojej zdobyłem drugie miejsce! :))) radość wypełnia me serce :) Dobranoc! ;)

[rita100]

tak myślałam, ale gdzie w Prusach wielbłady ? Może bardziej niedźwiedź ?
a asilis - to pewnie lis :)

[nekroskop88]

też mi się tak skojarzyło ;)

[rita100]

Czekamy na rozwiązanie :)

[rita100]

1) Nazwana "Pod Orłem" założył w 1751r Jan Zimmermann i mieściła się na Rynku
Starego Miasta 2 (Market-Platz)
2) "Pod Koroną" powstała w 1885r mieści się przy dzisiejszej ul.11 listopada
(Górne Przedmieście, Obervorstadt)
3) Pod godłem Hohenzollerów w 1893r przy obecnej starej ulicy Warszawskiej
(Hohensteinerstrasse) obok mostu św. Jana.
4) "Pod Lwem" 1908r przy Al.Wojska Polskiego otworzył Max Rohfleisch.
5) Przy ul.Dąbrowszczaków (Kaiserstrasse) powstała w 1924r.

Ciekawe ile z tych starych aptek prosperuje do dziś ?

[Gość: tralala]

Jedna z tych aptek, ta najstarsza na Rynku Starego Miasta istnieje do dziś,
choć przeniosła się na drugą stronę Rynku. Myślę, że nazwy nie zmienili (Pod
Orłem) a nad wejściem powinni wypisać dużymi cyframi rok założenia! Sprawdzę,
czy tak jest.

[Gość: tralala]

Odpowiedzi już podaliście - poprawne :) , ale dla porządku powtórzę:
dwa zwierzęta: weloblundis i asilis - wielbład i osioł
rodzaj budynku: zomukis - zamek
dwa dni tygodnia: nadele i ponadele - niedziela i poniedziałek
czasownik: peisat - pisać
człowiek (w liczbie mnogiej) ludis i człowiek po śmierci: trupis - ludzie i
trup.
Zostałam dziś zbombardowana mailami z ponagleniem o dokończenie pracy, więc
posiedzę dziś przy komputerze bardziej roboczo niż rozrywkowo, ale zanim się
odłączę od forum przykleję do wątku jedną ciekawostkę o Prusach na Mazowszu! (z
imionami pruskimi)

[Gość: tralala]

W opracowaniu prof. Jerzego Wiśniewskiego "Dzieje osadnictwa. Rozwój osadnictwa
na pograniczu Polsko - Rusko - Litewskim od końca XIV w. do połowy XVII w."
napisano:"... Również tutaj znaleźli się uciekinierzy pruscy, których znaczna
część jako drobna szlachta osiedliła się na wschodnim Mazowszu (około 25 wsi),
ale przybyła ona poprzez zachodnie Mazowsze, na którym przez parę pokoleń
mieszkała. Jeszcze w XV w. używali oni pruskich imion i przezwisk (Cadmyl,
Tatmyl, Santor, Waga itp.), od których poszły rodowe nazwy wsi pochodzenia
pruskiego (Wragi, Nienałty itp.). Rody te, używające herbu Prus, z czasem
przyjęły nazwiska przymiotnikowe od wsi, w których zamieszkiwały (Nienałtowscy,
Jarnutowscy, Górscy, Sulewscy itd.)...".

[rita100]

Oj , tak ludnośc ciagle była narażona jak nie na wojny to na zarazy, to
pożary , to zasiedlali teren , to wysiedlali - ciagle w ruchu byli nasi.
Rozumię , ze pracujesz.
Najważniejsze , żeby watek nasz był bardziej relaksowym niż obowiązkowym
dlatego spokojniutko pracuj :)

[rita100]

Zbliża sie Święto Zmarłych i Zaduszki - ogrom tragicznej histori tej ziemi
nastawia mnie melancholijnie. Jeszcze coś postaram się znaleź, więc podnosze
wątek , by się nie zagubił.

[rita100]

Zaduszki
Kiedy prace gospodarskie dobiegały końca, obchodzono Zaduszki. Ewngieliccy
Mazurzy obchodzili je w ostatnią niedzielę listopada, a katolicy - tak jak
dzisiaj - 1 listopada.
Na Warmii dzień 1 listopada nazywany był, tak jak w całej Polsce. Zaduszkami
albo Świętem Zmarłych. W tym czasie czyszczono i ubierano groby, zapalano
świeczki. Istniało przekonanie, że w noc poprzedzającą święto po świecie chodzą
dusze zmarłych. Zostawiano na ta noc światło w izbie i jedzenie. Istniał zakaz
wylewania wody, aby nie oblać ducha.
Do końca listopada, wątek ten będzie hołdem dla tych wszystkich , których kości
są pogrzebane na tej ziemi.
Chwilą milczenia i zadumą nad cierpieniem i tragicznej histori ludzi tej ziemi.

[rita100]

"Spotkania, jak dzisiejsze, tylko wtedy mogą przynieść owoce, gdy rozmowa toczy
się bez żadnego tabu. Dla ułatwienia takiej rozmowy najpierw trzeba ocenić
swoistość ziemi Warmińsko-Mazurskiej w jej przeszłości i w czasie
teraźniejszym, jak tylko możemy, z pozycji nie zainteresowanej, jak gdybyśmy
byli nie Polakami, Niemcami, Litwinami czy Rosjanami, a np. Chińczykami.
Myślę, że wtedy musielibyśmy uznać, że rozmawiamy teraz w mieście, którego
właśćciwą nazwą jest Lec/ Lötzen i ktora nie jest nazwą ani Polską, ani
Niemiecką.
Dalej musielibyśmy uznać, że jesteśmy teraz w tej części Europy, która nazywa
się Balticum, i że Balticum są tylko nie Warmia-Mozury, obwód Kaliningradzki,
Litwa, Łotwa, Estonia, ale też Pomorze Polskie i Niemieckie, Ingria czy obwód
Leningradzki w Rosji, Finlandia i Szwecja. Teraz musimy odpowiedzić, dlaczego
dla wszystkich tych krajów używamy termin obszaru Morza Bałtyckiego, Mare
Balticum, ale mówiąc o krajach Bałtyckich, wspominamy tylko Litwę, Łotwę i
Estonię? Czyż nie dlatego, że nigdy nie chcemy pamiętać naprzykład, o Ingrii?
Jeśli dlatego, wtedy musimy uznać, że też Litwę, Łotwę i Estonię wspominamy,
ponieważ uniknęły one losu, którego nie uniknęła ani Ingria, ani Prusy
Bałtyckie. Jednym słowem, cały ten region od 13. stulecia był areną walki o
zdobycze pomiędzy silniejszymi sąsiadami. Nie możemy teraz mówić, żeby w wyniku
tej walki udało się Szwecji lub Rosji stworzyć w Ingrii taką oryginalną nową
gałąź kultury Europejskiej, którą stworzyły w Prusach Bałtyckich Zakon
Krzyżacki i Królestwo Polskie. I co na koniec mówiliby teraz zamiast nas
Chińczycy na tej konferencji? – Że od skończenia kultury staropruskiej nigdy
nie było na tej ziemi ani naturalnych Niemiec, ani pewnej Polski. [Co dotyczy
Małej Litwy, niech Chiny dyskutują z historykami litewskimi, czy Litwini byli
tam autochtonami, czy imigrantami. Ja jako lingwista myślę, że byli oni
imigrantami w dwóch etapach: w okrese przedkrzyżackim i w okresie krzyżackim.]
Po takich wnioskach “chińskich” możemy już i my sami uznać, że
Wszyscy potomkowie autochtonów na terenie obwodu Kalinigradzkiego i większość
na terenie Warmii-Mazur oraz w kraju Kłajpedzkim byli lub fizycznie wytępioni,
lub deportowani do Niemiec po zakończeniu drugiej Wojny Światowej"

Bardzo ciekawy tekst, prawda Tralala ?

[Gość: tralala]

'Że od skończenia kultury staropruskiej nigdy nie było na tej ziemi ani
naturalnych Niemiec, ani pewnej Polski.' - a co będzie dalej?
Ciekawe, smutne i prawdziwe - a kto to powiedział? Że lingwista to doczytałam,
ze w Giżycku, chyba się nie mylę. A z jakiej okazji?

[Gość: tralala]

Był słoneczny majowy dzień. Piękna królewna Gustebalda wraz z dziewczętami
wyszła nad Łynę. Siadła nad brzegiem a dziewczęta koło niej. Wiły wianki, a
potem rzucały je do wody i śpiewały piosenki. W pewnej chwili Gustebalda
spojrzała na wodę i zauważyła jak ku brzegowi płynie złota rybka, a za nią z
rozwartą paszczą duży szczupak. Zaledwie dwie fale dzieliły go od tej małej
rybki. Królewna widząc to rzuciła swój wianek pomiędzy obydwie ryby. Spłoszony
szczupak uciekł w bok, a złota rybka przepłynęła do stóp pięknej królewny. Ta
schyliła się i wzięła rybkę w dłoń. – Rybko moja złota, powiedz, co się
stało? – zapytała. – Jestem córką króla ryb i wracam do domu. Dziękuję za
ocalenie mnie od szczupaka – usłyszała w odpowiedzi. Gustebalda schyliła się i
wpuściła rybkę do wody, a ta wesoło odpłynęła do swojego pałacu.
Król ryb surowym wzrokiem zmierzył swą córkę, gdyż długa jej nieobecność
zniecierpliwiła go trochę. - Mój ojcze – zaczęła mała rybka – Nie gniewaj się!
Kiedy wracałam do domu gonił mnie straszny szczupak. W obawie przed nim
skręciłam na brzeg, gdzie stała piękna królewna Gustebalda. Ona właśnie
odstraszyła szczupaka ratując mnie od śmierci. Tatusiu, mój drogi! Nie
wyobrażasz sobie jaka ona piękna, jaka dobra i mądra. Rybi król zadumał się. Po
chwili odezwał się. - Za ocalenie życia mojej córki należy się nagroda. Żabo,
idź więc i powiedz tej pani, żeby stawiła się nad brzegiem, gdzie uratowała
moją córkę – rozkazał żabie król.
Nie trwało długo, a nad Łyną zjawiła się piękna Gustebalda. – Proś mnie o co
chcesz! Wszystko ci dam za uratowanie mojej córki! – powiedział król. Królewna
po chwili odparła: - Słyszę śpiew ptaków w naszych pięknych lasach, ale o czym
one śpiewają - nie wiem. Słyszę szum wszystkich naszych rzek i jezior, ale o
czym one mówią – tego również nie wiem. Królu, słyszałam, że ty rozumiesz
tajemniczy język wszystkiego, co jest na świecie. Proszę cię, naucz mnie tego
języka. - Żądasz bardzo wiele, Gustebaldo – odrzekł król. – Zbyt wielkie to
brzemię - taka mądrość. Obawiam się, że nie zdołasz jej unieść i załamiesz się.
Zastanów się nad tym jeszcze raz. Ja mej obietnicy nie cofnę. Dam ci to, o co
prosisz. Po chwili Gustebalda rzekła stanowczo: - Wielki władco ryb nie lękam
się niczego. Król ryb podpłynął do Gustebaldy, otworzył paszczę, potrząsnął
głową, aż wyrzucił mały czarny kamyk. – Ten kamień, który ci daję – to wielka
część mojej siły i wiedzy. To, co dostałaś ode mnie, niech nie przejdzie od
ciebie do nikogo. Pamiętaj byś dochowała tajemnicy, jeśli ją zdradzisz,
zamienisz się w kamień – powiedział król.
Nazajutrz o wschodzie słońca piękna Gustebalda pobiegła do lasu, by posłuchać,
co mówią zwierzęta o kraju swoim. – Jedzcie, moje dzieci, odżywiajcie się
dobrze i używajcie świata, bo nadejdzie czas, że na tej ziemi nie będzie
żadnych niedźwiedzi. I tak jak nasz ród wyginie – tak wyginą Prusowie. Przyjdą
tu bowiem ludzie z zachodu, zabiorą wszystko i wszystkich. Za tysiąc lat ludzie
ogniem i mieczem zniszczą naszą ziemię – powiedziała stara niedźwiedzica, która
karmiła swoje dzieci plastrami miodu.
Gustebalda słysząc to wszystko pobiegła do ojca i opowiedziała mu przestrogę,
jednak ten zbył ją uśmiechem. Postanowiła więc, że zwoła okoliczny lud i
obwieści im swoje proroctwa. – Zwołałam was po to, by odkryć tajemniczą
przyszłość – zaczęła Gustebalda. – Starajcie się zachować wszystko co
usłyszycie, by ujść zagładzie. - A czemu mamy wierzyć w te prorocze słowa? –
zapytał ktoś z tłumu. – Lepiej byłoby, gdybyś mnie oto nie pytał. Przysięgam,
że nie złamię tajemnicy, od tego zależy moje życie. Jeśli ją złamię, stanę się
kamieniem – odpowiedziała Gustebalda. Lud jednak w dalszym ciągu nie chciał
wierzyć. Gustebalda otworzyła więc usta i wyjęła kamyk spod języka. – Ten
kamień dał mi król ryb – powiedziała pokazując go wszystkim zebranym. – Ma on
niezwykłą siłę. Dzięki niemu słyszę o czym rozmawiają zwierzęta. I właśnie od
nich dowiedziałam się o tym, przed czym was ostrzegłam. Gdy tylko to wyrzekła
jej nogi zaczęły drętwieć, zamieniając się w szkarłatno- czerwony granit. –
Żegnaj ludu mój umiłowany. Żegnaj. Ja kamienieję... – to były ostatnie słowa
pięknej Gustebaldy.


perkuns.fm.interia.pl/Galerie/bk08.html

[rita100]

Tralala , co za cudowna legenda o Prusach i zamienionej pięknej kobiecie w
kamienną Babę. A opis tej natury jest slicznie ujęty. Ściska serce czytając
taki tekst. Tak jak ściska serce zniknięcie całkowite plemienia Pruskiego.
Powiem Ci, że ostatnio mam komputer zajęty, młodsza pisze referaty , jest na
polonistyce na V roku.
Trzy lata temu , może cztery szukalismy gwary, nigdzie jej nie znaleźliśmy i
zawędrowałam do Gliwic, a tam aż tryskało gwarą śląską, trochę pomagali
Gliwicznie, tłumaczyli słowa , zdania i tak jakoś przebrneliśmy pół roku, a
również z koleżanką pojechała w teren lubelski zbierać na magnetofon jakieś
stare opowieści. I kiedy przyjechała odczytywalismy z magnetofonu gadkę
starszej pani - fajne to było. Pewnie , ze marzyłam o wyjeżdzie na Warmię, ale
to wszystko za trudne było do realizacji. Nie wiem czy teraz bym to tak
przpuściła, teraz mając tak ogromną wiedzę.

Gustebalda - co to za imie ? śliczne
Wiesz , że ostatnio też miałam ksiązkę w ręku - Mity, wierzenia i podania
dawnych Slowian. Tylko wspominaja tam o Kamiennych naszych Babach.
Czy Prusy to Słowianie ?

[Gość: tralala]

Prusowie nie byli Słowianami, ale Bałtami - tak jak współcześni nam Liwtini.
Zresztą wydaje się, że właśnie na Litwie jest teraz spore zainteresowanie
historią plemion bałtyjskich, także Prusów. Trafiłam nawet na stronę opisującą
próby odtworzenia języka staropruskiego, ale wątpię, czy to możliwe. Ostatni
człowiek mówiący jeszcze w tym języku zmarł podobno w XVIIw. Sami Prusowie nie
znali pisma. Zachowały się tylko modlitewniki wydane w języku pruskim już w
czasach krzyżackich i mały słowniczek prusko-niemiecki, dla księży
przyjeżdżajacych na Prusy.
Do pary z Gustebaldą pasuje jeszcze druga legenda - o Bartku. Jest jeszcze
dłuższa, więc może dziś tylko początek i potem po kawałeczku.
A co tam w Mitach dawnych Słowian piszą o Babach?

[Gość: tralala]

Legenda autorstwa Teresy Bratek:
Syn Miodu
Po obu stronach Łyny rozciągały się wieczyste lasy - puszcza niedostępna i
straszna dla tych, którzy jej nie znali, ale dla zamieszkującego ją ludu matka-
żywicielka. Po prawej stronie Łyny - Barcja, po lewej - Natangia, obie
zamieszkane przez pruskie pokrewne plemiona. Lud byt to dorodny, chłopy na
schował, a dziewczęta urodziwe. Te plemiona żyły z puszczy; kobiety
zbierały ..jagody i grzyby, a uzbrojeni mężczyźni organizowali wyprawy
łupieskie. Powszechnym zajęciem było też bartnictwo czyli podbieranie. miodu
pszczołom, których w puszczy nie brakowało, miały tu bowiem świetne warunki.
Wszędzie wokół kwitły drzewa, wszędzie wokół rosło mnóstwo miododajnych roślin
na ukwieconych polanach. Być bartnikiem - nie lada to była sztuka, trzeba się
było długo uczyć jej od ojca. Miodu nie podebrał byle kto. To znaczy podebrać
mógł, ale tylko raz, bo gniazdo pszczół łatwo zniszczyć, ale co potem? Cierpią
na tym rośliny i ludzie. Ktoś, kto tak robił był rabusiem, a nie bartnikiem;
był powszechnie potępiany i mógł spodziewać się kary bogów.
Barcja była najżyźniejszą pod słońcem krainą i dobrych bartników było wielu,
ale chyba najlepszym był stary Runo, ojciec kilku synów i jednej urodziwej
córki.
Wśród synów ulubieńcom ojca był najmłodszy. On najchętniej, jak tylko trochę
podrósł, pomagał ojcu przy barciach w borze, a miał do tego dar od bogów dany.
Nie zdarzyło się, aby pszczoła go użądliła. Nie wiadomo po czym poznawał, kiedy
w jakiej barci jest najwięcej miodu i kiedy go brać tak, aby pszczołom nie
przeszkadzać i nie zaszkodzić, wiedział tez jak barcie chronić przed
niedźwiedziem i jak najlepiej zabezpieczyć je na zimę. Nazywano go człowiekiem -
pszczołą i niepostrzeżenie przylgnęło do niego imię Miligedo - Syn Miodu. l
tak już zostało.
Już wtedy Barcja, niestety, nie była krainą wolną. Życie takie jak opisane
wyżej trwało jeszcze we wspomnieniach ojców. Teraz coraz częściej dochodziły
słuchy, ze nawet tu w głąb puszczy wdzierają się oddziały zakutych w żelazo
zbrojnych z czarnymi krzyżami na białych płaszczach. Ludzie ci niszczyli
pruskie leśne osady, zabijali ich mieszkańców, a wziętych w niewolę żywych
zmuszali do ciężkiej ponad ludzkie siły pracy, od której marli - źle żywieni i
źle traktowani. Straszna to była rzecz dostać się do niewoli krzyżackiej. Już
chyba stokroć lepsza była śmierć w walce z okrutnym, a przemożnym wrogiem.
Takiego przynajmniej zdania byt jeden z braci Miligedo - zwinny Argo, któremu
jakimś cudem udało się zbiec z krzyżackiej półtorarocznej niewoli w
Bartoszycach.

[Gość: tralala]

Kiedy Miligedo byt młodzieńcem dziewiętnastoletnim, osadę, w której żył,
spotkał los podobny, jak wiele innych w pobliżu Bartoszyc, gdzie od lat istniał
zamek krzyżacki. Wśród ludu przetrwały legendy o wielkim powstaniu pruskim,
kiedy to zamek zdobyty przez Prusów aż 9 lat byt pod ich panowaniem, ale były
to już tylko legendy, bo jak można oprzeć się Krzyżakom o tyle lepiej
uzbrojonym? Wielu Bartów zanosząc modły do Gromowładnego i składając mu ofiary
z miodu i chleba, prosiło, by wszystkie jego pioruny spadły na bartoszycki
Zamek to siedlisko krzyżackiej siły, by bogowie ocalili swój lud i wyzwolili od
grożących mu rycerzy krzyżowych, ale zarówno modły, jak i ofiary były
bezskuteczne Bogowie nie dawali się przebłagać.
Ludność osady ostrzeżona na Czas zdołała ujść w głąb puszczy, niewiele można
było wziąć dobytku, nie było na to czasu i wszystko czego Krzyżacy nie
zrabowali poszło z dymem. Zima jaka nastąpiła po tej katastrofie była bardzo
ciężka. Na nowym miejscu trzeba było zaczynać wszystko od początku, trochę
pomogły im zapasy schowane przemyślnie w jamach ziemnych, trochę ludzie z
sąsiednich lauksów czyli osad, ale i oni w ciężkiej byli sytuacji. Pogorzelcy
trzymali się razem i ratowali wzajemnie, ale i tak przyplątała się jakaś
zaraza, na którą nawet wędrowni kapłani - zigo nie umieli nic poradzić i
kilkoro dzieci umarło z głodu, a wśród nich i ukochany trzyletni bratanek
Miligedo.
Wtedy Syn Miodu, podobnie jak i jego rówieśnicy, postanowił rzucić swoje
uwielbiane pszczoły i walczyć z Krzyżakami. Zbyt słabo jeszcze władał bronią.
Wprawdzie jak każdy chłopiec pruski był tego uczony od dzieciństwa, ale nie
przywiązywał dotąd do tej sprawy należytej wagi. Teraz zrozumiał, że musi
bronić swej osady i swej ziemi przed krzywdzicielami, bo i tu na nowym miejscu,
mimo że o wiele dalej od Bartoszyc, nie czuli się bezpieczni. Podobnie myśleli
sąsiedzi z innych lauksów i złączeni wspólnym celem oddali się pod dowództwo
Argo, który jako syn starego Runo, a równocześnie człowiek znający zwyczaje
Krzyżaków, mógł wiele zdziałać, bo zajęty dotąd czym innym pilnie uczył się od
brata i z zapartym tchem słuchał jego opowiadań o grubych murach i wspaniałości
bartoszyckiego Zamku, a także wielkości i bogactwie nienawistnego miasta
(A jednak w tej legendzie pojawia się Gromowładny - czyli Perkun!!!)

[Gość: tralala]

Już dwa lata chronili osiedla i święte miejsca pruskie, gdy Argo zginął w
czasie jednej z potyczek. Wtedy na wodza wybrano Miligedo.
Bartowie wiedzieli, że na miejscu ich lauksów Krzyżacy zakładają nowe wsie. Nie
zapuszczali się tam, było to zbyt niebezpieczne, ale teraz Miligedem zawładnęła
tęsknota za znajomymi stronami i wielka równocześnie ciekawość, że postanowił w
pojedynkę podkraść się do swej dawnej wsi i zobaczyć na własne oczy, co się tam
dzieje. Był czas żniwny. Znanymi sobie ścieżkami leśnymi młodzieniec podszedł
blisko terenów, gdzie dawniej był ich lauks. Prawie nie poznał okolicy. Ze
ściśniętym sercem zauważył, że nie ma już Świętego Gaju! Biedne Duchy Ojców,
gdzie one coraz mieszkają? Za to łan zboża jaki objął wzrokiem był o wiele
rozleglejszy niż niewielkie poletka, do jakich jego oko przywykło. Była to
dorodna pszenica. Domostwo, jakie zobaczył, też nie przypominało zagród
pruskich - nie było obronne! Niedaleko od tego domu było jeszcze kilka innych.
Czemu one stoją tak blisko siebie. Nie mógł zrozumieć Miligedo.
Nadeszła straszna zima. Przyniosła ona zagładę świeżo założonej osadzie, w
której żyła rodzina Miligedo. Zginęli wszyscy: ojciec, bracia i siostra. On sam
ciężko ranny w walce i uznany przez Krzyżaków widać za zabitego, cudem tylko
ocalał. Organizm miał żelazny i jakoś dowlókł się lasami do miejsca, z którego
podglądał żniwującą mazurską dziewczynę. Ona też znalazła go na skraju lasu. Po
stroju poznała, że to Prus. Wyglądał strasznie, należało udzielić mu pomocy,
chociaż byt dzikim poganinem. Zdawała sobie sprawę, że naraża rodzinę. Krzyżacy
nie lubili, aby ktokolwiek pomagał Prusom. Mazurzy jednak też nie uwielbiali
Krzyżaków. Minęły już lata wolne i musieli dawać zakonowi coraz większe daniny.
Ciągle walczący o zdobycie nowych ziem Zakon potrzebował żywności dla coraz
liczniej przybywającej z zachodu rycerzy pomagających walczyć z poganami, więc
mazurskim chłopom powodziło się coraz gorzej. Rodzice Kasi zgodzili się ukryć
rannego przed Krzyżakami, bo choć grozili oni karą bożą za pomaganie poganom,
rozumieli, że pomóc rannemu w tej sytuacji to uczynek chrześcijański, mieli też
nadzieję, że poganina nawrócą i będą mieli nie lada zasługę w niebie.
Sprowadzili nawet starego znachora, który opatrywał rany. Rannego ukryto w
ziemiance, gdzie przynosiła mu jeść Kasia lub jej matka.
(Po stroju poznała, że to Prus - ciekawe jak się ubierali Prusowie? Chyba
jednak inaczej, niż ten Prus z herbu Nidzicy :) Baśń niemiłosiernie długa -
jutro dalszy ciąg, a do końca jeszcze daleko. Dziś muszę już dobranockować).

[Gość: tralala]

(dziś 'przykleję' się do innego ekranu, więc tylko dodam kolejny fragment baśni
o pruskim wojowniku Miligedo - fragment romantyczny, nasz bohater zakochuje się
w pieknej Kasi)
Całą prawie resztę zimy Miligedo był nieprzytomny, lecz gdy oprzytomniał,
pierwszą osobą jaką ujrzał była Kasia. Słabymi wargami zdołał wyszeptać jej
imię. Niepomiernie zdziwiona nie rozumiała, skąd chory je zna, ale wytłumaczyła
sobie, że musiał słyszeć, jak zwracała się do niej matka lub znachor i choć
robił wrażenie nieprzytomnego, jednak już obserwował, co się dzieje wokół.
Dopiero dużo, dużo później dowiedziała się jak było naprawdę. Miligedo wracał
do zdrowia i równocześnie uczył się języka. Gdy już mógł mówić i powiedział, że
nazywa się Miligedo, w oczach dziewczyny błysnęło niedowierzanie. Słyszano tu
to imię wodza Bartów, ale Kasia nie wyobrażała sobie, że może on być taki
młody. Widziała niemal chłopca, w dodatku wycieńczonego chorobą, miałby to być
ów sławny wódz pruski, przed którym nawet Krzyżacy drżeli??? Nie mieściło się
to jej w głowie i pomyślała że Milegedo to może częste wśród Prusów imię.
Znachor znał nie tylko tajniki pruskiego zielarstwa, znał również język pruski,
więc gdy rodzice Kasi zorientowali się z kim mają do czynienia-przestraszeni
postanowili przetrzymać Milegedo jakiś czas i jak najprędzej wyprawić go za
Łynę do Natangii, gdyż słyszeli, że tam Prusowie jeszcze wśród bagien i
mokradeł trzymają. Tak też się stało. Lecz nim Miligedo opuścił kryjówkę,
młodzi przywiązali się do siebie. Przed odejściem wódz Prusów, odwdzięczając
się za opiekę, przyniósł z lasu miód i zboże, które Bartowie mieli ukryte w
dzbanach glinianych w jamach ziemnych. Nie mogło się już przydać jego
nieżyjącym bliskim, więc niech posłuży tym, którzy ratowali mu życie.
Przy pożegnaniu Kasia łykała łzy. Nie wypadało płakać, rozstając się z obcym
przecież człowiekiem, w dodatku poganinem i Prusem, ale serce się jej ściskało
i gdyby to było możliwe, zalałaby się łzami. Miligedo zauważył jej rozterkę i
zdołał szepnąć: "Nie płacz, jeszcze się zobaczymy, postaram się o to!" Te słowa
dodały Kasi otuchy, choć doprawdy nie wiedziała na co mogłaby liczyć. Czyż
mogła myśleć o wspólnej z nim przyszłości? Miligedo był jej tak bliski! W
myślach nie nazywała go inaczej jak tylko Milikiem, a jednaki on nie odważył
się rozmawiać z nią na ten temat. Widocznie zdawał sobie sprawę, że ich wspólne
życie w małżeństwie jest tak trudne, że aż prawie niemożliwe. Dziewczyna tak
piękna i pracowita, jak Kasia, na pewno znajdzie chłopca do żeniaczki w swojej
wsi. Brak ziemi nie wchodzi w rachubę, dosyć było ziemi, którą można było
wydrzeć puszczy. Krzyżacy przecież chętnie osadzali na prawie niemieckim
każdego, licząc na przyszłe daniny, Miligedo jest Prusem, jako poganin nie może
zostać osadnikiem, a coś ciągle odstręczało go od nowej wiary. Czyż niemiecki
Bóg mógł być Bogiem Prusów? Przyszli wyrywać im ziemię i wszystko co rodziła,
zagarniali ich mienie, nie oszczędzali nikogo. Nie, Miligedo nie umiałby
uwierzyć, że bóstwo Niemców jest sprawiedliwe, choć łatwo było wierzyć, że jest
to bóstwo potężne. Słyszał wprawdzie o osadzonych, ochrzczonych Prusach, byli
już tacy, ale chyba nie umiałby tak żyć, wyrzec się swoich, choćby i zmarłych?
Nie, tego nie mógł uczynić! Wiedział jednak, że nie umie wyrzec się też myśli o
Kasi. Jak troskliwie go pielęgnowała w chorobie, nie może tak być, aby więcej
jej nie zobaczył. Gnębiła go tez myśl, że swoim bliskim nie mógł urządzić
uroczystego pogrzebu, jaki nakazują pruskie zwyczaje. Jeszcze jego brał miał
laki pogrzeb, płomień oczyścił jego duszę, miał ze sobą i swego konia i broń,
co gwarantowało, że szczęśliwy wśród zmarłych przodków, lecz co będzie z
ukochanymi: ojcem, braćmi, siostrą? Nowa wiara, której próbowano go uczyć,
wszystko przedstawiała całkiem inaczej, zmarłych należało grzebać! Jego bliscy
też pewnie zostali pogrzebani, bo Krzyżacy obawialiby się wiosną jakiejś
zarazy, a przecież na pewno zamierzali w spalonym pruskim lauksie osadzić wieś
na prawie niemieckim. To była stała ich praktyka.
(nie zanosi się na happy end w historri Miligedo i Kasi- ale do końca jeszcze
bardzo daleko, więc kto wie)

[rita100]

Ale śliczna legenda, zauważ , że przy okazji opisane jest życie dawnych Prusów,
ich problemy i praca. Natura i praca na roli jest ich podstawową czynnością. A
przy tym walka o przetrwanie. Tak jak myslałam , ostatni Jadźwing mieszkał
ukryty w lesie i do tej pory można sobie to wyobrazić, jak nocami wychodzi by
zobaczyć inny świat. Ale to już zostawiam dla fantazji pisarzy mazurskich,
jeśli poznają bliżej dzieje plemion napewno będą mogli tworzyć tak jak
Rymkiewicz piękne opowieści i snuć je nad brzegami jezior i wśród lasów.

[Gość: tralala]

Dziś wieczorem - proroczy sen Miligedo:
Miligedo nie mógł uwolnić się od wspomnień . Przypominał sobie dziwny sen,
który miał kiedyś, gdy zmęczony niespodziewanie położył się na chwilę na leśnej
polanie po zabezpieczeniu barci przed niedźwiedziem. Śniło mu się, że nagle
znalazł się w królestwie pszczół. Był mały jak pszczoła i jak równy z równym
rozmawiał z królową. Królowa dziękowała mu za opiekę nad swymi podwładnymi i
przyrzekła mu pomagać we wszelkich okolicznościach życiowych.
Władczyni pszczół przepowiedziała, że na ród pszczeli przyszły ciężkie czasy
walk z Krzyżakami, że on Miligedo odegra w tych walkach ważną rolę. Powinien
bronić swego ludu. Pszczoły mu pomogą, jednak musi uważać aby nie narazić się
na zmagania z potęgą krzyżacką zimą. Pszczoły wtedy śpią i nie będą mogły mu
pomóc.
Wtedy Miligedo nie wiedział, co ten sen mógłby oznaczać lecz teraz, gdy część
przepowiedni królowej już się spełniła, przeczuwał jak trudna czeka go rola.
Kochał pszczoły, ale cóż te pracowite jego ulubienice znaczyły wobec
krzyżackiej potęgi? Czy w ogóle należy przejmować się przepowiedniami królowej
pszczół. Przecież pszczoły są od ludzi zależne i nie wtrącają się do ich życia.
Miligedo wątpił zresztą, czy on byłby zdolny stanąć do walki z całą z całą
potęgą Zakonu.

[Gość: tralala]

Tak rozmyślając zdążał do Natangii. Przeprawa nie była trudna, znał miejsce,
gdzie był bród i kilka takich, gdzie nie było wirów i można było pokonać rzekę
wpław. Czul się źle bez konia. On, wódz Bartów nie miał teraz najnędzniejszego
bodaj wierzchowca. Brak broni mniej go smucił, w końcu kręciło się trochę
butnych Krzyżaków po puszczy i można było broń zdobyć, a konie krzyżackie rosłe
i silne, ale nie przywykłe do trudnych warunków bytowania w puszczy nie na
wiele mogły się przydać. Pruskie koniki, jakkolwiek mniejsze i nie takie
urodziwe, były jednak niezastąpione w warunkach leśnego oddziału, jaki należało
stworzyć, jeśli nie chciało się zaniechać obrony swej ziemi i wiary. Ziemi...
Gdzież jego ziemia? Oto deptał leśne ścieżki Natangii. W całej już Barcji
panowali Krzyżacy, a w tej jej części, która była najbliższa jego sercu, nie
było już bezpiecznej od Zakonu ziemi. Jak jest w Natangii? Zmierzał do Głomna.
Ten pruski lauks położony wśród bagien był, o ile wiedział, bezpieczną jeszcze
od Krzyżaków przystanią. Broniły go nieprzebyte mokradła, gdzie tylko Prus
wiedział, jak się prześlizgnąć, a Krzyżaków wciągały zdradzieckie dla nich
moczary i bajora. Tu jeszcze istniały święte gaje i sławne romowe, gdzie nawet
teraz bezpiecznie palono zwłoki zmarłych wraz z całym niemal dobytkiem, jaki
zgromadzili za życia. Tu jeszcze Prus mógł czuć się w miarę swobodnie.

Pruskie koniki, mniejsze i nie tak urodziwe, ale wytrwałe i niezastąpione w
puszczy - być może wyglądały tak, jak koniki polskie z Popielna. Tu na pieknych
zdjęciach Paolo Volponi :) ng.onet.pl/68,19799,2,galeria.html

[rita100]

Tak, kraj pszczół leśnych i zwierząt, zycie ich toczylo sie tak jak
opisywaliśmy, z pracy własnych rąk, a schronieniem ich lasy i bagna, gdzie
mogli się pochowac przed agresorami. Te legendy Pruskie sa najcześciej smutne,
mowiące o ich zanikaniu.
Dzięki Tralala

[Gość: tralala]

Acha, pewnie myślałaś Rito, ze to już koniec baśni, ale nic z tego. Sama
jeszcze nie doczytałam jej do końca - poczytuję sobie po kawałeczku i dziś
wkleję dwa 'odcinki'. Pierwszy - Miligedo w gościnie u Natangów.
Natangowie przyjęli go serdecznie, nie próbował ukrywać swego imienia, zbyt
wielu go tu znało, aby co miało jakiś sens. Nastrój jednak, jaki tu został, nie
podnosił na duchu. Natangowie byli tak zgnębieni, że nie myśleli już o obronie.
Prawie wszyscy uznali ją za bezskuteczną wobec widocznej potęgi Zakonu. Nie
znaczy to, że zamierzali się wszyscy ochrzcić, ale na wiecu zapadły uchwały, że
należy uczynić to dla pozoru w okolicach bliższych Bartoszycom i nie
chronionych tak skutecznie przez bagna jak Głomno. Głomno pozostanie siedzibą
kapłanów i miejscem dla Krzyżaków niedostępnym, świętym. Biada temu Prusowi, co
zdradziłby tajne ścieżki Krzyżakom.
W sprawie Miligedo wiec postanowił, że będzie on gościem w Głomnie mile
widzianym, niech wraca tu do zdrowia i przebywa dokąd chce. Pamiętano jego
zasługi w walce z Krzyżakami, a jednak nie było teraz mowy, aby przygotować się
do jakiegoś oporu zbrojnego. Zmartwiło to bardzo Miligedo, ale nie był w stanie
wpłynąć na przebieg wiecu. Był tylko gościem, bardzo zresztą szanowanym, lecz
nie miał prawa decydować o przyszłych losach okolicznych lauksów i ich
mieszkańców. Wobec takiej sytuacji postanowił skorzystać z gościnności Natangów
i być tam do końca lata. Mógł zajmować się pszczelarstwem, szczególnie zaś
barciami stanowiącymi własność lauksu. Jego sława dobrego bartnika była nie
mniej głośna niż sława dobrego wodza. Nie mogąc ćwiczyć wojowników, Miligedo
miał tę pociechę, że ćwiczy chociaż młodych bartników i czuł, że ich trud służy
tej samej sprawie. jakiej służyła walka.

[Gość: tralala]

A drugi dzisiejszy 'odcinek' - w końcu nieco szczęśliwszy - ślub Kasi i
Miligedo.
W ciągu reszty lata Miligedo dwa razy przekradał się na drugi brzeg Łyny i
spotykał się z Kasią w znanym im obojgu miejscu, na którym kiedyś znalazła go
na wpół żywego. Rodzice i rodzeństwo Kasi nie byli w to wtajemniczeni. Oboje
młodzi tęsknili za sobą, wiedzieli już, że chcą być razem, ale Miligedo miał
ciągle jeszcze opory przed przyjęciem nowej wiary, choć coraz jaśniej widział,
że jest to jedyny sposób, aby zaślubić Kasię. Potrzebował czasu, aby to
przemyśleć i dlatego jeszcze do mrozów przebywał wśród Natangów. Potem
oświadczył Kasi, że gotów jest przyjąć chrzest i zostać osadnikiem. Rodzice
Kasi początkowo nawet nie chcieli słyszeć o tym małżeństwie. Nawrócić poganina
to zasługa u Boga ale dać Prusowi własną córkę za żonę, podczas gdy było tylu
chętnych do żeniaczki z nią chłopców - swojaków, to zupełnie co innego.
Niespodziewanie Kasia okazała wiele sprytu. Poszła do księdza, zwierzyła mu się
z czego mogła, nie zdradzając kim jest właściwie Miligedo, zyskała w starym
kapłanie sojusznika, który pomógł jej przekonać rodziców.
Miligedo - nie rozpoznany -ochrzczony został z grupą Natangów po
kilkumiesięcznym przygotowaniu. Na chrzcie dano mu imię Michał. Imię to wybrała
Kasia jako trochę podobne w brzmieniu. Dzięki temu mogła nadal nazywać Miligedo
Milikiem. Ślub młodych odbył się w miesiąc po Bożym Narodzeniu zgodnie z wiarą
i obyczajami mazurskimi.
(Weselne zwyczaje mazurskie już znamy, więc na pewno było wesoło, a i miodu
pitnego pewnie nie zbrakło. Szkoda, że nie można skończyć 'i zyli długo i
szczęśliwie', ale o tym później)

[rita100]

domyslam się , że jeszcze przed nimi mase kłopotów, bo Miligedo urodzony
wojownikiem chyba był, nie bedzie spokojnie siedział.
Poczekam spokojnie na następny odcinek.

[rita100]

Miligedo - ciagle ma nadzieję na zwycięską walke, ciekawe , ciekawe jak to się
skończy ? Choć z góry wiemy. Popatrz sie , mieli w lasach swoje kryjówki, ktore
nie mogli zdradzić - to chyba ciągle żyli w strachu ?

[Gość: tralala]

Dziś - o szczęśliwym życiu w rodzinie Miligedo i Kasi
Minęło kilka lat, wśród nich te, które były dla gospodarstwa Kasi i Miligedo
latami wolnymi. Miligedo ubierał się teraz i mówił po mazursku i nie każdy
wiedział, że jest Prusem. Kasia była młodą, szczęśliwą, choć bardzo zapracowaną
kobietą, bo w domu była już dwójka dzieci: córka i mały, dopiero półtoraroczny
chłopiec. Praca w gospodarstwie obciążonym daninami była nielekka, lecz dzięki
darom pola i puszczy oraz pracowitości i talentom obojga małżonków chleba,
miodu, mięsa i ryb nigdy im nie brakowało.

[Gość: tralala]

Szczęście nie trwało długo gdyż:
Do Bartoszyc przybył nowy namiestnik komtura z wieloma nowymi, oddanymi mu
rycerzami. Był to wróg tak Prusów, jak i Mazurów, wielki gwałtownik, ponadto
człowiek chciwy ponad miarę. Powinności na rzecz Zakonu stawały się coraz
większe i wkrótce zaczęły przerastać możliwości przeciętnych gospodarstw. Coraz
częściej te zabierano mężczyzn do świadczenia różnych prac i usług dla
Krzyżaków. Nowy namiestnik budził postrach i wkrótce nie pamiętano już nawet
jego imienia, a powszechny stał się jego przydomek Okrutny - Grausam.

[Gość: tralala]

No i stało się - Miligedo musi chronić się u Natangów:
W czasie jednej z wypraw karnych, jakie Grausam wysyłał do zalegających z
daniną, jego ludzie pobili wielu Mazurów, jak mówili "opornych", wśród nich i
ojca Kasi, który w kilka tygodni później zmarł. Gospodarstwo ojca i kilka
innych znajdujących się w podobnej sytuacji Krzyżacy zabrali i oddali osadnikom
niemieckim. Na Mazurów padł blady strach, ale Miligedo poczuł się
zagrożony.Pewnego dnia doszło do najgorszego: w obronie żony Miligedo rzucił
się na Krzyżaka z siekierą, zabił również dwóch jego towarzyszy zaatakowany
przez nich. Nie było innego wyjścia, pozostały znane tylko Miligedo ścieżki w
głąb puszczy.
W pośpiechu zabrali dzieci i trochę rzeczy najniezbędniejszych. Syn Miodu pałał
żądzą zemsty. Oto Krzyżacy zniszczyli cały dorobek jego życia. Odebrali mu dom.
Żyje żona, żyją dzieci, ale on jest bezradny, puszcza jest już znacznie
przetrzebiona, nie taka bezpieczna jak za czasów jego dzieciństwa. Jemu może
dałaby jeszcze schronienie i utrzymanie, ale nie ukryje w niej rodziny.
Pozostawało jedno bezpieczne miejsce - Głomno w Natangii i tam też skierowali
się uchodźcy.

[Gość: tralala]

Zaczyna się spełniać przeznaczenie Miligedo, który staje się przywódcą
zbuntowanych Prusów:
I znów minęły lata. O Miligedo, obrońcy biednych i krzywdzonych, który był tak
dzielny, jak jego patron Michał Archanioł, śpiewał pieśni lud pruski i
mazurski, a dla Krzyżaków imię to stało się straszne. Grausam nie był już taki
swobodny w swoim postępowaniu, musiał się liczyć z możliwością zemst Miligedo.
Wydawało się wręcz niewiarygodne, aby siły całej komturii nie dały rady
kilkunastu ludziom pruskiego mściciela. Nikt dokładnie nie wiedział, ile on ma
ludzi pod swoją komendę, ale był wszędzie tam, gdzie go najmniej się
spodziewano. Żaden Krzyżak nie czuł się teraz bezpieczny ni w Barcji, ni w
Natangii. Mówiono, że oprócz Prusów Miligedo ma pod swymi rozkazami także
Mazurów, lecz nikt niczego nie wiedział dokładnie. Grausam, którego podobno Syn
Miodu poprzysiągł ukarać, sypiał coraz gorzej, zrobił się też przesądny. Jakiś
wróżbita, którego potajemnie wezwał, wywróżył mu, że zginie od żądła, a
ponieważ imię Miligedo - Syna Miodu -było głośne, każdy rozumiał, iż tym żądłem
będzie jego miecz. Rozwścieczony namiestnik kazał służalcom wróżbitę powiesić,
ale od tego czasu miał sny coraz koszmarniejsze, wychudł i zrobił się tak
straszny, że jego dawni kompani i zausznicy drżeli przed nim chyba nie mniej
niż Prusowie i Mazurzy.
Dziewięć lat już trwały utarczki Syna Miodu z Zakonem. W tym okresie z Kasią i
podrastającymi dziećmi przebywającymi ciągle w Głomnie widywał się rzadko.
Przebywając raz w Barcji, raz w Natangii, Miligedo nigdy nie miał czasu na
cieszenie się rozkoszami domowego ogniska. Rozumiał, że te radości ma już za
sobą, teraz zaś jest tylko karzącym mieczem cierpiącego pruskiego ludu. Żaden
rycerz czy oddział zbrojny nie mógł teraz czuć się dobrze w komturii. Miligedo
czuwał bezustannie i zawsze wypatrzył jakiś błąd w postępowaniu Krzyżaków, za
który najczęściej płacili śmiercią.
(Koniec już bliski, i dla nikogo nie będzie to happy end)

[Gość: tralala]

Dziś smutny fragment baśni - śmierć naszego bohatera!
Prawdą jest jednak, że kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie. Namiestnik
ściągnął od komtura nowe posiłki z Bałgi i przyszedł czas, że Syn Miodu nie
zdołał się wyślizgnąć. Bohaterską postawą doprowadził do tego, że część jego
oddziału przebiła się przez krzyżackie szeregi, ale koń jego padł, ugodzony
przez zakonnych. Mimo że pozbawiony wierzchowca, Miligedo bronił się
skutecznie, zdając sobie sprawę, że nic mu już nie pozostało oprócz chwalebnej
śmierci. Ofiarował ludowi pruskiemu swoje życie, teraz musi mu ofiarować taką
śmierć, która mimo wszystko da jego ziomkom powód do dumy i pozwoli im
przetrwać gorycz upokorzeń, jakie ich czekają. Stos ciał wokół Miligeda rósł.
Krzyżacy, atakujący początkowo z wielkim impetem, musieli się cofnąć niepomni
nawet na hańbę padającą na sławę zakonu. Syn Miodu był jeden, a ich było tylu
świetnie uzbrojonych, lecz wobec siły i bohaterstwa Prusa zdawało się
bezradnych. Była to jednak chwilowa tylko przewaga wodza Prusów, bo oto znowu
napierały nadciągające szeregi wrogów. Miligedo osaczony, pozbawiony wsparcia
swoich ludzi, musiał paść w końcu z wyczerpania i licznych ran, których broniąc
się doznał. I oto Krzyżacy stali teraz zdumieni nad powaloną postacią wcale nie
nadludzkiego, jasnowłosego wodza Bartów i nie mogli uwierzyć w jego śmierć.

[Gość: tralala]

A skoro śmierć, to i pogrzeb, bardzo pruski i bardzo przypominający tradycje, o
których tu pisałyśmy:
Syn Miodu musi mieć pogrzeb co najmniej tak piękny, jak Argo, według pruskich
starych zwyczajów. Nie bacząc na to, że był od wielu lat ochrzczony, na miejscu
do tego przeznaczonym - miejscu świętym, jakim było przenoszone z konieczności
wielokrotnie- ramowe Bartów- ułożono stos z odpowiedniego, dającego niewiele
dymu drewna, bo trzeba się było liczyć z krzyżackim niebezpieczeństwem i wbrew
zwyczajom, niestety, trzeba było się spieszyć. Pięknie ubrane zwłoki bohatera
zostały położone twarzą na wschód, a kapłani - ligasze i tulisze wychwalali
jego czyny, a było przecież o czym śpiewać! Wraz z zabitym palono jego broń,
grzebano też, jak każe zwyczaj, jego konia. Piękne stare dęby otaczające polanę
stanowiły tło uroczystości. Gdy stos zapłonął, najstarszy z tuliszów zaczął
mówić o swoich wizjach. Słuchano go nadzwyczaj uważnie, lecz nikt go nie
rozumiał.
Co niezwykłego mówił tulisz - już jutro.

[Gość: tralala]

Oto zamiast mówić jak zwykle, że bohater na swym wspaniałym rumaku wzlatuje
poprzez nieboskłon do szczęśliwej krainy przodków, tulisz twierdził, że kieruje
się on do Bartoszyc, że w mieście tym wędruje po ulicach, a nawet wstępuje na
dziedziniec krzyżackiego Zamku. Wreszcie oznajmił, że Miligedo będzie jedynym
Bartem - świadkiem upadku potęgi Zakonu i państwa niemieckiego na pruskiej
ziemi.
Zgromadzeni ludzie nie mogli się rozeznać w swoich uczuciach. Dlaczego tulisz
mówił tak od rzeczy? To nie dawało się zrozumieć! Stos dogorywał, a potężny
grzmot przetaczający się przez niebo, zwiastował letnią burzę. Lunęły potoki
deszczu i dogasiły stos. Czy bogowie się gniewają? Ludzie pod wpływem strachu
zaczęli domagać się od kapłanów, aby wytłumaczyli, co to znaczy; czy ta burza w
czasie tak uroczystego pożegnania bohatera jest wróżbą dobrą, czy złą?
Postanowiono złożyć Perkunowi ofiarę z czarnego byka, co zostało wkrótce
dokonane, a potem, gdy kapłani podeszli z urną, by pozbierać w nią prochy
bohatera, po rozgarnięciu resztek stosu, oczom zebranych ukazał się wśród
popiołów kamienny posąg z naszyjnikiem, rogiem do picia i mieczem u pasa.
Przeciągłe Ooo! wstrząsnęło dąbrową. Bez najmniejszych wątpliwości wszyscy
pojęli, że Miligedo zostaje wśród nich, aby ich bronić przed Krzyżakami, że
uznał, iż nie czas mu ulatywać do szczęśliwej krainy przodków, kiedy tu
pozostaje płaczący swych krzywd pruski lud. Wróżba starego tulisza zaczynała
nabierać sensu, stawała się doniosłym proroctwem.
(No i proszę - nasz Miligedo to Bartek, kamienna baba pruska, czyli chłop na
schwał i dzielny wojownik).

[Gość: tralala]

W taki oto kamienny posąg zamienił się Miligedo, by już na wieki chronić lud
pruski: perkuns.fm.interia.pl/Galerie/bk09.html

Posąg pozostawiono w świętym Gaju z wiecznie płonącym ogniem. Skrzywdzeni przez
Krzyżaków Prusowie przychodzili tam, wierzono powszechnie, że gdy skrzywdzony
dotknie miecza . Miligedo, krzywdziciel zostanie ukarany. Wszyscy rozumieli, że
trzeba strzec przed Krzyżakami posągu i jego tajemnicy. Krzyżacy gotowi go
zniszczyć tak, jak niszczyli wszystko co pruskie.
A jak Miligedo - Bartek trafił do Bartoszyc wyjaśni się w dalszej części
legendy. I oczywiście zło zostanie ukarane, ale tym zajmą się już nie ludzie,
lecz pszczoły!

[rita100]

Przeczytałam ta całą legendę, jest piekna i historyczna, ukazuje losy Bartka.
Nie wspominasz co się dzieje z rodziną Bartka po jego śmierci ?. I oczywiście
czekam dalszej części.
Czyli kamienne Baby Pruskie to nie tylko Baby ale i Bartek.
Czy myślałas w jaki sposób narodził się kamienny Bartek ? Ktoś musiał go wykuć
z kamienia wcześniej. Ktoś ze wsi.

[Gość: tralala]

O tym, co działo się z rodziną Miligedo - Bartka legenda milczy. Mam nadzieję,
że mimo wszystko jego dzieci dorosły, miały swoje dzieci, a potem wnuki i tak
dalej, i gdzieś jeszcze może żyją potomkowie Prusów. Za to wiemy, gdzie jest
kamienny Bartek, a legenda powie nam, jak trafił do Bartoszyc:
Jednak Krzyżacy dowiedzieli się, że Prusowie ukrywają jakiś posąg kamienny w
głębi lasu, że choć ochrzczeni, zamiast gromadzić się w kościołach, chodzą do
swoich świętych gajów. Grausam szybko zapomniał o zagrożeniu ze strony
Miligedo. Teraz ten znienawidzony wódz pruski już nie żył, a on, Grausam był
znowu niepodzielnym panem okolicy. Zorganizował więc wyprawę w głąb puszczy.
Pewien był sukcesu. Wiózł ze sobą pruskiego niewolnika, który od trzech
miesięcy pracował na zamku przy żarnach. Torturami i obietnicami zmusił go, aby
wyjawił, gdzie znajduje się romowe Bartów, tam spodziewano się znaleźć posąg.
Grausam chciał ten posąg odebrać poganom, aby w ten sposób położyć kres ich
grzesznym praktykom. Pojmowanemu Prusowi obiecał wolność, jeżeli wskaże
właściwą drogę Krzyżakom. Grausam śmiał się w duchu z naiwności Prusa. Wszystko
poszło gładko. Świętego miejsca nie pilnował teraz nikt zbrojny, więc po
zabiciu kapłanów podsycających ogień, silni pachołkowie władowali posąg na woź,
oddział zbrojnych rycerzy otoczył go i z pełną triumfu pieśnią ruszyli, przez
nikogo nie zatrzymywani, do Bartoszyc.

[Gość: tralala]

No i czas ukarać zło, bo w każdej legendzie zło musi w końcu przegrać:
Był okres rojenia się pszczół. Krzyżacy jechali spokojnie drogą leśną, gdy
nagle jeden z rojów zaatakował konia namiestnika. Spłoszony, kłuty żądłami
wierzchowiec poniósł na oślep w puszczę. Grausamowi włosy zjeżyły się pod
hełmem, bo przypomniał sobie powieszonego wróżbitę i jego przepowiednię. Na
próżno czynił wysiłki, aby powstrzymać oszalałe zwierzę. Gdy ujrzał wysoki
brzeg Łyny, zrozumiał, że jego los jest przesądzony. Koń zawisł w powietrzu,
jeździec wyleciał z siodła i w ciężkiej zbroi runął w fale Łyny. Wkrótce woda
pochłonęła go. Koń walczył dłużej. Kilku Bartów i Natangów widziało tę scenę,
lecz Grausam był tak znienawidzony, że nie mógł liczyć na niczyją pomoc. Ciało
okrutnego wodza nigdy nie zostało odnalezione. Tak dopełniła się wróżba i tak
dopełniła się zemsta pszczół za zabicie Miligedo - Syna Miodu.
Kamienny posąg bohatera, zgodnie z rozkazami utopionego Grausama, dojechał do
Bartoszyc i stanął przy jednej z ulic miasta. Od tego czasu lud pruski pokochał
znienawidzone dotąd Bartoszyce, bowiem było to teraz miasto Miligeda - ich
bohatera, który, jak wierzyli, będzie świadkiem upadku potęgi obcego, wrogiego
tym ziemiom krzyżackiego państwa.
I to już jest naprawdę KONIEC :)))

[rita100]

Cudowna , cudowna legenda - wiesz, nie znając tej legendy , te Kamienne Baby
Pruskie, czułam, że własnie przyciągają swoją historią i swoim cierpieniem.
To jest jedyny symbol przetrwania tamtych czasów. Popatrz jak historia się
powtarza, wszyscy chowali się w lasach, by przeżyć czasmi tragiczne chwile.
Lasy jedyną kryjówką od wieków i Jadźwingi również, a ten ostatni to wierzę, że
jeszcze się ukrywa, ze ciagle gdzies tam jest i że czasmi przychodzi nad
jeziora by popatrzeć na toń jeziora. Tak sobie czasami wyobrażam krainę Warmii
i Mazur.

[rita100]

0 mój Boże! lub krótko: – 0 Boże! To samo czynią inne nacje.
Niemiec mówi: – Mein Gott!,
Francuz: – Nom de Dieu, Mon Dieu,
Włoch: – Dio mio,
Ślązak zaś: – 0, pieronie!
Wytłumaczyc to można następująco. Dlugo przez przyjęciem chrześcijaństwa przez
Polske, na terenach zamieszkiwanych przez plemiona słowiańskie oddawano cześć
bożkom. W pasie ciągnącym się od Czech, przez Śląsk, tereny górnej i środkowej
Łaby, obszary związane z Odrą, Pomorze z Zachodnie po wyspę Rugię zamieszkiwali
Słowianie Zachodni, Slęzanie, Serbołużyczanie, Obodryci. Plemiona te oddawały
cześć Perunowi, bogowi piorunów i grzmotów i władcy nieba. Dla oddawania czci
Perunowi wybierano szczególne miejsca: pagórki, wyspy na jeziorach, gaje
porośnięte wiekowymi dębami... Najsłynniejszym miejscem na Śląsku była góra
Ślęza pod Wrocławiem, od ktorej nazwę przyjął Śląsk. Ślązacy Peruna
nazywali ”Piorunem” lub ”Pieronem”. Karol Miarka w ”Górce Klemensowej” napisał:

”Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo Świętą
uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko
lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że
już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania Świętych Cyryla i Metodego –
około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w
966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do
Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie
pomiędzy górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim
zupełnie wykorzenionym zostało. ”

Scalenie państwa w jedną całość przez Mieszka I wraz z przyjęciem
chrześcijaństwa przyczyniło się w znacznym stopniu do likwidacji kultów
plemiennych. Kosztowało to wiele starań, na przykład organizowanie wypraw
misyjnych, które nie zawsze kończyły się sukcesem. Tak zginął na terenie Prus
śmiercią męczeńską św.Wojciech podczas próby nawracania plemienia Luciców na
wiarę chrześcijańską. Ogniska pogaństwa wśród ludów pogańskich utrzymywały się
długo i tam, gdzie nie pomogło słowo, perswazja – stosowano miecz.

z kalendarza Gorniczego Kopalni "Ziemowit"

Rafał Bula

Tralala - co o tym sadzisz ?

[Gość: tralala]

'Perkunas był w mitologii bałtyckiej bogiem pioruna, deszczu, błyskawicy,
pomocnikiem Dievsa – Occopirmsa. W triadzie bogów bałtyjskich, którą tworzyli
nadto Trimps i Patols stanowił postać centralną. Zwalczanym przez niego
przeciwnikiem miał być Velnias, bóg ciemności świata podziemnego.'(Jan
Jaskanis) Tyle w mitologii litewskiej. Wśród Prusów Perkunas (Perkun, Perun)
albo był mniej znany, albo mniej ważny. Tu silniejsze było wierzenie w boga
urodzaju Kurko. Za to na Litwie nawet dziś mozna zobaczyć takie cuda:
www.kapliczki.tc.pl/1/grutas.html

[rita100]

Czyli słowo sląskie - pironie nie pochodzi od boga piorunów ?
Bo własnie mnie zastanawiało czy łączy sie te slowo ze slowem śląskim "ty
pieronie", ktore jest u nich bardziej przekleństwem. Czyli wykluczamy tą
łączność, choć podobne ma skojarzenia.

Tralala, czekam na dalszy ciąg bajeczki :)

[Gość: tralala]

O tak jednoznacznie to wolę nie twierdzić. Może i pochodzi? Na pewno strach
przed burzą i piorunami był (i jest) powszechny. W końcu gromowładnych mieli
też i Grecy i Rzymianie. Ale czytam soie tu, że litewski Perkun mógł pochodzić
od słowa perkus - dąb (stąd może tak częste święte dęby), lub od słowa perti -
uderzać (i wtedy jak najbardziej piorun). Tylko, że najwyraźniej był to bóg
raczej litewski i łotewski niż pruski. A z pruską Kurko mam kłopot - jedni
piszą, że bóg a inni że bogini. Istna zagadka.
O i jeszcze taka ciekawstka - litewski Perkun zawędrował też do
Finlandii 'perkele' - diabeł i do Estonii 'porhu' - piekło.

[Gość: tralala]

Wśród nielicznych zapisanych i zachowanych tekstów w języku staropruskim
znalazło się takie zawołanie:
Kayle rekyse. Thoneaw labonache thewelyse.
Eg koyte poyte. Nykoyte pe^nega doyte.
Do przećwiczenia w pubie :-) bo w wolnym tłumaczeniu znaczy 'Hej panie! Nie
jesteś już takim miłym wujaszkiem. Chcesz pić, a nie chcesz dać ani grosza!'

[rita100]

Tralala, popatrz co znalazłam ?
Pewne stare nazwy miejscowości i trochę zapisów.

"W majątku Linie u polskiego brygadzisty żniwiarzy pojawił się Polak z okolicy,
którego pierś była ozdobiona polskim orłem z metalu.

Kilku Prusaków zatrudnionych w majątku dało mu do zrozumienia, że tego rodzaju
postępek muszą potraktować jako wyzwanie.

W odpowiedzi polscy żniwiarze zaintonowali swą pieśń "Jeszcze Polska nie
zginęła". Jeden z Prusaków popadł w gniew i zerwał Polakowi orła. Polscy
żniwiarze zażądali oddalenia z majątku wszystkich Prusaków grożąc w przeciwnym
razie strajkiem". (Pommersche Tagespost).

Ważniejsze momenty dziejowe

Babin - znaleziska archeologiczne z okresu średniowiecza - gród.

1180r. - Babyn
1187r. - Babino
1234r. - Babin
1236r. - Babina
1944r. Babbin

nazwa zapewne kulturowa pochodząca od kamiennych bab używanych jako nagrobki
przez pogańskich słowian.

Liczne odkrycia z epoki kamiennej (m.in. kurhany, topory), brazu (
www.bielice.com.pl/turystyka.html
Bielice - znaleziska archeologiczne z okresu wczesnego średniowiecza
Chabowo - znaleziska archeologiczne z okresu wczesnego średniiowiecza.

1180r. - Cabowe,
1187r. - Cabow,
1236r. - Chabowe,
1295r. - Kabow,
1313r. Chabowe,
1316r. - Valkenberch po założeniu Chabówka (Neu Falkenberg) w XVIII w. Alt
Falkenberg.

Parsów - wieś położona na brzegu niewielkiego jeziora. Między wsią i jeziorem
przy drodze do Babina częściowo zniszczone grodzisko słowianskie.

Wieś wzmianka w początkach XIII w. jako Parsów

1255r. - Parsow,
1296r. - Parsow,
1274r. - Wardenberch
1944r. - Wartenberg tj. "góra strażnicza" zapewne od grodu nad jeziorem

Linie - znaleziska archeologiczne z okresu wczesnego średniowiecza.

1248r. - Leyne,
1504r.- Leyne,
1944r. Leine.

Nowe Chrapowo - wieś założona w 1302r.

1333r. - Newen Grapow,
1343r. - Nove Grapow,
1944r. - Neu Grape

Stare Chrapowo - 1212r., 1242r. - Crapoue,
1240r. - Crapowe,
1302r. - antiqua Grapow,
1504r. - olden (Stare) Grape,
do 1945r. - Alt-Grape

Nazwa pochodzi nie od "chrapać" ale raczej od grabów i buków, zatem
stosowniejsza byłaby forma Grabowo.


1235r. - Belitcze,
1240r. - Beliz,
1249r. - Belitz,
1944r. - Beelitz

od gleb bielicowych.

[Gość: tralala]

O, to coś czego szukał 'nasz' maturzysta - onomasta! Tylko gdzie on się
podział? Trzeba będzie odszukać jego wątek i podsunąć mu te znaleziska.

[rita100]

właśnie, tak pomyślałam
Ale jak skończe bajanie to później będę odszukiwać te miejscowości.

[Gość: tralala]

No to jeszcze dorzucę coś a propos nazw i Perkuna (a jednak!)
'Można sądzić, że Prusowie czcili Perkuna, ponieważ kult tego boga grzmotu
występował u pokrewnych im Litwinów i Łotyszów, a poza tym świadczą na jego
rzecz nazwy kilku miejscowości i jezior na dawnym terytorium Prusów: Perkujki,
Parkoszewo, Perkunowo, dwa jeziora Perkun.'

[rita100]

ja też jutro zajme sie jeszcze Prusami, ale teraz musze uciekac , kolejeczka do
klawiaturki
dobranocki :)

[rita100]

"tradycji nie przekształciłoby się w lokalne zabawy młodzieży w pagańskich
Dawnych Prusów i po druge, aby takie lokalne odrodzenie nie stało się podłożem
polskiego, rosyjskiego lub litewskiego patriotyzmu, zamiast europejskiego.
Przyszedł czas zjednoczenia duchowego, które może być końcem historii
konfliktów i niesprawiedliwości. Przyszedł czas, by stać się patriotami
europejskimi, dla których kultura polska, kultura niemiecka lub litewska są
bardzo drogimi częściami kultury europejskiej, i dla których też kultura ziemi
Prusów Bałtyckich jest również droga jako gałąź kultury europejskiej.

Popatrz sie Tralala jakie piekny wywód.

[rita100]

Interdyscyplinarne Spotkania z Historią i Kulturą Bałtów
Olsztyn 23-25 września 2004

Historia i dziedzictwo kulturowe Bałtów stało się na przestrzeni kilku
ostatnich dziesięcioleci przedmiotem badań uczonych różnych ośrodków naukowych
zarówno w Polsce jak i za granicą. Dla jednych, jak np. dla badaczy polskich –
jest to dziedzictwo ludu, który niegdyś zamieszkiwał część obszaru obecnej
Rzeczpospolitej i który w naszej, narodowej i europejskiej historii miał
znaczenie jedynie marginalne. Dla innych zaś dzieje Bałtów to część własnej
historii, to ważny aspekt budowania własnej tożsamości etnicznej i kulturowej.

Dla współczesnych mieszkańców dawnych Prus, które znalazły się po 1945 roku w
granicach Rzeczpospolitej Bałtowie i Prusowie to terra incognita, mylnie
utożsamiana jakże często z niemiecką historią tych ziem. A jednak i tu powoli i
oczywiście tyko w „oświeconych” kręgach odradza się świadomość bałtyjskości
tych ziem. Pojawia się społeczne zapotrzebowanie na wiedzę o dziejach ludzi, po
których pozostały tu tylko tak nieliczne ślady."

[rita100]

Perkūnas, bóg ognia, ożywia życie i chroni prawość i porządek. Na Litwie,
modlili się do niego farmerzy i przywoływali go wojownicy. Podczas ostatnich
wieków pogaństwa, z czasów, z których mamy źródła historyczne wynika, że
Perkūnas stał się najlepiej znanym, najszerzej rozpoznawalnym litewskim
bóstwem. Wrogowie Litwinów znali jego moc, a jego flaga powiewała ponad
litewskimi terytoriami. "Vytis" z naszej flagi wyprowadzony został z flagi
honorującej Perkūnasa. Pruskie kroniki opisują flagę z wizerunkami trzech
bogów: Perkūnas jest bogiem naczelnym. W religii władców i szlachty, Perkūnas
był najwyższym bogiem.
Kroniki donoszą, że: "W Wilnie, w alei Šventaragisa, nazwanej tak na cześć
legendarnego litewskiego Najwyższego Kapłana, Skrimanats, władca Litwy
ustanowił westalki i kapłanów składających dary bogom i Wielkiemu Bogu
Perkūnasowi, który rządzi ogniem, grzmotami i błyskawicami. Ich zadaniem było
podsycanie dniem i nocą ognia dębowym drewnem. Gdy ogień kiedykolwiek zgasł,
był rozpalany ponownie iskrami z ogromnego otoczaka".
Oto, w jaki sposób Perkūnas stał się opiekunem państwa. Nawet wprowadzenie
chrześcijaństwa tylko w małym stopniu zminimalizowało siłę Perkūnasa. Litwini
utrzymują, że gdyby nie było chrześcijańskiego Boga, Perkūnas byłby do dziś
naczelnym bóstwem. Jezuici wizytujący litewską diecezję 1583 roku odkryli ku
ich wielkiemu przerażeniu, że Litwini czczą boga Pekūnasa, stare dęby i
pomniejsze bóstwa lokalne oraz "wyimaginowane stwory", które, jak twierdzą
chronią ich domy, miasta i ogrody. Święte ognie były palone w lesie ku czci
Perkūnasa. Kobiety zaś, które ich pilnowały były nazywane westalkami.
cdn

[Gość: tralala]

To może jeszcze raz - litewska 'kapliczka' Perkunasa. Dopiero teraz doczytałam,
że te kapliczki stawiano w latach siedemdziesiątych, w czasach radzieckiej
republiki litewskiej, zastępczo, w miejsce przedwojennych kapliczek. No
cóż,przykre to było, ale ta rzeżba na zdjęciu jest bardzo śmiszna - i jakie
piorunki Perkunas trzyma w ręku!
www.kapliczki.tc.pl/1/grutas.html

[Gość: tralala]

Baśń zza miedzy - pożyczona od bałtyjskich Litwinów, wyjaśnia skąd się na
świecie wzięły czarownice. A było to tak:
Dawno, dawno temu pewna młoda kobieta wybrała się do lasu na grzyby, zabierając
ze sobą nowy kuferek (?). Kiedy szukała grzybów nagle zaczął padać ulewny
deszcz. Kobieta zdjęła ubranie, schowała je do kuferka i stanęła nago pod
drzewem, czekając aż deszcz ustąpi.
Później, kiedy przestało już padać, ubrała się i dalej zbierała grzyby, aż wtem
zauważył ją Welnias (litewski rogaty bóg podziemi). Welnias spytał ją, czy
zbierała grzyby w trakcie deszczu, a jeśli tak to jak to możliwe, iż jej suknie
są suche.
Kobieta odrzekła, że zna pewien sekret, który sprawia, że deszcz jej nigdy nie
zmoczy. Welniasa zaintrygowała ta odpowiedź. Zaczął domagać się, by wyjawiła mu
swą tajemnicę. Młoda kobieta zgodziła się, lecz pod warunkiem, że Welnias
ujawni jej wszystkie swoje magiczne sztuki. Tak oto Welnias nauczył ją swojej
magii i sposobów leczenia ludzi.
Wówczas młoda kobieta powiedziała mu, jak uniknęła deszczu. Welnias splunął ze
złości i uleciał w dal, wściekając się i rycząc ze złości, iż dał się tak
nabrać.
Tak oto ta młoda kobieta została pierwszą czarownicą i od tamtej pory
przekazywała swe nauki kolejnym kobietom, a czarodziejstwo na świecie
rozkwitło.
www.geocities.com/Athens/Oracle/2810/witchorigin.html

[rita100]

Ale Ty mi robisz niespodzianki, baśń , ktora nam wyjasnia skąd są czarownice.
Myslę , ze pomalutku odkrywamy tajemnicę tej ziemi :)

[rita100]

Na całym terytorium Litwy miał on swoje święte terytoria nazywane „Alkos”, na
których płonął święty ogień. Wzgórza i gaiki nawiedzone przez Perkūnasa były
uważane za święte. Drzewo lub kamień uderzone przez niego za chronione od zła i
zarazy. Święte dęby i wzgórza pokryte dębowymi gajami były ogrodzone i
chronione fosami. Wszystkie te miejsca były świętymi terenami Perkūnasa. Dla
rolników Perkūnas był bogiem natury kontrolującym pioruny i pogodę. Zsyłał
deszcz i ożywiał płodność Ziemi. Pierwszy piorun wiosny wstrząsał Ziemią,
oczyszczał ją i wodę. Ludzie oczekiwali go, jak wielkiego błogosławieństwa.
Zabronione było sianie zboża zanim piorun nie uderzył pierwszy raz.. Budził on
ziemię i wszystko zaczynało rosnąć. Od czasu uderzenia pioruna zależała
pomyślność: jeśli uderzył przed Wielkanocą, było źle, jeśli po, oczekiwano
pomyślności.

Teraz możemy rozumieć, że burza na wiosne jest tym co wskrzesza życie, tak w to
wierzono.

[Gość: tralala]

Perkunas najwyraźniej sprzyjał swoim wyznawcom, gdyż jak pisze średniowieczny
kronikarz, opisujący zimowy napad Litwinów na Ozylię w roku 1219,
Litwini 'przeprawili się na wyspę po lodzie osterhafu (Zatoki Ryskiej), czego
Perkun, ich bożek, im wtedy użyczył, gdyż osterhaf tak twardo nie zamarza'.
(Rymowana Kronika Liwońska)

[rita100]

Tralala, to już dużo dowiedzieliśmy sie o Perkunsie, był bogiem piorunów ,
ktore budziły życie i dawał plon.
A czy znasz legende , równie śliczną o zakletym zamku w lesie olsztyńskim ?
A zaczyna sie tak:

Na wzgórzu, w lesie, tam, kędy wartka struga łączy się z Łyną, stał kiedyś
dawno, dawno temu wspaniały zamek. Jeszcze nasi ojcowie pokazywali nam
spadziste, omszałe dachy, sterczące tuż nad ziemią. A chłopcy pasący bydło nad
Łyną rzucali do kominów kamienie ciesząc się, że długo słychać ich suchy stukot.
To ostatnie ślady zaklętego zamku. Dokoła rozrosły się krzaki jagód, mchy,
modre dzwonki leśne, rozszumiały sosny ociekające złotymi kroplami kadzidła,
świerki pachnące wyciągnęły ramiona ku niebu.
Przed wielu, wielu laty zamek słynął na całą okolicę, daleko i szeroko. Potężne
jego baszty, oblane słońcem letniego popołudnia albo purpurą zorzy wieczornej,
zachwycały oczy nie tylko okolicznego ludu, ale i niejednego wędrowca, który
przybył z daleka.
Komu wypadła droga koło zamku porą zimową, przedstawiał mu się tak piękny
widok, jakiego nigdy nie widział. Obsypany śniegiem zamek błyszczał w słońcu
milionem barw tęczowych, a na tle ciemnych sosen i świerków zdawał się
niepokalaną bielą dosięgać niebiosów.
W zamku tym mieszkał pan bardzo bogaty. Mówiono, że w podziemiach znajduje się
sto skrzyń srebra, złota i klejnotów. Na ścianach komnat wisiały makaty,
wyszywane srebrem i zlotem, a na posadzkach leżały skóry niedźwiedzi i wilków,
których było w okolicy niezliczone mnóstwo.
Właściciel zamku był nie tylko bogaty, ale co ważniejsze - dobry i
sprawiedliwy. Lud okoliczny darzył go zaufaniem, ale przystąpić do niego z
bliska nikt się nie odważył, bo oblicze jego było surowe, powiadano nawet, że
kamienne.
Latem, kiedy zachodzące słońce bramowało złotem niebo, a zorza w płaszcz
szkarłatny ubierała krajobraz, pan zamku lubił wychodzić na najwyższy ganek i
stamtąd spoglądać na okolicę.
Wieśniacy wracali właśnie z pól, z pieśnią na ustach. Połyskiwały kosy i
sierpy, czerwieniły się jak polne maki chusty dziewcząt. Na widok pana stawali
warmijskim zwyczajem w rzędzie, ostrzyli kosy i miarowym uderzeniem w
stal „dzwonili” hejnał żniwiarzy, śpiewając:
Plon niesiem plon,
Plon ze wszystkich stron...
Często stała też obok pana zamku małżonka jego, Warmia.
cdn

[Gość: tralala]

Czy to ten zamek? :)))
polosa.pl/oferta_specjalna/rezydencja_nad_rzeka/index.htm

(nie, nie, wiem, że tamten zapadł się pod ziemię, prawda? Ale ten niezmiennie
poprawia mi humor. Ktoś miał fantazję. I jeszcze ten barbakan - jak z Krakowa).

[rita100]

Tak, ten zamek to jednak podróbka, bo tamten był z drwena napewno i kamieni.
Ale fantastyczny ten nowoczesny i do sprzedania, o rany, niesamowite - ciekawe
kto to kupi, chodź w dzisiejszych czasach to bałabym się mieszkać w samym lesie
i to nie boje się duchów przeszlości tylko tych .... no wiesz, tych co napadają.
Druga część cudownie opisanej legendy zamieszczę jutro , bo mozna stopniowo
czytać , bez pospiechu.

[Gość: tralala]

O, żeby napaść i zdobyć ten zamek trzeba by mieć niezły hufiec zbrojnych
rycerzy i drugie tyle pachołków, no i machiny, a jeszcze lepiej katapulty!
Przecież cały otoczony murem, z barbakanem i mostem zwodzonym. Ale chętnego
kupca coś nie widać.
No to czekam do jutra na dalszą część legendy o jak najprawdziwszym choć
zaczarowanym zamku w lesie olsztyńskim.

[rita100]

czII
Często stała też obok pana zamku małżonka jego, Warmia. Macierzyńskim okiem
obejmowała krajobraz, macierzyńskim sercem wszystkich kochała. Tam, pośród ludu
zdrowego i pilnego, przebywało jej dwunastu synów, a liczne ich potomstwo
mieszkało po wioskach i osiedlach. Warmia, ubrana w białe szaty, w welonie
lekkim jak pajęczyna upiętym na jasnych włosach sięgających do ziemi, była
symbolem jedności i miłości rodzinnej.
Raz do roku, w wigilię św. Jana wszyscy synowie z rodzinami przybywali na
zamek, napełniając stare mury wrzawą i śmiechem. U wrót przyjmowali ich
rodzice, ściskając i całując każdego z osobna. Łzy radości błyszczały w oczach
Warmii, kiedy witała swych dorodnych synów o jasnych jak len włosach i modrych
oczach, kiedy przytulała do serca główki wnuków i prawnuków.
Biesiady i łowy w olsztyńskim lesie trwały siedem dni. Potem wszyscy wracali do
swoich zajęć, a stare mury ogarniała głęboka cisza.
Tak płynęło życie, w spokoju i miłości wzajemnej. Aż pewnego razu, krótko przed
dniem św. Jana, przybył na zamek jakiś obcy wędrowiec. Długo szeptali z panem,
radzili, a chociaż noce były krótkie, i nocami nie spali. Nowiny, jakie
przyniósł obcy, musiały być ważne, bo obaj twarze mieli zatroskane.
Wkrótce ukazał się na najwyższej baszcie płomień umówiony znak, że synowie mają
zaraz stawić się przed ojcem. Zaraz też zaczęli się zjeżdżać ze wszystkich
stron.
Ojciec razem z obcym przybyszem oczekiwali ich w sali bursztynowej, gdzie
przekazali im okropną wieść: dwóch sąsiadów, którzy zawistnym okiem patrzyli na
szczęście rodziny, postanowiło porwać i zabić ukochaną matkę, Warmię.
Już z dala słychać było okrzyki, a łuny płonących wsi znaczyły drogi, którymi
zbliżał się nieprzyjaciel.
W samą noc świętojańską przybyły liczne zastępy wrogów i rozłożyły się w
pobliskim lesie przy ogniskach, a dzikie ich wrzaski i krzyki odbijały się
echem o stare mury zamku.

[rita100]

Właśnie w tym czasie drogą przez las szło dziecko. Małe jego serduszko dygotało
z lęku, ale szło odważnie, bo Warmia miała przygotować dla chorej matki
lekarstwo z ziół i korzeni.
Jakaś jasność napełniała las. Gwiazdy - zda się - jaśniej migotały na niebie, a
sierp księżyca jaśniej srebrzył czubki chwiejących się w objęciach wiatru
drzew, obielił wydeptaną ścieżkę wijącą się wśród stuletnich dębów, buków,
klonów i jarzębin. Wśród aksamitnych mchów unosiły się szerokie liście paproci.
Nagle dziecko stanęło. Na tle paproci zobaczyło jakiś przecudny, barwami tęczy
jaśniejący kwiat. Drżącą rączką zerwało ten kwiat i nie spostrzeżone przez
wroga doszło do zamkowej bramy, która sama się przed nim rozwarła.
Przyciskając do piersi skarb swój - kwiat paproci rozwinięty wśród nocy
świętojańskiej - szło aż do sali, w której zebrał się cały dwór. Stanęło tam
bose, uklękło wręczając Warmii przecudny kwiat, a ona dała dziecku lekarstwo i
jedzenie na drogę, tak mówiąc:
- Idź do mojego ludu i powiedz, że choćby wróg zabił moje ciało, ducha mojego
nie zmoże. Ja będę żyła z wami w każdym kłosie zboża, w każdym kwiatku i
drzewie, w powiewie wiatru, w szumie lasów i borów, w szmerze jezior i rzek, w
ciszy wieczoru i w skwarze letniego popołudnia. Wojsko moje będzie spało wieki,
ale przyjdzie dzień, że się obudzi, a wtedy ja znowu będę waszą matką i
opiekunką. Niech słowa moje przejdą z pokolenia na pokolenie, a biada tym w one
dni, którzy o nich zapomną!
Po wyjściu dziecka echo rozniosło po zamku i okolicy miarowe kroki zakutych w
żelazo mężów. Napełniły się wojskiem komnaty, sale i nawet podziemia, które
prowadziły z lasu pod Łyną aż do kościoła Św. Jakuba. Warmia stała na
najwyższym ganku. A kiedy zatrzaśnięto bramy, uniosła rękę, trzymając cudowny
kwiat szczęścia. Zamek począł się powoli zapadać, coraz głębiej, aż znikł z
powierzchni ziemi.
Jedynie matka Warmia wychodziła spod ziemi na świat, bo posiadała kwiat
szczęścia. Często widywano jej postać w białych muślinach, błądzącą nad
brzegami Łyny. Ludzie omijali miejsce, gdzie stał zaklęty zamek. Mówiono, że
tam straszy. Zwłaszcza w noc świętojańską słychać było z podziemi chrzęst
broni, jakieś zaklęcia, nawoływania, jakiś śpiew daleki... Mówiono, że to
wojsko spod Grunwaldu śpiewa: „Bogurodzico Dziewico"...
Nad Łyną jest wzgórze pokryte ruchem, paprocią i krzakami czarnej jagody,
porosłe lasem. Wysokie, dęby, buki, sosny i świerki opowiadają szumem odwieczną
legendę o zaklętym zamku i o Warmii, która trzyma w dłoni kwiat szczęścia.

Zientara-Malewska M., Baśnie znad Łyny, Warszawa 1970, str. 18-22.

[Gość: tralala]

Czyli zaklęty zamek jednak zapadł się pod ziemię, a ten na zdjęciach, z anteną
satelitarną, to współczesna podróbka! Są też legendy o lochach łączących
olsztyński zamek ze starym ratuszem na rynku. Być może zawierają ziarno prawdy?

[rita100]

Czyli znasz dalsza część tej legendy ?
O lochach ?

[Gość: tralala]

Nie - a jest dalsza część? O lochach wyczytałam tu: 'Napełniły się wojskiem
komnaty, sale i nawet podziemia, które prowadziły z lasu pod Łyną aż do
kościoła Św. Jakuba.'

[rita100]

Zapraszam teraz wszystkich do oglądnięcia galerii pokazującej urok starych
Prus, jeszcze zachowały się ślady, jeszcze możemy na to popatrzeć . Wiemy juz
tyle, że oglądając te zdjecia dokłanie czujemy co one w sobie mają, jaką
historię i jaka tajemnicę kryją. Na tej ziemi żyli kiedys ludzie , których
szanujemy, których podziwiamy i którzy przeszli wiele tragedii.
Dlatego oglądając tą galerię zwróćcie też uwagę , że w nich zapisana jest
tradycja i praca dawnych ludów.
perkuns.fm.interia.pl/Galerie/pm01.html
zachwycające, prawda Tralala ?

[Gość: tralala]

Atmosferę dawnych Prus z końca XIXw. I pierwszej połwy XXw. można też chłonąć w
prywatnym muzeum Owczarnia, niedaleko Kętrzyna.
Teren Muzeum Mazurskiego zajmuje część budynków po byłym majątku ziemskim,
którego ostatnimi właścicielami była rodzina Rodhe. Zbiory i eksponaty zajmują
budynek z poł. XIX wieku postawiony dla czterech rodzin. Jest to dom
szerokofrontowy, dwutraktowy z centralnie usytuowaną czarną kuchnią. W obecnej
chwili zaadoptowany na sale ekspozycyjne, które prezentują około 1000
przedmiotów.
Najmilej jest oczywiście w kuchni. Szkoda, że nie umiem haftować – taki
haftowany niebieską nicią ręcznik bardzo by mi pasował do mojej kuchni.
www.owczarnia.com/image/foto_05/owcz05_46.jpg
A w wolnych chwilach można było posłuchać muzyczki.
www.owczarnia.com/image/foto_05/owcz05_05.jpg
O, jeszcze jeden przykład sztuki hafciarskiej i napis:
Kto ma miłość
w sercu i pokój
w domu ten szczęśliwy jest
w życiu.
www.owczarnia.com/image/muzeum/muz16.jpg

[rita100]

Milo pisać o haftowaniu, bo i sama haftowałam wiele obrusów, a nawet za firanki
się wziełam, jednak wracając do tematu to taka makatka haftowana w każdej
kuchni wisiała - w mojej kuchni olsztyńskiej był napis - gdzie kucharek sześć
tam nie ma co jeść.
Trzeba przyznać Tralala, że Warmia i Mazury są przygotowane do ekspozycji
swojej tradycji i przechowuje ją dla pokoleń :)

[rita100]

perkuns.fm.interia.pl/Mapy/mp01.html
Zwróćcie uwagę na nazewnictwo i również umiejscowione sa tam cmentarzyska

[Gość: tralala]

Szkoda, że nie można tych map powiększać, bo mi oczy na wierzch wychodzą a i
tak niektórych nazw nie mogę doczytać. A ostatnia mapa, Hennenberga - warto
będzie poszukać nieco wiadomości o jej autorze. Jeśli się nie mylę, to jego
ojciec jest autorem pewnego ciekawego portretu wiszącego obecnie w muzeum na
zamku olsztyńskim. Ale może najpierw to sprawdzę dokładniej.

[Gość: tralala]

Zupełnie nie wiem, gdzie podczepić ten post - do folkloru nie pasuje, z
bajaniem też nie ma wiele wspólnego (choć znane są legendy o orłach), wątku
przyrodniczego brak, a ja mam ochotę dziś pokazać królewskie ptaki - orły
bieliki - z Puszczy Piskiej, sfotografowane przez Paolo Volponi (niby z Modeny,
niby z Ravenny ale też i z okolic Biskupca). Oto one -
www.webmatic.it/home/volponi.php?lng=en&p=6
I opis Paolo:
To jedno z pierwszych zdjęć orłów bielików jakie zrobiłem, i jedno z
najlepszych. Pięć dni, od wschodu do zachodu słońca, przesiedziałem w
mimetycznym ukryciu na skraju ośnieżonej łąki, w samym sercu ogromnej Puszczy
Piskiej (Mazurski Park Krajobrazowy). Pewnego poranka, gdy temperatura spadła
do -20oC, zauważyłem cztery orły i około trzynaście kruków walczących o resztki
padliny. Dwa młode orły, uchwycone na tym zdjęciu, które wówczas po raz
pierwszy w życiu doświadczały trudów zimy, z trudem mogły dostać się do
martwego zwierzęcia, osaczonego przez kruki. Czy walczyły ze sobą, by dać upust
frustracji, wywołanej przez bezskuteczną konkurencję z krukami? Czy też, być
może, jak kiedyś powiedział to mój znajomy, Feliks Kaczanowski, ówczesny
dyrektor parku, te dwa orły po prostu ‘tańczyły na śniegu’?

[rita100]

Tajemnice jez. Kalwa
Autor: Gość: * IP: *.internetdsl.tpnet.pl
Data: 29.10.05, 15:08

Podwodny tunel prowadzący według legendy na wyspę i zatopioną barkę z
początków XX wieku znaleziono w Jeziorze Kalwa w Pasymiu.
media.wp.pl/kat,38162,wid,8055795,wiadomosc.html
Później wejdę , tylko tak , żeby ta wiadomość nie przepadła, wsadziłam ja do
wątku.
O tych orłach też coś czytałam, muszę wyszperać tylko.

[Gość: tralala]

Artykuły ze stron z wiadomościami prędzej czy później znikają, więc żeby
tajemnice jeziora Kalwa nie stały się jeszcze bardziej tajemnicze wkleję
fragment tego tekstu. Ciekawe, czy uda się wyjaśnić istnienie tego tunelu?
'Jezioro Kalwa w Pasymiu kryje wiele tajemnic. Ich odkrywaniem zajęła się w
weekend specjalna grupa płetwonurków z Katowic. Dużo ciekawszym znaleziskiem
może okazać się podwodny tunel, na który natrafili w sobotę płetwonurkowie.
Wychodzi on z XIV-wiecznego kościoła ewangelickiego. Według krążącej legendy
prowadzi pod dnem jeziora na wyspę, a stamtąd biegnie do wzgórza Czerwony
Słup.'

[Gość: tralala]

A tu coś jeszcze o orłach bielikach i jeszcze jedno zdjęcie Paolo Volponiego:
ng.onet.pl/0,1191596,geographica.html
Ośrodek Rehabilitacji Dzikich Ptaków przy leśniczówce w Dąbrówce powstał z
myślą o drapieżnikach. Do Dąbrówki trafiają ptaki z całego województwa
warmińsko-mazurskiego. Dla drapieżników statystyki są okrutne. Zaledwie 10
proc. z nich dożywa 4. roku. Bieliki najczęściej rozbijają się o linie
energetyczne, doznają urazów w trakcie polowań. Często trafiają tutaj młode,
które wypadły z gniazd. Trzy dni bez jedzenia i ubytek masy ciała jest tak
duży, że ptak nie ma siły na zdobywanie pokarmu - czeka go śmierć głodowa.

[Gość: tralala]

Jutro i pojutrze dwa szczególne dni, by pamiętać ... nie tylko o ogrodach. Z
arcyciekawej strony kilka fragmentów o cmentarzu w Szestnie koło Mrągowa.
'Na położonym opodal kościoła w Szestnie cmentarzu zachował się zespół
szesnastu żeliwnych krzyży z lat 1813 - 1901. Jest to, chyba największa grupa
takich krzyży w całej okolicy. Pięć krzyży stoi na najstarszej części cmentarza
obwiedzionej kamiennym murem. Od pozostałych różnią się bardzo prostą formą.
Inne są neogotyckie, a dwa są zdecydowanie odmienne w swej dekoracyjności.
Wszystkie krzyże z Szestna (Seehesten) i okolic charakteryzują się nie tylko
elegancją formy, lecz i bardzo wysokim poziomem techniki odlewniczej. Wszystkie
wykonano z dużą precyzją, o czym może świadczyć bardzo ostry rysunek liter w
napisach. Gdyby nie znaczne rozmiary krzyży, można by je uznać za odlewy
kokilowe (co to? - Tralala), a nie typowe odlewy w formach ziemnych.

[Gość: tralala]

Oprócz żeliwnych krzyży ciekawym elementem starych cmentarzy (konie XIX i
pierwsza połowa XX wieku) Prus Wschodnich były żeliwne płotki:
'Na prawie wszystkich cmentarzach ewangelickich na tym terenie, groby należące
do zmarłych pochodzących z jednej rodziny z reguły zostały otoczone kutymi
płotkami tworzącymi niewielkie kwatery rodzinne. Sztachetki w tych ogrodzeniach
zakończone są żeliwnymi grotami (wszystkie i wszędzie według jednego wzoru).
Takie same groty spotyka się również w wielu ogrodzeniach wokół kościołów. Na
niektórych z ogrodzeń zachowały się owalne tablice z nazwiskiem rodziny.
Czasem, zapewne w przypadku rodzin uboższych, tablice te zastępowały krzyże.
Trzy z takich tabliczek zachowały się w Szestnie.'

[Gość: tralala]

A teraz pytanie - kto te krzyże i płotki w Szestnie i okolicach wytwarzał?
'Zaciekawił mnie producent krzyży zaopatrujący tak rozległy rynek zbytu w
wysokiej jakości wyroby - producent o znacznym doświadczeniu i dysponujący
zapleczem o charakterze fabrycznym, a nie rzemieślniczym. Zastanawiałem się,
czy nie istniała na tym terenie odlewnia. Niektóre z krzyży są
sygnowane “Lentz - Rastenburg” (Kętrzyn). Kętrzyn (Rastenburg) jest ponadto
usytuowany dokładnie w środku opisanego obszaru. Jak często bywa, pomógł
przypadek. Odwiedziliśmy muzeum w kętrzyńskim zamku i dokładnie czytaliśmy
podpisy pod starymi zdjęciami. Okazało się, że jedno z nich przedstawia
budynek, nie odlewni, a założonej w sześćdziesiątych latach XIX wieku fabryki
maszyn rolniczych, której udziałowcem był niejaki Lentz. Zapewne fabryka upadła
bezpośrednio po pierwszej wojnie światowej, ponieważ w latach dwudziestych jej
budynek został adaptowany do celów mieszkalnych. Fabryka mieściła się przy
obecnej ulicy Chopina i budynek ten istnieje do dziś. Jest pewne, że zakład ten
istniał, w jakiejś innej zapewne formie, również w pierwszej połowie XIX wieku,
czego dowodzą zachowane z tego okresu krzyże.'

[Gość: tralala]

No i teraz to, co najciekawsze, czyli ludzie. Autor tej strony pieczołowicie
spisał zachowane imiona i nazwiska osób pochowanych na cmentarzu w Szestnie.
Warto poczytać i pomyślać nad dziejami naszej ziomecki. Niezwykłe są też daty -
i te najstarsze, sięgające XVIIw., i te najnowsze, z lat 60-tych i 70-tych XX
wieku (nadal z napisami w języku niemieckim).
www.genpol.com/Poradnik-GenPol-art38.html
Rito, nie wiem, czy uda mi się dziś wieczorem zajrzeć tu, ale jestem bardzo
ciekawa, czy taka tradycja żeliwnych krzyży i płotków na cmentarzach istaniała
też poza Prusami? Może na Śląsku? A w Krakowie - czy widać takie krzyże. W
Wielkopolsce nie widziałam takich krzyży, na Podlasiu chyba też nie.

[Gość: tralala]

Jeszcze tylko na chwileczkę, żeby pokazać o jakie krzyże i ogrodzenia chodzi,
dwa zdjęcia z olsztyńskiego cmentarza św. Józefa
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=138&idz=7381
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=138&idz=2557

[rita100]

Re: Wszyskich Swiyntych idzie
szwager_z_laband 01.11.05, 10:16 + odpowiedz


tera dopiyro sioduech se i wzionuech tela czasu coby to couke przeczytac - jak
widac fascynaty starych fridhofow zyjom wszyndzie, niy ino we Glywicach :))

Naprowdy ciekawy tekst, a tera co znoduech o tych kokilowych odlywach:)

"Rozdrobnienie struktury i własności mechaniczne odlewów zależą od szybkości
krystalizacji. Z tego powodu odlewy kokilowe mają wytrzymałość i twardość o
5÷15% większe, a ciągliwość mniejszą od odlewów z form piaskowych"

ale sznupia (szukam) dalyj ...:))



• Re: Wszyskich Swiyntych idzie
szwager_z_laband 01.11.05, 10:23 + odpowiedz


"kokila wlewnica, trwała forma żeliwna do wykonywania odlewów.
kokilka mała kokila; małe naczynie w kształcie otwartej muszli, w
którym się zapieka i podaje do stołu przystawki.


Etym. - fr. coquille 'skorupa; łupina; muszla; muszelka do przystawek' z łac.
conchylia l.mn. od conchylium z gr. konchýlion, kónchē 'muszla'; przez
skrzyżowanie z fr. coque 'skorupa, łupina'. "



• Re: Wszyskich Swiyntych idzie
szwager_z_laband 01.11.05, 10:26 + odpowiedz


kokila.com.pl/sklep/images/kokilarka%20xx.JPG
kokilarka |

Definition:

maszyna do wykonywania odlewów w kokilach

[rita100]

a tu mam inne wieści i żeby faktycznie stronka nie ucieła, a już zauważyłam ,
ze niektóre się nie otwieraja , zamieszcze tekst.

W środę rano drwal pracujący w lesie między wsiami Szczechy Wielkie a Trzonką
na-tknął się na ciężko rannego orła bielika. Ptak przemierzył jeszcze 200 m i
upadł.
Po przewiezieniu go do lecznicy zwierząt w Piszu stwierdzono, że przyczyną
ciężkiego tanu są rany postrzałowe klatki piersiowej po pocisku śrutowym
wystrzelonym z broni myśliwskiej.
Orła znaleziono na terenie leśnictwa czarny Róg, wchodzącego w skład
Nadleśnictwa pisz, gdzie od kilku lat mieszka para bielików.
- Od postrzału do znalezienia orła upłynął prawie tydzień, nie było szans na
uratowanie ptaka - mówi opiekujący się nim weterynarz Jan Czyżewski. - Orzeł
trafił do nas całkowicie wyczerpany, ważył nie więcej niż kilogram.
- Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego żyje około 100 osobników tego
szczególnie chronionego gatunku - informuje Iwona Ibram z Komitetu Ochrony
Orłów w Olsztynie.
Na Warmii i Mazurach oraz na Pomorzu Zachodnim orzeł bielik znajduje dobre
warunki lęgowe.
- Na terenie Nadleśnictwa Pisz znajduje się kilka gniazd orłów. Dokładnej
liczby nie podamy, ponieważ podlega ona ochronie - mówi Maria Melin, wojewódzki
konserwator przy-rody.
Martwy ptak trafił do Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-
Mazurskiego. Sprawą zajęła się policja.

Tekst i zdjęcie: Marek Truszkowski
Gazeta Olsztyńska, nr 89, z dn. 14.04.2000 r., str. 5.

Orzeł bielik
Nasz narodowy symbol jest największym ptasim drapieżnikiem w Polsce. Gniazduje
głównie w północnej i zachodniej Polsce. Ma skrzydła o rozpiętości do 2,5 m.
Pary lęgowe kojarzą się w 5-6 roku życia. Samica znosi zazwyczaj do trzech jaj.
Tylko jedno pisklę ma szansę dorosnąć. Żyje u nas zaledwie 260 par bielika.
Wokół gniazd bielika obowiązują 200-metrowe strefy ochronne (w sezonie lęgowym -
500 m).

[rita100]

Tralala, świetnie , swietnie to napisałaś, ja właśnie taki cmentarz pamiętam,
taki z żelaznymi krzyżami i ogrodzeniami - czytałam pod wrażeniem, jak dobrze,
że sa ludzie którzy zapisują historę, jak dobrze, że można się z wiedzą
podzielić.
Ja też z okazji tych świąt coś przygotowałam.
Ale jestem pod wrażeniem Twoich wpisów, a wici już rozesłałam.

[rita100]

*´¨) ¸.•´¸.•*´¨) ¸.•*¨)
(¸.•´ (¸.•` * .(`'•.¸(`'•.¸ ¸.•'´) ¸.•'´)
. * .(¸.•'´(¸.•'´ `'•.¸)`' •.¸) Tralala - jutro Dzień Zmarłych, wiesz o czym
się w tym momencie myśli - o przodkach. Niech im świeci światełko , ktore
sięgnie głęboko, tak głęboko jak sięga nasza pamięć o pierwszych plemionach i
jej hisorii, o ludziach, którzy kochali tą ziemię.
" Niech duch ich nigdy nie umrze."
*´¨) ¸.•´¸.•*´¨) ¸.•*¨)
(¸.•´ (¸.•` * .(`'•.¸(`'•.¸ ¸.•'´) ¸.•'´)
. * .(¸.•'´(¸.•'´ `'•.¸)`' •.¸) *´¨) ¸.•´¸.•*´¨) ¸.•*¨)
(¸.•´ (¸.•` * .(`'•.¸(`'•.¸ ¸.•'´) ¸.•'´)
. * .(¸.•'´(¸.•'´ `'•.¸)`' •.¸) "Był człowiek i już nie ma człowieka za chwilę "

[Gość: tralala]

O - jakie ogniki tu fruwają! Jutro takie światełka ocieplą cmentarze - nasze,
nie nasze, wspólne, zapomniane i zadbane. Muszę odszukać to zdjęcie cmentarza w
Wasilkowie z aniołem i zniczami, wyglądało to jak nie z tego świata.

[Gość: tralala]

Cmentarze wojenne z I Wojny Światowej
Cmentarz w Orłowie
www.jezioro.com.pl/krajoznawstwo/ciekawostki_zobacz.html?id=256
Cmentarz w Łynie
www.jezioro.com.pl/krajoznawstwo/ciekawostki_zobacz.html?id=342

[Gość: tralala]

Cmentarz wojenny II Wojny Światowej
www.jezioro.com.pl/krajoznawstwo/ciekawostki_zobacz.html?id=178
'W czasie obu wojen światowych na ziemiach byłych Prus Wschodnich zginęły
tysiące żołnierzy różnych narodowości, ale głównie Niemców i Rosjan. By uczcić
pamięć poległych, na wzgórzach w okolicy wsi Bartosze stworzony został cmentarz
wojenny, na który przenoszone są prochy żołnierzy niemieckich ekshumowane z
grobów na terenu Warmii i Mazur. Zakłada sie pochowanie na tej nekropolii około
20 tysięcy poległych.'(MJ)

[rita100]

Witaj Tralala w tym świątecznym dniu. Jestem bardzo zadowolona , że Warmia i
Mazury zaczynają dbać o cmentarze przodków bez względu na pochodzenie. Myslę
też,ze wszystkich taka pamięć zadowoli i nie będzie już zadrażnień. To jest
ponad podziałam , to jest uwiecznienie pamięci ludzi tej ziemi. Te zdjecia ,
które pokazujesz mówią za siebie. Wiesz, o tych sprawach na forum nigdy się nie
mówiło, a dzięki Tobie poznajemy tajniki historyczne.
Teraz wybieram się na wieczorny obchód cmentarzy. Tralala, idę na Podgórze
krakowskie , tam jest cmentarz zalożony w 1900 roku, co za nagrobki, co za
kamienie, jaka atmosfera. No to sympatycznego świecenia świeczek.

ps Mam juz odpowiedzi o odlewach, ale o tym później.

[Gość: tralala]

Niestety, wśród zachowanych i zadbanych, lub choćby teraz odnawianych
cmentarzy, tym bardziej przykro patrzeć na takie, jak ten w Pasymiu. Dobrze
jednak, że ktoś zaczyna o nim myśleć i zauważa problem:
www.pasym.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=16
Cmentarz znajdujący się u zbiegu ulic Kościuszki i Tartacznej w Pasymiu został
założony w 1640 roku. Wśród zaniedbanych i niekiedy zdewastowanych grobów
odnajdujemy nagrobki burmistrza Hinza, sprawującego władzę w latach 1853-1859,
Erfurtha (1868-1878) oraz Mosela (1879-1883).
Dziś cmentarz to zarośnięty teren z dużą ilością śmieci, butelek, porozbijanych
ogrodzeń a nawet porozrzucanych płyt nagrobnych. Często spotyka się tu
dzieciaki pijące alkohol lub palące papierosy. W środku cmentarza stoi
zdewastowana kaplica z 1856 roku. Jeżeli nie zabezpieczy się jej dachu to w
każdej chwili może zawalić się piękne sklepienie zrobione z czerwonej cegły.

[Gość: tralala]

A na dobranoc (a może na dzień dobry) taki opis walecznego orlika i dwóch
kobuzów (siłą mościa panowie, siłą):
'Nad łanami zboża obserwowałem orlika odpierającego atak dwóch sokołów
(przypuszczalnie kobuzy). Nalatywały na niego na niskim pułapie, a orlik jak
powietrzny as z dywizjonu 303 kręcił w powietrzu korkociąg kładąc się prawie na
plecach z wycelowanymi we wroga szponami. Kobuzy(?) były napastliwe, a więc
orzeł ustawiał się do nich „właściwą stroną” parokrotnie. I naraz drapieżniki
zniknęły za niewielkim wzniesieniem. Po chwili pokazały się … tylko
sokoły! 'Zadziobały biedaka' – przemknęło mi przez myśl. Pełen obaw pobiegłem
wąską ścieżką między łanami zboża tam, gdzie jak mi się wydawało zniknęły
drapieżne ptaki. Orlika nie znalazłem, ale wierzę że to zuch i przeżył
odlatując niepostrzeżenie… Tu niewątpliwie byłem świadkiem zachowania
terytorialnego, ale to raczej orlik znalazł się na nie swoim podwórku.'
Na dole tej stronki można obejrzeć kilka zdjęć orlika - chyba gdzieś już
takiego pitaszka widziałam
www.jezioro.com.pl/fauna/okaz.html?id=64#na

[rita100]

¦¦: (`'·.¸(`'·.¸ ¸.·'´) ¸.·'´)¸.·'´)
«`'·.¸.¤... ¤.¸.·'´»(¸.·` * (¸.·` *
(¸.·'´(¸.·'´ `'·.¸)`' ·.¸)
¸.·´ Jestem Prusakiym, znacie farbi moje
( `·chorągiew bziało-corno prszed sie mom
( `·.Za wolnośc prszodków kładli dusy swoje,
( `·co oznacajó kolory me wam.
....Nigdy nie bynde wuntpiuł,
( `·.choc ón niemynżnie walcył,
( `·.cy w chmurny dzień, cy w słonce mile lśnie,
.....jestem Prusakiem, Prusakiem być chce.
( `·.¸
`·.¸ )*´¨)
(`'·.¸(`'·.¸ ¸.·'´) ¸.·'´)¸.·'´)
«`'·.¸.¤... ¤.¸.·'´»(¸.·` * (¸.·` *1953roku
(¸.·'´(¸.·'´ `'·.¸)`' ·.¸)

[Gość: tralala]

Dwa pytania - jedno niegłupie drugie wręcze przeciwnie:( A kto to napisał? A
jak się robi takie wzorki?

[rita100]

Jan Klimaszewski ur.1879 Babki Oleckie, Mazury Tuławki 1953. Sa do tego nuty ,
bo to jest piosenka.
A wzorki, wzorki przekalkowałam z brazylijskiej stronki, gdzie poznawałam
Brazylie.
Tralala, a jak odbierasz tą piosenkę , coś więcej o niej wiesz ?

[rita100]

Tralala, dziś nawiązanie bedzie do wcześniejszych problemów, a i nowe
znalazłam. Otóż nie wiem dlaczego na cmentarzach ewangielickich nie świeci sie
świeczek. Spójrz na taki cmentarz. Nie wiesz coś o tym dlaczego ?
schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?t=20
Zdjęcia robine w Dzień Zmarłych i ani jednej tam świeczki, nie rozumie
dlaczego ?

[Gość: tralala]

Jeśli to cmentarz ewangelicki, to o ile wiem w kościołach protestanckich nie
uznaje się świętych, więc i Święto Wszystkich Świętych nie jest obchodzone. A
Zaduszki - nie wiem, może przy okazji podpytam przyjaciółkę, która należy do
kościoła luterańskiego, czy i jak obchodzone jest to święto. Poza tym ten
cmetarz jest w Niemczech, a tam tradycje, nawet na cmentarzach katolickich mogą
być zupełnie inne. Co kraj ... Pamietam, jak kiedyś delegacja z Danii
zapowiedziała się z wizytą, jak najbardziej słuzbową, na 1 i 2 listopada (dla
nich dni robocze). Trzeba im było szybko odpisać, żeby przywieźli ze sobą
znicze, to posiedzimy razem przy grobach :) Oczywiście termin wizyty został
zmieniony. Przyjechali tydzień później i koniecznie chcieli się dowiedzieć, co
to za święto mieliśmy w Polsce.

[Gość: tralala]

Teraz coś o tym, jak tradycje: polska, katolicka i sarmacka oraz niemiecka,
protestancka, pruska - przenikają się i w Prusach Wschodnich powstaje coś
unikalnego (?) - chorągwie żałobne:
'Początkiem XVII wieku – a może nawet wcześniej, lecz brak na to dowodów
materialnych – w kościołach Prus Książęcych zaczęły się pojawiać chorągwie. Nie
były to chorągwie kościelne, lecz całkiem prywatne, poświęcone osobom, których
odejście do innego świata pogrążyło w żałobie rodziny, przyjaciół, towarzyszy
broni. W tak specyficznym środowisku sztuki protestanckiej jak Prusy Książęce w
XVII i XVIII wieku, z nadzwyczaj dobrym skutkiem przyswojono tę w gruncie
rzeczy sarmacką, charakterystyczną dla kultury staropolskiej, formę
upamiętniania zmarłych.
Czarne chorągwie żałobne (niem. Trauer-Fahnen) były zdobione
wyobrażeniami „akcesoriów śmierci”, jak nazywano kosy, sierpy, klepsydry i
cyprysy. Wypisywano tam niemieckie wiersze – stanowiące „wypowiedzi zmarłego” –
w których deklarował on swą wiarę w miłosierdzie Boże i nadzieję
zmartwychwstania. Chorągwie były wystawiane przy katafalku, następnie niesiono
je podczas pogrzebu, po czym – według obowiązującego zwyczaju – zawieszano,
wraz z elementami uzbrojenia i insygniami, w pobliżu miejsc pochówków,
przeważnie w części patronackiej kościołów. Wisiały tam aż spadły.' (A.
Rzempołuch)

[Gość: tralala]

'Pod koniec XVII wieku powstały chorągwie metalowe, mające funkcje stricte
epitafijne. W warstwie obrazowej mamy tu bowiem reprezentacyjne portrety mężów
czynu: zbrojnych i gotowych, w pozie wiecznej adoracji i wiecznego czuwania,
dzierżących insygnia dowódcze. Namalowane w tle inne atrybuty władzy i
profesji, drzewa genealogiczne – tworzą splendor, który okrywał również
żyjących. Warstwę tekstową stanowią na chorągwiach napisy biograficzne,
epitafia (także wierszowane), cytaty z Pisma Świętego i sentencje z klasyków.
Fakty z bohaterskiej biografii zmarłych mógł poznać każdy członek zboru,
opisywano je bowiem po niemiecku; dla epitafiów i tekstów panegirycznych
przeznaczony był język ludzi wykształconych – łacina.

[Gość: tralala]

A tych chorągwi przetrwało nie więcej niż pruskich bab:
'Po 1945 roku ocalało na terenie dawnych Prus Książęcych tylko 11 chorągwi: 3
w kościołach dawniej luterańskich (jedna w Suszu, dwie w Szestnie - te dwie
widziałam na własne 'cztery' oczy - Tralala), 7 w zbiorach muzealnych (4 w
muzeum w Kętrzynie, 3 w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie; 2 z nich są wykonane
z metalu) oraz jedna zapewne w zbiorach prywatnych. Wszystkie chorągwie
zachowane w kościołach (oczywiście z blachy) reprezentują późną fazę tej
dziedziny sztuki funeralnej.' (A. Rzempołuch)
Na tym zdjęciu, słabo bo słabo, po prawej stronie widać jedną taką chorągiew z
muzeum w Kętrzynie:
www.ketrzyn.mm.pl/~wwmkiewicz/ws/muzeum/pages/m-013-(Small).html
A na tej stronie, przewijając w dół można zobaczyć kolejną i przeczytać cały
tekst zapowiadający wykład:
www.muzeum.olsztyn.pl/arch/wieczory/cyme/cym.htm

[rita100]

Ciekawa sprawa z tymi chorągwiami, przy okazji dokładnie zwiedziłam stronkę
muzeum w Kętrzynie.
Tralala znalazłam fajny link i większośc stron w nim już się nie otwiera.
Wcześniej się otwierały - gdzies widziałam też fajne materiały i nie mogę je
teraz znaleź.
www.kamienie.most.org.pl/regiony/prusy.htm

[Gość: tralala]

Jak to się nie otwiera? Ta strona się nie otwiera???
www.kamienie.most.org.pl/regiony/prusy.htm
Na Marasa! - jednak działa, przynajmniej u mnie.
Ja wczoraj trafiłam na coś ciekawego, jeszcze nie przeczytałam dokładnie a
później wpadły mi w ręce te chorągwie, więc zostawiłam 'napotem'. Jeśli
kamienie będą uparcie milczały to zapraszam tu:
www.bezuprzedzen.pl/czytelnia/murinius_spis.shtml

[rita100]

Strona się otwiera o kamieniach , tylko , że linki w nim zamieszczone w
większości są już nieaktualne czyli chyba zablokowane. Tych stron coraz więcej
na internecie - też już mam coś ciekawego na oku :)

[Gość: tralala]

Faktycznie - większość liknów prowadzi do nikąd. No to trzeba autora stronki
zachęcić do posprzątania, może przed kolejnym przesileniem księżyca lub słońca.
Czytając o chorągwiach żałobnych cały czas myślałam, że widziałam coś podobnego
w kościele w Nowym Mieście Lubawskim. No to dziś już wiem - podobieństwo raczej
nikłe, rzecz dużo starsza i jeszcze bardziej unikalna. O niej za chwilę.

[Gość: tralala]

'Epitafium Kuno von Liebensteina to mosiężna płyta, złożona z kilkunastu
płytek, o wymiarach 2,5 m na 1,4 m. Płyta przedstawia rycerza Zakonu
Krzyżackiego, wielkiego komtura, a u schyłku życia wójta bratiańskiego ur.
około 1340 zmarłego w październiku 1392 roku i pochowanego w kościele w Nowym
Mieście. Na obrzeżach płyty widnieje łaciński napis „Hic iacet dominus Kune de
Libensteen qui fuit advocatus in Bratian qui obiit anno domini MCCCXCI in feria
quinta octo dies post festum sancti borchardi amen”. (Tu leży pan Kunon von
Liebenstein, który był rzecznikiem w Bratianie, zmarł w 1392 roku, w czwartym
dniu po uroczystości świętego Burekhorda. Amen). W czterech narożnikach
umieszczone są w medalionach symbole ewangelistów. Pośrodku płyty wyryta jest
postać rycerza Zakonu Krzyżackiego w pełnym rynsztunku bojowym, depczącego lwa
i otoczonego dziewięcioma aniołami o rozpostartych skrzydłach. Środkowy na
obłoku trzyma w rękach wstęgę z napisem: herr Kune de Libensteen."
Jednak żeby zobaczyć to epitafium, trzeba pojechać do Nowego Miasta
Łubawskiego. w internecie znalazłam tylko jedno słabe zdjęcie - że płyta jest
to widać, ale co na niej jest już nie:
www.nowemiasto.com.pl/plyta.htm
Żeby zobaczyć rycerza w zbroi trzeba spojrzeć na rysunek, ale wtedy brak już
tego niezwykłego wrażenia, jakie daje połyskujący brąz metalu:
www.ogolniak.pl/og_001/pliki/og001ca.htm

[rita100]

To juz są bardzo szczegółowe opracowania i linki też niesamowicie ciekawe.
Teraz nie wychodząc z domu możemy wszystko zobaczyć i poznać. To historycy są
teraz bardzo zapracowni, takie tajemne sprawy odkrywają. Faktycznie wiele
rzeczy jeszcze jest pewnie nam nieznanych.
A słyszałaś , że odkryli czaszkę Kopernika w podziemiu Katedry Fromborskiej ?

[rita100]

Fajna stronke znalazłam, spójrzcie na pocztówki , jest ich dużo, a jest to
miejsce , które często wspominano przy bajaniach warmińskich. Ludzie, którzy
opowiadali fantastyczne legendy o Warmiach i Mazurach.

www.um.olecko.pl/pocztowki2/index.htm

[rita100]

www.um.olecko.pl/czasy/40.htm
a tu wszystkie mapy Olecka
będą tez legendy z Olecka :)

[Gość: tralala]

O tu znalazłam ciekawe zdjęcie Olecka. Można je zatytułować 'Pozdrowienia z
frontu' (ciekawe, czy to było zdjęcie, czy może pocztówka) albo 'Wytęż wzrok
i...' może uda się wypatrzeć Olecko.
www.szukamypolski.com/gap/details.php?image_id=7251

[rita100]

Olsztyn wypatrzyłam na pocztówce:)

Niezwykłość i cudowność pobudzały fantazję ludu zamieszkałego od stuleci na
ziemi oleckiej. Tworzył on własny świat wyobrażeń, w którym splatały się
niekiedy w jedną całość niedostatki wiedzy historycznej i osobliwości
otaczającej przyrody, zwłaszcza zaś zagadkowe i tajemnicze właściwości
konfiguracji terenu. Jeziora, stare grodziska, góry zamkowe, nimfy wodne,
zaklęte królewny, ukryte skarby i złe duchy - stanowiły stałe elementy
przekazywanych z pokolenia na pokolenia podań ludowych i legend.
Do najbardziej interesujących należy zaliczyć te, które tkwią swoimi korzeniami
w staropruskiej pogańskiej przeszłości i odwołują się do zatartych częściowo
już śladów obecności jaćwieskiej w tych stronach. Nie wiadomo dokładnie, kiedy
powstały te legendy. Należy jednak przypuszczać, że jeszcze wtedy, gdy ślady
urządzeń obronnych po Jaćwingach były dostatecznie wyraźne, by mogły zapładniać
wyobraźnię ludu, lecz już w czasie, kiedy pamięć o tym tajemniczym plemieniu
zaginęła wśród nowych mieszkańców. Prawdopodobnie więc w XVII i XVIII wieku, na
co wskazuje fakt, że niektóre umocnienia obronne, np. w Dąbrowskich i
Mieruniszkach, pochodzące niewątpliwie z czasów odległych, ludność okoliczna
nazywała Szańcami Szwedzkimi. Żywa była wciąż bowiem w jej świadomości
rzeczywistość okresu wojen szwedzkich, zaginęła zaś bezpowrotnie tradycja
osadnictwa wczesnośredniowiecznego.
Jedna z tych legend, opowiedziana przez Maleskowską ze wsi Jurki w połowie XX
stulecia badaczom pracowni dialektologicznej PAN, odnosi się do góry zamkowej w
pobliżu Chełch, zwanej Grodziskiem, i zachowuje charakterystyczne cechy
językowe osoby opowiadającej.

[rita100]

O zaklętej królewnie
Zamczysko leży w powiecie oleckim między Grodziskiem a Długiem jeziorem. Tam
zamieszkiwał jakiści rycerz, nazwisko nieznane, można go nazwać Bolko. I miał
ten tako piekno córe. I potem od jego rycerzy zakochał się jeden w nio, i to na
razie było tajemnico tych młodych. Później, jak się ojciec ich dowiedział, nie
chciał tego tam dopuścić i wzioł tego tamuj rycerza i wypędził go, a ten
później ze zemsty udał się do jakejsi czarownicy, no i dał jo zakląć, tak że
zamek i to wszystko się zapadło i wszystko zgineło.
I ta zaklęta panna co cwartek po wjeczerzy się pokazywała, nie kazdemu, ale
niejdeni jo widzieli; chtóry i jaki jo tlo wjidział.
I prosziła zawsze, zeby jo ktoś przez jeziorko na plecach przeniós, a kazdy
bojał się. A potem jeden jednak chłopak taki się odważył i wzioł jo na plecy i
sed kawałek. A tedy za nim zaczeło lecieć i żnije i smoki i rózne drapiezne
zwirzęta i go scypali, i drapali z tyłu, zawse tak za nim. A ón ni niał się
obejrzeć, ani nic. A ón ze strachu obejrzał się. A ona spadła we wode, w
jezioro, i do dziś dzień tak co pora roku się pokaze na jeziorze, jeździ wodo i
płace. Aleć ja jej jesce nigdy nie widziała.

Popatrz się Tralala, te same legendy i w tym rejonie

[Gość: tralala]

Rzeczywiście - tyle, że zamiast Góry Konopki jest jezioro, a zamiast
Prusinowskiej Panny - królewna. No to dorzucę pieśń o Prusinowskiej Pannie:
Dawne już, dawne to czasy,
a były wokoło tu lasy.
Panna przecudna tu zawżdy siadała
i złotym grzebieniem swe włosy czesała.
Suknia ze strebra, gorsecik i złoto
zdobiły twarzyczkę i piękność bogatą.
Nie śmiał nikt nigdy przybliżyć się do niej,
choć miecza nie miała w malutkiej swej dłoni.
Ta biel i piękność jej lica i ciała
wszystkich ludzi onieśmielała.
Uciekał więc każdy: i młody i stary,
nic nie pomagały obiecane dary.
Na korzeń ten stary tu zawżdy siadała
i ludzi o litość nad sobą błagała.
Błagała dzień jeden, błagała dzień drugi
i tak upływał roczek dla niej długi.
czekała lat dziesięć, czekała lat setki
nie wyzwolą jej pewnie tak wnetki ...

[rita100]

Kolejny smutny wierszyk o dziewczynie, była piekna, tak piekna, że każdy się
onieśmielał na widok takiej pieknośći. Ciekawy wiersz.

[rita100]

Przedmiotem innej, podobnej w treści, legendy jest stare grodzisko koło Dybowa,
w którym straszy. W roku 1901 opowiadano, jak razu pewnego mężczyzna idący nocą
ze wsi Jurki do Gryz przechodził koło Grodziska i wtedy nieoczekiwanie pojawiła
się panna, która zaczęła go prosić, aby przeniósł ją z góry do granicy Gryz.
Nie powinien jednak w czasie drogi za nic w świecie oglądać się za siebie ani
bać się, ani wypowiedzieć żadnego słowa. Mężczyzna posłuchał i wziął ją na
plecy.
Nagle pojawiły się za nim różnego rodzaju potwory, węże i żaby, które chciały
go przestraszyć, a jedna ropucha usiłowała mu wejść do ust. Człowiek ów nie
mógł powstrzymać się od okrzyku, który wywołał jednoczesny krzyk
dziewczyny: "Zgubiona na wieki!" i spowodował jej błyskawiczne zniknięcie.
Mężczyzna nie powinien był bowiem, według umowy, krzyczeć i dotrzymanie
przyrzeczenia miało sprawić, że zatopiony i zaczarowany zamek miał się ponownie
zjawić, a on sam miał poślubić tajemniczą pannę i zostać bogatym człowiekiem.
Dalej opowiadano o tym wzgórzu, że tam niekiedy duch odbywał swój dziwny taniec
i że na wąskim skrawku pola między wzgórzem a Jeziorem Dybowskim leży wielki
kamień, na który dziewczyna zamkowa przychodzi się myć. Wreszcie mówiono, że
znajduje się tam długie podziemne przejście do Grodziska.

Będzie, jeszcze legenda wierszowana - Olecko ma ciekawe opowiadania mówione
przez tamtejszych ludzi. Ciekawe czy dzis jeszcze są tacy ludzie ?

[rita100]

Ów legendarny motyw tajemniczego Grodziska nie opodal Dybowa posiadał zapewne
długoletnią tradycję, gdyż stał się także tematem jednego z wierszy ludowego
poety z Małych zawad, Jana Luśtycha, zatytułowanego "Zamczysko". Jego treścią
są pojawiające się na górze zamkowej "panny" (rusałki) oczekujące wybawienia od
chłopca, który jednak nie dotrzymuje obietnic i niweczy wszystkie ich nadzieje.

Zamczysko
Niedaleko od Dybowa
Przykra góra jest zamkowa,
Zamczyskiem ją nazywają
I bajeczkę powiadają.
Na zamczysku panny były,
Cóż one tam porobiły?
Mówią: nie są wniebowzięte,
Owszem, na ziemi przeklęte.
Niedaleko od zamczyska
Jakieś cudne widowiska
Niegdyś się pokazywały,
Niejednego przestraszały.
Przy zamczysku, tamój w lesie,
Kiedy chłopak jeden w lecie
Konie pasł, z zamczyska wyszły
Panny i do niego przyszły.
One jego zagadały
I od niego pożądały,
By od nich wierzchem odjechał.
Bez żelaza wóz być musi,
Biały konik go poruszy.
Chłopak na czarnym odjechał,
Na białym do nich przyjechał.
Jak już pojazd zobaczyły,
Do chłopaka przemówiły:
Ty, chłopczysko, nas wybawisz,
W zamczysku nas nie zostawisz.
Przeklęta góra zamkowa,
Ty nas zawiedź do Dybowa!
W Dybowie z nami nie zginiesz,
Gdy pierwszy komin ominiesz.

cdn

[rita100]

Dostaniesz od nas pieniędzy,
Nie będziesz już siedział w nędzy,
Gdy się nie obejrzysz w drodze,
A nas nie zostawisz w trwodze.
Jeśli się oglądać będziesz,
Od nas złota nie nabędziesz!
Panny na wóz powsiadały,
Wcale się nie oglądały.
Odjechały od zamczyska.
Jakież tam były straszyska!
Tam ściękano i brząkano,
I za nimi się puszczano.
Chłopak począł się oglądać
I wszystkiemu się przyglądać.
Przy czym strach dostał niemały.
Nazad panny iść musiały.
Mówią o nich, że widmują
I nieraz się pokazują
Chłopakowi niejednemu,
Konie w nocy pasącemu.
Niech chłopacy się uznają,
A w straszydła nie wierzają!
Kto jest światłem obdarzony,
Ten nie wierzy w zabobony.
1866r.

Motyw nimfy wodnej rozpowszechniony w baśniach i wierzeniach ludowych, a także
w literaturze balladowej okresu romantyzmu, znajduje wyraz w legendzie,
związanej z Jeziorem Oleckim. Podanie ludowe mówi o pannie wodnej, mającej do
pasa postać kobiety, a od pasa - postać ryby, którą widziano wyskakującą
trzykrotnie z toni jeziora.
Za każdym razem, wyskakując ponad lustro wody, syrena ta trzykrotnie klaskała w
dłonie i głośno wołała. Według tej legendy, dla każdego, kto ją ujrzy, ma to
oznaczać szczęście na całe życie.

[Gość: tralala]

'Panny na wóz powsiadały,
Wcale się nie oglądały' - widać się czegoś od żony Lota nauczyły!
Znalazłam bardzo ciekawy opis Olecka sprzed stu lat, ale w książce realnej,
drukowanej. Jak tylko czas pozwoli, to choć fragment przepiszę, bo dziś to
miasto jest pewnie już inne (żałuję - jeszcze tam nie byłam).
Za to dziś zajrzyj Rito do
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3011400.html :'Chcemy przywrócić do
życia trakt warszawski koło Butryn. Jechali nim ze stolicy biskupi warmińscy.
Jeśli wszystko się uda, na pierwsze spacery piękną aleją zaprosimy Państwa już
wiosną. Trakt obrastają na długości ok. 1200 metrów potężne lipy. Wytropił je
za Bałdami znany Warmiak Edward Cyfus. Zaczął szperać, pytać i w
książce "Kiermasy na Warmii" ks. Walentego Barczewskiego przeczytał, że to
trakt, którym wjeżdżali na Warmię biskupi!'
Dla mnie to nowina niezwykła, bo już od kilku lat spędzam tam wakacje i po tym
trakcie sobie spaceruję (w ciszy i spokoju). No, żeby mi go tylko turyści nie
zadeptali, to będzie dobrze.

[rita100]

Cudowny pomysł i jak zauważyłam artykuł Joanny Wojciechowskiej :)
Wrota na Warmię

Trakt jest na razie zaniedbaną leśną aleją. Trzeba wyciąć krzaki, wyleczyć
stare, piękne lipy, urządzić w pobliżu parking, postawić tablice informacyjne,
a może nawet wrota, które będą prowadziły z Mazur na Warmię. Chcemy też
uporządkować zaniedbany cmentarz ewangelicki, który znajduje się tuż przy
alei. - Przed nami wiele pracy, ale wspólnymi siłami pokażemy ludziom piękno
krajobrazu i przywołamy ducha historii naszego regionu - mówi Stanisław
Dąbrowski, rzecznik Lasów Państwowych. - A jeśli los będzie nam sprzyjał, może
uda się posadzić w alei dąb, który wyrósł z żołędzia poświęconego przez Jana
Pawła II. Dostaniemy w przyszłym roku taką sadzonkę.

Jeśli chcecie Państwo wspomóc nas swoim zapałem, pomysłami czy pieniędzmi,
prosimy o kontakt z Edwardem Cyfusem (tel. [phone]).

Korzystałam z „Kiermasów na Warmii i innych pism wybranych” ks. Walentego
Barczewskiego, wydanych w 1977 roku przez wydawnictwo Pojezierze.

ps. Gdziś czytałam o tym trakcie i nie wiem czasmi czy własnie nie tam
odbywały się wielkie jarmarki też bydła.

[rita100]

Opowiadano też dawniej przedziwną historię o straszącej królewnie na Górze
Szeskiej. Stare podanie przypomina zamczysko, stanowiące pozostałość umocnień
obronnych z czasów pogańskich na zboczu góry. Cały szczyt tej góry pokryty jest
licznymi kamieniami, których pełno w różnych zagłębieniach i lejkowatych
otworach. Według ludowej legendy, to diabeł z Polski przyniósł tu pełen worek
kamieni, które rozmnożyły się i utworzyły wysoką górę, na której straszy.
Pewna kobieta stara opowiadała, że kiedy zbierała jagody z innymi kobietami na
torfowisku po północnej stronie Góry Szeskiej, zauważyły idących trzech
czarnych mężczyzn, którym świeciły białe oczy. Wyglądali okropnie i nieśli
długie kije, którymi szturchali wystraszone kobiety w piersi. Zabrali im jagody
i naczynia. Kobiety uciekły pośpiesznie i więcej już nigdy nie udały się w tę
przejmującą grozą okolicę, by zbierać jagody.
Były i inne miejsca na terenie powiatu, które stanowiły siedlisko złych mocy.
Diabeł pokazywał się i straszył przy drodze z Zatyk do Małego Olecka. Niektóre
z tych podań - być może - odnoszą się jeszcze do czasów wczesnochrześcijańskich
na tym terenie, w których żywa była, rzeczywista lub wysnuta z fantazji,
tradycja związana z kultem pogańskim. Właśnie w okolicy Zatyk, w tzw. Lesie
Północnym, znajdowało się bajoro o niesamowitej nazwie "Hollenbruch" (piekielne
bagno). Tam ukazywał się diabeł i straszył przechodniów.

[rita100]

Z pogańskim kultem religijnym wiąże się prawdopodobnie nazwa wzgórza pod
Olszewem. Nazywano je "Swinta Gura" (święta góra). Mowa tu o jeziorze i wsi
Świętajno wywodzącej się od nazwy jaćwieskiej włości "Sentane". Jezioro to
dopominało się prawie każdego roku swojej ofiary.
Rzadkim przykładem oddziaływania legendy na rzeczywistość realną jest sprawa
nazwy wsi Dąbrowskie, nazywanej też Milewskie - od nazwiska jej założyciela,
pierwszego burmistrza Olecka. Podanie ludowe głosiło, że w tej miejscowości
pochowany został w grobie w dawnych czasach król (König). Kiedy w 1938 roku
administracja niemiecka zmieniała stare nazwy mazurskie na niemieckie, odwołano
się do tej legendy, nadając Dąbrowskim nazwę Königsruh/Ostpr.
Powstawały wreszcie legendy osnute wokół ukrytych skarbów w ziemi oleckiej.
Pochodzą one z lat znacznie późniejszych W roku 1840 znane było podanie o
ukrytym skarbie przez zamożnego człowieka w Jelitkach podczas najazdu
tatarskiego w latach 1656/57. Zakopanych pieniędzy nie udało się do naszych
czasów odnaleźć. Zmarły w 1931 roku mieszkaniec części wsi Budki, nazywanej
Salzwedel (Nowe Drozdowo lub folwark Winkowo) ogarnięty był pasją poszukiwania
ukrytego tam skarbu z czasów krzyżackich. Ciągłe kopanie ziemi i poszukiwanie
mozolne skarbu przerwała jego śmierć. Jednak informacją, zawartą w krążącej
legendzie, zainteresował się uczony, dr C. Engel, którego badania wykopaliskowe
ustaliły, że w miejscu domniemanego ukrytego skarbu znajdowało się nieznane
ufortyfikowane grodzisko staropruskie.
Ten ostatni przykład może świadczyć, że i w legendzie zawarte są niekiedy
okruchy prawdy i że pierwiastki świata realnego przenikają i mieszają się z
fantazją i zmyśleniem. Bywa i tak wreszcie, że w sytuacji, gdzie nie ma pełnej
jasności i wiedzy o faktach historycznych, otwiera się pole dla domysłów i
fantazji ludzkiej. Dotyczy to m.in. także sprawy założenia Olecka."

Ciekawe opowiadanie o Olecku. Jutro skończymy i zabierzemy się do innego
miasteczka warmińskiego :)

[Gość: tralala]

Już czas wyjeżdżać z Olecka? No to muszę się pospieszyć i przekazać, jak Olecko
widział Franz Tetzner ponad 100 lat temu:
'Pierwszym miastem na pograniczu Mazur jest Olecko, czyli Margrabowa, lokacja
księcia Albrechta, który w 1560 roku nadał miastu tę nazwę. Podobnie jak w
Gołdapi znikły wszelkie ślady litewskości, tak w Olecku nie zostało prawie nic
mazurskiego. Olecko leży nad długim Jeziorem Oleckim; był tam dawny zamek
krzyżacki (...) Na Górze Zamkowej wznosi się kościół. Właściwe miasto z domami,
rynkiem i promieniście od niego odchodzącymi uliczkami znajduje się w pewnej
odległości od wzgórza. Na rynku odbywają się cotygodniowe wielkie jarmarki, na
które zjeżdżają chłopi z całej okolicy. Małe, zgrabne domy zwrócone są
szczytami ku uliczkom, wchodzi się do nich z boku po kilku stopniach. grube,
pobielone mury pokryte są falistą dachówką. Schody z sieni na parterze prowadzą
do małej izby na poddaszu.'
A jakie miasteczko będzie nastepne?

[Gość: tralala]

Trochę prowokacjynie z dwóch powodów. Po pierwsze - o Elblagu, w którym co
niektórzy pomstują na nasz Olsztyn. Po drugie - z książki napisanej w latach
trzydziestych przez ... tego na razie nie zdradzę, żeby nie prowokować burzy
politycznej. Dziś pierwsze wrażenia podróżnika sprzed 70 lat:
'Elbląg, to jakby przedrozbiorowa Gdynia. Drugi port polski, uzupełniający
Gdańsk w jego zadaniach, a w pewnych momentach odgrywający rolę jego
konkurenta.
Elbląg leży nad krótką, lecz obfitą w wodę rzeką Elblążką, dostępną dla
morskich statków o mniejszym tonażu i łączącą się z Nogatem, a więc z systemem
Wisły. Powstał on w wieku XIII i rozwinął się za czasów polskich w spore miasto
porowe, którego rozkwit opierał się o polskie zaplecze. Nigdy nie dorównał
Gdańskowi, był jednak zawsze miastem sporym i zasobnym. Za rządów pruskich
zmniejszyło się jego znaczenie handlowe – wszak i Gdańsk dużą część handlowego
znaczenia wówczas stracił, - rozwinął się tam jednak spory przemysł, zwłaszcza
metalurgiczny (stocznie okrętowe itd.), który uratował miasto od upadku.
Ponadto zbudowanie kanału Elbląskiego (Oberlandkanal) dało Elblągowi nowy teren
ekspansji żegługi śródlądowej i nowe zaplecze. To też w lata powojenne wpłynął
Elbląg jako miasto daleko wprawdzie w tyle pozostające za Gdańskiem a nawet
Królewcem, jednak mimo to dość duże (70.000 mieszk.) i zarówno jako port, jak
jako centrum przemysłu odgrywające rolę wcale poważną.'
No to jutro ciąg dalszy. Może jakieś zdjęcia uda się znaleźć?

[rita100]

Dobrze, czas na Elbląg, choć nie czuje w tym mieście więzi z Warmią. Tak jak
mówisz , bardziej konkurencje , może dlaej się posune to jak Wojna Świeta,
ciagłe spięcia. Temat Olecko chyba całkowicie wyczerpaliśmy, ale Elbląg dla
mnie to czarna magia. Postaram siena jutro zgłebić wiedzę, jeśli tylko nie
wywołamy tym tematem burze z piorunami ;)))))

[Gość: tralala]

Burza? Na Perkuna - alfiki tu nie zaglądają, więc pewnie uda się uniknąć burzy.
A tu zdjęcie Sprinstrasse w Elblagu. Może właśnie takimi ulicami przechadzał
się autor (ciągle anonimowy) wspomnień o Elblągu:
www.szukamypolski.com/gap/details.php?image_id=2541

[rita100]

Popatrz się Tralala, co ma Elbląg, czy to nie jest nasza Wysoka Brama tylko w
Elblągu ? O rany, toz to ten sam styl.
www.szukamypolski.com/gap/details.php?image_id=1863
A do kiedy autor będzie anonimowy ?

[Gość: tralala]

Byłam pod tą bramą jakieś dwa lata temu, ale bałam się podejść bliżej, żeby mi
nic na głowę nie spadło (nie dlatego, żem z Olsztyna przyjechała, ale dlatego,
że mury popękane i kiepsko to wygląda). Bramę w Olsztynie aż za dobrze
odnowili, teraz trudno domyślić się, że to najprawdziwszy zabytek sprzed
kilkuset lat, a w Elblągu - no, może też już odnowili, oby.
Autor lepiej żeby pozostał anonimowy do następnych wyborów parlamentarnych,
albo przynajmniej do czasu, aż się zrobi zimno i wszyscy założymy moherowe
bereciki!

[rita100]

Aleś trafnie to określiła, a zima się zbliza i w modzie będą moherowe bereciki.
Nasza Wysoka Brama jest tak odnowiona , że jakby mogła to błyszczałaby swym
błyskiem i wcale nie widać po niej tej strości. Wygląda jak nowoczeny zabytek :)
Sztucznie postawiona atrapa, ale jest ładna lecz wolę starocie bardziej. Nie ma
co juz na nią narzekać , bo jak się mówi i tak niedobrze i tak niedobrze.
Chociaż ten tunel pod Wysoką Bramą powinni zostawić w orginale staroci.
Ale gorszy problem to jest z tym Hotelem Wysoka Brama gdzie mieszkałam, to
niesamowite , że wśrodku tego obiektu dzieją się różne rzeczy, a zwiedzać jej
nie można - szkoda.

[rita100]

pozdrawiam i podnoszę watek do góry czekając na Ciebie :)

[Gość: tralala]

Choć burza huczy wokół nas ... to myślę, że harcowniki elbląskie i olsztyńskie
nie będą zaglądać do tak długiego wątku i uda się spokojnie kontynuować wyprawę
do przedwojennego Elbląga. Aha, 'lata powojenne' w tym przypadku oznaczają lata
po I Wojnie Światowej:
'Lata powojenne w wysokim stopniu tę pozycję Elbląga zniweczyły. Elbląg,
związany z dorzeczem Wisły, należy z natury swego położenia geograficznego do
obszaru gospodarczego Polski. To też jeśli rozbiory, które od Elbląga (tak jak
i od Gdańska) odcięły środkowy i górny bieg Wisły, oraz skierowały ku
Szczecinowi handel Wielkopolski, przyniosły Elblągowi szkodę – to odbudowanie
niepodległej Polski przy jednoczesnym pozostawieniu Elbląga przy Niemcach, a
więc zredukowanie jego zaplecza do obszaru kanału Elbląskiego i ziemi
Malborskiej, zepchnęło Elbląg jako centrum handlowe i portowe do stanu niewiele
się różniącego od nicości.'
Jak widać nie od dziś Elbląg ma pecha co do decyzji administracyjnych :(

[Gość: tralala]

Może lepiej się pospieszyć z tą wizytą, bo kura nie ptica, Elbląg nie
zagranica, ale kto wie, jak długo jeszcze pobędziemy w jednym województwie:
'Również i jako centrum przemysłu utracił Elbląg dużą cześć swego znaczenia.
Mimo poparcia rządowego, przemysł metalurgiczny elbląski ledwo wegetuje.
Niektóre zwłaszcza jego działy (np. budowa torpedowców – a więc przemysł
wojenny) z natury rzeczy nie bardzo się tu mogą rozwijać z uwagi na to, że
Elbląg z miasta, położonego w głębi Niemiec stał się miastem pogranicznym.'
Coraz bardziej się zastanawiam, czy autor tych wspomnień nie działał
przypadkiem jako szpieg polski. Niby to pracownik konsulatu w Olsztynie, ale to
zainteresowanie budową torpedowców?

[rita100]

mozna by powiedzieć , że autor usprawiedliwia złą koniunkture gospodarczą
Elbląga. A jednak to miasto jest bardzo ważne, bo wspominane prawie we
wszystkich historycznych żródłach. To chyba Elbląg miał pierwszy, dużą wagę w
Średniowieczu i najbardziej się rozwijał handlowo.
A czy wiesz Tralala, że teraz przy wykopach archeologicznych Rynku krakowskiego
znaleziono Duża Wagę , tuż obok Sukienic i teraz będą dokładnie badać wszystkie
znaleźiska i jednak wyciagac do muzeum, mimo , że wiadomo jest , ż etakie
rzeczy szybciutko się rozpadną. Może jest już nowoczesna technika konserwująca .

[rita100]

Tralala, Elbląg jest ciekawy i nie tylko , mam dla Ciebie i wszystkich
Elblążanów niespodziankę, oj , dobrze się będziemy bawić :) Tylko to musze
przygotować.

[Gość: tralala]

Niespodziankę? O rety, czy należy się już bać? A ja dalej wędruję śladami ojca
i dziadka pewnych polityków, opisującego Elbląg z początku lat trzydziestych:
'To też cichym marzeniem Elblążan (przynajmniej tych, którzy wierzą w blizki
powrót przedwojennego ukształtowania granic) jest przyłączenie Elbląga do
wolnego miasta Gdańska, a więc włączenie go w gospodarczy obieg Polski. Dążenia
te ujawniły się bardzo silnie już w czasie rokowań pokojowych wersalskich,
niestety pozostały jednak nieurzeczywistnione. Nawet od obszaru plebiscytowego
nie był Elbląg włączony, przyłączono go do Prus Wschodnich (do których nigdy
nie należał, będąc zawsze częścią Prus Królewskich, zachodnich) – bez udziału
jego woli.'
Ironia historii, prawda? 'Cichym marzeniem jest przyłączenie do wolnego miasta
Gdańska'. Dziś nie cichym lecz głośnym, ale równie nieskutecznym.
'przyłączono go do Prus Wschodnich bez udziału jego woli' - no proszę, czy AWS-
owscy politycy przeprowadzający reformę administracyjną nie zaczytali się
przypadkiem w tej książce pana Jędrzeja?

[rita100]

Śmialo można powiedzieć , że Elbląg to miniaturka Ślaska, bo Śląsk to taki
kocioł, tam to dopiero się kłócą - ale cichosza, bo mamy spokój i cos jeszcze :)
Uważaj i nie padnij tak jak ja po przeczytaniu tekstu.
"Autor tekstu: Mieczysław Lenckowski; Oryginał:
www.racjonalista.pl/kk.php/s,3359
W Elblągu tuż za kościołem św. Mikołaja, od strony rzeki znajdował się Dwór
Artusa. Przebywało w nim wielu rycerzy na spotkaniach, rozmowach i ucztach z
udziałem dam z okolicznych pałaców i dworów, jak również z innych krain. Mit
prehistorycznego poematu oksfordzkiego o Rolandzie dociera również i w te
strony, a jego fragmenty są często cytowane i traktowane jak rzeczywistość.

- Legendarny król Celtów znany jest wszędzie i wielu chciałoby naśladować
prawość, dzielność i obyczajność bractwa w jego orszaku. Opiewane to jest w
wielu pieśniach rycerskich i opowieściach krążących po krajach europejskich,
jak to sam król zasiadał przy okrągłym stole ze swymi rycerzami, co stanowi
wzór braterstwa i równości.

Przy jednej z ław zastawionych obficie posiłkami na porcelanowych zdobionych
talerzach i dobrze wyklarowanym winem, tuż obok ozdobnego ponad dwumetrowego
pieca, siedziała mieszana grupa ludzi. Patrycjusze elbląscy z żonami i jacyś
obcojęzyczni kupcy, porozumiewający się łamanym anglojęzycznym kodem, znanym
raczej tylko w środowisku kupieckim. Nad nimi na dwu zwisających z krzyżowego
sklepienia linach wisiał model trzymasztowego statku żaglowego, a naprzeciwko
widać było przepiękny obraz św. Jerzego walczącego ze smokiem, symbol bractwa
władającego Dworem Artusa.

- Jesteśmy gotowi nabyć od was - mówił jeden z nadreńskich kupców - futra z
puszcz pruskich, wosk, miód i skóry, ale przede wszystkim dużo zboża z dolnej
Wisły i za zgodą Zakonu wysyłać będziemy wszystko na północ, do Norwegii,
Natomiast z Anglii dostaniecie najlepsze gatunki sukna, a od kupców włoskich i
hiszpańskich wyborne wina, owoce południowe i korzenie.

- A i takoż miedzioryty czy złote kolie, skrzynie i pierścienie do beczułek
naszych wyrobów, naczynia kuchenne i do przechowywania w spiżarniach garnce wam
się przydadzą - odrzekł jeden z kupców siedzący przy ławie Bractwa Żeglarzy -
moc dobrego płótna żeglarskiego, olinowanie i wiele niezbędnych do żeglugi
dalekomorskiej przedmiotów.
cdn

[rita100]

Pozostali przy ławie kamraci przytakiwali tylko zahartowanymi od morskich
wiatrów i słonej fali brodatymi głowami, wznosząc co chwilę toasty popijane
rumem i z całego świata sprowadzanymi trunkami, przyśpiewkami wesołymi umilając
spędzane chwile:
Wesoło żeglujmy, wesoło !
Po życia burzliwym potoku ;
Jak orły w gradowym obłoku,
Choć wichry, pioruny wokoło,
Wesoło żeglujmy, wesoło !

A potem gromkimi, ochrypłymi od wiatrów morskich i szkwałów głosami:
Znów daleka droga
Słony przestwór wody (bis)
Pora w morze nam
Szarpnij kotwicę w górę,
Wybierz ją pod kluzę, (bis)
Pora w morze nam !
Ustaw żagle z wiatrem,
Wybierz mocno fały (bis)
Pora w morze nam

cdn

[rita100]

A jeden ze starszych wilków morskich zaśpiewał egzotyczną pieśń, przygrywając
sobie na bones, a pozostali stukali rytmicznie w co popadło i na "gębofonie" z
grzebienia lub różnego rodzaju irlandzkich flażoletach, tworząc rodzaj kapeli
Fu-Fu, czyli muzyki kubryku - czasu wolnego.
Śpiewam dziś tej jedynej
I jednej dziś gram,
Jej tatuaż na piersi wykłuty mam
Ref,Hej-ho, rybki małe, po co łzy
Poco płacz ? (bis)

Jeden z żeglarzy wydał przeraźliwy rodzaj świergotu lub tryla gwizdkiem
bosmańskim zdobionym srebrem i małymi węzłami, inni czynili różne gesty
naśladując klarowanie żagli, buchtowanie lin lub też naśladowali kroki
marynarzy na rozkołysanym pokładzie.

Nie wytrzymali tego flisacy krakowscy siedzący przy ławie w drugim końcu sali i
zaczęli śpiewać przy akompaniamencie gęśli szyprowską gwarą swoje pieśni:
Promem po zbożopławej sztyrując Wiśle
Gdy Tytan śród nieba stał właśnie w tej dobie,
Ptaszym grzmotem ruszony rzekłem sam w sobie:
O, płowiaczko Sarmacka ! Polskich rzek głowo!
K rzeczy-li k niemym rzeczam przemówić słowo?,
Dawno-ć by Persa na twarz pod wielbogi,
I saracen uzłocił brzegów tych rogi...
cdn

[rita100]

A na to odśpiewali jeszcze żeglarze kołysząc się na boki przy swojej ławie,
niczym na oceanicznych falach:
Ciągnij mocno swoją dolę,
Hej, Hej ! po wieczny czas!
Wziął nas bosman w swą niewolę,
Hej, hej nie pierwszy raz !
Trzasną chyba dzisiaj stawy
Hej, hej ! nie pierwszy raz !
Kiwa łajbą dla zabawy
Hej, hej i jeszcze raz !

Biesiady także przyśpiewki i żeglarskie szanty trwały często do białego rana,
czuć w nich było powiew morza i nostalgię za dalekomorskimi podróżami. Często
jednakże o poranku intonowano rodzaj staropolskiej pobudki przepojonej morską
tonacją:
Hejnał świta ! już z pokoju,
W złotopromiennym zawoju
Od Neptuna śliczna zorza,
Z głębokiego wstaje morza.

Często też opowiadano o sposobach i trudnościach nawigacyjnych przez Morze
Bałtyckie do Lubeki i wypełnianiem czasu przez podróżnych w takim rejsie,
zwyczajach pasażerów grających w karty i różnego rodzaju zabawach i rozrywkach
na statkach:
Brzmiące śpinety i skrzypce mieli
Różne padwany i balety pieli.
My zaś wesoło, kiedy ich czujemy,
Za ich pobudką w głos wykrzykujemy

[rita100]

Podróż trwała często około czterech dni, a szczególnie groźne były dla kupców
elbląskich wybrzeża Jutlandii, gdzie występowały liczne ławice piaskowe i
zagrożone przez napaści piratów statki żeglugą przez Sund. Rozwijał się w
związku z tym w Elblągu przemysł okrętowy, budowano wiele typów statków, takich
jak szmaki, ligurny, burdymy i wreszcie kogi. Pojawiły się wtedy pośród
rozśpiewanej gawiedzi różne piosenki żeglarskie, a wśród nich "Piosenka
trampowa":
Hej, hej ! Szedł statek jesienią z Elbląga do Hull.
Hej, hej ! Wiózł złą pszenicę z żuławskich pół.
A słońce złociście świeciło, hej !
Po morzu, po niebie, po drągach rej.
Hej, hej, czekali angielscy kupcowie w Hull,
Hej, hej, aż przyjdzie pszenica z żuławskich pól.
A nocą latarnie mrugały, hej.
Pilnował ich matros na drągach rej.
Hej, hej, czekali angielscy kupcowie w Hull,
Hej, hej, aż pszenica z żuławskich pól,
A nocą latarnie mrugały hej.
Pilnował ich matros na drągach rej.
Hej, hej, za nami Arkona, za nami Sund,
Hej, hej, Kattegart już kipi pod Anhdd Grund
A słońce złociste wciąż świeci, hej.
Po falach, co skaczą na drągi rej.

Tacy to przebywali goście, żeglarze oraz kupcy w elbląskim Dworze Artusa oraz
gwarnym porcie na pomostach i nabrzeżach ulicy Wodnej.

[rita100]

Autor tekstu: Mieczysław Lenckowski; Oryginał: www.racjonalista.pl/kk.php/s,3359
Ciekawy i pełen humoru zdaje się być także pewien obyczaj przyjmowania do
środowiska kupieckiego i brackiego nowicjuszy, którzy chcieli tam jak
najrychlej się dostać. Wprowadzano całą zgrają nowego kandydata na kompana i
przestraszonego, a także nieco zziębniętego długotrwałym przetrzymywaniem przed
wejściem do Dworu - kazano szybko się ogrzewać, przytulając go do kaflowego
pieca stojącego niczym okazały, ciepły obiekt w rogu sali. Biedaczyna obiema
rękami obejmował wówczas ów piec i przytulał się mocno do jego zdobionych i
rzeźbionych kafli. Orientując się dopiero po chwili iże przyciska swoje lica do
wypiętych pośladków wyrzeźbionych na owym jakże cennym i praktycznym, dla
ocieplania i rozweselania bywalców owego przybytku humoru i zabaw obiektu
Starego Miasta Elblagu
Koniec :)

[Gość: tralala]

Ależ tych pieśni tu mnóstwo. Przydałby się kufel porządnego grogu to i ochoty
do śpiewania by nie zabrakło. Ciekawe, czy w Elblągu mają tawernę morską? Bo
Dwór Artusa chyba nie został odbudowany.
No to dokończę wędrówkę polskiego dyplomaty smutną konkluzją:
'Elbląg jest zresztą miastem niemieckim – i był niem zawsze. Ale niemiecki
patrycjat mieszczański elbląski, wyposażony nawiasowo mówiąc w duże prawa, np.
w prawo posiadania majątków ziemskich, był ongiś patrjotycznie po polsku
usposobiony. Warto zajrzeć do książki dr. M. Bara ‘Der Adel und der Adlige
Grundbesitz in Polnisch Preussen zur Zeit der preussischen Besitzergreifung’,
zawierający między innemi spis patrycjuszów elbląskich, by się przekonać, ilu
młodych patrycjuszy elbląskich służyło w polskim wojsku.
Dzisiaj – jest to już tylko przeszłość. Niema wprawdzie w Elblągu tej
zaciekłości nastrojów antypolskich to w Gdańsku, jest jednak atmosfera
niezaprzeczalnie niemiecka i nam obca.'
Gdzieś widać zostały te miazmaty obcej nam atmosfery, i choć dzisiejsi
elblążanie i dzisiejsi olsztynianie mają najczęściej te same korzenie, to
dogadać się nie potrafią. Więc może lepiej pożegnać Elbląg. Niech sobie
swobodnie żegluje do Gdańska, a my gdzie teraz zajrzymy?

[rita100]

Smutna jest historia Elbląga, faktycznie powinno samo miast wybierać , a nie
jakaś partia decydować gdzie ma przynależeć. Ale najwyrażniej to wina rajców
Elbląga, chociaż i co oni mogli zrobić wobec odgórnej decyzji ?
Jeszcze zostańmy przy Elblągu ma fajne piosenki, może jutro je wstawię :)

[Gość: tralala]

No to czekam do jutro na kolejne piosenki - byle wesołe i skoczne, bo
rzeczywiście historia Elbląga jakaś pechowa i smutna. A na dobranoc wypatrzyłam
to - jakiś elblążanin nam podrzucił na forum stare zdjęcia Elbląga. Szkoda, że
tak niewiele z tego ocalało do dziś. Jutro jeszcze raz na spokojnie obejrzę te
zdjęcia. Dziś tylko polecam nr 9 - brama (Targowa, jeśli nie mylę nazwy), a na
pierwszym planie pani w pięknym kapeluszu!

[Gość: tralala]

Oj, zapomniałam wkleić link. Już się poprawiam:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=32004563&a=32005204

[rita100]

Wiesz, że oglądałam je, sa faktycznie i stare i nowe zdjecia. Warto je
zamieścic , te dwa linki :)
www.info.elblag.pl/index1.php?id=galeria_&akc=pokaz&idgal=17&d=1stare
i nowe teraz
www.info.elblag.pl/index1.php?id=galeria_&akc=pokaz&idgal=15&d=1
milych snów
ja jeszcze galerię odwiedzę

[rita100]

Hilda żyła samotnie i mieszkała w oddzielnej komnacie w Wielkim Domu, ale
lubiła spacery w towarzystwie, nie stroniąc od tańca i wesołej zabawy. Właśnie
spacerowali gwarząc ulicą Starego Rynku, pełną straganów, przekupek i
handlarzy. Zbliżali się powoli do ratusza, gdzie zamierzali wstąpić do winiarni
mieszczącej się w jego piwnicach. W rozległych jej pomieszczeniach ze
sklepieniami krzyżowymi stały duże drewniane ławy, przy których siedziało
mnóstwo gawiedzi różnych stanów, ubioru i pochodzenia. Kiedy zasiedli przy
jednej z ław w odległej części sali, szynkarka Dobrochna zaśpiewała przy lutni,
obchodząc wokół ławy i przyjmując jednocześnie zamówienia:
Gdym to przedtym w Łokluszynie za bydłem chadzała
A teraz już w drogich sukniach, jak się wo dostała -
Za cóż bym jo miała kupić trzewiczki weneckie
A do tego pończoszki, chociaż też angielskie
A podwiczkę trzeba kupić, a k temu bogato,
Żebym głowy nie nosiła jak puchacz kosmato,
Widzę, że drugie mają niemieckie kołnierze

Na to jeden z biesiadników, znany z ciętego dowcipu zaintonował, podnosząc się
dziarsko z ławy:
Piwa w garcu nie będzie, ledwie połowica,
A ostatek pijanemu dosypie dziewica
A czasem i dwie kresce napisze za jedne,
Mając kreskę dwoistą, jej to rączki biedne.


Rozległy się po tych słowach gromkie śmiechy, przynaglenia o szybkie podawanie
zamówionego jadła i napitków. Hilda uśmiechała się tylko szczerze i widać było
iże ubawiła się setnie.

Tak sobie żył lud elbląski :)

[rita100]

W czasach kiedy Elbląg odgrywał czołową rolę w Hanzie obok Torunia i był
głównym portem morskim Prus Królewskich, rozwijało się życie towarzyskie i
pojawiły się przedmioty o charakterze wybornym i wyjątkowym. Były to na
przykład chordorony przywożone z Europy Zachodniej, bowiem miasto pełniło
stołeczne funkcje w państwie krzyżackim i znajdowało się na szlaku łączącym
północne Niemcy z obszarami Rusi. Instrumenty strunowe, które docierały do
Elbląga o pudłach rezonansowych z wcięciami czyli tak zwaną talią i krótką
szyjką, nazywano gitternami. Natomiast te o zaokrąglonym spodzie i sierpowato
wygiętej komorze kołkowej, citolami lub mandorami.

Autor tekstu: Mieczysław Lenckowski; Oryginał: www.racjonalista.pl/kk.php/s,3359

Śpiewali wówczas różne swawolne piosenki:
Chodziła panna, chodziła,
Przez cieniste ogrody,
A tam młodego naszła rycerza
Przecudnej urody...
Wziął ją za rękę, wiódł na murawę,
Na mileńkie pieszczoty,
A kiedy wstali z darni zielonej,
Dał grzebień szczerozłoty.

Albo też dobrze znaną wszem i wobec pieśń:
Każ przynieść wina, mój Grzegorzu miły
Bodaj się troski nigdy nam nie śniły
Niech i Anulka zasiędzie tu z nami,
Kurdesz, kurdesz nad kurdeszami.

I często na zakończenie tuż przed świtaniem:
Gaude Mater Polonia Cieszcie się, Matko Polsko
Prole foecunda nobili. Bo syna masz szlachetnego
Summi Pegis magnolia Sław liczne, niezwykłe czyny
Laude freguenta vigili. Godnego sługi bożego.
Amen
Cuius benigna grafia Bowiem dobroć i łaska
Stanislai Pontyficis Biskupa Stanisława
Passionis insignia Męczeństwem naznaczona
Signis flugent mirificis W niezwykłym jaśnieje blasku
Amen Amen

[Gość: tralala]

Chordorony, gitterny, citole i mandoramy - w Poznaniu naprzeciwko Ratusza
znajduje się Muzeum Instrumentów. Przy okazji zajrzę i sprawdzę, czy mają tam
takie cuda, niegdyś sprowadzane prze kupców elbląskich.

[Gość: tralala]

Z Elbląga hanzeatyckiego (bardzo urokliwego) przeskoczmy do Elbląga z okresu
międzywojennego, kiedy to attaché kulturalny Polskiego Konsulatu w Olsztynie
miał okazję wędrować po elbląskiej starówce. Oto jego wrażenia:
„Tak tu jest podobnie od Gdańska! Tylko ruch i bogactwa mniej, tylko przepych
pamiątek dziejowych skromniejszy. W porcie, na Elblążce, przeciętej mostem
zwodzonym, podnoszonym dla przepuszczania statków, stoi kilka zaledwie, niezbyt
dużych morskich parowców, przeważnie pod niemiecką banderą, poza tem kilka
żaglowych szkunerów i kilkanaście berlinek. Długi, malowniczy rynek, widocznie
wzorowany na Długim Rynku w Gdańsku – bardziej od tamtego prowincjonalny i bez
porównania cichszy. Kamienice patrycjuszowskie i gmachy publiczne mniejsze i
uboższe. W całem mieście więcej znać pruskiej gospodarki, tego
parwenjuszowskiego ducha szablonu i tego upodobania do nowoczesnego, tandetnego
blichtru, który niweluje wszystko to, co malownicze i stare. (...) Ale mimo
tych wszystkich różnic – czuje się wyraźnie, że Elbląg to mniejsze wydanie
Gdańska. Ten sam nastrój ulic i uliczek, ten sam styl kościołów i gmachów
publicznych, ten sam wdzięk mieszczańskich kamienic o uroczych schodkach i
ganeczkach, przez które równie dobrze jak w Gdańsku mogłaby wyglądać
Deotymy ‘Panieneczka z okienka.’
To podobieństwo do Gdańska bardzo zaszkodziło Elblągowi po wojnie. Podobno ze
zrujnowanej elbląskiej starówki wywożono ocalałe fragmenty architektoniczne do
odbudowy Starego Miasta w Gdańsku. Przez kilkadziesiąt lat po wojnie w sercu
Elbląga rozciagało się porośnięte trawą pustkowie.

[rita100]

Przyznam Tralala, że opracowanie tej stronki jest doskonałe, dużo fajnych
starych wieści i te pioseneczki wspaniałe.
www.racjonalista.pl/kk.php/s,3358
Jeszcze jeśli chodzi o Elbląg to mam taką ciekawostkę, że w 1999r archeolodzy w
Elblągu znaleźli na Staróce przy ul Wigilijnej 33 orginalną muszlę w kształcie
wachlarza - takie jakie przywozili z sanktuarium Santiego de Compostela
pielgrzymi i kupcy, którzy w poszukiwaniu bursztynu przyjechali do krainy
Prusów nad Bałtyk, a czasami nawet się osiedlali. Nieśli ze sobą kult św,
Jakuba Apostoła z hiszpańskiej prowincji La Coruna od czego przypuszczalnie św.
Jakub Starszy został patronem Olsztyna. Ale o tym to w innym watku.

Tralala, jakie miasto teraz jest godne uwagi, co proponujesz ?

[Gość: tralala]

O odkryciach archeologicznych w Elblagu pisał też National Geographic:
'Archeolodzy znaleźli dziesiątki tysięcy drogich naczyń i butelek, wśród nich
absolutne unikaty - np. talerz wykonany w arabskim warsztacie w Hiszpanii. Dziś
w Europie zostało takich sześć: cztery w Paryżu, jeden w Madrycie i jeden w
Elblągu. Każdy taki talerz wart był fortunę: królewski prezent władcy Aragonii
dla króla Francji składał się z zaledwie kilku podobnych. Są tu drogie weneckie
kielichy ze szkła i delikatna chińska porcelana, giterna - daleki przodek
naszej gitary - i bogato zdobiony pas. Gdzie znaleziono te wszystkie skarby? W
latrynach.' tiny.pl/x7r4
No właśnie, a gdzie teraz? Wypadałoby do Ełku, stolicy Mazur, ale możemy też
wrócić do Warmii i zajrzeć na przykład do Lidzbarka Warmińskiego, albo do
Reszla, a może bliżej Olsztyna - Dobre Miasto, albo Orneta? Ale może też być
arcywarmiński Gietrzwałd ze smakołykami z Karczmy Warmińskiej?

[rita100]

Ztego wynika , że Elbląg to jednak dużym miastem był skoro tyle drogocennych
rzeczy znaleziono. Szkoda tylko, że przypadło im do Olsztyna należec skoro
bardziej związani są z Bałtykiem.
To może Ełkiem się zajmiemy , stolicą Mazur :)

[rita100]

Co wiem o Ełku Tralala ? Ano to , że to jest najstarsze miasto Mazur. Ostatnia
ostoja naszych Jaćwingów.
"Niedobitki Jaćwięgów przetrwały w dziewiczych leśnych ostępach dziesiątki,
może nawet setki lat. Część została wysiedlona przez Krzyżaków głównie do
Sambii. Ostatnie ślady pramieszkańców Suwalszczyzny giną w mroku, najpóźniej
wieku XVI.
Gdzie przetrwali Sudowie/Jaćwięgowie? W obecnych nazwach geograficznych w
regionie. I tak Łek (dzisiejszy Ełk, zarówno miasto, rzeka i jezioro), został
nazwany tak od lilii wodnej; Grajewo (Grejwy, miasto i dawne jezioro) - ta
nazwa pochodzi od starorzecza, jeziorzyska; Bełda (wieś w pobliżu Grajewa), to
po jaćwiesku "bulgoczące bagno"; a rzeka Biebrza została nazwana tak przez
Jaćwingów na cześć, zapewne licznie tu niegdyś występującego, bobra."
suwal2003.w.interia.pl/h_jacwiez_1.htm
www.castlesofpoland.com/prusy/elk_hist.htm

[Gość: tralala]

Co do nazwy Ełku, to istnieje hipoteza, że bierze się ona od polskiego słowa
łęk, co oznaczało nadbrzeżną łąkę. Stąd niemieckie formy tej nazwy: : Licke,
Lik, Lik, Licce, Lueck, Lyck. Jednak dużo bardziej podoba mi się jaćwięska
lilia wodna. Tych na pewno nie brakuje na jeziorze Ełckim.
I jeszcze taki sielski obrazek Ełku sprzed wieków:
www.harvesttreasures.com/perl/maciej/pocztowki/pocztowki/elk/elkp2c.jpg
Jutro pobuszuję po książkach i po internecie, bo moja wiedza o tym mieście
skąpa, a ciekwaostek co niemiara.

[rita100]

Ełk, to musi być bardzo tajemnicze miasto, szkoda, że nie można trafić na
odpowiednie opracowanie, ale teraz znalazłam tu, tez ciekawe stare zdjęcia,
choc Twoja kolorowa widokówka pokazuje cudowną jej naturę.
www.castlesofpoland.com/prusy/elk_po034.htm

[rita100]

Góra Tatarska

Kiedy Tatarzy wtargnęli do Prus (1656, 1657) i ciągnęli przez kraj, plądrując,
mordując i paląc, oszczędzali jednak najsilniejszych mężczyzn, któtrzy wpadli
im w ręce, by zabrać ich w jasyr. Po zdobyciu Ełku gromadę pojmanych mężczyzn
Tatarzy zaprowadzili w pętach do najbliższego lasu, gdzie zamierzali na górze
odpocząć i przenocowac. Jednak przedtem urządzili pijatykę i łapczywie raczyli
się zdobytymi trunkami, az upojeni i wyczerpani runęli na ziemie i zapadli w
głęboki sen. Tę chwilę wykorzystały wierne zony jeńców, przekradły sie przez
zarosla, przecięły więzy mężom i w ten sposób uwolniły ich z opresji. Wówczas
ci pozabijali pijanych Tatarów ich własnymi mieczami i wrócili ze swoimi zonami
z Góry Tatarskiej do Ełku.

Dzielne te - jak je nazwać ? Ełkanki ? ;)))Ełcznki były

[Gość: tralala]

Ełczanki? Ten tatarski najazd pamiętano bardzo długo, a wokół Ełku spłonęło
wiele wsi, niektórych już nigdy nie odbudowano. Zostały tylko legendy - takie
jak ta o Tatarskiej Górze.
Tylko raz byłam w Ełku turystycznie - i byłam w siódmy niebie. Nie spodziewałam
się aż tak pieknych widoków, zwłaszcza kiedy przejechaliśmy na drugą stronę
jeziora i zobaczyliśmy podwójną panoramę miasta (tuż przed zachodem słońca) -
tę prawdziwą, i tę odbitą w wodach jeziora. No i ta masa pieknych kamienic -
secesyjnych i eklektycznych. W Olsztynie zachowało się ich niewiele, i tylko na
paru ulicach moża zobaczyć ciąg takich domów, częściej pojedyncze,
poprzeplatane paskudnymi blokami. A tam całe kwartały. Mozna dostać zawrotu
głowy.
Wysupłałam tylko jedną kartkę, ale jest tam więcej starych pocztówek:
www.harvesttreasures.com/perl/maciej/pocztowki/elk.htm
Warto poznać Ełk lepiej i z chęcią do niego wrócę, choćby wirtualnie. Niestety
dziś muszę się już odłączyć od internetu - pracowity weekend mnie czeka,
niestety :(

[rita100]

Ja też myslę , że zostaniemy przy Ełku, bo i ja go specyficznie pamietam. Przy
moim domu dawniej był Dworzec Autobusowy i dzieki temu pamietam wszystie nazwy
okolicznych miejscowości. No bo wiesz, ciagle przez megafon słyszałam: - uwaga,
uwaga, autobus do Ełku , do Ostródy, do Mrągowa odjeżdza ...itd :)
Jeżeli pozostały kamienice w Ełku to miasto musi być niesamowicie piękne, bo
włąsnie te kamienice dodaja wielkiego uroku. Ale o kamienicach to w Olsztynie
też będzie. Teraz jeszcze jedna legenda z Ełku.

Wisielcza Góra

To było dawno, dawno temu. Ełk byt jeszcze niewielką miejscowością, a Szyba
funkcjonowała jako odrębna wieś. Jadąc drogą z Ełku do Szyby, tuż, przed
wjazdem do wsi droga zstępowała dość stromo w dół. Na lewo stąd wznosił się
pagórek, który ludność nazywała Wisielczą Górą. To miejsce przejmowało grozą
pieszych i wszystkich. którzy obok tego miejsca musieli przejeżdżać. Jeszcze w
XVIII wieku stała tam bowiem szubienica na której wykonywano wyroki na
złoczyńcach. W połowie XIX wieku jedynie 5-6 karłowatych sosen samosiewów
wskazywało miejsce jej dawnego usytuowania. Po 1870 roku i one zniknęły. Kat
mieszkał w lesie koło Nowej Wsi. Ludzie unikali go tak samo jak Wisielczej
Góry'. W wiejskiej karczmie stał zawsze zarezerwowany dla niego oddzielny
stolik. Na łańcuchu wisiał kubek przeznaczony wyłącznie dla kata. a nóż do
krojenia chleba tkwił wbity w drewnianą belkę. Gdy kat wraz ze swoim
pomocnikiem pojawiał się w karczmie gospodarz bez słowa stawiał przed nimi
butelkę wódki i chleb. Obaj uraczeni alkoholem udawali się potem do swego
katowskiego zajęcia. Starzy ełczanie nie pamiętali kiedy odbyła się ostatnia
egzekucja na Wisielczej Górze, tradycja ludowa nie przekazała nam tej
wiadomości. Z pagórkiem tym wiązało się jednak sporo przesądów i opowieści.
Kawałek powroza, czy koszuli skazańca osiągał u starych Mazurów wysoką cenę.
Kwitł wręcz żywy i zyskowny handel takimi przedmiotami. W pierwszej połowie XIX
wieku urzędowy kat przyjechał dyliżansem pocztowym z Brandenburga (nad Zalewem
Wiślanym). Miejscowy natomiast, wraz. ze swoim pomocnikiem, czynili jedynie
odpowiednie przygotowania. Teraz egzekucje odbywały się na dziedzińcu sądu.
który mieścił się w zamku na wyspie Jeziora Ełckiego. Zmarłych grzebali sami
więźniowie na specjalnym cmentarzu dla przestępców w lesie za jeziorem,
potocznie zwanym „Borkiem."

W miejscu. gdzie wznosiła się Wisielcza Góra dziś już nie jest tak przejmująco
jak kiedyś. To miejsce obniżono, splantowano. Między Ełkiem a Szybą wyrosły
nowe dzielnice mieszkaniowe i nikt już nawet nie wie, że kiedyś starzy Mazurzy
przemykali przez tę okolicę z duszą na ramieniu.

Opr. A. Szymański

Ełk i My

[Gość: tralala]

Wisielcza Góra - brrr, dobrze, że znikła z ełckiego krajobrazu. A zamek jest
już od kilku lat na sprzedaż i nie znajduje kupca. Może to duchy niegdyś tam
powieszonych skazańców odstraszają chętnych?
Widzę, że zmienniczka nie doppuszcza Cię, Rito, do komputera, a ja już za
chwileczkę, już za minutkę zgonię koty z łóżka i sama się położę. napracowałam
się dziś, a i jutro kolejny dzień pracowity od samego rana. ale jeszcze wkleję
początek bardzo ciekawego opisu Ełku z 1902 roku!

[Gość: tralala]

Z książki Franza Teznera z 1902 roku o Mazurach - dziś historia Ełku:
"Ełk, stolica Mazur, odbija się w podłużnym jeziorze, w które wchodzi półwysep
z zakładem ogrodniczym Vogla. Ełk został założony przez zakon krzyżacki w 1398
roku, liczy 10 000 mieszkańców, posiada garnizon, kilka szkół średnich,
siedziby władz i bogaty ruch targowy. Parafia liczy 14 000 mieszkańców, z
których mniej więcej połowę stanowią Niemcy. Gdy komtur Bałgi, Urlich von
Jungingen, wznosił zamek ełcki pośród bezludnej kniei, nie mogło być mowy o
przyszłym mieście. Poszczególne osady przekształcały się stopniowo w wieś, a
później w miasto. W 1472 roku znajdujemy tam już parafię. Z początkiem
reformacji Paul Speratus postarał się z wzniesienie tam pięknego, nowego
kościoła; w 1551 roku zostało tam wygłoszone pierwsze kazanie. Nabożeństwa
odbywały się wówczas ze względu na czysto mazurską ludność wyłącznie w języku
mazurskim. Dopiero 33 lata później zdecydowano się na głoszenie tam kazań po
niemiecku. Gdy w 1656 roku po bitwie pod Prostkami miasto najechali Tatarzy,
zostało ono spalone, a mieszkańcy uprowadzeni w jasyr. W 1710 roku miasto
nawiedziła dżuma, w 1575 roku wojna, jednak pod koniec wieku miasto za rządów
znakomitego generała Günthera rozkwitło pod każdym względem. W tym czasie żył w
Ełku dziejopis Baczko – jego najwybitniejszy syn."
A więc to prawda - Ełk stolicą Mazurów był! Tylko kim był Baczko - może
ełczanie wiedzą? Może w Ełku jest ulica, a może szkoła jego imienia? Jutro
dalsza część - piękny, bardzo żywy i obrazowy opis targu w Ełku, na który
zjeżdżała ludność z okolicznych wsi, w najprawdziwszych strojach ludowych,
mówiąca pięknym, mazurskim językiem.

[rita100]

Tralala, faktycznie się tak melancholijnie zrobiło na forum, że pozwoliłam
sobie zrobić przerwę, ale dziś ....hehe

[rita100]

Most Westchnień

W połowie ubiegłego wieku mieszkał w Ełku pewien krawiec, który miał piękną
córkę Martę. Zmarł on wcześnie, nie pozostawiając po sobie dużego majątku,
matka i córka były więc zmuszone udać się na wieś, gdzie życie było tańsze niż
w mieście. Osiadły we wsi Niedźwiedzkie. Tam Marta wykształciła się na zdolną
krawcową. Miała miłe usposobienie, była dobrze wychowana, stąd wszyscy wokoło
ją bardzo lubili. Miała tyle zamówień, że mogła utrzymać i matkę, i samą siebie
na dostatnim poziomie. Matka jak to było wtedy w zwyczaju, wydobywała torf u
jednego z gospodarzy wsi. Był to kiedyś jedyny, poza drogim drewnem, materiał
opałowy w naszych stronach. Pewnego dnia również Marta wybrała się na bagnisko
aby wydobyty poprzedniego dnia torf ułożyć dla przesuszenia w odpowiednie
sterty. Na pobliskiej działce ujrzała torf suchszy od własnego. Na
potwierdzenie przyniosła matce do pokazania dwie kostki tego torfu. Zapomniała
jednak odnieść go z powrotem. Martę oskarżono o kradzież i ukarano karą
więzienia. Biedna dziewczyna przejęła się wyrokiem tak bardzo, że w rozpaczy
pobiegła nad rzekę i z mostu kolei biegnącej do Prostek rzuciła się w toń wody,
znajdując tam natychmiastową śmierć.

Niedługo potem wybudowano w Ełku koszary wojskowe i po to, aby móc łatwiej
docierać na poligon ćwiczeniowy żołnierze wybudowali obok mostu kolejowego
wąski, drewniany mostek dla ruchu pieszego. Służył on też mieszkańcom Ełku do
przekraczania rzeki w czasie spacerów do pobliskiej Szyby. W czasie wietrznej
pogody słyszano tu wzbudzane przez wiatr uwikłany w konstrukcję mostu
przeraźliwe jęki i westchnienia. Tak cierpiała dusza biednej Marty. Stąd w
tradycji ludowej mostek ten nazwano "Mostem Westchnień”
cdn

Tralala , Ty wszystko wiesz :)

[rita100]

Tak zwany Most Westchnień istniał w Ełku naprawdę. Przy okazji pogłębiania
koryta rzeki Ełk w połowie lat 60-tych. można było oglądać wbite w dno rzeki
szczątki pni drewnianych, na których wznosił się ów most. Były oddalone ok. 10-
20 metrów od mostu kolejowego po stronie ówczesnej roszarni i podnóża nasypu
kolejowego biegła od tego mostu polna droga, która wychodziła przy bramie
roszarni. Od początku lat 70, zaczęto zasypywać mokradła rozciągające się po
tej stronie nasypu kolejowego i stąd wszelki ślad po ówczesnej drodze zaginął,
a wraz z tym jakakolwiek sugestia, że w tamtych okolicach mógł się znajdować
most.

Opr. A. Szymariski

Tralala, jakim się teraz miastem zajmiemy ?

[Gość: tralala]

A ja zostałabym jeszcze na chwilę w Ełku, tym bardziej, że nie jestem taki
besserwisser i o Moście Westchnień nic nie wiedziałam, a baaardzo lubię
dowiadywać się nowych rzeczy. Ponte dei Sospiri w Ełku - i tak jak ten wenecki,
nie są to westchnienia nieszczęśliwie zakochanych (jak to czasem zdarza się
słyszeć w Wenecji), ale tych, których spotkało nieszczęście.
A za chwilę dalsza wędrówka po Ełku sprzed stu lat!

[Gość: tralala]

pięknie opisany przez Franza Teznera:
'W Ełku panuje duży ruch, brak w nim jednak przemysłu. Gdy dotarłem do miasta o
10 wieczorem, nie paliła się tam ani jedna latarnia, uliczki były ciche i
spokojne, tylko od czasu do czasu rozlegał się głos trąbki grającej sygnał w
koszarach.'
Czy i dziś przybywającego do Ełku o 10 wieczorem powita ciche i śpiace miasto?

[Gość: tralala]

Ełk w dzień targowy:
'Z dużym zainteresowanie śledziłem następnego dnia życie i ruch na rynku i na
głównej ulicy. Małe, kasztanowe koniki w porządnej uprzęży ciągnące niezgrabne
wozy z niskimi, a u góry czworokątnymi koszami nadciągały ze wszystkich szos.
Chłopi ustawiali swoje wozy na głównej ulicy jeden obok drugiego, i to po obu
jej stronach, tak że niewyprzęgnięte konie stały łbem w kierunku domów,
natomiast wóz w kierunku ulicy. Chłopi jako sprzedawcy siedzieli na wozie,
kupujący natomiast podchodził od tylnej strony wozu. Ze swojego pojazdu
właściciel zdejmuje żłób na stojakach i podstawia go koniowi. W białej czapce,
zapiętej kurtce, butach z cholewami czeka chwilę, a potem idzie do szynku albo
do sklepu. W tym czasie jego połowica sprzedaje to, co ma na wozie: wiśnie –
litr za 10 fenigów, masło, jajka, drób, warzywa.
Mazurki w białych chustkach na głowie, długich, ciemnych spódnicach, kolorowych
kaftanikach w ciemnych odcieniach, fartuchach z kolorowymi lamówkami mało
różnią się o niemieckich chłopek w ogóle, a o wiele bardziej od modnie
ubranych, eleganckich miejskich dam.'
No i zobacz Rito, jaki podział obowiązków - Mazur myk-myk do szynku, a ty żono
handluj i wozu pilnuj ((( Ale opisy ubioru doskonałe, i pomyśleć, że to
zaledwie sto lat temu, a tak wiele się zmieniło.

[rita100]

Powita, powita , bo czasy się zmieniły i wszyscy teraz siedzą w domkach przy
komputerkach, U mnie jak makiem zasiał, aż strach o tej porze wyjśc na ulicę.
Gdzie te pamiętne czasy wysiadywania z sąsiadami przed domami i długie , długie
debaty o zyciu i to nie o politycznym jak dziś tylko opowiadań.

[Gość: tralala]

Może choć latem ełczanie (i turyści) odrywają się od komputerów i spacerują
nabrzeżem jeziora, jak po Corso?
Oj, zarobiona jestem dziś wieczorem ,więc tylko na krótko wpadam, żeby
powiedzieć o jeszcze jednej atrakcji Ełku - a jest nią kolej wąskotorowa, po
którą jeżdżą najprawdziwsze parowozy!
'Kolejka powstała na początku XX wieku. Budowę rozpoczęto w 1910 i kontynuowano
przez 7 lat. Całkowita długość trasy wynosi 48 km. Trasa kolejki biegnie przez
następujące miejscowości. Ełk - Mrozy Wielkie - Regielnica - Kalęczyny - Laski
Małe w tym miejscu linia idzie w dwóch kierunkach południowym do Wiśniewo
Ełckie - Kopytki - Krzywe - Zawady (Długość trasy od stacji Ełk 21,7 km) oraz w
kierunku północno-wschodnim do Sypitki - Pisanica - Romanowo - Borzymy - Dudki
Ełckie - Gradzkie Ełckie - Kalinowo - Maże - Milewo - Turowo (Długość trasy od
stacji Ełk 37,8 km). W 1992 roku kolejka wraz z budynkami stacji została uznana
za zabytek techniki. Od tamtej pory największą atrakcją kolejki są turystyczne
przejazdy pociągiem retro.' zdjęcia wagoników i parowozików (wyglądają jak
dziecinne zabawki) są na stronie www.elk.spec.pl/ Niestety, strona
kapryśna - raz się otworzy, a raz nie?

[posejdon_el]

harcowniki elbląskie:) hehe...ja jestem i czytam:) pozdrawiam

Zdjęcia Elbląga nowe i stare

[posejdon_el]

Polecam Wam do przeglądniecia te linki.

Zdjęcia nowej starówki:
www.goldfish.artysta.pl/galeria.php?dir=elblag
Galeria starego Elbląga:
www.elbing.gabo.pl/galeria1.htm
Widok z Katedry św. Mikołaja na Stare Miasto:
www.info.elblag.pl/index1.php?id=galeria_&akc=pokaz&idgal=42&d=1
Stare Miasto:
www.info.elblag.pl/index1.php?id=galeria_&akc=pokaz&idgal=18&d=1
Polecam przeglądnąc każdy dział ze zdjęciami ze strony info.elblag.pl

Różne zdjęcia:
umelblag.pl/turysta/nasze_miasto.htm
Elbląskie pojazdy:)
www.gwardak.republika.pl/eltramz.html

P.S. Pisaliście tutaj o bramie targowej, obecnie trwa remont ulicy Stary Rynek,
która zamienia się w deptak, jednocześnie z ta inwestycją rozpocznie się remont
bramy targowej, w której powstanie m.in kawiarnia czy sklep z pamiątkami.
Zamieszczam zdjęcia z pierwszych metrów wyremontowanej ulicy:
www.portel.pl/artykul.php3?id_akt=15397&id_dz=2
www.portel.pl/artykul.php3?id_akt=14444&id_dz=2
Coraz więcej ulic na Starym Mieście nabiera normalnego wyglądu:)

Świeże informacje z Elbląga:
www.portel.pl
www.elblag24.pl
www.info.elblag.pl
umelblag.pl

umelblag.pl/znak_miast_part.jpg

[posejdon_el]

Mój ulubiony kwartał kamienic na Starówce:)
umelblag.pl/turysta/gfx01/hanza_21_05_2005/PICT0088.jpg

[Gość: tralala]

'pojechać' do Reszla?

[rita100]

Mozna, ale trzeba podziękować Elblżanowi za włożenie tak pięknych zdjęć,
faktycznie jest co podziwiać i te kamienice, które się uchowały mimo wojen.

[Gość: tralala]

Rito, będę jutro, miłego forumowania, a jak znajdzesz wolną chwilę to polecam
ten link: www.reszel.iap.pl/
Co do podziękowań to oczywiście masz rację. Za zdjęcia Elbląga mogę
podziekować, mogę nawet dygnąć i mogę się uśmiechnąć :-) ale uważaj Posejdonie -
jak będziesz nadal nazywał moje ukochane miasto 'olsztyńską wiochą' to się
przede mną nawet tymi swoimi widłami nie obronisz, bo kobiety to pamiętliwe
bestie :>

[rita100]

No to Tralala , przejedziemy się do Reszela na rowerze :)
Zacznę od opisu pewnego rowerzysty:
Kłębowo - Reszel - Kętrzyn

"Wyjeżdżamy z pola wcześniej niż zwykle. Początkowo jedziemy drogami
gruntowymi, trochę asfaltem aż w końcu docieramy do Jezioran, gdzie zaczyna
się, podobna do wczorajszej, bardzo przyjemna droga asfaltowa. Dojeżdżamy do
Reszla. Bardzo ładne małe miasteczko z pięknym zamkiem. Przed samym
miasteczkiem potężny podjazd. Staczamy z nim morderczą, ale zakończoną sukcesem
walkę. Zwiedzamy zamek, robimy przerwę na mały posiłek, i jedziemy w stronę
Kętrzyna."

Inny rowerzysta wspomina smakowicie Reszel :
" Bardzo piękne miasteczko z zachowaną średniowieczną zabudową. Po raz pierwszy
w życiu zjadłem właśnie w Reszlu podwójne lody w rożku z dwiema "wieżyczkami"
No i popatrz, gdzie są najsmaczniejsze lody ? W Reszel, lody z wieżyczkami,
jadłaś ? Niesamowite ;)

[Gość: tralala]

Lody - brrr, aż mi się zmimniej zrobiło.
Poprawiam nieco link, bo otwiera się na dziwnej stronie, za to tu:
www.reszel.iap.pl/index.html?k=23&id_tekst=3
zobacz Rito - po prawej, trzecie zdjęcie - czy to nie jest właśnie not geld?
No to znikam (z żalem) do mozolnej pracy.

[rita100]

przeglądam tą stronkę i jest niesamowicie ciekawa i oczywiście zauważyłam not
gelda ;)Ale nie wiedziałam , ze to takie duże miasto i popatrz się na
wzniesieniu.
"Reszel po 50 latach istnienia miał duży gotycki kościół (w latach 1475 - 1503
przebudowany), zamek biskupi (budowa 1350 - 1401), ratusz, składy towarowe,
klasztor, szpital, wodociąg oraz mury obronne. Był drugim pod względem
zamożności i znaczenia miastem Warmii."
" Pod koniec XVIII wieku proboszczem w Reszlu był Marcin Krasicki. Często
odwiedzał go brat, biskup warmiński Ignacy Krasicki."
A to jaka ciekawa ciekawostka:

Rok 1811 nie przyniósł miastu chluby. Wykonano wówczas jeden z ostatnich w
Europie wyroków sądowych, skazania oskarżonego na śmierć przez spalenie na
stosie. (To jest to co wspomniałaś wcześniej ?)

22 VI 1808 roku sąd miejski skazał Barbarę Zdunk podejrzaną o podpalenie. Ogień
pochłonął sześć domostw i dwoje ludzi. Sprawa nie była jednak zupełnie jasna i
przeszła przez wszystkie instancje sądownictwa pruskiego. Z aktami zapoznały
się Izba Sprawiedliwości w Królewcu, minister sprawiedliwości w Berlinie, w
końcu sam król pruski. Ostateczny wyrok zapadł w Królewcu, 21 VIII 1811 roku i
był to wyrok śmierci. Barbarę Zdunk stracono.

Kadyny:)

[posejdon_el]

może coś o Kadynach:> ?

[rita100]

Mogą być i Kadyny tylko musi zatwierdzić to Tralala :)
No i jak tam zajechać ?

Bo jak dojechać do Reszel to juz wiemy :)
Więc jak będziemy udawać się z Krakowa przez Wrszawę to jedziemy drogą nr 61 i
w Ostrołęce skręcamy na Szczytno/Mrągowo (najpierw droga nr 53, następnie 59).
W Mrągowie kierujemy się na Kętrzyn. Po ok. 8 km skręcamy w lewo, na Świętą
Lipkę. 14 km dalej, przed Szestnem, ponownie w lewo. Stąd jest już tylko 5 km
do Reszla.
I już jesteśmy. Czas na oglądnięcie zamku .
www.zamek-reszel.pl/poloz_pl.htm

[Gość: tralala]

Kadyny - wiem, że są piękne i o dębie Bażanowskiego słyszałam, ale nigdy tam
nie byłam, więc po nich nie oprowadzę. Jęsli Posejdon będzie chciał podjąc się
tego zadania, to czekam, ale z Reszla tak szybko nie dam się wywieźć bo to
najpiękniejsze miasteczko na Warmii. I jak wyczytałam jedno z nieliczynych w
Polsce wpisane do światowego rejestru zabytków. A pozostałe w polsce - to
Kraków ))), Zamość i Wrocław. No to biegnę do Reszla.

[rita100]

hehe, masz blizej od mnie. Czyli całe miasto wpisane jest rejestru zabytków ?
A tak mało popularne i malo kto o tym wie.

[rita100]

Tralala , spójrz na ta stronkę - wstrząsające wspomnienia z Warmii.
Posejdon , tez się zapoznaj - niesamowiete - prawda ?

www.galindia.hg.pl/pisa/pisa77.html

[Gość: tralala]

'W XVII i XVIII wieku Reszel nleżał do największych miast na Warmii.
Mieszczanie reszelscy handlowali z Polską i z Królewcem. Miasto znane było z
produkcji grzebieni tkackich, z handlu lnem i chmielem. Były tu dwie gorzelnie,
2 browary i 3 cegielnie. W 1772 roku (kiedy Reszel wraz z całą Warmią znalazł
się pod zaborem pruskim) 231 mieszkańców Reszla miało prawa obywateli
miejskich. Byli to: 1 kupiec bławatny, 2 rzeźbiarzy, 1 zegarmistrz, 3 malarzy,
31 szewców, 8 kowali, 3 ślusarzy, 4 rymarzy, 1 siodlarz, 2 szklarzy, 9
stolarzy, 9 sukienników, 11 piekarzy, 9 kuśnierzy, 14 kołodziejów, 18 krawców,
7 garncarzy, 9 tokarzy, 10 rzeźników, 8 tkaczy, 6 stelmachów, 12
introligatorów, 3 murarzy, 6 białoskórników, 7 powroźników, 8 guzikarzy, 3
bednarzy, 2 kapeluszników, 1 rękawicznik, 1 farbiarz, 1 miedziorytnik.
Pozostałych 30 żyło z rolnictwa.'
No i tak - już myślałam, że białoskórnik robił rękawiczki, ale był też i
rękawicznik, więc co produkował białoskórnik? Może pantofelki do tańca?
Dwunastu introligatorów - czyli musiało być tam wiele ksiąg do oprawiania, może
w kolegium jezuickim, a może dla biskupa? A kowale to byli nie byle jacy -
wielcy artyści, tacy jak Johann Schwartz, który wykuł bramę dla kościoła w
Świętej Lipce - jeden z najcenniejszych zabytków sanktuarium:
www.jezuici.pl/swlipka/photos/04.html

Baby suskie

[Gość: tralala]

Zobacz Rito - z dzisiejszych wiadomości: Na sesji będzie można posłuchać także
o najdawniejszych śladach ludzkich na tym terenie. Archeolog Mirosław Hoffmann
opowie o pozostałościach po pierwszych mieszkańcach, a także kamiennych
pomnikach "bab suskich".

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3030316.html

Gdzie Rzym, gdzie Krym. gdzie Reszel, gdzie Susz - ale jutro jeszcze wrócę do
Reszla, żeby zaprezentować mój ulubiony zabytek. Dobranoc (a taki jeden to
niech idzie spać głodny!)

[rita100]

"Na sesji będzie można posłuchać także o najdawniejszych śladach ludzkich na
tym terenie. Archeolog Mirosław Hoffmann opowie o pozostałościach po pierwszych
mieszkańcach, a także kamiennych pomnikach "bab suskich". "

Czy to będą nowe znaleziska 'bab kamiennych' ?

[rita100]

Ależ ta brama piekna w Świetej Lipce, niesamowity okaz.
Czy białoskórnik to może ten co oprawia ksiegi w skóry. Chyba tak dawniej bylo,
że księgi szczegolnie koscielne były w skóry oprawione, ale nie wiem , tak
sobie myślę.
Przegladałam te zdjęcia ze Świętej Lipki, nie mam już słów pochwał, tak zdjęcia
są cudowne, tak wyrażnie przedstawiają każdy szczegół. To musi byc wspaniałe
miejsce i jedyne w swoim rodzaju.
www.jezuici.pl/swlipka/photos/18.html
jeszcze raz ten link dałam

[rita100]

Reszel
Autor: broneknotgeld
Data: 26.05.05
Reszel 1631

Jezuici z Braniewa tukej se wkludziyli
Ano skuli Szwedow we tułaczce byli
Dyć reszel z tym zyskoł kolegium przezocne
Wiela to wspiyrało - toż stało sie mocne.

Reszel dzisioj

Toż mie sie tako ciyngym tu zdo
Co richtig Reszel fest szczyńście mo
Wojna go przeca niy poszczyrbiyła
Se za murami jakby stanyła.

Raszel doczekał się nawet fraszki slaskiej ;)

[Gość: tralala]

'Wojna go przeca niy poszczyrbiyła
Se za murami jakby stanyła.' To prawda - dzięki temu Reszel mógł trafić na
listę zabytków, bo całe miasto zachowało dawny gotycki układ ulic i urodę
sprzed stuleci. Szukałam gdzieś zdjęcia całego miasteczka, i chyba najlepsze co
znalazałam jest tu - trzeba jeszcze tylko dodatkowo kliknąć Widok z wieży i
otwiera się panorama (dziś bezpłatnie - promocja! na żywo 4 zł od osoby)

www.reszel.iap.pl/index.html?k=31&id_tekst=15

[Gość: tralala]

Czas na mój najulubieńszy zabytek Reszla, gotycki most - niewiele młodszy od
Olsztyna. Czy jest w naszej ziomeczce starszy i pięknieszy most:
Osobliwość historyczna Reszla - most gotycki na rzeczce Sajnie (Izerze),
zbudowany z cegły w drugiej połowie XIV wieku. Wielokrotnie wzmacniany i
przebudowywany, otrzymał on w wieku XVIII i XIX szereg pomieszczeń
wypełniających półkoliste arkady, w których znajdowały się pomieszczenia
więzienne (ha – czyli najpradziwszy Ponte dei Sospiri). Ostatnio oddany do
użytku po renowacji w 2000 r., podczas której zlikwidowano te pomieszczenia i
przywrócono pierwotny kształt. (teraz to most zakochanych – chyba się nie mylę,
stoją tam na tym moście)
www.reszel.iap.pl/index.html?k=31&id_tekst=23

[rita100]

Faktycznie , most okazały. A dlaczego Twój najulubieńszy zabytek ?
Czyżby jak wieś niesie, że to most zakochanych ? Kochać jak to łatwo
powiedzieć ;))) Pewnie i o nim musi być legenda.

[Gość: tralala]

Zamków i kościołów gotyckich ci u nas dostatek, za to taki most to prawdziwy
rarytas, i dlatego go lubię. Zasługuje na niejedną legendę, może uda się jakąś
znaleźć.

[rita100]

Faktycznie , aż nie do uwierzenia, że w takim stanie to wszystko sie uchowało.
Miasteczko bardzo zadbane , nawet dachy wszystkie domy maja jednakow, a zamek,
zamek jak warownia. Dobrze, że napisałas gdzie kliknąć, bo panorama się
otworzyła w całej rozciaglości. To pewnie szczególnie w nim czuć ducha
przeszlości.

[rita100]

Popatrz się Tralala, niec nie wspominają w tradycjach warmińskich tradycję
andrzejek , tradycję lania wosku. Czyżby tego nie było ?

[Gość: tralala]

Pewnie nie, Mazurzy byli ewangelikami, więc świętych nie uznawali, a Warmiacy
może jakoś przeoczyli tego świętego. za to mam moc wróżb (także dla tych
szukających drugiej połówki) na Nowy Rok! To już nie tak długo.
Aha, nie topmy wszystkich świeczek, zostawmy choć jedną, żeby ją jutro włożyć w
wieniec adwentowy. A w następną niedzielę - jeszcze jedną, i potem jeszcze
jedną, i potem ostatnią i już Boże Narodzenie. No to z Abrą i Kadabrą idziemy
sobie powróżyć - miłej zabawy, Rito :)

[rita100]

Miłej zabawy i gorzałeczki nie oszczędzaj, jedną flaszeczkę i drugą i trzecią,
oj, skończe już bo głowa mi sie kiwa ;))))

[rita100]

Tralala, zbliżają się święta, mam propozycję , by już opisywać zwyczaje i
obrzędy warmińskie, ponieważ przed świetami nie będę miała czasu, a nawet
planuję przerwę, bo będę miała gości i ruch w domu.
Teraz zaczął się adwent i faktycznie Warmiacy z choiny robili wieniec adwentowy
i co niedzielę wkładali świeczkę, zawieszając go pod sufitem.
Ale ciekawostką dla mnie jest w tym czasie chodzenie z Gwiazdą. Na Mazurach
gdzienigdzie zaczynali chodzić przebierańcy - maszkary lub chłopcy z gwiazdą. W
niektórych wsiach zamiast z gwiazdą chodzono z "szemlem", kozą, bocianem i babą
z koszem na datki.
A teraz czas chyba będzie na Wigilię.

eeee, o tradycyjnych mikołajkach nic nie wspominają :)
A takowe są, pamiętam jak w pantoflach znajdowało sie prezenty.

[posejdon_el]

Olsztyn - Ostróda - Elbląg (pierwszy wjazd węzeł Elbląg/Wschód - ul.Pasłęcką
dojeżdzamy do pierwszego skrzyżowania (salon Opla) i skręcamy w prawo w Rawską
za salonem [omijamy bokiem Śródmieście i główne ulice] i caly czas prosto [znak
STOP, przejeżdzamy na wprost], pod górę, i powoli z górki:) pierwsza
sygnalizacja, zaraz później druga [obok pętla tramwajowa], jedziemy dalej
trzecia sygnalizacja i za moment czwarta, na której skręcamy w prawo [ul.
Kościuszki - ulica jednokierunkowa], dalej caly czas prosto, ulica
jednokierunkowa zmienia sie w dwukierunkową, ostry zakręt w lewo, jedziemy
dalej, mijamy cmentarz po lewej, po prawej hotel - zabytkowy młyn, przejeźdzamy
przez tory tramwajowe i dojeżdzamy do końca ulicy Kościuszki:) skręcamy w prawo
i jedziemy pod górkę, a gdy już na nią wjedziemy mamy skrzyżowanie na którym
skręcamy w lewo [ul. Fromborska], zaraz po skręcie jest reklama Srebrny Dzwon
Kadyny:), ulicą Fromborksą jedziemy już cały czas prosto, do znaku koniec
Elbląga mamy jeszcze spory kawałek, ale będziemy mieli wrażenie, że sie
skończył trochę wczesniej:)
Kawalek za znakiem koniec Elbląga jest przecudny widok na Zalew Wislany,
Mierzeję, a za nią Morze:), dalej prosto przez Łęcze, dalej to juz tylko z
górki, kilka ostrych zakrętów i jesteśmy w Kadynach:)

WYDRUKOWAĆ I JECHAĆ:) Miłego pobytu:)

Przydatny link:)
www.srebrnydzwon.pl/aktualnosci.php

[rita100]

Wspaniale , Tralala juz może tam jechać, a jak dalej wyczytałam to może nawet
wybrać się na Sylwestra
www.srebrnydzwon.pl/shownews.php?lp=49&src=1&lang=pl
Serdecznie zapraszamy na

Boże Narodzenie i Sylwestra do

„Gościńca Pod Srebrnym Dzwonem”
w Kadynach

[posejdon_el]

kadyny.com.pl/

[rita100]

Posejdon , jaki masz cel by promować Kadymy ? Napisz coś więcej, co tam jest
godne uwagi ? Ja mieszkam w Krakowie, ale jak pisałam Tralala może nawet się
wybrać tam.

[posejdon_el]

Jest to wieś z niespotykaną architekturą, domy są wybudowane z cegły
wyprodukowanej w cegielni, która kiedyś tutaj istniała.
Znajduje się tutaj stadnina koni:
republika.pl/sspkadyny/
oraz Dęb Bażyńskiego i jedyne czynne plaże nad Zalewem Wiślanym:)
www.mierzeja.com/index.php?co=kadyny
www.mierzeja.com/index.php?co=galeria&pok=1&gal=kadyny
Artykuł Kadyny wizytówką powiatu:
www.portel.pl/artykul.php3?id_akt=15728&id_dz=14

[posejdon_el]

kolejne miejsce noclegowe w Kadynach,
cesarska.idara.pl/cesarska/

[rita100]

Posejdon, ależ to piękne. Popatrz, popatrz tylko, że bardziej jesteście pewnie
złączeni z Elblągiem niż z Olsztynem. Macie naprawdę krainę rekreacji i
stadnina koni i pałace i dwory i plaże, a ja się zatrzymałam przy galerii
wschodu słońca nad Zalewem Wiślanym. Posejdon , Ty tam mieszkasz może ? haha,
ja już nie mogę, gdzie spojrzę tam pięknośc i tylko podziwiać mi zostaje
wirtualnie. Koń jaki jest , każdy widzi ale w Kadynach to koń jest chyba
najlepszy. Państwowa Stadnina Koni w Kadynach, że jeszcze jest państwowa to sie
dziwię , że nie sprywatyzowali obiektu - czyżby chętnych nie było ?
Są ludzie co nie wiedzą , że żyją w raju - mam nadzieje , ze Ty wiesz :)

[rita100]

Niesamowicie tez ciekawe miasteczko :)

[posejdon_el]

W Braniewie znajduje sie jedyne ZOO w warmińsko-mazurskim:) , jest też tam
stadnina koni, mają ładną katedrę:) Niestety Braniewo zostało zniszczone
podczas wojny w 85%, dlatego nie ma zbyt dużo zabytkowej zabudowy:( (pozostała
wspomniana katedra oraz mury obronne).
Znajduje się też tutaj browar, niegdyś podległy pod Elbrewery z Elbląga, po
wykupieniu browaru elbląskiego przez Żywca zamknięto browar w Braniewie i
sprzedano Dr.Witowi, który niestety nie zaczął tam produkcji, po chyba roku
kupili ten browar biznesmani z Elbląga (2005), ma się tam ponownie rozpocząć
produkcja piwa.

[rita100]

Posejdon, to dużo wiesz o Braniewie, a ja to miasto przedstawię w bardzo
niekonwencjonalny sposób - sam zobaczysz - to jednak Braniewo weźmiemy. :)

Kadyny, Malbork, pochylnie, Frombork,

[posejdon_el]

Ja z tego raju korzystam na bieżąco:) ale mieszkam w Elblągu (nie w
Kadynach),który jak wiesz jest wspaniała bazą wypadową własnie też na tego typu
tereny o których mowa (wiele wycieczek niemieckich z tego korzysta).
Pytanie dokąd z Elbląga?:)
- statkiem na pochylnie
- wodolotem do Kaliningradu
- pociągiem do Malborka
- autobusem bądź tzw. koleja nadzalewową do Kadyn, Fromborka i Braniewa
- rowerem po wysoczyźnie elbląskiej (Suchacz, Kadyny, elektrownia wiatrowa,
północna dzielnica Elbląga Próchnik)
- rowerem po Żuławach lub wokół jeziora Drużno:)
- autobusem lub wodolotem na plażę w Krynicy Morskiej
i na końcu piechotką po elbląskiej Starówce:) i rowerem do Bażantarni.

Jakbyś chciała w lato przyjechać i skorzystać polecam nocleg np. w jednym z
akademików:) chyba jednak najtaniej, a warunki bardzo dobre:) polecam akademik
na ul. Wspólnej (jakbys chciała wiedzieć jak dojechać to Ci napiszę).

[rita100]

autobusem bądź tzw. koleja nadzalewową do Kadyn, Fromborka i Braniewa

Wybieram tą trasę i jazdę autobusem , jeszcze słysze w uszach - autobus do
Braniewa odjeźdza .... teraz rozumie , że to był ostatni przystanek - z
Olsztyna do Braniewa.
Dobrze, że napisałeś o Kadynach ja nie mogę jechać , ale przychodza do mnie
ludzie do pracy , to może im polecę taki urlop.
Jak wspomniałam to jestem z Krakowa , więc pociagiem wybieram się do Braniewa
i to z poezją pod ręką.
Tralala, znasz to ?

Waldemar Kontewicz

Braniewo widziane z okna wagonu 2 klasy

Gramatycznie to rodzaj nijaki,
nazwa tego miasta, do którego
ciągnie tłusty parowóz
w rytm walcującej canzony:
"a daleko to tam? a daleko to tam?"
Przy torach dwie brzozy białopienne,
klon i duży dąb. Tak mogło się zdarzyć,
szczególnie latem kiedy widać
nawet grzyby pod świerkiem.
Termos z herbatą, kanapka z szynką, na twardo jajko
i drzewa, drzewa, drzewa. Wszędzie drzewa...
"Pociąg toczy się wolno by nie iskrzyć z komina" –
tłumaczy ojciec wpatrzony w okno.
W ustach coraz więcej sadzy – to już blisko!
Dworzec kolejowy wyrasta z lasu
gotyckim frontonem z wieżycami
podpartymi stalowym prętem.
"To przed huraganami" – znów ojciec.
Wokół krwawi morze pruskiego cynobru –
sterty dachówek, cegieł, kikuty katedry…


Ileż to razy musiał przejechać pulman 2 klasy
przez dominium Prusaków, Natangów i Bartów,
by ogarek historii zapalił się pod
polską księgą Homo Branieviensis.

[rita100]

"W hanzeatyckim grodzie zwanym niegdyś Braunsberg, a dzisiaj Braniewem,
mieszkał szewc z Lwowa, którego moja babka z wileńskich Trok nazywała Sapożnik
Starobrzeński. Dziś już nawet nie pamiętam czy w nazwisku mistrza wbijania
drewnianych ćwieków w skórzane podeszwy było er-zet, czy też żet z kropką. To
był Szewc, u którego wszystkie buty miały swoją historię. Wystarczyło pójść na
górę z wujem i "flakonikiem srakadzioru" pędzonego przy pełni księżyca, aby
dowiedzieć się, który z sapogów należał do starsziny, a który do krasiwoj
żienszcziny. Kto miał platfusa, a kto był zawadiaką i trampem. Maestro młotka i
kopyta ćmił "Sporty" przez czarną fifkę, co rusz krzywił się po wypitym
stakanku "Biełyj Aist" i powtarzał piękny wiersz, którego treści nie bardzo
mogłem wtedy pojąć:

Przed wojną w Lwowie
To bili szewcy (a jak oni bili ćwieki)
Krawcy, rabin, rzezak, kantor
I wozaki nawet kutwy i huliaki
Był Rus i Lach Karaim i Tatar

Dziś w Braniewie
Wojska więcej niż świętych w niebie
Kresowiacy jak my
Trochę Niemców i
Żulia z całej Polski
Przemieniona w towarzyszy
A kto będzie uczył
Handlować, pracować?
Kto będzie buty szyć?

El mole rachmim
Wszystko przepadało
Spłonęło, zginęło
Na bruku, w getcie, w gazie
Na Sachalinie, w tajdze

Panie Boże
El mole rachmim
Kuloj hewel
Hewel hawolim
i wszystko marność
marność nad marnościami"

[Gość: tralala]

Bardzo pięknie Rito zaczęłaś wędrówkę po Braniewie, poetycko i nostalgicznie. A
ja przymierzam się, myślę i już się gubię. Siedemset lat historii, tyle ważnych
wydarzeń, i jeszcze kilka osobistych opowieści. Potrzebuję nieco czasu, żeby to
pozbierać, bo o Braniewie dużo trudniej pisać niż o Reszlu. To miasto po prostu
umiera, i bardzo, bardzo mi go żal. To pierwsza stolica Warmii, nasza tradycja,
wielka historia, a teraz smutek, jak w tej piosence szewca.
Zacznę jednak od drobnego sprostowania - Posejdon pisze o ogromnych
zniszczeniach wojennych w Braniewie. Niestety ofiarą walk (bo w przeciwieństwie
do Olsztyna, Braniewo zostało zniszczone w czasie walk, a nie metodycznie
spalone po zdobyciu) stała się także braniewska katedra, czyli kościół św.
Katarzyny z 1346 roku. Odbudowa zaczęła się dopiero w 1984 roku. Teraz kościół
został już pieczołowicie zrekonstruowany (bardzo przypomina nasz kościół św.
Jakuba) ale nie jest to już ten oryginalny, gotycki budynek. Ruiny dawnego
kościoła pamiętam z wycieczki szkolnej, gdzieś pod koniec szkoły podstawowej
wyruszyliśmy na objazd całej Warmii. To był niesamowity widok - ruiny zamków
czy twierdz są czymś naturalnym, ale widok ogromnego, wypalonego i zrujnowanego
kościoła w centrum miasta był przygnębiający, i to tyle lat po wojnie.

[rita100]

To smutna to będzie opowieśc o Braniewie, a Posejdon sie starł nam opokazać, że
jednak jest to atrakcyjne miasto. Szkoda , że pierwsza stolicy Warmii jest
zaniedbana i zapomniana. To przypomina historię Jadźwingów, a szczególnie tego
ostatnigo, ktory starał się przeżyć. No i co teraz będzie, nie ma na miasto
pomysłu ? Już nie przeszkadzam , bo przygotowuję dalszą ciekawą opowieść.
Strasznie mi sie spodobała więc postanowiłam zamieścić ją w calości. W każdym
razie robi wrażenie. Ciekawe co Posejdon powie , przeciez ma to miasto na
odleglośc ręki.
Fajną wycieczkę mieliście dookoła Warmii i duzo wrażeń. Moja jedyna wycieczka
szkolna była tylko pod Grunwald, gdzie nam wyświetlili film 'Krzyżacy".

[rita100]

Słuchajcie , spotkałam klienta, ktory ma ogromną wiedzę o Warmii i Mazurach,
przebił mnie wiedzą stokrotnie, jestem w szoku i nie mogę się jeszcze
otrząsnąć - czlowiek z u. Partyzantów, pamietający mój stary Dworzec Autobusowy
i nie tylko, tez i Braniewo - jestem dalej wszoku , nie wiem co klikam , piszę
szybko i bezwiednie, by tylko Wam to zakomunikować.

[rita100]

No więc siadam spokojnie i piszę. Nie miałam prądu w pracy, mały ruch, robię
sobie wystawę świąteczną, a tu wchodzi klient. Prosi o piwo na miejscu, a ja
odpowiedziałam , ze to niemożliwe , bo są wszędzie tabliczki , że pić nie można
i że jeszcze trzeba być trzeźwym i nawet mogę zmierzyć aparatem do mierzenia
procentów. Oczywiście, że żartowałam i na szczęscie Pan załapał. Debatując o
rodzajach wódki od słowa, do słowa dowiedziałam sie , że Pan nie jest z
Krakowa, a z Poznania, na co ja mu odpowiedziałam , ze jestem z Olsztyna i
zaczeło się tematów , a tematów, z dwie godziny rozmowy - ja się wszystkim
pochwaliłam i książkami i medalem olsztyńskim, a on chwali sie wiedzą.
Pokrótce tylko napiszę, że orientował sie w Olsztynie niesamowicie i we
wszystkich miejscowościach, nawet zeszłam na temat Bartoszyc i Bab Pruskich -
całkowite zaskoczenie, wszystko wiedział. Jego zdziwiłam nieprzeczytaniem
ksiązki Nienackiego.
Teraz mi powiedz Tralala czy prawdą jest , że są takie miejsca jak Czarcia
Wyspa, Diabelska Wyspa pod Giżyckiem, gdzie jest jedyna knajpa pod prawdziwym
dębem, nie , to jest w Kadymach - gdzie sprzedaje się wszystko pod gołym niebem
nawet w deszczowe dni ?
Jeśli chodzi o Czarcią Wyspę - to w Skiroławkach mieszka wnuczka Nienackiego.
Jest tam też młyn. Już nic z tego nie wiem, ale być może ten Gość zawita do
naszego wątku.
Ponoć jest też w Olsztynie najlepsza knajpa 'Pod Gierkiem" gdzie wspaniale
gotuje sam osobisty kucharz Gierka. Nie wiem czy to bajka czy nie, ale również
rozmawiliśmy o gwarze warmińskiej.
Najgorsza wiadomość to taka, że uważa , ze dla Braniewa nie ma już wyjścia,
miasto niestety me do zagospodarowania i tak jak twierdzisz Tralala na umarciu.

[Gość: tralala]

Tej no, te pyry wielkopolskie to są ale przemądrzała wiara :) Wszystko muszą
wiedzieć lepiej. No to przyznam się, że nie wiem, czy w Kadynach pod dębem jest
restauracja pod gołym niebem. Może Posejdon powie, skoro tam bywa. Gierkowski
kucharz rzeczywiście miał w Olsztynie restaurację, raz tam nawet coś i jadłam,
nieświadoma, kto jest szefem kuchni. Ale tej restauracji już dawnoo nie ma, a
kucharz od paru miesięcy kucharzuje w domu pomocy społecznej Laurentius. Gdzieś
na forum jest nawet na ten temat wątek.
Dziś dopiero teraz dotreptałam do domu, a pracy mam jeszcze do północki, więc
uciekam. Braniewa jednak tak szybko nie odpuszczę. Teraz wklejam tylko link -
jak się otworzy, trzeba kliknąć na historię, potem na zabytki, a na koniec w
mapkę. Cierpliwi zobaczą wtedy kościół św. Katarzyny (może nie brat-bliźniak
naszej katedry, ale blisko spokrewniony) i kilka innych zabytków - widać też,
że niektóre wymagają pomocy. Tylko skąd na to wysupłać pieniądze, jak kasa
miasta pewnie pusta?
www.braniewo.pl/

[rita100]

Nie, nie Braniewo nie odpuszczamy, ja też mam dużo ciekawostek. Wyjatkowo
Braniewo mi się podoba. Tez dzisiaj miałam dużo pracy , bo i prądu nie bylo i
rozliczenie miesiąca i ten klient, a jeszcze na dodatek wpisy na tym watku
ukazują się dopiero po jakimś czasie. Dopiero teraz zauwazyłam. No to dalej się
wgłębiamy w historie Braniewa, poniewaz ta historia jest hisrorią całej Warmii.

[rita100]

To jest opowieść o butach.
"W 1946 roku w Braniewie stacjonowała rosyjska kawaleria pancerna, która miała
buty z całej Europy. Sapożnik Starobrzeński sztukował więc pół kontynentu na
poddaszu pruskiej kamienicy. Codziennie zgłaszali się do niego ruskie sołdaty,
których uczył obuwać się i smarować czarną pastą niemieckie Salamandry.
Przynosili oni do niego krany i rury, aby pokazał im jak to podłączyć w domu i
jak obsługiwać. Taką to cieszył się u nich estymą. Opowiadał też swoim
żołnierzykom zza Uralu o Beni Krzyku Babla, który był z ich Odessy i potrafił
wszystko, nawet odczytać czasy na ukradzionym zegarku. Później szewc uczył
wszystkie pyzate Wańki dlaczego wskazówki biegną wokół cyferblatu i czasem się
nakrywają.
Łamany sufit, na którym kłębiła się mgła tanich papierosów, zapach kleju,
pokostu, skóry, pasty i srakadzioru pitego o północy, szeptane historie o
rosyjskim wojsku, które kiedyś przyszło do niego bo zgubiło dwa czołgi po
ostrej popijawie, to była baśń o lwowskim sapożniku Starobrzeńskim. Nic
dziwnego, że czekałem na każde wakacje, by znów móc popędzić na poddasze z
najlepszym sortem srakadzioru i moimi półbutami, które nazywały się
bitelsówkami. Szewc tylko kiwał głową, podbijał zelówki bretnalami i mówił, że
chłopcy dzisiaj zniewieścieli zupełnie. Mało im długich włosów, to jeszcze chcą
chodzić w sapogach na szpilkach."
Dalej
Zobaczysz jakie to niesamowicie ciekawe.

Acha , może jutro przyjdzie ten klient to poinformuje go o losie gierkowskiego
kucharza :)

[rita100]

Klient się nie pokazał, a szkoda bo już wiem jakie nazwy wymieniał, to są
zatoki jeziora Ukiel, ale o jeziorze to w innym wątku.
Teraz jeszcze Braniweo, nasze cudowne Braniewo, z wielką historią.

Stryj Izydor
"Warmińskie miasteczko mojej babki nagle obudziło się w 1965 roku z
piwowarskiego snu i poczęło odbudowywać browar, który w 1854 roku kupiec Karol
de Roy ustanowił nad Pasłęką.
Piwna rzeka trysnęła w Braniewie już w XVI wieku. Tak, że kanonik Jan Pisiński
w 1603 roku poczuł się zmuszony do zapisu w foliałach:

O porządkach jakie należy zachować przy wyszynku piwa:
Piwo warzyć mogą tylko piwowarzy miejscowi.

Nie wolno warzyć piwa w niedziele, natomiast w święta tylko po nieszporach.

Karczmarze mieszkający dalej niż milę od miasta mają prawo sprzedaży piwa w
softach [kuflach], ale nie w beczkach.

Wolni chłopi po wsiach mogą warzyć piwo raz w roku na Zielone Świątki.

Jedna beczka powinna zawierać sto softów.

Zaleca się picie piwa w karczmie "Pod Czarnym Orłem".


Nad Pasłękę jeździł rowerem brat mojej babci – stryj Izydor, niezrównany rybak,
kawalarz i smakosz piwa. Kiedy przyjeżdżałem do Braniewa na wakacje, nigdy
jakoś nie wpadło mi do głowy pojechać na ryby ze stryjem, którego wszyscy wokół
nazywali Rybakiem. Aż pewnego dnia, sierpniowym wieczorem, stryj przyszedł do
ogrodu mojego dziadka i po cichu zdradził mi sekret rybałki o świcie.
Powiedział, abym zbudził się o piątej rano i wziął ze sobą bicykl, a na głowę
założył dziadkowy szapoklak z tekturką w rondzie. Tak też się i stało. Po
ciemku zapukałem do ciężkich pruskich drzwi, za którymi siedział już stary
krewniak z wiecznym papierosem w zębach. Gotowość do wymarszu nie zabrała nam
więcej jak pięć minut.

[rita100]

Stryj Izydor sprawdzał przygotowanie leszczynowych witek, długość żyłki
wędkarskiej, ostrość haczyków, wkładał do wiklinowego koszyka małą patelenkę,
pół kostki margaryny, cztery pajdy razowca, szwajcarski kozik, niemieckie
organki "Weltmeister", kilka przejrzałych papierówek i litrową butlę podpiwku.
Na samym końcu na specjalny bagażnik wskakiwały dwa stare kocury: Malarz, który
był ślepy i Muzyk, który był głuchy. Cała nasza czereda była już gotowa, oprócz
kundla Szczekaja, który zawsze był skofundowany gdy się go wołało: "Szczekaj,
chodź tu, ale nie szczekaj bo zbudzisz pół miasteczka." Szczekaj miał tylko
trzy nogi i wiecznie spał.

Astmatycznego Izydora zawsze czepiały się dziwne i porzucone stworzenia, którym
on dawał schronienie i chrzcił je w przewrotny sposób, co było powodem do
niejednej plotki. Nie mówiąc już o jego zakręconym, siwym loku na czole, który
co kilka godzin wymagał ponownego formowania poprzez ślinienie. Pewnie dlatego
w miasteczku uważano go za szalonego. Kiedy uczył głuchego Muzyka tańca w takt
śpiewnych organek, wzbudzało to wesołość każdego. Ślepy Malarz wylegiwał się w
domu i nigdy nie mógł trafić na czas z potrzebą, toteż często – ku rozpaczy
stryjenki – obsikiwał ściany korytarza i olejne blejtramy Izydora z pejzażami
Braniewa.

Na rybałkę udawaliśmy się nad Pasłękę, która dostarczała wytarczającą ilość
wody miasteczku, aby się w niej przyjrzało i zrobiło powojenne porządki. Leniwy
nurt rzeki wpadał do odbudowanego browaru, aby tam odsłużyć swoją powinność w
warzeniu piwa.

"Kiedyś Pasłęka krwawiła jak ranny tur w Puszczy Galindzkiej, gdy Niemcy
wysadzali, co się dało, wycofując się do Berlina, a za nimi szli Rosjanie i
rabowali, co zastali, nawet krany ze ścian. Zaraz po wojnie rzeka wylewała ze
złości kilka razy, bo 700 letnią cegłę z jej miejskiej tkanki wywożono na
odbudowę Warszawy." – mówił. Zaskakiwał mnie tymi swoimi opowiadaniami stryj
Izydor w drodze nad rzekę. Malarz i Muzyk podskakiwali na bagażniku i w jakiś
niepojęty sposób nie spadali z roweru. Szczekaj kuśtykał na trzech łapach i na
gwizd Izydora szczekał dwa razy, czym spełniał obowiązek meldowania się na
liście obecności.

Kiedy już znaleźliśmy się nad rzeką i trzeba było znaleźć odpowiednie miejsce
na łowienie, stryj Izydor znowu urzekał mnie swoją pomysłowością i erudycją
mówiąc:

"A gdy ranek zaświtał, Jezus stanął na brzegu. Jednakże uczniowie nie
wiedzieli, że to był Jezus. A Jezus rzekł do nich: «Dzieci, macie coś do
jedzienia?» Odpowiedzieli Mu: «Nie.» On rzekł do nich: «Zarzućcie sieć po
prawej stronie łodzi, a znajdziecie.» Zarzucili i z powodu mnóstwa ryb nie
mogli jej wyciągnąć."
Ewangelia według Św. Jana 21, 4–7

[rita100]

Więc udaliśmy się na prawo od łodzi, która zacumowana była na środku rzeki.
Gdzieś w oddali Braniewo wstawało ze swoich 700 letnich pieleszy, strzepywało
poranną rosę z krwistoczerwonych dachówek i szczękało kikutami katedry Carolina
rediviva, które przypominały nam sztubakom urodzonym po wojnie, że czołgi są
złowrogie nawet na obrazku.
Nie czekaliśmy długo na pierwsze branie. Bolenie i karasie czepiały się naszych
haczyków tak jakby nie wiedziały, że Malarz i Muzyk ostrzą sobie na nie pazury.
Stryj Izydor machał wiklinową wędką niczym dyrygent batutą w Warszawskiej
Filharmonii. Zawsze sprawdzał ilość ciasta na końcu haczyka i podśpiewywał
humorystyczne dumki rosyjskie. Uczył mnie jak prawidłowo zacinać rybę oraz
zabraniał używać siatki. Powtarzał, że walka musi być uczciwa.

jutro będzie dalej

[Gość: tralala]

Ważne, że ryby biorą, to Malarz i Muzyk nie zgłodnieją. A zauważyłaś, Rito,
fragment o kikutach katedry - czyli wtedy w mieście straszyły jeszcze ruiny
kościoła. To naprawdę był przygnębiający widok.
Przeczytałam wszystkie posty o Braniewie, i jeszcze jedno sprostowanie -
Braniewo nie było otoczone murami obronnymi lecz palisadą. Gotycka baszta za
katedrą to ostatnia pozostałość zamku biskupiego, a nie murów obronnych.
Czekam na ciąg dalszy rybałki, a sama przygotowuję się do opowieśći o
Braniewie - 'Atenach Północy, no i bezskutecznie poszukuję śladów zrabowanej
przez Szwedów biblioteki braniewskiej.

[rita100]

Teraz widze , że Braniewo jest moim drugim miastem po Olsztynie. Zaraz
zauważyłam te ruiny o których Ty wspomniałas.Zamieszczam te wspomnienia , bo
stronka może być kiedys zamknieta , a to sa godne uwagi wspomnienia czlowieka,
ktorego losy rzuciły do Kanady. Ciekawe , ze pierwszym jego obuwiem były
kierpce i tak opisuje slady swoich butów.
Dobrze, że wspomnaiłas o Szwedach, własnie ten tajemniczy klient udowadniał
mi , że dialekt szedzki ma dużo dialektu braniewskiego , że Szwedzi wiele słów
mają pruskich i gwara mazurska jest tam w dużym stopniu zakorzeniona.
Nawet podawał przykłady, ale ja z wrażenia nic juz nie pamietam.

[Gość: tralala]

Mam! Znalazłam - biblioteka braniewska jest w Uppsali. A już myślałam, że
spłonęła w Szwecji pod koniec XVIw. Tutaj szczegóły:
www.poloniainfo.se/artykul.php?id=586

I parę akapitów:
10 lipca 1626 bez specjalnych walk wojska szwedzkie zajęły Braniewo i pozostały
w nim 9 lat 2 miesiące i 23 dni. Jedną z pierwszych czynności okupantów było
usunięcie z miasta wszystkich duchownych katolickich i rabunek majątku
kościołów oraz Kolegium Jezuickiego. Wówczas to wywieziono do Szwecji cały
księgozbiór szkoły jak i osobiste książki uczniów. Były one łupem króla Gustawa
Adolfa.

Król starając się podnieść fatalny poziom Uniwersytetu w Uppsali ofiarował je
tej uczelni. Stały się one jednym z zalążków wspaniałych dzisiaj
zbiorów "Carolina Rediviva" podobnie jak księgi Mikołaja Kopernika (!!!)
zrabowane z niedalekiego od Braniewa, Fromborka.

Książki Kolegium Braniewskiego nie były ujęte w Uppsali w osobnym katalogu.
Dopiero w ostatnich latach dzięki nieżyjącemu już doc. Adamowi Heymowskiemu
zawarto umowę pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką w Uppsali a Biblioteką Narodową
w Warszawie o sporządzeniu pełnego katalogu książek braniewskich. Prace nad nim
trwają. Ale same książki już nigdy nie wrócą do Braniewa.
... nigdy nie wrócą do Braniewa? Nigdy nie mów nigdy. Najważniejsze, że są, że
się zachowały, a co dalej - zobaczymy :) No, to teraz mogę spać spokojnie.
Dobranoc.

[rita100]

Dobranoc
Myślę, ze tam własnie w Szwecji dzieła braniewskie nie zginą. Bardziej się boje
o dzieła w Bibliotece Jagielońskiej , jak się okazuje znikają po cichu.
Może lepiej , że tam sobie leżą bezpiecznie, a o własciwym czasie kiedys
powrócą na swoje miejsce, bo faktycznie nigdy nie mozna powiedzieć nigdy :)

[rita100]

Izydor puścił wielkiego leszcza, który już był na brzegu. Mógł stryj pomóc
sobie siatką i wyciągnąć królewską rybę na patelnię, jednakże uszanował jej
wielką siłę i chęć życia. Olbrzymi leszcz zerwał się w ostaniej chwili
przegryzając stalową część żyłki. Moje oczy wychodziły z orbit kiedy patrzyłem
jak stryj holował umiejętnie aqua-cielsko do brzegu; jak chciał przechytrzyć
sprytnego leszcza; jak dwóch godnych siebie przeciwników walczyło zawzięcie.
Kiedy zasrebrzyły się rybie łuski tuż pod lustrem wody i gdy mogłem ocenić
odległość od ogona do pyska, wtedy zrobiło mi się gorąco i wpatrywałem się w
wiklinową witkę wygiętą niczym chomąto na szyi klaczy pociągowej. Muzyk i
Malarz sprężone siedziały na brzegu, tylko Szczekaj spał sobie w najlepsze.
Izydor powiadał, że Pasłęka była zawsze dla niego jak modlitwa: "Bo jeżeli
kiedykolwiek poprosiłem ją jak syn o chleb, to kamieniem nie rzuciła. A gdy ją
o rybę zapytałem, to nigdy węża nie upiekła. Taka była ta rzeka." I kiedy
dobrze wsłuchało się w jej nurt to słowa pluskały niczym alefy w Starym
Testamencie: "Słuchać będziecie, a nie zrozumiecie, patrzeć będziecie, a nie
zobaczycie." Patrzyłem na Muzyka i na Malarza myśląc o tym, czy w ten oto
sposób spełniały się słowa Izajasza.

Na sporządzonym palenisku smażyliśmy na margarynie karasie i bolenie.
Zagryzaliśmy razowcem złote dzwonka ryb i popijaliśmy brązowym, gorzkim jak
piołun podpiwkiem z braniewskiego browaru. Stare Kocury również miały ucztę.
Malarz podrzucał malutkie karasie Muzykowi. Szczekaj więcej wąchał niż jadł.
Stryj przygrywał na organkach, słońce zachodziło do tysiącgwiazdkowego hotelu.
W oddali słychać było krzyk mew nad Zalewem Wiślanym i głęboki oddech morskiej
fali zmęczonej ciągłym przyjmowaniem Pasłęki z jej braniewską historią. "
cdn

[Gość: tralala]

Koty i pies nakarmione - co będzie dalej?
Co do biblioteki braniewskiej, to masz rację. Nie pomyślałam o tym, pomijając
kradzieże, to i pewnie zabrakło by pieniędzy na skatalogowanie i konserwację
tych ksiąg. Niech więc Szwedzi o nie dbają, może kiedyś umieszczą je w
internecie, to sobie chociaż je obejrzymy. A tu jeszcze coś o szwedzkich
zdobyczach wojennych - zobacz Rito jacy to byli 'kulturalni rabusie':

"Oprócz spustoszeń, jakich dokonały jego wojska na terenie całych Prus w
trakcie tzw. pierwszej wojny polsko-szwedzkiej, znane są też rabunki dzieł
kultury, przeprowadzane w ramach zaplanowanej akcji. Obiektem napaści
szwedzkich żołdaków były m.in. biblioteka w Braniewie, we Fromborku, a także
klasztor oliwski. Specjalne oddziały rabunkowe wywoziły do Szwecji wszystko, co
miało wartość materialną: obrazy, książki, tkaniny, ozdoby, starodruki, sprzęty
domowe, cenne okazy broni, rzeźby, sprzęt liturgiczny, ornaty itp.
Rabunki polskich dóbr kultury miały bardzo duże znaczenie dla zbiorów
publicznych w Szwecji w tamtym okresie. Na przykład największa biblioteka
uniwersytecka w Uppsali liczyła ok. 8600 ksiąg, z tego ponad 8000 pochodziło z
darów będących efektem rabunków prowadzonych na terenie Polski, Prus i
Saksonii. Tą drogą Uppsala posiadała w 1702 r. już ok. 30 tysięcy książek!
Straszliwy pogrom rabunkowy dotknął także bibliotekę klasztorną w Oliwie. Część
wywiezionych wówczas za morze dzieł znajduje się w księgozbiorach Uppsali,
Strangnas i Linkoping.
Konfiskaty polskich dzieł kultury dokonywane były nie tylko przez dowódców
wojskowych na polecenie najwyższych władz państwowych z królem na czele.
Odbywało się to także za sprawą osób prywatnych. Rekrutowały się one głównie z
szeregów niższych dowódców, uczonych, przedstawicieli szwedzkiego świata
kultury, a nawet zamiłowanych bibliofilów. Wśród osób tych byli: Clas Ralamb,
Axel Baner, Erik Dahlberg, Karl Gustaw Wrangel czy Magnus Stenbock."

[rita100]

Czyli Szwedzi rabowali kulturę, faktycznie bardzo inteligentni byli, ale
najwazniejsze , że dbaja o te dzieła i nie rozdają na lewo i prawo w prezencie
innym władca. Pamiętam jaka wieka była afera kiedy Prezydent Kwaśniewski
bodajże podarował jakiś zbiór unikatowy z UJ Kanclerzowi Niemiec - taki mały
prezent, a jednak pozbyliśmy się dzieła.
Dobranoc Tralala

[rita100]

Nie uwierzysz , strona zablokowana, a tyle tam pieknych i waznych rzeczy było o
Braniewie. Będe jeszcze jutro walczyć z nią.

[rita100]

Kiedy przyjechałem do Braniewa następnym razem, stryj już nie żył. Powiedziano
mi, że w trumnie miał ten swój siwy loczek zakręcony na czole, o co zawsze
prosił stryjenkę. Ponoć, tuż po pogrzebie, Muzyk i Malarz zniknęli na zawsze.
Szczekaj przestał szczekać w ogóle, tylko każdego ranka smętnie szukał czegoś
nad Pasłęką. Kiedy usiadłem na brzegu naprzeciw browaru, przykuśtykał na tych
swoich trzech łapach.

Po lewej stronie łódki rybacy zarzucali swoje sieci...

Otworzyła się stronka , teraz sie wczytuję.

[rita100]

Wilkierz Braniewski Nadzwyczajny

Ogłasza się, że miasto Braniewo
Na łonie miast hanzeatyckich ułożono.
I odtąd zbrojnych będzie dawać
I podatki łożyć od łanów na wojnę na morzach
Z królem Danii Waldemarem IV.

Zatem protoplastą mojego imienia był sam król. Nieważne, że trochę wraży,
ważne, że sam król. I nie powiem, moja babka nie była wielce ukontentowana
takim dictum, bo matroną była z zasadami. Zasiadała zimowymi wieczorami przy
kaflowym piecu i prawiła historię braniewską, podczas gdy w jej rękach
trzepotały dwa druty koronkarskie niczym skrzydła bielinka. Jak na matronę
przystało nie znosiła żadnych sprzeciwów. Sadzała mnie obok siebie, wręczała mi
śnieżnobiały kawałek szmatki z lnu, na której ołówkiem chemicznym wymalowany
był motyw kwiatu albo braniewskiej architektury, i kazała igłą z kolorową nicią
podążać za naznaczoną grafiką. Zrazu krzyczałem, że to zajęcie nie dla
chłopców, ale babka była uparta i nawet krzywa mina dziadka nie zdołała
przeszkodzić jej w haftowanej edukacji młodego grzesznika, jak mnie często
nazywała. Przewlekałem przez igielne ucho wileńskie nici, które przywoził nam
zza „ruskiej” granicy znajomy maszynista z Mamonowa, i kłułem hafciarskią biel
ochrą, purpurą, szafirem, cynobrem i żółcią aż do momentu kiedy kąkol stawał
się zupełnie żywym, albo wrzos zupełnie smutnym.

[rita100]

Miała też i talent artystyczny ta niezwykła kobieta, bo Pasłęka do dziś płynie
w mojej głowie niczym rzeka na Widoku z Delft Vermeer'a. Więc haftowałem
bazylikę świętej Katarzyny, którą Niemcy barbarzyńsko wysadzili w powietrze,
jak zresztą wszystko, co im po drodze przeszkadzało. Była to praca imaginacji,
bo na spacerach widziałem tylko kikuty kościoła, które wieczorami zamieniałem w
haftowaną bazylikę. Wyobrażałem sobie wtedy, że w ten sposób odbudowuję, to co
przepadło na wieki.
Wyszywałem też opowiadania o babcinej córce, która zmarła tuż przed końcem
wojny na gruźlicę. Myślałem wtedy, że ta dziewczynka musiała mi się przyglądać,
bo na jej włosy zużywałem tyle bławatnych kordonków nici. Słyszałem nawet jej
oddech, którego jednak wyhaftować nie potrafiłem.

Najbardziej imponowały mi opowiadania dziadka, który siadał z boku i czekał
cierpliwie aż babka skończy edukację małego sztubaka. Zaczynał siwy Furtian
Sądu Grodzkiego w Braniewie od Kopernika z pobliskiego Fromborka i wilkierzy:

Niesamowicie to ciekawe opowiadanie, mówi o zyciu w Braniewie

[rita100]

www.arta.olsztyn.pl/polski/palace.htm
Wielkie założenie pałacowo-parkowe (obecnie w ruinie), wraz z wsią Słobity,
usytuowane około 15 km na północny wschód od Pasłęka i około 25 km na wschód od
Elbląga. Od 1525 do 1945 r. własność i główna siedziba jednego z
najważniejszych arystokratycznych rodów pruskich, rodu zu Dohna. Powstałe tu w
dobie baroku założenie architektoniczno-przestrzenne było najwybitniejszą
realizacją epoki na terenie Prus.
Członkowie rodu Dohna, wywodzącego się z Saksonii, przybyli do Prus przez Śląsk
w okresie późnego średniowiecza (ok. połowy XV wieku), jako rycerze Zakonu
Krzyżackiego.

[Gość: Mazur]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=91&w=31291731&a=31291731

[rita100]

ładne zdjęcia i ciekawe :)

Wilkierz Porządkowy z 1686 roku

Ponieważ z usług kata miasto nie często korzysta, a i nuda
Aby go nie uwionęła zezwala się katowi na leczenie ludzi.
Zatwierdza się również zajęcia katowskie przy badaniu czarnoksięstwa:
Tortury, egzekucję czarownic, palenie na stosie.

Widzisz Tralala, stąd wiem więcej o usługach katowskich

Wilkierz Braniewski z 1690 roku

Ubodzy mieszkańcy przedmieścia muszą mieć w domach murowne kominy i dach
przykryty dachówką.

W niedziele i święta podczas nabożeństw zabrania się prowadzić wyszynku z piwem
i winem.

Starsi i sołtysi mają systematycznie doglądać, aby ludzie chodzili do kościoła.

Ubodzy winni posiadać oznakowanie.

Ci, co w niedzielę trwonią czas przy studni i nie chodzą do kościoła będą
zamknięci w areszcie.

Z głównych ulic miasta w każdy piątek trzeba wywozić nieczystości, a z
drugorzędnych co dwa tygodnie.

Służącym po godzinie 8 wieczorem nie wolno sprzedawać piwa.

Lekkich obyczajów kobiety niezamężne mają wyjść za mąż, albo opuścić miasto.

Na pogrzebach ludzi zmarłych podczas zarazy należy dzwonić tylko raz i to
niezbyt długo.

Kto po godzinie 10 wieczorem zakłóca spokój wygrywając na instrumencie, w wieży
osadzon będzie.

Zezwala się garncarzom polskim i holenderskim na sprzedaż swoich wyrobów,
ponieważ miejscowi nie znają tego rzemiosła.

[rita100]

www.zwoje-scrolls.com/zwoje36/text28p.htm
To jest ta stronka, co ciekawsze ujełam we wpisach
Teraz dalej, nie ma łatwo i że boli - zaczyna się również ciekawie :)

Każdy przyjazd do przykrytego umbrą pruskiej dachówki miasteczka, którego
cynobrowe trzewia domostw chowały się w szczątkach Puszczy Galindzkiej, jawił
mi się jako barwny fotoplastikon produkcji hanzeatycko–prusko–warmińskiej
dozwolony dla mnie od lat pięćdziesiątych XX stulecia. To właśnie tu – tysiąc
lat temu – do Truso, Bransbergue, Lecbarg, Terra Passalucensis, przybył święty
Wojciech z Pragi by chrystianizować dzikich Pomezanów, Pogezanów, Warmów,
Bartów, Natangów i Sambów. Późniejszy patron Polski tak stanowczo nawracał
tubylców z pogańskiej ścieżki, że nawet wzory ich kwasów
dezoksyrybonukleinowych DNA przepadły na zawsze w gęstwinie pomorenowej
Puszczy, wraz z wytłuczonymi turami i niedźwiedziami.
Warmińskie miasteczko umiało zapadać w głęboki, zimowy sen. Z palącego się w
glazurowych piecach węgla, bukowego łomu i ściółki sucholeszczej ulatywał w
niebo obłok dymu nasączony słodkim zapachem zajęczego combru nacieranego
saletrą, chrzanem, czosnkiem i pieprzem tłuczonym w miedzianym moździerzu z
gotycką inskrypcją: Ermland – Annum 1683. Przy okazji odkadzała się dusza
celtyckiego druida na najwyższym konarze dębu stojącego na samym środku Placu
Pompierów, przylegającego do leniwie płynącej Pasłęki. Ostała się nawet w
miasteczku jedna strażacka motopompa z olęderskich Żuław na artyleryjskim
jaszczyku, do której podpinano karą łoszad’. Wodę do ocynkowanego baniaka
czerpano z pobliskiej rzeki.

Stefanek był jednym z miasteczkowych Pompierów. Co rok, podczas kościelnych
świąt Wendelina, Nepomucena i Floriana paradował w żółtym hełmie z mosiężnej
blachy, czarnym mundurku z niebieskimi wyłogami pruskiego Feldfebla, sowieckich
bufiastych bryczesach starsziny i przedwojennych polskich oficerkach z długimi
cholewkami. Na codzień woził węgiel zarówno do gimnazjum, które nazwę
odziedziczyło po kardynale Hozjuszu jak i do klasztoru Regina Coeli. Jeździł
swoją węglową rolwagą po ulicy Langgasse, Marketstraße, Poststraße. Przyjeżdżał
też na ulicę Zwycięzców (niestety, nie wiem jaka straße), gdzie go poznałem.


bardzo ciekawe opowiadanie

[Gość: tralala]

Bardzo ciekawe opowiadanie, ale też hermetyczne. Dla kogoś, kto nie zna
historii Prus i Braniewa to tekst pełen zagadek. Ale my mamy już za sobą kurs
podstawowy, prawda?
To teraz co nieco o Braniewie - Atenach Warmii:
W 1565, z inicjatywy kardynała Stanisława Hozjusza (Hosius) otworzono w
Braniewie pierwsze w całym państwie polskim kolegium jezuickie.
Uczono po łacinie, ale prywatnie można było też uczyć się własnego narodowego
języka. Nauka trwała pięć lat. Kolejne klasy nosiły nazwy: infima lub donata,
gramatyka, syntaksa, humaniora lub klasa poezji oraz retoryka. Absolwent
gimnazjum płynnie operujący w mowie i piśmie łaciną, oczytany w dziełach
pisarzy starożytnych mógł na tle powszechnego wówczas analfabetyzmu czuć się
dumny i bardzo wykształcony. Sława gimnazjum braniewskiego, dzięki któremu
miasto nazywano nawet Warmińskimi Atenami, dotarła do krajów sąsiedzkich. Wielu
uczniów przybywało do Braniewa na przykład ze Szwecji.

[rita100]

Aż dziw bierze, że takie miasto, które kiedyś było w rozkwicie i sławne, tak
znika z oczów świata i nie ma dla niego ratunku. Zostają tylko wspomnienia,
które najcześciej opisują ludzie.
To opowiadanie , ze zycie bardzo sławnego człowieka, którego los rzucił do
Braniewa, a wylądował w Kanadzie.

[rita100]

Najbardziej jednak zachwycił mnie opowiadaniem o "Polowaniu na Czarownice" w
XVII wieku. Leżałem właśnie w szpitalu, po tym jak zachłysnąłem się wrzącą wodą
z kotła w babcinej bani. Sparzyłem gardło na czerwony kolor kotów Naruńcowej,
kiedy próbowałem wypełnić za pomocą gumowego szlaucha ocynkowaną balię wrzącą
wodą do kąpieli. Stefanek odwiedził mnie w szpitalu i opowiedział tę oto
historię:


Starą Mariannę z ziemianki nad Pasłęką przyłapano na szmaksach czyli
szamańskich zaklęciach. Wyrabiała ona lekarstwa z łopuchów, wrzosowego miodu,
jantaru dominikańskiego, srakadzioru i śniętych płasonów z rzeki. Sosnowa
drzazga służyła jej do puszczania posoki z żył, a żółwi pancerz wygrzewany w
ogniu do rozpędzania ischiasa. Duże piersi, jedno oko i wielka grucha pośladków
Jędzy były powodem niejednej klechdy w miasteczku. Na jej słomianym kapeluszu
mieściły się wszystkie motyle z warmińskich łąk, złotogłowy kielich lilii
asfodel z pobliskiego cmentarza, białe grążele z żabiej sadzawki, bobrowe
żeremia z Puszczy Galindzkiej, zagubieni w Prusiech Arianie plus trzy
niebieskie Anioły Bóg raczy wiedzieć skąd. Kiedy na miasto spadł pomór cholery,
jedynym wytłumaczeniem tego nieszczęścia były nieczyste siły Czarownicy. Po
ciężkich torturach w kazamatach Magistratu, gdzie Marianna przyznała się do
winy, powieszono ją o piątej po południu przed Ratuszem. Całe miasteczko
wyległo by patrzeć z trwogą jak przyczyna ich nieszczęść dynda na wietrze
niczym indycze korale. Cisza rozlegała się wokół i nawet ci, którym uratowała
życie bali się spojrzeć w jej stronę. Oczy Wiedźmy wychodziły z orbit, rzężenie
wyskakiwało z jej obnażonych piersi, a skrwawione jak burak serce biło mocniej
niż chrześcijańskie dzwony na Świętej Trójcy i katedrze Carolina rediviva. W
nocy niebo rozrywały grzmoty piekielne Mefistofelesa, a purpurowe szmermele i
małanki Zeusa trzaskały sucho w kościelną wieżę – Grace à Dieu miejscowy
proboszcz odwiedzał w tę noc biskupa, gdy siarka błyskawicy rozłupała jego
metalowe łóżko na pół. Tak Bóg karał niewierną. Rankiem zlecieli się
mieszczanie by zobaczyć jak się wypełnia sprawiedliwość. Ku ich wielkiej
trwodze, Marianna odcięta ze sznura podniosła się i wyruszyła w kierunku swojej
jaskini tuż obok Rybnego Targu i Piwowarów, gdzie pędzono vinum crematum.
Później rozmawiała tylko z wiatrakami, wariatami, alchemikiem Lilienzweigiem i
chyba z Bogiem. Nikt nie śmiał się do niej już zbliżyć. Marianna stała się
lokalną Czarownicą, która po dziś dzień chodzi po kątach zburzonego podczas II
Wojny miasta razem z dwunastoma innymi wiedźmami powieszonymi za konszachty z
Diabłem. Wielu mieszkańców ją widziało jak pokazywała się w oknie z rudym
kotem, albo straszyła w miasteczkowym lupanarze. Ponoć co roku w rocznicę
Czarnej Pętli Magistrackiej, na piekielnym sabacie czarownic w braniewskiej
wieży ciśnień, burgrabia wiedzie pierwszą parę z burmistrzem kompanem i
biskupem, nastawiacz zegara rusza w tany z pierwszym sługą miejskim, goniec
konny ze służącym przy sądzie wetowym, gajowy z wagowym, stróż nocny z
łaziebnym, a kat miejski wywija fokstroty z trzynastoma Wybrankami.

www.zwoje-scrolls.com/zwoje32/text20p.htm

[tralala33]

Jaka mroczna opowieść! Pierwsze słyszę, żeby czarownicę wieszano?
A tu materiał na powieść sensacyjną, osadzoną w Braniewie przed wiekami. Może
ktoś napisze?

Bardzo ciekawą i tajemniczą postacią był uczący się w gimnazjum braniewskim
Gustav Eriksson. W rzeczywistości był on synem króla Szwecji, Erika XIV czyli
stryjecznym bratem Zygmunta III. Losy Gustava są bardzo zawiłe i nie do końca
jasne. Ojciec jego został usunięty z tronu, który zajął królewski brat Jan III.

Wiele wskazuje na to, że nowy król chciał pozbyć się Gustava jako prawnego
następcy tronu a więc konkurenta. Jedni twierdzą, że nawet kazał go zamordować.
W końcu jednak Gustav jako pięcioletnie dziecko, został w nieznanych
okolicznościach, wysłany do Polski. Być może był to wynik akcji żony Jana III,
Katarzyny Jagiellonki i jej siostry mieszkającej w kraju Anny Jagiellonki. Po
rozlicznych przejściach a nawet żebraczej wędrówce przez Polskę, Gustav trafił
do Braniewa. Nie bardzo wiadomo kto go tam wysłał. W spisie uczniów nie można
go odnaleźć. Prawdopodobnie więc został zapisany pod jakimś innym imieniem dla
konspiracji. Jego tajemniczy opiekunowie obawiali się, że mogą go dosięgnąć
najemni mordercy wysłani ze Sztokholmu.

[rita100]

Może Szwedzi będa wiedzieć lub poszukają w swoich żródłach ? Powinni wiedzieć o
losach syna króla, chyba , że tak zamazano , że śladu nie ma, a tu w
braniewskiej szkole mamy ślad.
A losy jego faktycznie zagmatwane :)

[tralala33]

Synem króla tak, ale króla zrzuconego z tronu, więc pewnie kronikarze dworscy
woleli o nim zapomnieć. Po naukach w braniewskim gimnazjum Gustav trafił na
Uniwersytet w Wilnie. Może został Litwinem? Jak nikt nie zechce o nim napisać
powieści, to może ja się za to zabiorę, ale dopiero na emeryturze. Teraz muszę
napisać coś bardziej przyziemnego, potrzebnego na jutro. No to się wylogowuję i
dobrej nocy życzę.

[rita100]

Dobrej nocki i powiedz kiedy pojedziemy do innej miejscowości, bo wiadomości o
Braniewie wyczerpałam , a może jeszcze masz coś ciekawego ?

[tralala33]

Myślę, że Braniewo uczciwie pozwiedzałyśmy. Jesteśmy o rzut beretem od
Fromborka, więc może by tam zajrzeć? A może ty Rito masz jakieś ulubione
miasteczko warmińskie lub mazurskie do zwiedzenia? A gdyby tak skok w bok i
zajrzeć na chwilę do Wieliczki??? W fotogalerii mamy trzy zdjęcia z Ełku,
bardzo zimowe. Olsztyn też dziś zimowy i biały!

[rita100]

Wieliczka to bardzo długi temat, to chciałabym ją przedstawić jakoś orginalnie
może kiedyś... To może Frombork spróbujemy. Pogrzebie coś.
Teraz skoczę do galerii, do Ełku.
Braniewo , Ełk , Elbląg, Kadyny już poznaliśmy - myśle , że przygotowanie do
objechania Warmii i Mazur juz mam, teraz tylko na los będę czekać :)

[tralala33]

Miał być Frombork - i będzie, ale dziś niespodziewanie trafiłam do Susza. Powód
banalny, zbrakło 'Rzepy' i kupiłam Gazetę Olsztyńską. A w środku długi artykuł
o sesji popularno-naukowej 'Susz, z dziejów miasta i okolic.' Dwóch fragmentów
nie mogłam sobie darować. Pierwszy - o pruskich babach:

'To właśnie w Suszu, nad jeziorem, jest gród pruski i tu zanotowano największą
koncentrację bab pruskich – tajemniczych kamiennych stelli czy posągów. Badacze
do dziś nie wiedzą, czym one miały być. Na tatarskich stepach podobne kamienie
z wyrytymi sylwetkami ludzkimi były pomnikami nagrobnymi wojowników, którzy
polegli na obczyźnie. W latach chrystianizacji baby pruskie wmurowywano w
fundamenty kościołów czy klasztorów, aby zapewne w ten sposób udowodnić
wyższość nowej wiary.' (Sebastian Mierzyński)

[tralala33]

I drugi - o badaczach pruskich dziejów naszej ziomecki:
'O wykopaliskach archeologicznych w okolicach Susza opowiadał Mirosław
Hoffmann, archeolog z Muzeum Warmii i Mazur. Okazało się, że na ziemiach dawnej
Pomezanii znaleziono wiele kurhanów i grodzisk. Ich opisywaniem i badaniem
zajmowali się: Johannes Giese, oficer pruski, Max Toeppen, między innymi badacz
mazurskiej historii, Elisabeth Lemcke, bogata stara panna zajmująca się
historią.’

[tralala33]

Frombork to czy nie Frombork? Taką oto stronę ze slajdami znalazłam
www.jelve.com/Poland/Frombork/index.html
Uwaga - wytęż wzrok i znajdź 8 zdjęć, które jako żywo we Fromborku nie zostały
zrobione!
Rito - jeśli będziesz miała czas i ochotę, kliknij na Back to Main Index -
znajdziesz miasto co Wielcka się zowie (Salt Mine), jest i Gneizno :(

[rita100]

Właśnie przeglądnełam, szczególnie Magnum Sal, ale zauważyłam , ze dużo zdjeć
jest prywatnych.Wieliczka jest prawdziwa. Mówisz , że 8 zdjęć z Fromborka nie
jest Fromborka, a jest ich tylko 16, czyli połowa jest fałszywa ;))) Niestety
nie mogę rozgraniczyć, nigdy tam nie byłam :)

[tralala33]

No to żeby Lidzbark zbyt długo nie udawał Fromborka wyjaśnię, że zdjęcia:
001 - to kaplica w zamku lidzbarskim, podobnie jak 002 i 003 (ołtarz w tejże
kaplicy), 004 do 007 zbiory rzeźby sakralnej, najwyraźniej też z zamku w
Lidzbarku Warmińskim, 008 - nie ma mowy o pomyłce - krużganki zamku
lidzbarskiego, czasem może na wyrost nazywanego małym Wawelem, a 009 - wnętrze
największej i reprezentacyjnej sali zamkowej, w której między innymi odbywały
się posiedzenia sądów biskupich (nadal jesteśmy w Lidzbarku Warmińskim).
Dopiero od 010 jesteśmy we Fromborku - ale o tym po tym.

[rita100]

hehe, to dopiero kolekcja, taki znawaca jak ja to się nie rozezna. Ktoś się
musiał pomylić. Ale jutro ciekawostki o Fromborku, bo miasto też ciekawe, jak
każde warmińskie.

[tralala33]

Jedno zdjęcie z GnEIzna też wydaje mi sie podejrzane 09 - stawiam na Strzelno,
taki romański klimat. Dobrze, że choć Wieliczka jest autentyczna, tej nie mozna
pomylić z żadnym innym miejscem! Do zobaczenia jutro we Fromborku - troszkę się
polenię i poczekam na ciekawostki.

[rita100]

Tak jest z albumami prywatnymi. Dziś był Sud w Krakowie i też robił zdjecia,
ale nie znając dokładnie pewnych budowli można się w takiej ilości zdjęć
pogubić lub pomylić. Tak pewnie było i z tymi zdjęciami :)

[rita100]

hehe, toś mnie zaskoczyła, a ja się przygotowałam do Fromborka :)
Ale też w międzyczasie znalazłam fajny konsek, bo zauważyłam , że przerabiamy
krainę Warmii. Czy znaleziono w Szuszu lub w Szusie ;) jakieś nowe Baby
Pruskie ?

WARMIA

Warmia obejmuje terytorium o kształcie trójkąta opartego jednym wierzchołkiem o
Zalew Wiślany w okolicy Braniewa i Fromborka i sięgającego podstawą na płd
wschód aż za Olsztyn. Warmia długo była własnością biskupów, a nazwa (jak wiele
tutejszych) wywodzi się z języka pruskiego i znaczy tyle co czerwona (ziemia).
W latach 1466-1772 i po 1945 w Polsce. Kiedyś prostym wyznacznikiem odmienności
Warmii od Mazur była albo przynależność państwowa albo wyznanie (Warmia była
katolicka, Mazury protestanckie). Dziś wyróżniki te nie mają żadnego znaczenia,
nic więc dziwnego, że współcześnie większość Polaków używa zbiorczego terminu
Mazury dla obu tych krain.

[tralala33]

Jeszcze tylko kilka słów o Suszu - a potem czekam na ciekawostki o Fromborku:

Nazwa miasta - Susz zwany był także Rosenbergiem. Rosenberg to 'różana góra',
czy ktoś wyjaśni pochodzenie tej nazwy? Natomiast nazwa Susz może wywodzić się
od popularnego wśród Prusów imienia 'Susen', lub po prostu od suchego miejsca
między jeziorem, strumykiem i bagnami (bardzo strategiczne położenie).

[tralala33]

I jeszcze z burzliwej historii tego na pozór spokojnego miasteczka:

Susz był ośrodkiem władzy kapituły pomezańskiej. W czasie kolejnych wojen
przechodził z rąk do rąk. W 1414 roku miasto zdobyli Polacy, podobnie w 1519. W
czasie wojen szwedzkich wojska szwedzkie zatrzymywały się tu na leża zimowe. W
1807 roku w Suszu przebywał francuski marszałek Murat. Po I wojnie światowej w
Suszu zakwaterowano odział żołnierzy włoskich, którzy mieli nadzorować przebieg
plebiscytu. Pod koniec II wojny, podobnie jak wiele innych miast i masteczek
Prus Wschodnich, Susz został poważnie zniszczony. Z uroczego ryneczku i starego
miasta niemal nic nie pozostało.

[rita100]

Popatrz się Tralala, jak miasta mają swoją historię i jak czlowiek swoje
dzieje, swoje dni i takie i takie.
A teraz o Fromborku :)
Zacznę od opinii rowerzystów:
www.crosso.com.pl/tallin.html
Jesteśmy we Fromborku. Maleńkie miasteczko o niesamowitym klimacie. Nad miastem
dominuje potężna Katedra i Zamek biskupi. Piekne, potężne, monumentalne
budowle. Po drugiej stronie znajduje się, pamiętająca Mikołaja Kopernika,
niewielka wieża wodna z czerwonej cegły z malutką kawiarnią w środku. Widok z
wieży nie jest może oszałamiający, ale warto tam wejść choćby tylko dla samego
wnętrza. Czas zatrzymał się tam bardzo dawno temu, kiedy jeszcze nie wszyscy
wierzyli, że to Ziemia się obraca, a nie Słońce. Kiedy kręcimy się w okolicy
Katedry jest już późnawo, na dziedzińcu prawie nikogo nie ma, a ze środka
dobiega muzyka organowa. Wrażenie niesamowite.

hehe, przyznasz , ze pieknie opisany duch miasta :)
teraz spojrzenie historyczne będzie :)

[rita100]

www.muzeum.olsztyn.pl/edu/war.htm
Nad Zalewem Wiślanym koniecznie odwiedzić trzeba FROMBORK. To tu mieszkał,
pracował i zmarł Mikołaj Kopernik i tu powstała jego fundamentalna dla
nowoczesnej astronomii praca “O obrotach ciał niebieskich”. Miasto było
doszczętnie zniszczone w wyniku wojny. Najciekawsza część miasta to rozległy
warowny kompleks budynków na Wzgórzu Katedralnym. Wspaniała katedra pochodzi z
1388r. W XV w. dobudowano do niej tzw. polską kaplicę. Wspaniałe wnętrze. W
murach obronnych dwie bramy. Kanonie. Wieża Kopernika i ośmioboczna baszta. W
wieży jedyne w Polsce kilkunastometrowej wysokości wahadło Focaulta, ukazujące
skutki obrotu ziemi dla zachowania przedmiotów na jej powierzchni. W pałacu
biskupim muzeum Kopernika. W mieście ponadto gotycki kościół Św. Mikołaja,
Wieża Wodna z XIV w. i gotycka kaplica Św. Anny z cennymi freskami z XV w.
Niejedną szkodę spowodowała prowadzona rękami harcerzy akcja porządkowania
Fromborka z okazji pięćsetlecia urodzin Kopernika. Mały port.

10 km na zachód od Fromborka leży Braniewo, najstarsze miasto Warmii.
Imponujący kościół Św. Katarzyny budowano 100 lat do 1442r. Fragmenty murów z
dwiema basztami i wieżą. Pierwsze w Polsce kolegium jezuickie z 1565r., później
Liceum Hozjanum. Kościół Św. Trójcy z XVI w. i dwa inne, późniejsze kościoły.
Za Pasłęką pałac biskupa Potockiego z 1713r.

Tylko 10km lezy Braniewo od Fromborka, to tak jak rzut kamieniem, strasznie
blisko.

[tralala33]

No to splątał się Frombork z Suszem, a i link jakby z innego wątku :) ale nic
nie szkodzi. Tak się tylko zastanawiam, co to za szkody poczynili harcerze. A
Frombork był tak zniszczony, że po wojnie nawet utracił prawa miejskie. Teraz,
mam nadzieję, na powrót jest miastem. O Wzgórzu Katedralnym wiele jeszcze mozna
napisać, ale ja zachęcam także do zwiedzania Muzeum Farmacji (tak chyba się
nazywa)z przeuroczym zielnikiem.

[rita100]

Faktycznie , link nie ten , ale zauwaz , że to jest link na warsztaty w muzeum
o tradycji, można w Olsztynie przyprowadzać dzieci i nauczać - fajne te
warsztaty.
Jeszcze o Fromborku będzie

[tralala33]

Za oknem coś kapie, pogoda jesienna i ponura, łatwo o przeziębienie, więc
podaję namiary na Muzeum Farmacji (a może Medycyny). Mieści się ono w dawnym
szpitalu Świętego Ducha we Fromborku. Szpital wraz z kapilcą św. Anny powstał
już pod koniec XV wieku, zniszczony po 1945, został pięknie odrestaurowany, a
od wiosny do jesieni zaprasza do herbarium - przepięknego ogrodu, w którym
rośnie, kwitnie i pachnie niemal sto roślin leczniczych i zielnych. Zdjęcia nie
pokażą pełni uroku tego miejsca, tam po prostu trzeba być i wziąć głęboki
oddech: www.frombork.art.pl/Pol130og.htm

[rita100]

"W roku 1275 kiedy po kolejnym powstaniu Prusów doszczętnie spalono katedrę w
Braniewie biskup warmiński postanowił przenieść kapitułę warmińską i wybudować
katedrę we Fromborku. Powstały, w wyniku tego wyboru w ostatniej ćwierci wieku
XIII kompleks osadniczy składał się z dwóch, całkowicie od siebie niezależnych,
jednostek: zespołu katedralnego na wzgórzu i miasta nad brzegiem Zalewu
Wiślanego. Każda z nich posiadała odmienne podstawy prawne. Dopiero w końcu
wieku XIX tarasy górny i dolny powiązano w jeden zespół, natomiast w roku 1926
Wzgórze Katedralne i miasto połączone zostały administracyjnie.

Miasto założone zostało około roku 1277. Badania archeologiczne nie
potwierdziły istnienia tutaj wcześniejszego osadnictwa. Nazwę przyjęto od
Najświętszej Marii Panny, patronki katedry. Osadnicy niemieccy nazywali je -
Frauenburg, a kanonicy warmińscy w swoich dokumentach pisali Castrum Dominae
Nostrae - Gród Naszej Pani. Ona też zajęła miejsce w herbach miasta i kapituły.
W tradycji polskiej miasto od dawna nazywano Fromborkiem."

Tralala, doskonały ten zielnik, ale widzę też swoje kwiaty ogrodowe , jak
szachownicę cesarska . Taki ogród zielny to unkaty. Dobrzewiedzieć , że ma go
Frombork.
www.frombork.art.pl/Frombork-foto/ogrod11.jpg
A ten bocian na kominie , czyz nie piękny :) Kaina bocianów też tam zapewne
jest.
www.frombork.art.pl/Frombork-foto/szpital_bociany.jpg

[rita100]

"KatedraPoczątkowo stanowiło własność biskupów warmińskich, od roku 1320
należało do kapituły. Zwane było wówczas Civitas Warmiensis (miasto
warmińskie). Tak też było w istocie, gdyż Frombork był stolicą Warmii. Pierwszą
udokumentowaną datą nadania praw miejskich jest rok 1310.

W roku 1772, po pierwszym rozbiorze Polski, miasto przejął rząd pruski.
Po zakończeniu drugiej wojny światowej z powodu znacznych zniszczeń i
niewielkiej liczby mieszkańców pozbawiono Frombork praw miejskich. Odzyskał je
dopiero w roku 1959.

Od czasów założenia życie mieszkańców miasta wiązało się głównie z rybołówstwem
i rolnictwem. Z biegiem lat powstawały tutaj warsztaty rzemieślnicze świadczące
głównie usługi dla kanoników i służby kościelnej. Już w średniowieczu
wymieniano funkcjonowanie we Fromborku cechów krawców, piekarzy, piwowarów oraz
gildii rybackiej. Po kilkakrotnych zniszczeniach zabudowy miejskiej w czasie
wojen szwedzkich rozpoczyna się w drugiej połowie wieku XVII upadek gospodarczy.

Pewne ożywienie daje się zauważyć po roku 1837, kiedy przeniesiono tutaj
siedzibę biskupstwa. Rozwój turystyki, który nastąpił w końcu wieku XIX,
spowodowany m.in. uruchomieniem w roku 1899 linii kolejowej, sprzyjał dalszemu
rozwojowi miasteczka jako znaczącego już ośrodka turystyczno-wypoczynkowego.
Powstało wówczas kilka hoteli, gospód i pensjonatów.

Zarówno warownia katedralna, otaczające ją kanonie, jak i miasto często
niszczono w licznych wojnach. II wojna światowa szczególnie ciężko doświadczyła
miasto. Front przetoczył się dolnym tarasem, dlatego Wzgórze Katedralne
poniosło mniejsze straty.


Operacja 1001-FromborkW latach 1966-1973 prowadzono odbudowę Fromborka, w
ramach akcji Związku Harcerstwa Polskiego pod kryptonimem "Operacja 1001

Wiesz, uciekła mi gdzieś stronka i nie mam zdjeć do tej pięknie opisanej
historii Fromborka.

[tralala33]

O katedrze fromborskiej można pisać całe tomy, sama nie wiem, jak to wszystko w
skrócie podać. Może powybieram kilka ciekawostek. Przede wszystki, jeśli
jeszcze raz zerkniesz Rito na zdjęcia, zobaczysz, że katedra we Fromborku jest
zupełnie niepodobna do innych kościołów gotyckich Warmii i Mazur, choćby
kościoła św. Jakuba w Olsztynie. Nie ma tej ogromnej, masywnej wieży, za to ma
4 drobne wieżyczki i sygnaturkę pośrodku dachu. Choć jest z czerwonej cegły, to
jest wzorowana na kościołach francuskich (zwłaszcza fasada frontowa i wejście -
ale o tym muszę dać odzielny post, najlepiej ze zdjęciem) - jest bardziej
delikatna i bardzo zdobna. Jest też jednym z dwóch kościołów w Polsce, których
długość jest zaznaczona na posadzce bazyliki św. Piotra w Watykanie - ma ponad
100 metrów długości.

[rita100]

Tak , dopiero teraz zwróciłam na to uwagę, ze faktycznie Katedra jest inna i ma
inny styl architektoniczny. Ale takiego dobrego linku o Fromborku to nie mamy.
Tralala, zastanów się nad drugim miastem ?
Bylo Braniewo, Ełk, Frombork - jak myślisz Lidznark czy Mrągowo ?

[tralala33]

Jak to był Frombork? ja się dopiero rozkręcam! Nie, nie, żartuję, ale opisu
fasady i kruchty nie daruję. Stojąc przed katedrą fromborską można poczuć magię
średniowiecza. Żadne tam ciemne wieki, czy upadek kultury. Wręcz przeciwnie -
prawdziwy i magiczny świat symboli.
Fasada z drobnymi arkadami, ślepymi oknami - tylko po bokach dwa wysmukłe okna.
Mnóstwo drobnych elementów dekoracyjnych, a jak się ślicznie nazywają: pinakle,
czołganki i żabki. Samo obramowanie wejścia ozdobione motywami roślinnymi,
geometrycznymi i (te lubię najbardziej) groteskowymi. A w środku, w kruchcie -
prawdziwe cuda - ściany pokryte ornamentem 'rybią łuską', sklepienie
gwieździste, w łukach postci aniołów ze świecami, księgami lub wstęgami. Wokół
portalu różne figury - bestie, panny mądre i panny głupie, święci, apostołowie
i ludzie, przedstawiający różne stany - mieszczanie, rycerze, a centralna
rzeźba przedstawia oblicze Chrystusa. Wchodząc do kościoła człowiek
średniowiecza czuł się tak, jakby wchodził do nieba. Dziś wśród tłumu turystów
i trzaskania fleszy wrażenie jest inne, ale i tak - nie ma zdjęć w internecie,
trzeba zobaczyć na własne oczy!

[rita100]

Czyli jest to coś co wyczuje się tylko na miejscu - tak jak dotyk jeziora , czy
zwiedzanie krakowskiego Kazimierza - wszystko to trzeba naocznie zobaczyc , by
poczuć. Ale czekam na nastepną częśc. Widzę wyobrażając sobie.

[tralala33]

Wnętrze katedry - poddaję się, nie sposób opisać. Ale też nie sposób zrozumieć,
czym przez stulecia była Warmia, państwo biskupie, nie zaglądając do tego
kościoła. Ołtarz główny, 26 ołtarzy bocznych, ponad 120 nagrobków i epitafii
biskupów i kanoników.
Nad ołatrzem główny osiem kapeluszy karydnalskich na pamiątkę tych biskupów
warmińskich, którzy stali się kardynałami, i jeden papieski - Siviusa Eneasa,
który niecały rok po nominacji na biskupa Warmii został wybrany na papieża. Do
Warmii nigdy nie dojechał, ale kapelusz o nim przypomina.
Jest też symboliczne epitafium Mikołaja Kopernika. Jeśli potwierdzą się
doniesienia o znalezieniu szczątków Kopernika, to może doczeka się prawdziwego,
a nie symbolicznego nagrobka.
I jest ołtarz św. Bartłomieja, wystawiony w XVI wieku, zniszczony w 1626roku w
czasie najazdu szwedzkiego i odniowiony później przez kanonika Macieja
Montanusa, który z pochodzenia był Szwedem! Właśnie ten ołtarz otrzymał pod
opiekę Mikołaj Kopernik po przyjęciu do kapituły.

[rita100]

Tralala, zobacz jaki tekst znalazłam u Hanysa na Śląsku, w sam raz na ten
temat, przeczytaj uważnie :)

--------------------------------------------------------------------------------
www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_051112/plus_minus_a_12.html
POWROTY Podobno Bierut żądał odkopania szczątków Kopernika dla uczczenia II
Zjazdu PZPR
Nalewka katedralna

Gdy otwierano trumnę, uczeni wstrzymali oddech. Spoczywał w niej...

W 1970 roku spędzałem urlop we Fromborku. To małe miasteczko. Ciągle tam wtedy
padało i było zimno. Ktoś z miejscowych, zdaje się, że stary organista czy
kościelny, chcąc jakoś kilku zziębniętych letników podtrzymać na duchu,
zaprosił wieczorem na nalewkę z jeżyn, wiśni i jałowca.

Dobry to, choć idący do głowy trunek. Po kilku kieliszkach każdy coś
opowiadał, przeważnie w duchu bliskiego etosowi PGR Dekamerona. Ale ja
zapamiętałem tylko historyjkę opowiedzianą przez szwagra kościelnego,
emerytowanego milicjanta, bo dotyczyła Kopernika.

Po koniec lat czterdziestych zaczęły się poszukiwania w byłej katedrze
fromborskiej grobu wielkiego astronoma. Trwało to latami. Podobno Bierut żądał
odkopania szczątków Mikołaja Kopernika dla uczczenia II Zjazdu PZPR.
Poszukiwawcze ekipy zmieniały się we Fromborku, a kierownicze w Warszawie, ale
wciąż nie było światełka w tunelu.

Któregoś roku nastąpił jednak przełom. Po ponownych i dociekliwych studiach
nad starymi księgami kanoników fromborskich prace wykopaliskowe podjęto od
nowa. I pewnego dnia grono polskich archeologów, historyków
Kościoła,astronomów, lekarzy medycyny sądowej oraz miejscowy I sekretarz
Komitetu PZPR krzyknęli: Eureka! Bo zgodnie ze szkicem topograficznym,
sytuującym grób astronoma z 95-procentowym prawdopodobieństwem, wykopano
starą, ozdobną trumnę. Jedynym profanem przypadkowo dopuszczonym do tajemnicy
miał być autor opowieści, jako że któryś z profesorów paskudnie się zaziębił i
koledzy, żeby go ratować, posłali po jakieś skuteczne lekarstwo. Okazało się,
że posiada je w swej piwniczce miejscowy duchowny. Była to wyborna spirytusowa
nalewka na jeżynach, wiśniach oraz jałowcu. Profesor natychmiast ozdrowiał i
polecił otworzyć starą trumnę. Wewnątrz była inna, też ozdobna, choć już
skromniejsza. Zorientowano sięwkrótce, że kryje trzecią trumnę. Gdy i ją
otwierano, uczeni wstrzymali oddech. I słusznie: w trzeciej trumnie spoczywał
w mundurze galowym, z imponującym zestawem orderów i medali, pułkownik Armii
Czerwonej!

Oszołomiony tą opowieścią, zapytałem: - Skąd tam się wziął oficer z bratniego
ZSRR?

Narrator położył palec na ustach: - Ściśle tajne, nie wolno tego ujawniać!

- No dobrze, ale pułkownik sam się do trzech trumien nie położył - nalegałem.

Narrator, ściszając głos niemal do szeptu, opowiedział, jak było.

W jednym z budynków przykatedralnych ulokował się wiosną 1945 roku radziecki
armijny sztab. Wieczorami wydawano huczne przyjęcia i podczas jednego z nich
doszło do kłótni i śmiertelnego postrzelenia tego właśnie pułkownika. Koledzy,
po wytrzeźwieniu, urządzili mu uroczysty pogrzeb z udziałem nawet miejscowego
niemieckiego duchowieństwa. Kazali go pochować jak biskupa lub co najmniej
kanonika.

I na tym poufne objaśnienia się urwały, zabrakło też nalewki. Zostałem jednak
zobowiązany, rozpoznany w tym biesiadnym gronie jako dziennikarz, żeby przez
30 lat tej informacji nie ujawniać. Wytrzymałem przez 35. Dłużej nie ma sensu,
skoro właśnie z 95-procentową pewnością głoszono, że odkopane w katedrze
fromborskiej kości należą do Mi

[tralala33]

He, he, świetny tekst, czytałam go całej rodzinie z papierowego wydania Rzepy,
ale i teraz się pośmiałam. Szkoda tylko, że nie wiadomo, gdzie ponownie
pochowano tego radzieckiego oficera, bo chyba nie w katedrze. Udało mi się
znaleźć jeszcze kilka zdjęć Fromborka, widać nawet portal, sklepienia katedry,
ołtarz i jedno, bardzo barokowe epitafium, ale jakość jakaś taka sobie. Po
Fromborku to chyba wypada zajrzeć do siedziby biskupa Lidzbarka Warmińskiego?
www.travelphoto.pl/Polska/TP00163/TP00163.htm

[rita100]

Jeszcze nawiązując do Fromborka, to znalazłam fajne stronki z galerią.

www.frombork.pl/strona.php?id=5&lang=pl
www.frombork.art.pl/Pol130za.htm

[tralala33]

Ech, może przesadziłam, parę kamieniczek zostało, a te puste miejsca czekają na
stylową odbudowę. Z lotu ptaka rzut oka na Susz:
susz.balder.prohosting.com/pliki/galeria/ptak/12.jpg

[tralala33]

Co za feler - nie otwiera się takie ładne zdjęcie. No to dam link do głównej
strony, potem galeria, a w galerii całe mnóstwo zdjęć Susza, także starego,
przedwojennego:
susz.balder.prohosting.com/

[tralala33]

Kto czyta, nie błądzi. Nazwa Rosenberg nadana w średniowieczu miastu Susz przez
niemieckich osadników nawiązuję do św. Rozalii, którą można do dziś zobaczyć w
herbie miasta. W ręku trzyma czerwoną różę.
A stare zdjęcia na tej stronie owszem są, ale nie w galerii, tylko po lewej
stronie
susz.balder.prohosting.com/

[rita100]

Oglądałam te zdjęcia z Susz, są takie wiejskie w pozytywnym znaczeniu, takie
naturalne, te jeziora tak blisko dróg, ładne zdjęcia zrobiono, szczególnie te z
zachodem słońca. A herb ma rózę, to napewno musi być związane z rózą , Ciekawe
czy mają jakąś legendę na temat tej rózy. Choć być może , ja mam wśród tych
swoich legend, taka jest o pachnącej róży.
Uciekam, dobranoc

[rita100]

Tralala, czy czasmi nie można tej legendy przypisać do Szusz ?
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=27528410&a=33386052
A tu popatrz jak Ślązacy rozwiązali problem bajek i legen swoich okolic.

www.powiatgliwicki.pl/dokumenty.php?id=951&dzial=3341&PHPSESSID=6c450adae2b584c7cc17078cadab0944

[rita100]

Witam Tralala w Lidzbarku Warmińskim, ale żeby w nim być trzeba najpierw
dojechać. Więc siadajmy na rower i zobaczmy tą najpiękniejsza krainę świata i
piękny jej opis. Na dziś będzie tyle wstepu, bo sama zobacz, że tą krainą można
się opić samym opisem :)
"Początkowo wiatr wieje nam w twarz, ale za Braniewem skręcamy w prawo więc
jest znacznie lepiej. Braniewo na pierwszy rzut oka robi dość smutne wrażenie.
Malutkie, zaniedbane, przygraniczne miasteczko. Przejeżdżamy bez zatrzymywania
się i kierujemy na Dobre Miasto. Teren zaczyna się robić coraz bardziej
pofałdowany. Początkowo jakby nieśmiało pojawiają się kolejne pagórki, okolica
sprawia wrażenie raczej płaskiej. Po kilkunastu kilometrach od wyjazdu z
Braniewa nie ma już płaskich odcinków. Podjazd, zjazd, podjazd, zjazd....
Różnice wysokości są bardzo niewielkie, ale za to droga bez przerwy to wznosi
się, to opada. Okolica jest jednak piękna. Cisza i spokój. Wokół malownicze,
pofałdowane pola. Mnóstwo bocianów maszeruje po łąkach. Nad drogą często
przelatują sokoły i całe mnóstwo innych ptaków. Ruch samochodowy jest
praktycznie żaden. Od czasu do czasu przejeżdżamy przez malutkie, uśpione
wioski. Jak do tej pory jest to najpiękniejsza okolica na naszej trasie.
Jednocześnie upał jest niesamowity. Każdy postój na otwartej przestrzeni
powoduje, że zalewa nas pot. Wiatr gdzieś się zapodział i panuje zupełny
bezruch powietrza. Jazda przynosi prawdziwą ulgę. Docieramy w końcu do
Lidzbarka Warmińskiego. Spodziewamy się pięknego, średniowiecznego miasta
pełnego zabytków. Tymczasem jest to malutkie, senne, dość zapomniane przez
turystów miasteczko. Robi wrażenie dość przygnębiające. W PTTK dowiadujemy się
że pole namiotowe znajduje się kilka kilometrów na południe od miasta. Przy
okazji sympatyczna kobieta z informacji potwierdza, że turystów tu praktycznie
nie ma. Najczęściej zwiedzają zamek biskupów warmińskich i żegnają Lidzbark.
Robimy podobnie. Zamek jest rzeczywiście imponujący i piękny. Zwiedzanie jest
jednak możliwe tylko do godziny 17.00, więc oglądamy potężną budowlę z
zewnątrz, odpoczywamy chwilę w cieniu murów i ruszamy do Kłębowa na kemping."

piekne - prawda ?

www.crosso.com.pl/tallin.html

[rita100]

"Lidzbarska rezydencja biskupów warmińskich w ciągu czterech wieków swojej
świetności miała wielu znakomitych mieszkańców. Osobistości te, wyrastające
ponad przeciętność ówczesnych horyzontów umysłowych, pojawiły się w murach
zamku niemal od chwili ustanowienia w Lidzbarku Warmińskim jednej z dwóch
stolic Warmii.

W pierwszym rzędzie należy wymienić tu trzeba biskupa Jana I z Miśni (1350 -
1355), inicjatora położenia kamienia węgielnego pod zamek lidzbarski, biskupa
Jana II Stryprocka (1355 - 1373) broniącego zawzięcie południowych granic
Warmii przed Zakonem Krzyżackim oraz Henryka II Sorboma (1373 - 1401),
świetnego kontynuatora budowli lidzbarskiej.

Czołowym włodarzem zamku był również pierwszy urodzony na Warmii, w
Lidzbarku Warmińskim biskup warmiński Henryk IV Vogelsang (1401 - 1415), który
z syna piekarza wyrósł na znakomitego prawnika i światłego rządcę Warmii. On
to - składając po bitwie grunwaldzkiej hołd Władysławowi Jagielle - jako
pierwszy z biskupów warmińskich uświadomił sobie, że przyszłość i gwarancja
bytu Warmii leży w powiązaniu z Polską. Słuszną tę myśl urzeczywistnił
ostatecznie w czasie wojny trzynastoletniej biskup Paweł Legendorf (Mgowski)
(1458 - 1467), poddając Warmię Kazimierzowi Jagiellończykowi i podpisując
dokument pokoju toruńskiego (1466). Początki politycznego zespolenia Warmii z
Polską starał się podważyć kolejny biskup warmiński - Mikołaj Tungen (1467 -
1489), który podniósł zbrojną rękę na króla polskiego. Rozpętana przy namowie
strony krzyżackiej i króla węgierskiego "wojna popia" nie przyniosła jednak
wichrzącemu biskupowi zamierzonego celu - oderwania Warmii od Polski."

lidzbarkwarminski.pl/miasto/zabytki/mieszkancy.htm

[tralala33]

Opis rowerowej podróży do Lidzbarka fantastyczny, można poczuć się, jak w
gorący, letni dzień. Szkoda tylko, że rowerzyści, pewnie zmęczeni długą drogą,
nie zauważyli uroków Lidzbarka - 'wrażenie dość przygnębiające'. A może
przygnębił ich dawny ryneczek, zniszczony w ponad 80% i po wojnie zabudowany
niestety blokami?
Dziś już też późno, i do zwiedzania zamku zaproszę kiedy indziej. Za to pokażę
wspaniałą bramę miejską - tej też nasi wędrowcy nie zobaczyli, skoro wjeżdżali
od strony Dobrego Miasta.

[tralala33]

A Brama Dobromiejska popadła w ruinę i została rozebrana jeszcze w XIX wieku.

Lidzbark od początku był miastem obwarowanym. Początkowo był pruskim grodem,
później, po podboju przez Zakon Krzyżacki, miasto zostało otoczone drewniano-
zmienymi obwarowaniami, ale już przed rokiem 1357 wybudowano mury ceglane. Do
miasta prowadziły trzy bramy (Wysoka, Dobromiejska i Młyńska - zobacz Rito,
jakie nazwy, i w Olsztynie mamy Wysoką Bramę, i Młyńska Brama też niegdyś
była). Dwie ostatnie zostały rozebrane w XIX wieku, zachowała się za to potężna
Brama Wysoka, stanowiąca tak naprawdę potężny bastion. W murach Bramy można
zobaczyć wmurowane kamienne kule – to pamiątka obrony miasta w 1520 roku przed
siedmiotysięczną armią krzyżacką. Po sześciu tygodniach bezskutecznego
oblężenia Albrecht Brandenburski odstąpił od miasta i ruszył dalej na zachód,
zdobywając Ornetę, Pieniężno, Dobre Miasto. Olsztyna, jak wiadomo, nie zdobył,
dzięki zapobiegliwości Mikołaja Kopernika, który nasz zamek dobrze do obrony
przygotował.

[tralala33]

No tak, wyszukałam imponujące zdjęcie Wysokiej Bramy, skróciłam link, i na
koniec zapomniałam wkleić. Chyba jednak jestem ździebeczko przepracowana. Oby
do Świąt.
tinyurl.com/74z3t

[rita100]

tralala33 napisała:

> No tak, wyszukałam imponujące zdjęcie Wysokiej Bramy, skróciłam link, i na
> koniec zapomniałam wkleić. Chyba jednak jestem ździebeczko przepracowana. Oby
> do Świąt.
> tinyurl.com/74z3t

Imponująca ta Brama z dwoma basztami, to dopiero okaz. Trzeba przyznać, że jest
bardziej masywna od olsztyńskiej, ale miasta miały zabezpieczenia mocne.

Skoro Frombork to też Święty Kamień:)

[posejdon_el]

[rita100]

Ciekawe co to jest ten Święty Kamień ?

[tralala33]

Wiem wiem, ale ... nie powiem, bo jak to tak, temat zapodać i zniknąć a ty się
babo martw i pracuj. Daję link i czekam na te liczne legendy o Świętym
Kamieniu.
mazury.pttk.pl/it/szlaki_pol/piesze/wykaz/WM6c.php

[rita100]

Takie coś znalazłam:
"Żegnamy klimaty Fromborka i wyruszamy do Tolkmicka. W okolicach leśniczówki
Nowy Wiek naszą uwagę przykuwa olbrzymi głaz narzutowy do połowy zanurzony w
wodzie. W przewodniku czytamy, że jest to „Święty Kamień”, który dawnym Prusom
służył jako ołtarz ofiarny, ma 3 m wysokości i obwód 14 m."

To jest chyba ten Święty Kamień , ale, ale mówilismy też o Diabelskim
Kamieniu ;)))) To sa dwa kamienie w naszym rejonie.

[tralala33]

Głazów i kamieni ci u nas dostatek, a wszystkie lodowiec skandynawski
przywlókł. No ty my swoje zrobiłyśmy, a teraz czekam, aż Posejdon jakąś ciekawą
legendę o Świętym Kamieniu opowie. Dla wprawy i na dobry początek polecę taki
oto post :)
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=27528410&a=31190910

[rita100]

Kamień pod Bisztynkiem - jak sama nazwa mówi to pod Bisztynkiem. Ciekawe jaką
nazwę ta miejscowość miała przed tem i gdzie znajduje się ten Bisztynek ?

[tralala33]

Bisztynek - zapomniane miasteczko warmińskie:
'Bisztynek to miasteczko w powiecie bartoszyckim w województwie warmińsko-
mazurskim. Leży w odległości 20 km od Bartoszyc, 20 km od Reszla, 30 km od
Biskupca zwanego Reszelskim i 50 km od Olsztyna w kierunku północno-wschodnim.'
Nazwa niemiecka Bischofstein - Kamień Biskupi, pochodzi właśnie od legendarnego
głazu.

[rita100]

Czyli legendę opowiedział czlowiek mieszkający 30 km od tego kamienia,czyli z
Reszla , ale był sławny ten Kamień Bisztyński. Fama jego sięgała 30km od
miejsca ;))). Teraz czas na Posejdona.
Uciekam do spania i Tobie tez radzę , świateczne prace przed nami :)
dobranoc

[tralala33]

Rozgadałyśmy się, ale nie na temat. Cała nadzieja w Posejdonie, że coś się o
Świętym kamieniu dowiemy. Abra już śpi, Kadabra usiadła na myszce i dziwnie
patrzy, no to chyba czas najwyższy iśc spać. Dobranoc.

[rita100]

lidzbarkwarminski.pl/miasto/zabytki/mieszkancy.htm
Ignacy Krasicki to ostatni Polak na stolicy biskupów warmińskich - od 13
września 1772 r. , poddany króla pruskiego Fryderyka II. Poeta, prozaik,
komediopisarz, encyklopoedysta i publicysta. Uczestnik słynnych obiadów
czwartkowych u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Współzałożyciel i
współpracownik F. Bohomolca - wydawcy "Monitora". W Lidzbarku, gdzie powstała
większość jego utworów, gromadził wokół siebie uczonych, artystów i malarzy.
Zorganizował teatr i wieczory literackie, zbudował oranżerię, a jego ogrody
były znane w całej Polsce. W zamku zgromadził bogaty księgozbiór, ogromną
kolekcję grafik, posiadał liczącą się galerię obrazów i zbiory geologiczne, a
jego twórczość, zaliczana do najświetniejszych w polskim oświeceniu, była
popularna i ceniona przez współczesnych, zaś poezja cieszy się poczytnością do
dzisiaj.

[rita100]

Musze sobie uporzątkowac wątki, przygotowuje się spokojnie do tego

a Ignacy Krasicki oczyw3iście pisał wiersze, mądre wiersze

Pan i pies


Pies szczekał na złodzieja, całą noc się trudził;

Obili go nazajutrz, że pana obudził.

Spał smaczno drugiej nocy, złodzieja nie czekał,

Ten dom skradł; psa oblili za to, że nie szczekał

free.art.pl/makrofotografia/krasicki.html

[tralala33]

Zapraszam na długo odwlekaną wędrówkę po wnętrzach zamku lidzbarskiego.
Ostrzegam - komnaty obchodzimy w kółko (zawrót głowy), dokładne obejrzenie
wszystkiego wymaga wielu godzin (ból głowy i nóg). A w wielkim skrócie wygląda
to tak:
Gotycki zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim budowano przez pół
wieku (od 1350 do 1401 roku). Tworzą go cztery skrzydła na planie kwadratu o
boku 18,5 metra. Wewnątrz znajdują się dwukondygnacyjne krużganki – jedyne
krużganki gotyckie w Polsce, które nienaruszone przetrwały do dziś. Na
dziedziniec wchodzimy przez bramę w skrzydle południowym i rozglądamy się
dookoła podziwiając arkady krużganków. Potem przez holl na parterze skrzydła
północnego wchodzimy do środka i wspinamy się po schodach (urządzonych w dawnym
kominie!) na pierwsze, reprezentacyjne piętro.
Tam wędrujemy kolejno przez komnaty biskupie – komnata letnia, zimowa z
kominkiem, dalej kredens zamkowy i przylegający do niego ogromny komin – można
wejść do środka. Refektarz, czyli letnia jadalnia biskupia. Wszędzie na
ścianach i sklepieniach ciekawe malowidła W przeciwieństwie do zamku
olsztyńskiego zamek lidzbarski jest bardzo kolorowy.
Uwaga – wchodzimy do Sali Obrad, czyli Kapitularza. Z dawnych malowideł
ściennych zachował się poczet biskupów warmińskich. Na chwilę wyjdziemy na
krużganek – i tu ściany zdobione malowidłami ściennymi, na przykład na ścianie
zachodniej zachował się Sąd Ostateczny. No i prawdziwy unikat w tym regionie
(wszak to nie Kraków, ani tym bardziej Italia) – renesansowy portal z
piaskowca, zdobiony herbem Warmii i biskupa Szymona Rudnickiego. Kolejny,
marmurowy portal prowadzi do Kaplicy Zamkowej, której rokokowy, złoto-biały
wystrój z połowy XVII wieku może nieco zaskoczyć. No i czas na największą salę –
Salę Sądową – zajmuje ona całe wschodnie skrzydło zamku. Odnowione w latach
1930-1933 polichromie (błękitno-czerwona szachownica) pochodzą z czasów budowy
zamku (około 1380 r.). W rogu sali wejście do niewielkiej Kaplicy Domowej –
zachowane w niej malowidła powstały na zlecenie wuja Mikołaja Kopernika,
biskupa Łukasza Watzenrode. Z przedsionka kaplicy schody osadzone w murze
prowadzą do najbardziej ponurego pomieszczenia, czyli lochu więziennego,
zwanego komorą zapomnienia. Pozostała nam jeszcze sala Audiencyjna z ciekawym,
wielogwiaździstym sklepieniem, tudzież drugie piętro – w nim między innymi
wystawa malarstwa polskiego XX wieku (zaskakująco ciekawa) i niespodzianka –
Ikony rosyjskie z XVII – XX wieku.
Jak już zejdziemy z powrotem na dziedziniec to można jeszcze zajrzeć do piwnic -
do tej, gdzie niegdyś trzymano piwo, i do kolejnej, która służyła za więzienie.

[tralala33]

Już zdążyłam się zmartwić, że brak mi zdjęć z Lidzbarka, a tu proszę, prosto z
Forum lidzbarskiego zdjęcia z lotu ptaka:
www.janszach.lw.pl/lw_wilga/index.htm
Niestey, wnętrza zamkowe do obejrzenia jedynie w realu.

[rita100]

Tralala, imponujące, imponująca budowla , nawet z lotu ptaka widać okazałą
budowle , warownię. Wspaniała lotnicza stronka. Czy nie uważasz , że wnetrze ,
które opisałas bardziej pasuje mi do wnetrza zamku w Łancucie ? Tam też takie
bogate zdobnictwo. Ale wyobraź sobie , że widziałam gdzies stronke pewnego
zabytku, ktora ukazywała ruchome wnętrze, tak jakbyśmy wchodzili na schody i
oglądali poszczególne wnetrza, tak to był jakbyśmy sami tam byli i zwiedzali.
Trzeba liczyć , że i ten zamek doczeka się takiego wirtualnego zwiedzania.
Bardzo , bardzo efektownie kraina jadźwingów wygląda z lotu ptaka.

[tralala33]

Nie byłam jeszcze w Łańcucie, niestety, ale myślę, że to jednak inny klimat. Do
lidzbarskiego zamku warto zajrzeć, żeby przekonać się, że średniowieczny gotyk
nie był tak ascetyczny i surowy. Te malowidła na ścianach i sklepieniach,
szczególnie tam, gdzie zostały odnowione, są w bardzo intensywnych, odważnych,
nawet radosnych barwach. Jeśli dodać do tego meble, tkaniny i rozpalony w
kominku ogień, to można było tam całkiem przyjemnie pomieszkać.

[rita100]

To moja wyobraźnia za bardzo zadziałała, bo Łańcut to barok i rokko, to sobie
wyobrażasz ile złoceń i ozdóbek i pięknych detalów. Jakim miasteczkiem się
teraz zainteresujemy ?

Czy nie myślisz, że ten zamek w Lidzbarku może przypominac stare zamki
angielskie w stylu ?

[tralala33]

Rokokowa jest tylko kaplica, i ona bardzo wyróznia się na tle innych sal. Ale
masz absolutną rację - zamek w Lidzbarku może przypominać niektóre zamki
angielskie, może warto choć jedną - dwie sale przeznaczyć nie na wystawę
muzealną (gabloty, itp.), ale umeblować tak, jak mogły wyglądać w
średniowieczu. No i ogród - ciekawe, czy przy zamku w późniejszych czasach był
ogród? Otoczenie zamku jest ciągle nieco zaniedbane, ale na wszystko potrzeba
dużych pieniędzy. Jest jeszcze do odnowienia bardziej współczesny (XVIII wiek)
pałac bispkupa Grabowskiego, który dziesięc lat temu uległ pożarowi. Nie ma
natomiast szans na odbudowę innych pałaców biskupich, dobudowywanych do zamku,
kiedy już trudno było mieszkać w gotyckich pomieszczeniach. Po pałacu biskpua
Wydżgi, który władze pruskie rozebrały ok. 1840 roku zostały tylko fundamenty.
A wiesz Rito, że wtedy planowano rozebranie całego zamku! Na szczęscie
zaprotestowali mieszkańcy Lidzbarka, i w zamku urządzono szpital i sierociniec.

[rita100]

To ciekawe, ja tez mam w okolicy dwór Erazma Jerzmanowskiego, który posiadał
swoje włości. W parku zw. Jerzmanowskiego znajduje się pałacyk, sliczny
pałacyk, który dawniej słuzył jako Dom Dziecka , a teraz przejął je zakon i
natychmiast jest remontowany. Jest to naprawdę cudny obiekt z dawną
powozownią , stadniną koni , przerobiony na zakłady pierzalskie oraz z
czworakami , specjalna kaplicą. Cały ten dworek teraz dostaje blasku i chyba
wróci do dawnej świetności.

[tralala33]

Ale czy to zakon klauzrowy? Bo jeśli tak, to nie będzie można tego dworu
odwiedzać.
Zanim wyjedziemy z Lidzbarka, dodam jeszcze, że są i ogrody. Jak mogłam
zapomnieć. Znajdują się na przeciwległym do zamku brzegu Łyny. Ich odnową po
zniszczeniach szwedzkich zajął się biskup Teodor Potocki, ale do największej
świetności doprowadził je Ignacy Krasicki (chyba wzorując się na warszawskich
Łazienkach). Rozbudował między innymi letni pawilon (pałacyk) zwany Oranżerią,
w pięknym i rzadko spotykanym na Warmii stylu klasyczystnym. Wewnątrz tylko
jedna sala zachowała się bez zmian, wygląda tak jak w czasach Krasickiego. Jest
to centralna sala, ośmioboczna, przykryta kopułą i ozdobiona gzymsem.

[tralala33]

Nazwa Lidzbarka (Heislberg) znajduje się na Łuku Triumfalnym w Paryżu.
Upamiętniono w ten sposób jedną z największych bitew z kampanii napoleońskiej
1807 roku, którą wojska francuskie stoczyły z armią rosyjską pod Ignalinem,
nieopodal Lidzbarka. Sam Napoleon przebywał kilka godzin po bitwie w Lidzbarku,
ale nie zdecydował się na nocleg w zamku lidzbarskim (czyżby odstraszyły go
gotyckie mury zamczyska?)

[rita100]

Nawet nie wim jaki zakon, tabliczka jest zawieszona, muszę dokladniej spojrzeć.
Ale historia tego pałacyku jest taka , tak w skrócie - właścicielem był
dziedzic Jerzmanowski, on przepisał to swojej służącej , a służąca oddała
kościołowi i tak zamyka się własnośc.

www.janszach.lw.pl/lw_wilga/03a.htm
Ładnie ten zamek w Lidzbarku wygląda na tym zdjęciu, piękna okalająca fosa, ale
ogrodów tak nie widać. Z lotu ptaka bardzo efektownie wygląda i zauważyłam
sliczniutki domek w dole zdjęcia , taki narożny, ależ ozdoba terenu.

Ignacy Krasicki napewno miał duży wpływ na styl rozbudowania parku, miał spore
kontakty.

[tralala33]

www.janszach.lw.pl/lw_wilga/02.htm
Obejrzałam jeszcze raz te zdjęcia, i chyba na tym można wypatrzeć pawilon
Krasickiego i dawne ogrody, tylko nie wiem jak to dobrze wskazać. w prawym
dolnym rogu, na prawo od głównej drogi, widać dużo starych drzew, a wśród nich
parterowy, bardzo biały, podłużny budynek z czerwonym dachem - to jest właśnie
Oranżeria (jeśli nic nie pomieszałam). A zauważyłaś Rito dawne Stare Miasto
Laidzbarka - zachowało się nieco kamieniczek - podobnych do tych w Olsztynie, a
między nimi wybudowano bloki, i cały urok szlag trafił. Brrr, aż strach
pomyśleć jakby wyglądał Olsztyn, gdyby i u nas tak nabudowano bloków wokół
Starego Ratusza. Nikt by nie powiedział 'piekny Olsztyn'. Może kiedyś uda się
te bloki wyburzyć albo jakoś sprytnie przerobić na kamieniczki.

[rita100]

Chyba dojrzałam , ale tak z góry to nie widać bloków, tylko dachy, a miasteczko
wygląda na zadbane i dobrze rozplanowane. Jednak trzeba to osadzić na miejscu,
pewnie całkiem inaczej wygląda. A te bloki są powojenne ? Bo jak tak , to
jescze ie tak źle, wtenczas budowano z cegły, gorzej jak one są z wielkiej
płyty, to już cięzka sprawa , tylko rozebrać je zostaje :)
Ale z przerobieniem na kamieniczki dobry pomysł tylko drogi :)

[tralala33]

Na moje oko z lat sześćdziesiątych, jeszcze nie z wielkiej płyty. O tu je
lepiej widać.
www.janszach.lw.pl/lw_wilga/04a.htm
Prędzej czy później trzeba będzie je przerobić, zdaje się, ze coś takiego
zrobiono w centrum Słupska, też spaskudzonego archtektonicznie. Front takiego
długiego bloku podzielono na kilka fasad, zmieniono dachy, elewacje i okna.
Widziałam zdjęcia i efekt był cakiem całkiem (mam nadzieję, że to o Słupsk a
nie Koszalin chodzi, bo jeszcze się ktoś mocno obrazi)

[rita100]

Faktycznie , teraz lepiej widać te bloczki. Słupsk , to też specyficzne miasto,
tam chyba była jednostka wojkowa, w ktorej pracował mój wujek. Tam musza być
pewnie i blokowiska wojskowe, choc nie wiem , bo nie byłam. A Koszlin Tralala,
zna moja córka, bo przyszli jej teściowie z stamtąd pochodzą.
Jak dobry architekt weżmie sie za te blokowiska to napeno coś stworzym bo nawet
jest teraz taka tendencja do powrotu do stroci. Ale wiesz, że to wiąże się z
kosztami , a w dzisiejszych czasach to trudno o kasę.
A z czego żyje Lidzbark Warmiński - ma jakiś przemysł ?

[tralala33]

Lidzbark klepie biedę, tak jak cała Warmia. Przemysłu to tam nie ma,
przynajmniej nic wielkiego. Ale próbuje zarabiać na turystyce. I ma Krzyżową
Górę dla narciarzy - teraz tyle śniegu dosypało, więc chyba biznes się kręci.
www.lw.net.pl/lw/turystyka/gora.html
A w lecie zaprasza na Biesiady humoru - wtedy zamek lidzbarski można zobaczyć w
telewizji w całej Polsce. No i jest wesoło.

[rita100]

Ee, to mają dobre żródło przychodu i w zimie i w lecie, nawet lepsze niż
Olsztyn. Porządna jest ta Góra Krzyzowa, ale chyba zawodów narciarskich nie ma.
Ale można juz zaprosić Adama Małysza, teraz się wycofał z zawodostwa to będzie
miał czasu na objazd gór, a tam napewno nie był.
Biesiada humoru, to coś pamiętam , ostatnio głośno było o kabarecie , który
przedstawiał opis Bitwy pod Grunwaldem - sławne to bylo i po internecie
chodziło.

[tralala33]

Małysz pewnie wolałby wrócić na prawdziwe skocznie, ale gdyby kiedyś trafił na
Krzyżową Górę, to by była super atrakcja! A zawody są - familijne, mozna wygrać
puchar, albo nagrody pocieszenia, na przykład plecak. Aż żałuję, że nie umiem
jeździć na nartach (chociaż tam startują też tacy, którzy nie umieją, bo
zajęcie zaszczytnego ostatniego miejsca w stolicy satyry i humoru to żaden
dyshonor). Dla chętnych:
KALENDARZ IMPREZ SEZON 2005/2006
07.01.2006r. Salomon Family Cup
14.01.2006r. Grand Prix Krzyżowej Góry Edycja I
28.01.2006r. Grand Prix Krzyżowej Góry Edycja II
05.02.2006r. Otwarte Mistrzostwa Dziennikarzy
18.02.2006r. Grand Prix Krzyżowej Góry Edycja III
04.03.2006r. Finał Grand Prix Krzyżowej Góry

[rita100]

A ja żałuję, że mnie tam nie ma, bo narty i buty i wiazania i kijki się
marnują, a co najgorsze to się starzeją i już mogę startować w najstarszym
sprzęcie, za co pewnie też by nagradzali. Teraz tylko nawiązać współpracę z
Zakopanem i Lidzbark okaże się drugą stolicą narciarstwa w Polsce :)

[rita100]

www.olsztyn-pamiatki.pl/index.php?m=dir&s=6ncmb76works874ddbba451vee4ahaoj&id_dir=2389

Na tej stronce z pamiatkami olsztyna jest sklep , gdzie można kupić ksiązkę -
jak myslisz , jaką kupić ?
A jakie masz ?

[rita100]

www.castlesofpoland.com/prusy/elkdzis_po059.htm

[tralala33]

Z tych wszyskich książek najprzyjemniejsza do czytania jest pewnie książka
Stanisława Piechockiego Dzieje olsztyńskich ulic - dużo ciekawostek, anegdot i
wiedzy. Ale jeśli tak bardzo spodobały Ci się stare pocztówki, to widzę tu dwa
zbiory. Ja mam tylko jeden - Olsztyn na starych pocztówkach. To oczywiście
raczej do pooglądania.
I tu muszę dodać coś od siebie - niemal identyczna książka powstała o Gnieźnie,
nawet format ten sam, widocznie taki, jak tych pocztówek. Z tą różnicą, że tam
po prawej stronie zamieszczono starą pocztowkę, a po lewej zdjęcie tego samego
miejsca współcześnie. i wiesz, Rito, czy się różniły te zdjęcia? Właściwie
tylko tym, że po prawej stronie był obrazek w kolorze sepii, albo czarno-biały,
a po lewej kolorowy. No i drzewa były większe. Poza tym stare i współczsne
centrum Gniezna niemal się nie zmieniło - te same kamienice, ulice, place. We
wrześniu 1939 na Gniezno spadło tylko kilka bomb, jedna z nich niezwykłym
przypadkiem zburzyła synagogę gnieźnieńską, a zimą 1945 roku wojsko rosyjskie
nie spaliło miasta, ograniczono się jedynie do ustawienia armat na rynku i
ostrzelania Katedry, która na szczęście została pięknie odrestaurowana. Żal,
patrząc na stare pocztówki z Olsztyna, że tak wiele z tych pięknych domów i
miejsc znikło bezpowrotnie.

[rita100]

Wiesz, Tralala, wojna wyzwala demony i Olsztyn był pierwszym miastem
wyzwolonym, szturm był nagły, a Armia Czerwona głodna, może poczuli tu zachód i
pozwali sobie na wszystko. Czytałaś Sołzeńcyna, on trochę pokazuje ten pęd
Armii do przodu i ich zachłyśnięciem takim życia w Olsztynie i okolicach. Dla
nich to było nieprawdopodobne tak wygodnie sobie żyć.
Ale tez dalej medytując to myślę, że dzięki Olsztynowi nie zostały tak
strasznie wyburzone inne miasta , niektórzy dowódcy oszczędzili tego innym
miastom.

Tak , zamówię Piechockiego - Dzieje olsztyńskich ulic.

[tralala33]

Wcześniej zdążyli się pastwić na Kętrzynem. Tam też wyzwolili tak, że kamień na
kamieniu nie został, a okolice zamku zabudowane są teraz blokami, fuj. Aż
dziw, że Reszel ocalał, może był zbyt mały?
Jutro dopiszę coś więcej o innych książkach, ale wydaje mi się, że Olsztyńskie
ulice to najbardziej wciągająca lektura.

[rita100]

To idziemy już spać z myslą, że Olsztyn tak strasznie został zbombardowany i
spalony, a spalony przez nieuwagę Armii Czerwonej, ktora fajrowała wyzwolenie
w ten sposób. Szkoda, cała Polska wtenczas odbudowywała Warszawę, nie myśląc o
zrujnowanym Olsztynie. To sprawa była dyrektyw odgórnych.
dobranoc

[tralala33]

Tak sobie chorując i lekując się, ku przestrodze wszystkim i na zakończenie
wizyty w Lidzbarku Warmińskim, zacytuję jedną z bajek biskupa warmińskiego,
księcia poetów, Ignacego Krasickiego:

Człowiek i zdrowie

W jedną drogę szli razem i człowiek, i zdrowie.
Na początku biegł człowiek; towarzysz mu powie:
"Nie spiesz się, bo ustaniesz." Biegł jeszcze tym bardziej -
Widząc zdrowie, że jego towarzystwem gardzi,
Szlo za nim, ale z wolna. Przyszli na pot drogi:
Aż człowiek, że z początku nadwyrężyl nogi,
Zelżył kroku na środku. Za jego rozkazem
Przybliżyto się zdrowie i odtąd szli razem.
Coraz człowiek ustawał. Mając w pogotowiu,
Zbliżył się. "Iść nie mogę, prowadź mnie" - rzekł zdrowiu.
"Było mnie zrazu słuchać" - natenczas mu rzekło.
Chciał człowiek odpowiedzieć, lecz zdrowie uciekło.

Więcej bajek, satyr i wierszy na stronie
krasicki.kulturalna.com/

[tralala33]

12 kilometrów na wschód od Lidzbarka znajduje się sanktuarium maryjne w Stoczku
Warmińskim. Tradycje kościoła sięgają średniowiecza, kiedy to w cudowny sposób
znaleziono we wsi figurkę Matki Boskiej. Pierwsza kaplica tudzież figurka
zostały zniszczone w czasach reformacji. Odbudowy sankturaium podjał się biskup
Szyszkowski - miało to być wotum na cześć Matki Boskiej w podzięce za pokój po
wojnie i najeździe szwedzkim. Kaplica w kształcie rotundy powstała w połowie
XVII wieku, później dobudowano klasztor i kolejno krużganki dla piegrzymów,
wzorowane na Świętej Lipce.
W historii nowożytnej klasztoru najistotniejszym wydarzeniem było
przetrzymywanie w klasztorze w Stoczku Warmińskim internowanego przez władze
PRL kardynała arcybiskupa Stefana Wyszyńskiego (od października 1953 do
października 1954r).

[tralala33]

Pierwszym miejscem internowania Kardynała Wyszyńskiego był Rywałd.
Przewiezienie do Stoczka Warmińskiego 12 października 1953 roku kardynał Stefan
Wyszyński opisuje dokładnie w 'Zapiskach więziennych'. Jechano od strony
Jabłonowa Pomorskiego przez Ostródę, zatrzymując się w Olsztynie, przed
budynkiem Wojewódzkiej Rady Narodowej. Tutaj przez dłuższy czas kardynał
Wyszyński mógł obserwować olsztyńską ulicę. Potem samochód ruszył dalej,
zapewne przez Lidzbark Warmiński, do znajdującego się z dala od większych miast
klasztoru w Stoczku.

[tralala33]

Malutkie zdjęcie klasztoru w Stoczku Warmińskim można znaleźć na tej stronie
www.stoczek.pl/pl/index.phtml?doc=cont01

[rita100]

Piękny ten klasztor w Stoczku Warmińskim, sliczne połozone i zobacz jak zadbany
ogród. Co ciekawe , ani jednego zabudowania wokół. Pas pieknej zieleni,
całkowite odludzie, a jakie zielone. Żywa natura. Chyba JPII odwiedzał ten
teren.

[tralala33]

Odludne, więc pewnie dlatego tam przewieziono kardynała Wyszyńskiego. Już
miałam wyłączyć komuter, ale jeszcze raz kliknęłam tu i tam, i proszę co
znalazłam - opis drogi do Stoczka Warmińskiego z 'Zapisków więziennych'
kardynała Wyszyńskiego:
‘Zajmuję miejsce w aucie wraz z "panem w ceracie". Stoi kilka innych wozów w
dyskretnej odległości. Ruszamy. W imię Boże! Czuję się tak bardzo "rzeczą", że
nie pytam o nic. Oddaję się w opiekę Matce Bożej i świętemu Józefowi, od
którego tak nagle zostałem oderwany.
Droga wśród ciemności nadaje się doskonale do modlitwy i rozważań. Jedziemy
wyraźnie na Jabłonowo Pomorskie.
Bardzo starannie czuwano nad tym, bym nikogo nie widział. Po drodze mijamy
Ostródę; dłuższy czas stoimy przed gmachem województwa w Olsztynie. Jest późno -
wraca mnóstwo ludzi z nieznanych mi dróg. Wreszcie ruszamy dalej; mijamy Dobre
Miasto i Lidzbark. Znowu zbłądziliśmy w ciemnościach; stoimy na drodze, zbliża
się jakiś wóz, który zatrzymano z daleka i zawrócono. Nadchodzi jakiś
mężczyzna, którego zawrócono. Po kilku minutach jazdy zajeżdżamy przed jasno
oświetloną bramę; świeci się wiele lamp. Brama jest obita świeżymi deskami.
Jakiś niedostrzegalny duch otwiera bramę od środka.’

[rita100]

>czas stoimy przed gmachem województwa w Olsztynie

Gdzie ten gmach jest w Olsztynie ?
Tralala, Olsztyn w tamtych czasch był wybitnie uczulony na kościół. Opowiem Ci
coś,prawdziwą historyjkę - no to dobranoc :)

[tralala33]

Rada Wojewódzka to obecnie Urząd Wojewódzki, czyli Aleja Piłsudskiego a dawniej
Zwycięstwa, vis a vis gmachu Rejencji, potem DOKP a teraz Sądu. Tyle że nie
dowiemy się pewnie, gdzie dokładnie zatrzymał się ten samochód - czy było widać
Ratusz, czy może kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa na Kopernika, a może
na ulicy Kościuszki?
Rito, muszę dziś uciekać z forum do pracy, ale przed zaśnięciem chętnie
przeczytam Twoje wpisy, a zwłaszcza opis weseliska w Bajaniu! Pozdrawiam.

[rita100]

Tralala, opisując drogę Kardynała Wyszyńskiego, na myśl natychmiast przychodzi
mi takie zdarzenie. Było to w czasie kiedy chodziłam do 3 kl szkoły
podstawowej, kiedy to mieszkałam na przeciwko Komendy Wojewódzkiej Milicji,
kiedy to miałam sowbodne wejście do tej instytucji. Latałam tam po kilka razy
dziennie, a wartownicy mnie znali. Więc kiedyś prosto po szkole poleciałam do
biura matki gdzie siedziała przy maszynie do pisania, a obok były otwarte drzwi
do pokoju naczelnika i ... z radością obwieściłam , ze byłam z koleżankami na
religii... jak to dziecko i wiesz co mnie spotkało ? Daj spokój, największe
lanie życia, takie pokazowe przed naczelnikiem i resztą , straszne to było - od
tej pory unikałam kościoła jak diabeł święconej wody...aż do momentu kiedy
opóściłam Olsztyn.
A teraz pokażę Ci klasztor do którego ciągle wchodziłam i uczęśczałam na msze
św. mimo , ze nie byłam chrzczona. W trakcie rozmów z proboszczem
potwierdził , że Olsztyn był specyficzny co do spraw kościelnych. Takiego
rygoru nie było w innych regionach.
ofm.krakow.pl/nsd/foto/foto11.jpg
To jest klasztor oo Franciszkanów w Wieliczce

[tralala33]

Pewnie Twoja Mama bała się stracić pracę. Faktycznie z Olsztyna starano się
zrobić czerwone miasto, przez lata nie wydawano pozwoleń na budowę kościołów,
chociaż było coraz więcej ludzi. Parafia św. Jakuba (katedralna) obejmowała
kilkadziesiąt tysięcy ludzi. A kiedy Jaroty z podolsztyńskiej wsi zamieniły się
w osiedle mieszkaniowe, nadal była tam tylko mała kapliczka, i dopiero po wielu
staraniach proboszcz dostał pozwolenie jedynie na jej rozbudowę. Jaki był
efekt - zaraz pokażę :)

[rita100]

To czekam , przypuszczam , że Olsztyn był niesamowicie czerwony i w porównaniu
z innymi miastami najbardziej rygorystyczny. Kiedy przyjechałam na południe ,
róznica była kolosalna. Przynajmniej ludzie się tu nie bali, byli swobodni i
luźni. A Partia nie miała takiego zasięgu ani rygorów.

[tralala33]

O proszę:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=30&ido=266&idz=6886
to czerwone - to stara kapliczka warmińska, a to białe - jej rozbudowa!
Coś ta milicja obywatelska w Olsztynie bardzo pilnowała, by jej funkcjonariusze
przypadkiem nie zabłądzili do kościoła. Moja szkoła podstawowa znajdowała się
na nowym wówczas osiedlu, gdzie większość bloków należała do wojska, dwa do
milicji a jeden do Wyższej Szkoły Rolniczej (póxniej ART), dlatego w klasie
mieliśmy mała garstkę dzieci kortowskich, sporo dzieci z rodzin wojskowych i
dwoje dzieci milicjantów. Mimo to wszyscy lub niemal wszyscy po szkole
chodziliśmy na lekcje religii do kościoła św. Józefa (w bardzo ciekawych dla
nas salkach - w podziemiach kościoła, czasem zakradaliśmy się nieco dalej w te
piwnice, i przez kratki w suficie/posadzce mogliśmy zaglądać do wnętrza
kościoła). No więc, wszyscy chodziliśmy na te lekcje, ale nie wszyscy pod
swoimi nazwiskami! Moja najbliższa koleżanka, córka milicjanta, nie mogła
ujawnić się na liście obecności, żeby jej tato nie miał problemów w pracy. A do
I Komunii przystąpiła nie z nami, w kościele, ale sama, w kaplicy w domu sióstr
zakonnych. Byłam jedyną osobą z klasy, zaproszoną na uroczystość(poza rodziną)
pod warunkiem zachowania tajemnicy. Dopiero teraz ją zdradzę - już wolno, mam
nadzieję? Tato tej koleżanki od dawna jest na emeryturze więc nic nie grozi.

[rita100]

Dobrze, że zostawili na pamiatkę ta kapliczkę, jest to pamiatka po tych czasach.
Z tym kosciołem w Olsztynie to przesadzali, grubo przesadzali i nie dziwię się
takiej konspiracji, wystarczyło tylko zdjęcie zrobic , że wchodzi do kościoła i
juz się traciło pracę. Dziwne to czasy były , jak opowiadałam w Krakowie to
nikt w to nie uwierzył. Dwa odmienne rejony. Czy cos wiesz o blokadach etatów w
Olsztynie ? Były takowe ? czyli ten co podpadł nigdzie już nie mógł znaleź
pracy.

[tralala33]

O blokadach etatu i wilczych biletach nie słyszałam. Byliśmy wtedy dziećmi i
nie do końca wiedziałam, czym róznią się rodziny milicyjne i wojskowe. Choć
pewne różnice zauważaliśmy. My często biegaliśmy z kluczem na szyi bo rodzice
mieli zajęcia w Kortowie w róznych godzinach, także po południu, a w rodzinach
wojskowych mamy często nie pracowały zawodowo i zajmowały się
dziećmi. 'Milicyjne' dzieci, jak pisałam, w żadnym razie nie mogły otwarcie
chodzić do kościoła. No i nie miały świętego Mikołaja, a do nas w Kortowie
przychodził!
Oj, rozpisałam się a miałam napisać o Ignalinie. To już za chwilę.

[tralala33]

Ignalin to wieś tuż obok Lidzbarka. Niewielu by o nie słyszał, gdyby nie krwawa
bitwa napoleońska, która miała tu miejsce niemal 200 lat temu, między 10 a 11
czerwca 1807 roku. W tym roku latem czeka nas inscenizacja tej bitwy, o czym
pisze Gazeta Olsztyńska:
'W Klubie Garnizonowym w Lidzbarku Warmińskim można oglądać wystawę poświęconą
Bitwie Napoleońskiej, która w 1807 roku została stoczona pod Lidzbarkiem, koło
wsi Ignalin.
Eksponaty pochodzą ze zbiorów Piotra Czerepaka z Sopotu, który jest jednym z
organizatorów inscenizacji bitwy napoleońskiej, która odbędzie się w Lidzbarku
w czerwcu przyszłego roku. Będzie to trzydniowe widowisko historyczne, w którym
weźmie udział ponad dwustu żołnierzy z Polski i Europy. Oprócz bitwy żołnierze
paradnie przemaszerują ulicami miasta. Zostanie zorganizowany turniej
strzelecki i wiele atrakcji związanych z kunsztem żołnierskim tamtych czasów.
Inscenizacja bitwy rozpocznie się 9 czerwca.'
www.wm.pl/Index.php?ct=lidzbark&sct=lidzbark&id=805351

[rita100]

To zanosi się na piekną uroczystośc , pewnie będzie wzmianka w mediach 9
czerwca. Dobrze, że to wypada w lecie, pewnie i dużo turystów się zjedzie.
200 lat wstecz, to dla miasta Lidzbarka wielkie wyzwanie , no i wiadomo, że
Warmiacy powinni uczestniczyć ;))))

Dziś czytałam po raz kolejny pewną bajeczkę - 'W Szczęśnie diabły dają matki'
Jak czytałam to płakałam ze śmiechu i musiałam udawadniać opowiadając ją, że
faktycznie mozna płakać ze śmiechu. Co za bajka śmieszna. Dopiero ją zamieszczę
ale na wspomnienie o niej dalej się smieję. Jak tylko skończę Amelię to Ci ją
wkleję.

[tralala33]

Bitwa pod Grunwaldem będzie więc miała konkurentkę. Ciekawe, czy będzie to
jednorazowa impreza, czy też co roku będziemy przeżywać historię kampanii
napoleońskiej. O przebiegu bitwy nie będę pisać, bo się w niej gubię. Za to
dopiszę jeszcze parę ciekawostek na temat wsi Ignalin. To bardzo stara wieś -
założona między 1333 a 1342 rokiem przez wójta warmińskiego Henryka Lutra, a
została ulokowana w okolicach wielkiego, tajemniczego lasu pruskiego Sparwirde.
W języków Prusów znaczyło to Las Kruków. Obecną nazwę 'przywieźli' ze sobą
przesiedleńcy z Wileńszczyzny, gdzie do 1945 roku istaniała wieś Ignalino.

[rita100]

Z tymi nowymi nazwami to naprawdę nie dobrze, bo nie można sobie ją skojarzyć z
starszą dawniej nazywaną przez autochtonów. Tak cztając bajki to stykam się z
takimi nazwami, ktore pewnie już nie ma. Przypominam o nazwie wsi, bardzo
waznej dla baśni" W Sześnie diabeł matke daje. Tam w Sześnie (wioska w powiecie
mrągowskim) za kiedyśn'ich dawn'ich czasów b'iła gmina." Ciekawe czy ta wieś
jeszcze jest ?
Wracając do sławnych bitw, to ta Grunwaldzka wpisała się już w tradycje i
wiem , że tam zjeżdzają sie milośnicy rycerstwa z całej Polski, ale czy
zjeżdzać się będą corocznie żołmierzyki Napoleona to sie okaże. Ważny jest ten
pierwszy raz , by im się udał i zdobył zapaleńców i fanów.

[rita100]

Witam Cię Tralala, alem sie dobrała do fajnej stronki
spójrz - znasz ją ?
olszak.fst.pl/index.htm

[rita100]

bartosz4.fm.interia.pl/prusy/prusy.html
www.berlinka.pcp.pl/obozy.html
www.stjuchy.kolej.szczecin.pl/
a to kolej na Mazuraoch i zdjęcia pozostalości po szynach.

[rita100]

www.berlinka.pcp.pl/berlinka.html
Pomyliłam stronki, to jest ta trasa berlinki wczorajszej i dzisiejszej

[tralala33]

Bardzo ciekawa ta stronka o kolei stjuchy, ale rusza się tak powoli, jak nie
przymierzając lokalny pociąg osobowy, zatrzymujący się na każdej stacji. W
dodatku w pewnym momencie przekierowało mnie na bocznicę a tam - niespodzianka.
Garść legend, niezwykle ciekawych o wsi Stare Juchy, jedna - o jeziorze
Ślepieniec opowiedziana przez piękną gwarą mazurską przez Jana Biernata w 1956
roku. Wszystkie zebrane przez jan kaweckiego. Niestety autor strony, pan Michał
Kawecki, poczynił groźnie brzmiące zastrzeżenia o publikowaniu zebranych na
swojej stronie materiałów. Z drżeniem serca wklejam więc jedynie adres strony.
Rito, czy w razie czego będziesz mi przysyłać paczki, chocby wirtualne?
www.starejuchy.pl/enter.html

[tralala33]

Na tej stronie z boczku trzeba kliknąć 'Legendy' - no to wracam i czytam dalej,
o muzykantach, których diabeł na bagna wyprowadził, brrr.

[rita100]

Aleśmy się dokopali stronki - i co robimy ? Zamieszczamy te legendy ? Bo
stronka to jak stronka , może się kiedyś nie otworzyć, a forum pewne. Nie bój
się gorzałeczkę napeno będę podsyłać. Jestem wprawiona już przekupywaniu
klawiszy i gwarę więzienną też troszeczkę znam ;))))
Może te legendy damy pod bajanie na ekranie , bezpośrednio pod gawędami Cyfusa.
Co robimy ?

[rita100]

Może lepiej tu, tylko w tytule zaznaczymy Stare Juhy

[tralala33]

Mo właśnie - tam mamy warmińskie bajanie na ekranie, a te baśnie są mazurskie.
Więc może jednak tu, albo w Folklorze? (a to nam się wątki posplatały).

[rita100]

legenda o powstaniu nazwy miejscowości:

Około 500 metrów na wschód od kościoła, po lewej stronie torów kolejowych do
Ełku znajduje się w lesie wielki głaz narzutowy. Legenda mówi, iż był on
niegdyś pogańskim ołtarzem ofiarnym, na którym Jaćwingowie składali ofiary
swoim bożkom: Perkunasowi, Petrimpusowi i Pikilusowi. Od krwi ściekającej z
ołtarza - podobnie jak w starej polszczyźnie zwanej z jaćwieska „jucha” -
wzięła nazwę osada: początkowo zwana Juchą. Głaz ten zaliczany jest do
największych na terenie Mazur. Uznany został już w okresie przedwojennym za
pomnik przyrody.

Często w legendach tych występuje motyw diabła, albo innych sił nieczystych.
Ludowi bajarze upodobali sobie szczególnie pod tym względem niewielkie jezioro
Ślepieniec w pobliżu Gorła. Opowiedziana w 1956 roku przez Jana Biernata
historia o tym jeziorze brzmi następująco:

„... Ojciec i syn Kossak z Gorła (nima tam już nic, ni bobinku po nich nie
zostało) łozili na tym Ślepińcu ryby. Dostali srogiego scubła, a potem kleli co
tak więcej nie dostali. Ten scupak jim ros w bacie. Tedy tak zakleli to scubeł
zaginął, ale wietrz taki zisier, tak zrobziuł. To ten diabeł (zły zietr) ino
posed po brzezinie. Ino się brzezina gięła i zginął...” Nie jest to jedyna
historia o siłach nieczystych zamieszkujących to jezioro: „Pewnego razu w
Juchach było wielkie wesele. Na weselu grali muzykanci z Gorła. Gdy muzykanci
wracali do domów, noc była bardzo ciemna i niespokojna. Po drodze napadł na
nich straszny wilk, oni uciekając zgubili drogę i zabłądzili. Chodząc po polach
spotkali dużego chłopa, opowiedzieli mu o swoim nieszczęściu. Wysłuchawszy ich
obiecał, że zaprowadzi ich do domu. Szedł przed nimi sporymi krokami, a żeby im
weselej było, wziął od jednego z muzykantów skrzypki i grał im cudne piosenki,
oni zaś szli za nim jak zaczarowani. Nagle, gdzieś daleko zapiał kogut. Chłop
rzucił skrzypki i znikł. Gdy trochę rozwidniło się, zobaczyli, że znajdują się
na bagnie koło jeziora Ślepieniec. Wiele nie brakowało, a potopiliby się w nim.
Niezwykły to był chłop, który ich prowadził, bo był nim diabeł, władca tego
jeziora. Gdyby nie pianie koguta, który przepędził tym diabła, na pewno
muzykanci leżeliby na dnie diabelskiego jeziora.”

Istnieją aż trzy różne legendy dotyczące dawnego jaćwieskiego grodziska -
Zamczysko na północ od wsi Gorłówko. Irena Szczech ze Szczecinowa przedstawiła
taka jej wersję:

„Starzy ludzie powiadali, że na tej górze przed kilkuset laty stał zamek. Gdy
pewnej niedzieli pan zamku zagnał wszystkich ludzi do roboty, na niebie zjawiły
się ciemne chmury i nad zamkiem rozsrożyła się straszna burza. Ziemia się
rozwarła, a zamek ze wszystkimi tam znajdującymi się ludźmi gdzieś znikł. Po
wiekach ludzie w ziemi widzieli szpary i rysy. Każdego roku, w lecie, gdy była
ładna pogoda ukazywała się córka pana tego zamku, ubrana w długą, niebieska jak
niebo szatę. Miała długie, piękne włosy. Trzymała duży kosz i długą linę, na
której rozwieszała piękną, białą bieliznę i kładła do kosza, a potem znikała.
Zamku tego już nikt nie widział, ale góra jeszcze i teraz istnieje.”

Inną wersje legendy przedstawiał Tys z Gorłówka:

„Był kiedyś na górze zamek, który zapadł się pod ziemię. Raz na sto lat
wychodzi z głębi panna, na biało ubrana i czeka, aby ja ktoś wyzwolił od
potępienia przez trzykrotne obniesienie dookoła góry, nie wolno mu się przy tym
niczego przestraszyć. Stary Juszko, może miał z dziewięćdziesiąt lat,
opowiadał, że pewien chłop o dwunastej w nocy napotkał ja i zaczął obnosić. Dwa
razy już obniósł i zdawało mu się, że panna jest coraz cięższa. Ona mu
tłumaczyła, że nie ma się czego bać, bo mu nic się nie stanie. Gdy trzeci raz
zaczął drogę dookoła góry, wlazł na kupę siana. Było tam pełno wężów i gadów.
Chłop przestraszył się i chciał zawrócić. To zgubiło pannę. Tylko zaklaskała w
ręce i na zawsze przepadła.”

Ostatnią z wersji legendy przedstawiła Nina Marcjan, która to jakoby miała być
świadkiem tego zdarzenia:

„Na stoku góry otwiera się ziemia, a z głębi wychodzą trzy wysokie niewiasty,
ubrane w długie, białe szaty; ukazują się trzy razy na dobę: o godzinie
szóstej, dwunastej i osiemnastej. Trzeba im ustępować z drogi, gdyż inaczej
mocno bija czym popadnie. Jednego młodziana stłukły porządnie za zdradę
dziewczyny. Raz spotkały pewną kobietę z Dobrej Woli, która chodziła po
prośbie. Zaprosiły ją do swoich komnat. Zjechały w dół do pana, który miał
klucze od zamku i poleciły kobiecie, aby mu wykradła klucz. Trudno jej było to
wykonać, bo on był straszny i pluł ogniem. Niewiasty wyprowadziły ją na górę i
powiedziały do niej: Jesteśmy na wieki zatracone i znikły. Od tego czasu nikt
ich więcej nie widział i ziemia się więcej nie otwierała.” Lendzian z Gorłówka
opowiedział natomiast następującą historyjkę: „W Orzechowie żył chłop, który
mieszkał z dala od wioski, bliżej do lasa. Miał to być czarownik. Cudny to był
chłop. Okiem strzelał zające. Raz założył się na zająca i strzelił do niego, a
ten zając, nic mu się nie stało, stanął na słupka i łapką mu pogroził. Chłop na
to nic nie dbał. I tak było dwa razy i nie trafił. Za trzecim razem zając
przybiegł do niego i łapką go wybił. I ten chłop niedługo i pomarł.” O innej
zapadniętej górze mówiono w Rogalach: „...Jest tu niedaleko Góra Zielga
(Wielka) i tu bodaj był dom. Ten dom zapad. Potem kopali chłopy i chcieli się
do niego dokopać. Potem się dali na pokój. Zapadła ziem i ludzi nie było, wcale
zabacyli o tem.”

Istnieje także legenda o małym jeziorku między Szczecinowem a Dobrą Wolą,
zwanym „Okiem”, opowiedziana przez Irenę Szczech ze Szczecinowa:

„Przy granicej Szczecinowo stał przed kilku wiekami stary kościół. Ludziom,
które w tej okoliczy mieszkały było im bardzo dobrze. Z powodu tego byli
niepobożne i nie szły do kościoła. Nawet i święta nie myszlały o kościele,
tylko o swoich codziennych robot, a aby się rozweselyć. W pewnej wygilii przed
Bożego Narodzeniem nikt nie poszedł do kościoła i dlatego kościelny wcale nie
dzwonył. W tem nagle okazał się anioł z nieba, zabrał dzwonie (dzwony) i
zaniósł ich do bliskiego jeziora gdzie ich utopył. Stare ludzie jeszcze długie
lata potem, co wiecór przed Bożego Narodzeniem słyszeli jakby wszechświata głos
tych dzwonów. Kościół ten już się zniścił, teraz po niem żadnego szladu nie ma.
Jezioro te, które choć aż bardzo małe nie ma dna. Przez mierzenie zbadano, że
przy brzegu jest 15 metrów głęboko, lecz w środku jeziora nie można się w żaden
sposób do dna dostać. Mieszkańce z Szczecinowa i Dobrowoli nazywają te jezioro
Oko.”

Ciekawa jest też historia pochodzenia nazwy wsi Królowa Wola:

„Król wiózł chora córkę daleko do miasta. Goniła go moc szczurów. Aby się od
nich uwolnić król najpierw rzucił im swoje ubranie, potem zostawił uprząż, w
końcu z córką na ręku wszedł do wody. Za nim pobiegły szczury i potopiły się.
Od tej chwili wyginęły szczury, bo taka była króla wola.”
Możesz przeczytać także tajemnicach budowy kolei koło Starych Juch -
nieukończonym nasypie przez jezioro Rekąty.

Treść legend zebrał Jan Kawecki. Na podstawie własnego opracowania "Monografii
gminy Stare Juchy" - Michał Kawecki

Publikacja materiałów zawartych na tej stronie za uprzednią zgodą i podaniem
nazwiska autora.
www.starejuchy.pl/enter.html
Panie Michale Kawecki - jakoś się dogadamy :)

[tralala33]

Czy możemy liczyć na podwójną celę? I czy będzie wygodniejsza od pokojów w tak
zwanym Hotelu Wysoka Brama?

[rita100]

tralala33 napisała:

> Czy możemy liczyć na podwójną celę? I czy będzie wygodniejsza od pokojów w
tak
> zwanym Hotelu Wysoka Brama?

O tak , może lepsze od hotelu w Wysokim Bramie będzie więzienie, bo one sa
chyba bardziej komfortowe ;))) Ale wyszukałas te legendy, ja bym przeoczyła je.
Idziemy dalej szukać ?

[rita100]

www.starejuchy.pl/enter.html
Wolałam Tralala sama wpisać te legendy - może zrozumia , ż ezłej intencji nie
mamy, a stronki to już my znamy, raz się pokażą , a raz są niedostępne.

[rita100]

Wielkie założenie pałacowo-parkowe (obecnie w ruinie), wraz z wsią Słobity,
usytuowane około 15 km na północny wschód od Pasłęka i około 25 km na wschód od
Elbląga. Od 1525 do 1945 r. własność i główna siedziba jednego z
najważniejszych arystokratycznych rodów pruskich, rodu zu Dohna. Powstałe tu w
dobie baroku założenie architektoniczno-przestrzenne było najwybitniejszą
realizacją epoki na terenie Prus.
Członkowie rodu Dohna, wywodzącego się z Saksonii, przybyli do Prus przez Śląsk
w okresie późnego średniowiecza (ok. połowy XV wieku), jako rycerze Zakonu
Krzyżackiego.
www.arta.olsztyn.pl/polski/palace.htm

[tralala33]

Rito spójrz na ten artykuł serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34309,3113066.html
Coś a propos pałaców i dworów dawnych Prus Wschodnich. O Kulczykach można
różnie myśleć i mówić, ale Stary Browar w Poznaniu pani Kulczykowej bardzo się
udał (architektonicznie), więc może i tę rezydencję uda im się ocalić?

[rita100]

To dobra wiadomośc i wiesz - ludzie najczęściej zazdroszczą właścicielom
pałaców i źle patrza na to , ale jednak gdyby nie oni, to wszystko by juz było
zrównane z ziemią , bo niestety wspólne mienie sie nie sprawdziło. Nikt nie
chce iwestować w to co jest nie jego, no bo po co ? Wiele pałaców jest juz w
prywatnych rękach i doprowadzanych do świetności.

[tralala33]

A ja cały czas się głowię, gdzie jeszcze spotkałam się z tym nazwiskiem - von
Finkenstein, i już chyba wiem - to zamek w Szymbarku, niedalego tego
zrujnowanego pałacu, ale już w województwie warmińsko-mazurskim. Zamek w
Szymbarku został w 1699 roku nabyty przez ordzinę von Finkensteinów, których
własnością pozostał do roku 1945. Spalony przez Armię Czerwoną do tej pory
pozostaje w stanie ruiny (niezwykle imponującej, głównie ze względu na wyskość
murów i liczne wieże). Obecnie w rekach prywatnych – czy właściciel jest w
stanie uporać się z remontem lub choćby zabezpieczeniem tego zamku, nie wiem?

[tralala33]

miks.ar.wroc.pl/zamki/zk.htm
Na tej stronie (mam nadzieję, nie zawirusowanej) grubo ponad 20 zdjęć ruin
zamku szymbarskiego, ale szczerze powiem – zdjęcia nie oddają ogromu tej
monumentalnej budowli.

I jeszcze jedna ciekawostka – tym razem dotyczy pałacu von Finkensteinów w
Kamieńcu Suskiem (tego zakupionego przez Kulczyk Holding) – rzeźby z tego
spalonego w 1945 roku przez Armię radziecką pałacu dziś zdobią centrum Iławy!
No to jak się doktor Jan o tym dowie, może się upomnieć?

[tralala33]

O tu jeszcze nieco informacji o zamku w Szymbarku:
SZYMBARK Wieś nad jeziorem Szymbarskim, po raz pierwszy wymieniona w 1378r.
jako osada przy zamkowa. W zabytkowym parku znajdują się ruiny gotyckiego zamku
kapituły pomezańskiej. Zamek zbudowany w XIV w. po sekularyzacji Prus,
ufundowany przez biskupa - Henryka ze Skarlina, później stał się własnością
rodu von Palentzów, którzy przebudowali go narenesansową rezydencję. Od 1699 r.
należał do Finckenstein-ów. Swoim ogromem ustępuje tylko zamkowi malborskiemu.
Ma około 6 tys.m2 i miał 12 wież (niektóre zostały odbudowane), każda miała
inną formę i inaczej stała. Zamek spłonął niestety dwukrotnie. Pierwszy - w
1945r. o okolicznościach pożarów krążą legendy. Jedna z nich mówi o tym iż
Rosyjscy żołnierze, którzy tam stacjonowali i chcąc zatuszować jakąś
strzelaninę z popijawą. Druga, ciekawsza, wspomina o lochach, którymi w
ostatniej chwili mieszkańcy uciekli z zamku przed sowieckimi żołnierzami, a
oprawców podpalono. Stąd pożar.
Sceny do swojego filmu - "Król Olch" z John'em Malkovich'em, nagrywał sam
Volker Schloendorff (twórca "Blaszanego bębenka")Wówczas Szymbark zamienił się
w pole bitwy z końca II wojny światowej, a wielu mieszkańców statystowało w
filmie i wspomina niezwykłe wydarzenia do dziś.

www.it.ilawa.com.pl/okolice.htm

[rita100]

Faktycznie, bardzo ogromny to zamek, duzo , duzo prac ich czeka. Same gole mury
i to niekompletne. Ale z nie takich ruin powstawały slicze zamki.
Wiesz , własnie czytam tego Kapuścińskiego 'Imperium' i widze oczami jak Stalin
zburzył ogromną Światynię Chrystusa Zbawiciela w Moskwie. To tak jakby zburzono
Rzym . Tylko dlatego by postawić swój Wieli pałac.

[rita100]

To będzie klopot dla Iławy. Jeśli należą do tego pałacu to ich własnośc,
własnośc Kulczyka i zapewne będzie występował o zwrot. Powinien odzyskać , bo w
zamian zostanie odbudowany pałac i może udostępniony do zwiedzania. Przeciez są
specjalne umowy, gdzie można zastrzec sobie pewne umowy. Tak chyba do
zwiedzania udostępniono zamek w Wiśniczu , który jest w prywatnych rękach , a
jednak na mocy umowy udostepniony dla zwiedzających.

[tralala33]

To zależy od umowy - co tak dokładnie i kto kupił (wydzierżawił?) - czy sama
rodzina Kulczyków, czy Kulczyk Holding. Wątpię jednak, żeby umowa obejnmowała
także rzeźby parkowe, które juz od półwiecza stoją w innym miejscu. Można
jednak pokusić się o repliki tych rzeźb (to alegorie czterech pór roku) i
odnowienie zabytkowego parku francuskiego wokół pałacu.
A może by tak Kulczykowie do kompletu dokupili jeszcze zamek w Szymbarku? Czy
mi się tylko tak wydaje, czy też ich córka wyszła za mąż za kogoś z
arystokratycznego rodu? Byłoby jak znalazł na dom dla młodej pary :)

[rita100]

hehe, poruszmy się po ekskuzywnym temacie i mowimy o niewyobrażalnych sumach
pienięznych. Z taką propozycja powinien ktoś wyjść obracający się wśród rodziny
Kulczyków. To jest wielka inwestyczja, bo nawet jeśli nie będa chcieć
zamieszkać to zawsze sprzedadzą posiadłość z zyskiem. Ale wiesz co sie dziwię ?
Że tych zamków nie wykupują Niemcy - ciekawe dlaczego ? Przeciez jesteśmy już w
Unii.

[tralala33]

Na ziemię rolniczą są jakieś obostrzenia, nie wiem przez ile jeszcze lat. A
kupno samego pałacu lub zamku bez ziemi widać nie ma sensu. Choć widziałam taki
pałac wraz z dużym gospodarstwem teraz w rękach prywatnych, który wedle
wszystkich znaków na niebie i ziemi (i szeptanych przez mieszkańców wsi
informacji) został kupiony za pośrednictwem podstawionych osób przez
obcokrajowca. Pałac stoi zamknięty i lekko już podniszczony, a 'nominalny'
właściciel mieszka w naprędce zbudowanycm domu i administruje gospodarstwem.
Acha, ten pałac nie był zniszczony pod koniec wojny i za 'państwowego'
właściciela miał się dobrze.
Byłam też w pałacu, gdzie mieszka nowy właściciel (Polak) z rodziną. Początkowo
bardzo nieufny, potem z dumą oprowadzał nas po pałacu i pokazywał, co już udało
mu się przywrócić do dawnego blasku, i jakie miał dalsze plany. Trzymam za
niego kciuki.

[rita100]

Tralala, róznie to bywa. Pamiętam jak w czasopiśmie polskim pisało o wykupie
pewnego terytorium przez Niemca. Ten bgez zezwolenia wykarczował las, sprzedał
drzewo i uciekł do Niemiec. Nie wiem jak sprawa się skończyła, ale dewastacja
rejonu jest już nie do odtworzenia. Wiem sprawę umorzono. Tak więc trzeba
uwazac i sprawdzać co i kto kupuje i w jakim celu. To jest jednak mienie
państwowe i muszą być pewne obwarowania, by np. zamiast zamku nie powstał
market czy co innego.
Teraz czas na bajeczkę chyba :)
Jak oglądałam to ceny noclegu w tym zamku nie sa wygórowane.

[rita100]

Nawiązując do spektaklów teatralnych to w ostatnim Przekroju jest recenzja "Bab
pruskich' wystawionej w Teatrze Jaracza w Olsztynie. Bardzo chyba niedobra.
"Uwaga! Kicz narodowo-teatralny znów podnosi głowę. Grozą wieje, moc truchleje."
" I któż by śmiał się śmiać z etniczno-feministycznych 'Baby polskie' dzieła
Alicji Bykowskiej-Salczyńskiej ?
Baby jadą autobusem z Kaliningradu do Olsztyna. Jest wśród nich , ske-
Prusaczka, także szefowa przemytniczek, a każda skrywa w sobie bolesną historię
własnej egzystencji. Skrywa ? Przeciwnie wykłada, i to naiwnym, bezrymowym 11-
zgłoskowcem. Potem w połowie drogi autobus wpada w bagno (....) Dziecinada
konceptu, autokompromitacja bagiennego feminizmu i płaskość publicystyki biją w
oczy. A jednak dzieło wypuszczone z pompą ( jubileusz 60-lecia teatru) przyjęto
czołobitnie, jakby poprawnośc polityczna starczyła za jakość."

I jak Tralala, wiesz jak przyjemnie to czytać . Nie znam sztuki, nie widziałam,
ale może autor tego artykułu miał rację. Dzieło historyczne, które miało być na
miarę teatru Jaracza, starego i historycznego teatru olsztyńskiego chyba nie
wypaliło, nie ukazało tego co ja myślałam. A myślałam , ze to ma coś wspólnego
z naszymi cierpiącymi Babami Pruskimi, ale bardzo pokornymi i miłymi, a przede
wszytkim trafiające do serc widzów. Widzę Babę pruską , nie jako cierpiącą
przemytniczkę, ale kamienną z gorącym sercem we wnątrz. Nie wiem czy opisaną
sztukę powinno sie nazwać Baby Pruskie, bardziej Przemytniczki polskie, bo te
Baby o korych myślę, to nie są te baby , by je przedstawiać w ten sposób.
Skojarzenie tych bab jest chyba wielkim błędem ze szkodą dla prawdziwych Bab
Pruskich . Jak myślisz Tralala ?

[tralala33]

Masz całkowitą rację, Rito. Tyle dowiedziałyśmy się o pruskich babach, tyle
trzeba było się naszukać i naczytać, żeby choć spróbować zrozumieć czym były
dla dawnych Prusów. Tyle ciekawych legend wokół nich powstało, że takie
przypisanie nazwy Baby Pruskie kobietom przemycającym papierosy czy alkohol
przez granicę jest sporym nadużyciem. Szkoda, bo przecież można było liczyć na
coś więcej, coś z krainy magii, historii, nieodkrytej tajemnicy. Ale baby
pruskie są cierpliwe i będą sobie cicho czekały, aż ktoś je godnie nam
przedstawi, prawda?

[tralala33]

Muszę zaraz z powrotem wskoczyć do łóżka, żeby do jutra otrząsnąć z siebie
wszelkie wirusy i ruszyć do pracy, ale wklejam tu link dla Ciebie, Rito - tylko
dziś, i tylko jeszcze przez jeden dzień na Allegro można zobaczyć pocztówkę z
roku 1962 z widoczkiem na Twoje ukochane jezioro Ukiel. Zobacz szybko, zanim
zniknie:
www.allegro.pl/show_item.php?item=82117049

[rita100]

Widze , bardzo stara widokóweczka, chyba nawet jest ten sam piasek co był,
poznać po ziarenkach i ten brzeg dziewiczy i te same drzewa. A jakie malutkie
molo, kładka dla rybaków.

[rita100]

I kolejną krzywdę wyrządzono Babom Pruskim, dziwię się , że nikt z artystów nie
zauważył prawdziwego symbolu Bab Pruskich, a już reżyser. Nie wiem jak to
wytłumaczyć, ale chyba tylko brakiem wiedzy o prawdziwych Babach Pruskich.
To przedstawienie powinnismy wytupać nogami, ale nigdy oklasków się od nas nie
doczekają. Wielki wstyd i hańba.
Dobrze napisałas, Baby Pruskie są cierpliwe i wszystko zniosą i kiedys
doczekają się wyrozumienia i prawdziwego holdu dla nich.

Ale jak tam z grzejnikami - grzeją ?
U nas jutro zapowiadają ogromny mróz. Zdróweczka życzę.

[tralala33]

Zmogły mnie mrozy i przeziębienie, no i przeoczyłam ważną datę w historii
Olsztyna. Dziś postaram się to zaniedbanie choć nieco nadrobić - paroma
cytatami z książeczki "Galopem przez stulecia" Jerzego Sikorskiego
'W dniu 19 stycznia, w obliczu zbliżającej się ofensywy wojsk sowieckich,
Niemcy rozpoczynają ewakuację z terenu miasta urzędów państwowych i gestapo, a
także pacjentów Zakładu dla Obłąkanych w Kortowie. Równocześnie jednak, krążące
po mieście samochody z megafonami nadają komunikat dla ludności: "Nasze
oddziały odparły Rosjan i przepędziły ich poza granice Rzeszy. Nie istnieje
żadne niebezpieczeństwo. Komisarz i gauleiter Koch wydał w związku z tym
następujące zarządzenie: kto opuści swój dom i przez to wznieci zamieszki,
zostanie ukarany śmiercią"

No coż, wielu z tych, którzy tego zarządzenia posłuchali i do końca zostali w
swoich domach, też zostało 'ukaranych' śmiercią.

[tralala33]

"W dniu 21 stycznia około godziny 22.00 na przedmieściach Olsztyna - zapewne od
strony Kolonii Mazurskiej - słychać pierwsze strzały z dział czołgowych i dział
samobieżnych. Około godziny 23.00 czasu środkowoeuropejskiego, czyli około
godziny 1.00 czasu moskiewskiego, miasto znajduje się pod ostrzałem
artyleryjskim.
Owa różnica czasów jest powodem późniejszej rozbieżności w dacie opanowania
miasta przez czerwonoarmistów. A zatem: przed połnocą według czasu
środkowoeuropejskiego, wojsko sowieckie dociera do przedmieścia przez most św.
Jana. Jest to jeszcze wciąż dzień 21 stycznia! Nie ma żadnych walk. Tutejszy
garnizon niemiecki już dawno w mieście nieobecny. Pozostaje natomiast w mieście
porażona strachem ludność cywilna, która nie spodziewała się tak rychłej
inwazji." (Jerzy Sikorski).

A która data - ta środkowoeuropejska czy ta moskiewska - była potem świętowana
jako data 'wyzwolenia' Olsztyna? I czy w Olsztynie nadal jest ulica 22
stycznia?

[rita100]

Tralala, pisz dalej , bardzo ciekawe - i co z ta ludnościa cywilną zrobiono ?

[tralala33]

Autor książeczki "Galopem przez stulecia' pisze tylko o jednym, najmłodszym
olsztynianinie i jego losach. Ale czasem taka historia jednego człowieka jest
bardziej wymowna niż bezduszne liczby i statystyki.
'W dniu 22 stycznia 1945 roku przychodzi na świat pierwsze niemowlę, urodzone w
Olsztynie po wyzwoleniu miasta zagarniętego przez prusy w 1772 roku. Jeśli
bowiem Olsztyn nie jest jeszcze w rękach polskich, to przynajmniej nie jest już
w rękach niemieckich.
Spójrzmy na to niemowlę: jest to chłopiec, który póxniej otrzyma imię Szczepan,
a nazwisko zachowa po matce - Moczyński. Nie będzie miał szczęscia oglądać
swoich rodziców, gdyż matka - Gertruda z domu Moczyńska - zginie z rąk
czerwonoarmistów trzy dni później, zaś ojciec, oficer Wehrmachtu, zginie na
froncie. Wychowany przez sąsiadkę Marię Sakalla, Szczepan Moczyński ukończy
później LOI, a potem studia na Wydziale technologii Żywności WSR w Olsztynie.
Nigdy nie przyjdzie mu na myśl, by opuścić Olsztyn'

Z żalem myślę o tej młodej warmińskiej matce - nie uratowało jej polskie
nazwisko rodowe, ani dziecko przy piersi. To z całą pewnością obrazuje skalę
okrucieństwa, na jakie zostali wydani mieszkańcy Olsztyna.

[rita100]

Jaka Ty jesteś wspaniała Tralala, że nie zapomniałaś o tak ważnej dacie dla
Olsztyna. Ja widziałam wątek o Armii Czerwonej i tak pomyslałam , że opisze z
pamięci Olsztyn wyzwalany przez Armię Czerwoną, bo powiem Ci , ze sobie
wyobrażam jak to było. Ale nie wiedziałam , ze sami Niemcy dali taki rozkaz.
Zostawili swoich mieszkańców na pastwę losu wojennego. Czyli sami wydali ich na
śmierć.

[tralala33]

Przepisując wczoraj fragmenty książki 'Galopem przez stulecia' aż się
zdumiałam, że wśród ewakuowanych z Olsztyna znaleźli się chorzy z kortowskiego
szpitala psychiatrycznego. Dlaczego właśnie o nich zadbano? I gdzie ich
wywieziono? Wieczorem wygrzebałam więc na półkach kolejną książkę
Piechockiego 'Olsztyn styczeń 1945 - portret miasta' (choć trudno po niej
zasnąć) no i znalazłam koszmarną odpwiedź.

[tralala33]

'... lista transportowa obejmowała około 500 nazwisk pensjonariuszy kortowskiej
placówki. Zostali oni wyprowadzeni na dworzec kolejowy. Kolumnę podopiecznych
zakładu przeprowadzono ulicami miasta pieszo. Pacjenci mimo trzaskającego mrozu
ubrani byli z reguły bardzo lekko, a więc w to, co kto posiadał przychodząc do
zakładu w różnych porach roku. Większośc miała na sobie cienką odzież i letnie
obuwie. Niektórzy szli w szpitalnych piżamach i szlafrokach, owinięci jedynie
kocami.'

Upiorny marsz, prawda?

[tralala33]

'Umieszczono ich w pociągu, który odjechał w kierunku zachodnim. Od tego
momentu ślad po nich wszystkich definitywnie się urywa. Jak wynikał z
dokumentów przewozowych chorzy z Kortowa mieli być ewakuowani do dawnego
zakładu psychiatrycznego w Praburach. Do Prabut nigdy nie dotarli, przepadając
gdzieś po drodze. Według powojennych relacji kolejarzy zostali oni dowiezieni
jedynie do Naterek (dziś kilka kilometrów od granic Olsztyna) i tam w lesie
przez Niemców rozstrzelani, a następnie pogrzebani w anonimowej zbiorowej
mogile.'

Działo się do 19 stycznia, dwa dni przez wkroczeniem do Olsztyna wojsk
radzieckich.

[rita100]

Po przeczytaniu Kapuścińskiego nic mnie już nie zaskoczy, ale pokazujesz obraz
iście prawie z Łagrów, mrozy , zima i wymarsz. Ja tez się doczytałam , ż etych
z Kortowa sami Niemcy wywieźli i rozstrzelali. No więc kto został w tym
szpitali psychiatrycznym w Kortowie ?
Pierwsze dziecko powojenne, sierota, trzeba przyznać , ze choc on miał
szczęście przeżyć. To była dla Olsztyna i Warmii i Mazur ogromna tragedia, bo
to pierwsze wyzwolone miasto i od razu Armia Czerwona przystąpiła do okrutnych
działań i to nie wysiedleniowych ale morderczych, no i ogrom pożaru jaki
wzniecili sami żołmierze po zdobyciu. Jak szarańcza zaatakowali, ale tez
pamietaj , że Warmia i Mazury była krainą najwiekszych fortyfikacji niemieckich
i Sowieci się z tym liczyli. Och , wojna to piekło i takie piekło napewno było.
Ciekawe czy ktoś z Olsztyniaków przedwojennych był w pierwszych władzach
Olsztyna. Przypuszczam , że nie , że dowództwo Armii Czerwonej przejeło ster
rządzenia miastem.
uceikam , dobranoc
Może nie zostanę zamieniona w sopel lodu ;)))

[tralala33]

W Kortowie zostało jeszcze około stu pacjentów szpiatal psychiatrycznego,
perosnel (lekarze, pielęgniarki, sanitariusze, obsługa szpiatal), około 140
rannych żołnierzy niemieckich, i ponad dwustu uciekinierów z zajętych wcześniej
przez Rosjan obszarów Prus Wschodnich. Niemal wszyscy zginęli w nocy z 21 na 22
stycznia wymordowani przez żołnierzy radzieckich.

[rita100]

Czytałam , atak Rosjanów na Kortowo był straszny, atakowano z całej siły
wszystkimi możliwymi środkami. Ale tak własciwie to Olsztyn nie ucierpiał w
czasie ataku na sam Olsztyn, najbardziej ucierpiał po zajęciu Olsztyna przez
Armię Czerwoną. Zajmowali co się dało i to jeszcze nic, ale , że była to zima
to ogrzewając się robili w pomieszczeniach ogniska i całe miasto ploneło.
Wiesz co , Tralala, zauważ , że tuż przed atakiem Rosjan , w Olsztynie życie
bieglo normalnie, warsztaty pracowały , restauracje , kawiarnie - ludzi ten
atak zaskoczył. Jak myślisz, dlaczego Niemcy o swoja ludnośc nie zadbali ?

[tralala33]

No właśnie, dlaczego nie było ewakuacji ludności cywilnej Olsztyna? Myślę, że
był to wpływ propagandy. Nie dopuszczano myśli, że Niemcy mogą przegrać wojnę.
Dla czerwonoarmistów Prusy Wschodnie to był pierwszy zdobywany obszar
niemiecki, stąd pewnie ta wściekłość i skala zniszczeń, i pospolitych zbrodni.
Olsztyn nie byl pierwszym miastem tak zniszczonym. Wcześniej był Kętrzyn, też
spalony po zdobyciu - a ze względu na bliskość kwatery Hitlera w Gierłoży
propagandowo jeszcze bardziej nadawał się do ataku.

[tralala33]

Spalenie Kortowa i wymordowanie zastanych tam klkuset bezbronnych ludzi było
największą masową zbrodnią na terenie Olsztyna, nawet Rosjanie zdawali sobie z
tego sprawę, bo tych nielicznych uciekinierów kortowskich szukali po całym
Olsztynie i zabijali, żeby nie było świadków. Taki los spotkał anonimową chorą,
która ukrywała się w gospodarstwie Tyzaków w Gutkowie. Tam 24 stycznia została
odnaleziona i rozstrzelana. Jej zgon została odnotowany w parafialnej księdze
przez proboszcza ks. Huberta Krebsa, pod numerem 12 'chora umysłowo z Kortowa -
ewang. - 24 I 1945r - zabita przez Rosjan.'
Pamięci wszystkich dawnych mieszkańców Kortowa - pacjentów i personelu
lekarskiego - poświęcony jest ten pomnik:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=4&ido=119&idz=1862

[rita100]

Tylko milczeć należy, wstrząsające wydarzenia.

[rita100]

"W lutym 1945 roku ulice Staromiejska i Prosta , podobnie jak całe Stare
Miasto, zostały nieomal doszczętnie spalone przez żołmierzy stacjonyjących w
Olsztynie oddziałów Armii Czerwonej. Jeszcze pod koniec stycznia, po ustaniu
walk w mieście zabudowa obu ulic była nie naruszona, a w rzędzie kamienic
usadowiło się radzieckie dowódctwo wojskowe. Na archiwalnych zdjęciach
pochodzącego z dokumentalnego filmu pt.'W legowisku zwierza' widać fragmenty
centrum Olsztyna z końca stycznia 1945 roku, nie tkniete jeszcze zębem wojny
oraz z przedwiośnia tegoż roku, na którym zarejestrowano defiladę oddziałów
Armii Czerwonej maszerującej ulicami Olsztyna, już pośród zgliszcz.
Polscy osadnicy i repatianci oglądając zgliszcza Olsztyna byli święcie
przekonani, że miasto do którego przybyli, by w nim zamieszkać musiało być
podczas zdobywania przedmiotem zaciętych walk ulicznych i to w dodatku przy
wsparciu cięzkiej artyrerii oraz lotnictwa. Tymczasem w dokumentach widnieje,
ze starty w ludziach i sprzęcie, zarówno po stronie sowieckiej jak i
niemieckiej , były stosunkowo niewielkie. Z wiarygodnych relacji naocznych
świadków dotychczasowych mieszkańców miasta wynikało, że praktycznie nie
bronionoy Olsztyn został opanowany w wyniku błyskawicznego manewru w nocy z 21
na 22 i w ciągu dnia 22 stycznia 1945 roku przy minimalnych stratach w jego
zabudowie. Jak wynika z najnowszych ustaleń miasto zostało spalone przez Rosjan
dopiero później, bez żadnej przyczyny militarnej w lutym tegoż roku."
Piechocki -'Tajemnice olsztynskich ulic'

[rita100]

Tralala, nasuwa się wniosek, że straty w ludziach były jakie były, ale jednak
trochę tych autochtonów zostało , zostało tych mieszkańców Olsztyna, nie
zginęli w walkach i atakach na Olsztyn , bardziej znikneli nam już po walkach,
po zajęciu Olsztyna. Gdzieś czytałam, że tą ludnośc tubylczą zebrali i wywieźli
do zamkniętych obozów o których prawie nic nie wiemy, a repatrianci przyjechali
już do pustych mieszkań i domów.
Jak widzisz, tak ogromne zniszenie Olsztyna nie można przypisać samym
działaniom wojennym, ale już bardziej powojenym, czerwonym szaranczom. Czy nie
uważasz, że w takiej sytuacji Olsztyn został również okradziony, a dobra
wywiezione.....
Pójdę dalej tą ścieżką Tralala - Warszawa wystawiła rachunek Niemcom za
zniszczenia, a Olsztyn , komu powienien wystawić rachunek za zniszczenia,
jeżeli żadnych działań wojennych nie było, co dowodem są taśmy dokumentalne, no
komu ? - ciiicho
stary niedźwiedź mocno śpi,
stary niedźwiedź mocno śpi
my się go boimy
cichutko chodzimy
jak sie zbudzi to nas zje
jak się zbudzi to nas zje !

[tralala33]

Piechocki w książce poświęconej zdobyciu Olsztyna przez armię radziecką
próbował doliczyć się wszystkich mieszkańców miasta - tych, którzy zdążyli
jednak ewakuować się przed 21 stycznia, tych, którzy pozostali w mieście, tych,
którzy zgineli. Jednak tylko w przybliżeniu ustalił, że w Olsztynie w dniu (a
właściwie w nocy), kiedy Rosjanie zaatakowali i zajęli Olsztyn, w mieście
pozostawało jeszcze prawdopodobnie ponad 10 tysięcy ludzi. Od stycznia 1945 do
końca tego roku zmarło ponad 8,5 tysiąca, wielu z chorób i głodu. Bezpośrednio
zabitych podczas ataku i w ciągu kolejnych kilku tygodni palenia miasta
doliczył się 2322 osób. Jednak kolejna liczba to 5489 dawnych olsztynian
poszukiwanych po wojnie przez Niemiecki Czerwony Krzyż jako osoby zaginione.
Z tych, którzy przeżyli i pozostali w Polsce, w latach sześdziesiątych w
Olsztynie i całej dawnej prowincji olsztyńskiej było już tylko 983 osoby. W tym
samym czasie ponad 37 tysięcy dawnych olsztynian mieszkało w RFN, 2 tysiące w
NRD, a 223 w innych krajach, rozrzuconych po całym świecie.
Pozostaje jeszcze planowe i metodyczne palenie miasta - spośród 2640 budynków
mieszkalnych kompletnej ruinie uległo 1040, czyli niemal połowa. Zdewastowane
zostały także zakładay przemysłowe, obiekty komunikacyjne, linie tramwajowe,
trolejbusowe, instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe i oświetleniowe.
No to mamy rachunek, ale kto go ma wystawić? Dawnych olsztynian tak naprawdę
już nie ma, a o spłatę też nie ma kogo prosić, bo i ZSRR zniknął. Dobrze, że
choć można poznawać prawdę o tych czasach, i że ktoś to opisał.

[rita100]

Wiesz Tralala, to jest ważne, bo do dnia dzisiejszgo, no może wczorajszego
myślałam , ze Olsztyn został zbombardowany ciężką artylerią , że wskótek tych
działań były ruiny. A to jednak inaczej wyglądalo, głównym winowajcą dewastacji
Olsztyna była Armia Czerwona. Inaczej patrzę na pomnik 'szubienice'. Nie chodzi
tu o jakąś nienawiść , to to nie, ale własnie o prawdę , jakakolwiek ona była.
Tylko okres wojny ich usprawiedliwia. Nawet nie wim co ich może
usprawiedliwiać , nie zastanawiam się nad tym, bo własnie przypomniał mi się
pewien artykuł o Warmii i Mazurach i powojennych losach ludzi. Ja takie
artykuły zbieram , więc jutro z samego rana znajde i również przytocze Ci
prawdę , relację czlowieak , który został na ziemi i relację czlowieka , który
wrócił z zachodu. Jak myślisz, komu lepiej było żyć ? Napewno wiesz :).
Ale ciekawy artykuł.
Tralala, a jaki masz stosunek teraz do pomnika 'szubienice' ?

[tralala33]

Tak vás tu máme, bratři z krve Kainovy,
poslové noci, která do zad bodá dýku,
tak vás tu máme, bratři, vnuci Stalinovi,
však ne tak jako včera, dnes už bez šeříků,
však díky za železné holubičky míru
a díky za polibky s chutí hořkých mandlí,
v krajině přelíbezné zavraždili víru,
na cestě rudé šípky jako pomník padlých.

Rec: Vám poděkování a vřelá objetí
za provokování a střelbu do dětí,
a naše domovy nechť jsou vám domovem,
svědky jsou hřbitovy páchnoucí olovem.
Vím, byla by to chyba - plivat na pomníky,
nám zbývá naděje, my byli jsme a budem,
bolšoje vam spasibo, braťja zachvatčiki,
spasibo bolšeje, nikogda nězabuděm, nikogda nězabuděm!

Mój stosunek do szubienic jest taki sam, jak w tej pieśni Karela Kryla z 21
sierpnia 1968r - byla by to chyba - plivat na pomníky,
Jeśli już tam stoi, to niech się choć nie nazywa Pomnikiem Wdzięczności, niech
już będa te szubienice (bo to nie przypadek - mistrz Dunikowski miał ostre
poczucie humoru) - nikogda nězabuděm, nikogda nězabuděm!

[rita100]

pieśni Karela Kryla - kto to był ?
Tralala, jest gdzies tłumaczenie tego wiersza, ja go wprawdzie rozumie, ale nie
tak dokładnie słowo w słowo.

Ja nawet nie znałam nazwy tego pomnika, zawsze pamietam je jako szubienice i
tak na to patrzę i chyba ze względu na tą nazwę powinien on zostać na wieki i
byc odremontowany i kwiaty tez mozna składać, bo faktycznie to jest symbol i
waro wiedzieć czego, a prawda powinna byc na nim wyryta na specjalnej tablicy.
Faktycznie Dunikowski to mistrz symbolista.

[rita100]

Mazury zanikowe (Andrzej Krzysztof Wróblewski)

"Polska nie ma czystego sumienia w sprawie Mazurów, typowej mniejszości
etniecznej zamieszkującej pogranicze, która broniła się przed jednoznacznym
określeniem: Polacy czy Niemcy. Wszytkie błędy i nieprawości, jakie kolejne
rządy PRL popełniły, tu odbijały się echem zwielokrotnionym. Mazurzy , najpierw
potraktowani przez Armię Czerwoną jak Niemcy, potem przez polskich szabrowników
jak łatwa zdobycz, przez administrację jak kułacy i wreszcie przez bezpiekę jak
potencjalni szpiedzy, zrozumieli, że życia tu mieć nie będą i coraz tłumniej
składali podania o wyjazd do Niemiec. Najbardziej jednak pociągająca była
róznica między niemieckim dostatkiem a polską biedą.

Co przez wiele lat daremnie usiłowały osiągnąć niemiecka szkoła, policja, banki
i administracja - to w ciągu jednego pokolenia zdziałały polskie władze.
(Tralala, rozumiesz to zdanie ? Na różne sposoby Niemcy starali się zniemczyć
Mazurów, ale nasze władze dokonały to w tempie szokującym )
Liczba emigrantów do Niemiec z terenów dawnych Prus Wschodnich szacuje się na
120 tys, a tych którzy zostali, na ledwie 4 tys. I kiedy wreszcie o tych
bolesnych sprawach można mówić głośno, Mazurów praktycznie w Polsce już nie ma.

Franciszek Szałdek, zamozny gospodarz we wsi Łabuszewo, silnym ośrodku
polskości, umieścił sobie nad drzwiami białego orła, którego pruski żandarm
niby to przypadkowo strącił, ale on mocował go na powrót i jeszcze skargę na
żandarma złożył. Prawo było po jego stronie, a 90 ha ziemi dawało poczucie
bezpieczeństwa. Po wojnie rychło zrozumiał. że jego hektary to ciężar, a nie
atut, a o prawie lepiej zapomnieć: władze chciały kułakowi tak dopiec, żeby sam
się zgłosił do spółdzielni. Szałdek chciał oddać państwu 80 ha, a sobie
zostawić tylko 10, ale kazano mu płacić podatki od 90 ha. Umarł rozgoryczony i
kazał dzieciom wystawić na grobie tabliczkę po niemiecku : Franz Schalldeck.
Jednak kiedy w Łapuszewie obchodzono uroczyście 70-lecie polskiego ruchu
ludowego, tablicę zdjęcto, bo jakoś raziła, a założyć jej z powrotem nie było
już komu; dzieci Szaldka wyemigrowały do RFN.
Tu nie chodzi tylko o symbole. Wsie mazurskie i warmińskie kurczyły sie.
Pojawił się nowy termin: wsie zanikowe. Pluski, Majdy. Kaborno.... Wyjeżdzały
dzieci, trzeba było zamykać szkołę. Wyjeżdzali rodzice , zamykano sklep. Ruch
zamierał, likwidowano linie PKS. Oficjalnie statystyki nie mówią wszystkiego,
bo Polsce dostała się tylko południowa część dawnych Prus Wschodnich - ale
wydaje się bezsporne, że produkcja rolna i leśna na tych terenach skurczyła sie
o co najmniej jedną trzecią."

[rita100]

Tralala, bardzo ciekawy artykuł zamieszczono we 'Wprost'. Teraz będzie o samych
wyjazdach i perypetiach z tym związanych.
Tralala, wiem , ze z Tobą mogę rozmawiać , bez tajemnic, ale tu czegoś nie
rozumię - jak to jest, że część wyrzucano siłą i wywożono do Niemiec zaraz po
wojnie, a potem sami Mazurzy i Warmiacy chcieli wyjechać i robili wszystko by
wyjechać, mimo, że ich nie wyrzucano. Wiem, ze Warmiacy i Mazurzy i Ślązacy
byli kartą przetargową w układach polsko-niemieckich. W zamian za kredyty
Gierek wypuszczał ludzi za granicę. Chyba tak jakoś :)

[tralala33]

To prawda, w latach siedemdziesiątych Warmiacy i Mazurzy wyjeżdżali masowo w
ramach tzw. akcji łączenia rodzin. To był ten okres, który sama pamiętam. raz
nawet przypadkiem trafiliśmy do takiego opuszczonego domu warmińskiego. Wiosną
wybraliśmy się z rodzicami i siostrą na wycieczkę po okolicach Olsztyna i
zaintrygował nas taki pusty dom. Dzrwi stały otworem, okna też pootwierane, w
środku jeszcze leżały jakieś resztki rzeczy - pamiętam podręczniki szkolne, w
Niemczech już niepotrzebne. Ekipa Gierka najwyraźniej nie rozumiała i nie znała
historii Warmii i Mazur, a kredyty to był łasy kąsek. Przy okazji kolejni
prominenci warszawscy budowali tu swoje dacze - stąd te wsie nierozwojowe. W
takich wsiach nie wolno było nic budować ani inwestować w gospodarstwa - po
jakimś czasie rolnicy poddawali się i wyjeżdżali, a wsie zamieniały się w
daczowiska. Tak było szczególnie w okolicach Łańskich lasów.
Pamiętam też żart z tamtych czasów - w pewnej wsi został już tylko jeden
gospodarz, uparty nie chciał wyjechać. w końcu przyjechali do niego smutni
panowie z gotowym paszportem i mówią 'Macie tu paszport, wyjedziecie do Niemiec
w ramach łączenia rodzin'. Na to gospodarz zaciągnął kresowo 'Łączenia rodzin?
Taż ja zza Buga przyjechał!'

[rita100]

Nie wiadomo czy smiać się czy płakać z takiej sytuacji. Ale powiem Ci Tralala,
że już dawno wyczytywałam , ż eMaury się wyludniają , że ludzi coraz mniej.
Kiedys kierowca mi opowiadał, że jak jechał przez WiM to pustki tylko widział,
żadnych ludzi, że masowo ludzie opuszczaja tereny. I co teraz będą robić ?
Dalej jeszcze opisze pewne sytucje. Popatrz sie na Śląsk ściągano ludzi z całej
Polski, do kopalni do hut, a na Mazury , Mazury zostały zanikowe. Czy coś w tym
kierunku zasiedlania robią ?

[tralala33]

Może nie masowo, ale przyjeżdżają tu ludzie, czasem z dużych miast, najpierw
tylko na lato, potem niektórzy zostają na stałe :)

[tralala33]

To niezupełnie tak - nie chcę tam składać kwiatów i palić zniczy. Po prostu jak
widzę ten pomnik, to sobie tak przewrotnie myślę - no, bratia zachwatcziki,
macie tu swoją szubienicę :( No więc niech stoi ten pomnik i przypomina
zniszczenie miasta i jego mieszkańców (choć mógłby stanąć w innym miejscu).
A Karel Kryl był Czechem, poetą, pieśniarzem i bardem. Niestety, po 1968 roku
musiał wyjechać z Czech i zamieszkał w Niemczech. Nie wiem, czy akurat ten
wiersz został przetłumaczony, ale choć też nie wszystko romumiem, to jednak
bardzo mocno do mnie przemawia, właśnie po czesku. I mocno wyraża gorycz
Czechów po wkroczeniu do ich kraju wojsk Układu Warszawskiego w 1968 roku.

[tralala33]

Oj, będzie to bardzo odbiegało od tematu, ale wkleję tu adres do strony z
tłumaczeniami kilku wierszy Karela Kryla. A może usprawiedliwi mnie to, że był
wygnańcem?
www.pk.org.pl/ppk/00/ppk.asp?dzial=16&artykul=Karel_Kryl

[rita100]

Czytałam te wiersze, są takie symboliczne i trzeba się na nich znać. Dobrze, że
życiorys jest zamieszczony, mozna skojarzyć.

Symbole martwe, bez duszy,
lew stulił swe uszy,
więc po co się kryć?
Odwieczne poczucie winy:
historio, gdzie czyny?
O, Boże, jak żyć?

Zapach potu i skóry,
gest wzbudzał czuły
cyniczny śmiech.
Miłość pod koniec lata,
dolę nam splatał
oziębły śnieg.
Zapach prania i wody,
etos gospody:
chcesz żyć, to pij.
Kłamstwa i dzbany piwa,
głowa się kiwa,
a naród śpi.

Karel Kryl

[rita100]

cd artykułu
W mazurskich i warmińskich rodzinach wyjazdy były tematem numer jeden. Ten
złożył papiery na wyjazd, tamten się waha. Tamten jeszcze czeka, ten dostał
wymówienie z pracy, to dobry znak - chyba za parę miesięcy dadzą i zgodę. Jedni
dają sobie spokój po pierwszej odmowie, inni próbują za rok, a rekordzista
składał podanie o emigrację 17 razy. Lepiej jak się ma papiery po przodkach obu
stron, po mieczu i po kądzieli. Z tym , że po babce łatwiej wytłumaczyć,
dlaczego nazwisko się nie zgadza, bo panieńskie. Mówiono, chyba nie
bezpodstawnie, że komplet papierów o właściwym pochodzeniu wyszukanych tam w
RFN kosztuje 15 tys marek. Nieco tańsza, ale mniej pewna miała być łapówka
wręczona na miejscu.
Polskie władze miały swoje racje. Oficjalne odmowy uzasadniano okrągłym
zwrotem " z innych ważnych przyczyn", ale w poufnych rozmowach naczelnik gminy
Purda Stanisław Szozda zwierzył się: "Wyjechał listonosz, to jeszcze można go
zastąpić, wyjechał magazynier, zgoda, ale jak we wsi brakuje traktorzysty czy
urzędniczki na poczcie...Chciałem nawet dać ogłoszenie w gazecie, ale nie
przyjmowali z przyczyn politycznych."
Nie mógł ochłonąć ze zdumienia dyżurny oficer milicji w Mrągowie, kiedy
nadszedł meldunek o kradzieży kościoła w Szestnie. Wysłał tam radiowóz, który
potwierdził, że budynek wprawdzie stoi, ale kościół, dawniej protestancki
został zaanektowany przez katolików. Wyważono drzwi, wymieniono zamki. W
Szestnie została tylko jedna rodzina ewangielicka - bronił swojej racji
katolicki wikary, który podobno przewodził zaborowi z okrzykiem "bij Niemca !".
Mazurzy są przeważnie ewangelikami, Warmiacy-katolikami, ale bojowe hasła
wymierzone są w jednych i drugich.

Tralala, przytoczę cały artykuł, jest niesamowicie ciekawy i chyba nie
znajdziemy to w zadnej książce, bo pisany na gorąco przez dziennikarza w czasie
kiedy można już było pisać wszystko, choć napewno jeszcze nie jedna rzecz jest
niedopowiedziana.

[rita100]

cd artykułu
"W archiwach Komitetu Wojewódzkiego PRL w Olsztynie znaleźć można pełną
niepokoju notatkę z 1946 roku. 'Fanatyzm repatriantów w stosunku do
ewangielików Mazurów doprowadza do przepaści między ludnością polską a
napływową. Następstwa - bierny opór przy nadawaniu obywatelstwa polskiego oraz
deklarowana chęć przesiedlenia za Odrę'. Ale jednocześnie w teren szły okólniki
o całkiem odmiennej orientacji, np oficjalny zakaz używania jezyka niemieckiego
w kościele. Nie wolno ? A za Niemca czy ktoś nam zabraniał śpiewać po
polsku ?! - reagowali na to przekorni parafianie.
Przejmowano nie tylko kościoły. Budynki pozostawione przez emigrantów powinny
zostać sprzedane lokalnej władzy w Polsce, za co ich właściciel powienien
dostać lokal w Niemczech. Ale to teoria. Najczęściej w kilka godzin po
wyjeździe gospodarzy przychodził sąsiad, brnął przez butelki po wczorajszej
stypie i brał sobie okno, bo mu akurat pasowało. Potem inny sąsiad wziął kilka
dachówek. Nie minął tydzień i zostawał kikut. Dzisiaj, choć od tamtych wyjazdów
mineło zaledwie ćwierć wieku, tylko drzewa owocowe albo bzy zdradzają, gdzie
kiedyś mieszkali ludzie.
Bywają budynki szczęśliwsze, które przeżyły wyjazd gospodarzy, bo albo
energiczny wójt w porę się z nimi umówił, albo obiekt był tak ładny i tak
ładnie położony, że znalazł się w porę nabywca. Bywało i tak, ze nabywaca
znajdował się wcześniej, niż gospodarz pomyślał o emigracji. Przyjeżdzała
czarna Wołga, nieomylny symbol wojewódzkiej władzy.
Wśród nowych nabywców domów w latach 70. i 80. z reguły po cenach zaniżonych,
spotyka się nazwiska ówczesnych sekretarzy partyjnych i wojewodów, wojskowych i
milicjantów, ludzi z przemysłu i administracji. Władze wojewódzkie nie tylko
umacniały w ten sposób korzenie polskości, ale wyjednywały u wpływowych ludzi
ze szczebla centralnego łaskawsze traktowanie Olsztyna w różnych pulach
rozdzielnictwa. Przepisy kazały zaoferować dom najpierw rolnikowi, ale co
rolnikowi po domu bez zabudowań gospodarczych, rozmyślnie przed tym
rozebranych ?
Po sierpniu 1980r zaczęto się nawet dobierać tym nowym nabywcom do skóry, ale
po stanie wojennym wszystko z powrotem ucichło."

Widzisz Tralala jaka była polityka, budynki gospodarcze rozbierano , by tylko
dom nie nadawał sie dla rolnika, a sami zabierali najlepsze kąski. To już jest
nieodwracalne, ale taka jest prawda.

[rita100]

cd artykułu
"Dobrze wspominają czerwonych dygnitarzy we wsi Łajs, połozonej wspaniale
pomiędzy dwoma jeziorami. Upodobał sobie to miejsce wicepremier Alojzy
Karkoszka. Najpierw do miejsowego cieśli Jana Hubscha przyjechali z Olsztyna:
czy woli iść do wojska na przeszkolenie. czy budować premierowi dom ? Wolał
budować. Karkoszka był zadowolony z jego roboty, ale ponieważ Hubsch ani myśli
o emigracji i nie chciał paszportu, premier wywdzięczył się inaczej: dał mu
talon na malucha.
Gustaw Niwera zapytany, dlaczego emigrował, czy bardziej doskwierała mu Polska,
czy socjalizm, odpowiedział :"Zasadniczo socjalizm nie, tylko te dranie dziki".
To on pierwszy umarł w nieprzyjaznym środowisku betonowego miasta i to on
najbardziej z całej rodziny wzdrygał się przed wyjazdem.
Jednak przeważyło zdanie Niwerowej, zmęczonej starej kobiety, która nawet
skłonna była wybaczyć i zapomnieć, jak ją i innych autochtonów nakłaniano we
wcześniejszych latach 50. do podpisania podań o polskie obywatelstwo.
Oficjalnie nazywało się to akcją przyjmowania dowodów osobistych. Otóż zamykano
ich w zimnej piwnicy i polewano wodą. I znosłaby przytyki sąsiada, pochodzącego
z pobliskiej Kurpiowszczyzny, który po paru kieliszkach ryczał przez płot:
Szwaby, fryce, Hitler był wam bratem ! I nawet upokarzające uwagi w urzędzie :
Czas nauczyć się poprawnie pisać po polsku !
- To wszystko nic. Ale jak się nie ma pewności, czy PKS przyjedzie, czy
sklepowa nie wyszła do banku, a nawet jak siedzi w sklepie - czy przywieźli
chcleb. To już nie dla mnie - mówi Niwerowa
Jej zdanie przeważyło, ale Gustaw Niwera uwierzył, ze i on był za wyjazdem, ze
względu na dziki. Na południe od Olsztyna, otoczony wysokim parkanem z
metalowej siatki i pilnowany przez żołmierzy rozciągał się teren wypoczynkowo-
łowiecki Łańsk. Polowanie na dziki było ulubioną rozrywką niektórych
prominentów, a jak nawet którergoś ministra mdliło na sam widok krwi, brał
strzelbę i szedł w las, żeby w stosownej chwili wyjednać dla swojego resortu
zgodę premiera Jaroszewicza, zapalonego myśliwego.
Im lepiej dla dzików, bo wszak być zastrzelonym przez samego premiera to
zaszczyt, tym gorzej dla rolników. Władze zakazały odstrzału dzików w rejonie
Łańska. Żeby ocalić przynajmniej część zbiorów, rolnicy nocą palili ogniska,
organizowali dyżury, wystawiali warty psów.
Z czasem w rządowym ośrodku organizowano polowania dewizowe, na które
przyjeżdzali m.in. myśliwi z Republiki Federalnej - można więc powiedzieć, że
Łańsk trochę Niemców z Polski wypchnął, ale trochę przyciągnął.

[tralala33]

Lasy Łańskie to było państwo w państwie. Krążyły anegdoty o takich, co się
wybrali na grzyby a do domu wracali po tygodniu, bo się zapędzili w Lasy
Łańskie, a tam chyc - zdybani za karę musieli ziemniaki obierać dla wojska lub
partyjnych prominentów :) Czy to prawda, czy nie prawda - ale lepiej było zbyt
blisko tam nie chodzić.
P.S. Zmieniłam temat, żeby nam się późniejsze czasy z 1945 rokiem nie splątały.
No to teraz uciekam, ale jak się z robotą trochę opędzę, to mam bardzo ciekawy
artykuł o Borussi. Narazie czytam Twój, Rito - to czasy, które sama pamiętam, a
jeszcze lepiej moi rodzice. To tak, jakbym ich słuchała.

[rita100]

Anegdot napewno bylo dużo, ale takich , ze chyc do obierania ziemniaków, tak z
robiegu zabierali to nie slyszałam.
Ja z kolei wyczytałam u Piechockiego , że milicji w Olsztynie była ogromna
ilość, co kawałek w jakiś kamienicach był posterunek, bo i Olsztyn był w tych
czasach niebezpieczny , rózni rabusie i wojsko jeszcze grasowało i trzeba było
robić porządek. Takiej ilości milicji nie notowano w żadnym rejonie. Ludnośc
wprawdzie się cieszyła, bo jednak jeszcze żołmierze sowieccy grasowali i czuli
się niebezpiecznie.

[rita100]

Nagroda za karę
Zmieniły się rządy i koncepcje polityczne, a emigracja Mazurów, nazywano
elegancko 'łączeniem rodzin', trwała nieprzerwanie, tyle , że w różnym tempie.
Pierwsze podmuchy wolności po Październiku sprawiły, że w latach 1957-58
wypuszczono z Polski do Niemiec ok. 200tys emigrantów ze Ślaska, Opolszczyzny i
Warmii i Mazur. Potem jednak władze zorientowały się, że wyjeżdzają ludzie
uznawani za rdzennych Polaków i ogłoszono, że wszystkie rodziny już się
połączyły. Jednak już w 1960 roku sekretariat KC partii wydał instrukcję, żeby
zezwalać na wyjazdy osobom w podeszłym wieku, samotnym, rencistom oraz 'osobom
uciążliwym dla państwa ze względu na ich proniemiecką postawę i działalność
sprzeczną z prawem'. Tak więc za karę otrzymywało się nagrodę w postaci
paszportu.
W grudniu 1970 kanclerz Willy Brandt przyjechał do Warszawy i dogadał się z
Władysławem Gomułką co do tymczasowego uznania granicy na Odrze i Nysie oraz 26
tys. emigrantów w roku następnym. Ścieżka wydeptana przez nich stała się
szerokim gościńcem kilka lat póżniej, kiedy to w 1975 roku w Helsinkach doszło
do porozumienia Edwarda Gierka z Helmutem Schmidtem. "Dla wyprowadzenia z
impasu rozmów dotyczących kredytów dla Polski - głosił pokrętnym językiem
komunikat - wstępnie zawarte zostały porozumienia.... Odnośnie kwestii
humanitarnych ustalono, że rząd polski udzielił zezwoleń na wyjazdy ponad 100
tys. osób, ktore się o to ubiegają. Spieszno nam było do tych pieniędzy, które
miały ratować gierkowski program budowy drugiej Polski. Ministrowie spraw
zagranicznych obu krajóqw podpisali porozumienie, które na pozór tych dwóch
spraw nie łączą, ale wiadomo, że w zamian za kredyty płynące na wschód
popłyneła na zachód fala ludzi."

Widać Tralala, że przechandlowaliśmy ludzi i autochtonów, za zgodą władz i na
rękę władz polskich. Taka to historia naszych autochtonów. Dalej, ale to już
jutro będą opisane losy powracających ludzi na nasze ziemie, też bardzo ciekawe
obserwacje i dialogi.
Niektórzy napeno zrozumieli, że zrobili błąd wyjeżdzając, ogromny błąd zrobił
rząd polski. Dziś są tylko zanikowe Mazury, a ich miejsce zajęła inna ludność o
innych obyczajach i innej religi. Odtworzyć poprzedni regionalizm jest juz
chyba niemozliwe.

[rita100]

Spóźniona Wiosna Ludów
Z czasem, już po zamocowaniu w Niemczech, emigranci zaczeli wracać w rodzinne
strony. Żeby odwiedzić, spytać: co słychać, no i żeby się pochwalić. Te wizyty
miały swój rytuał. Przede wszystkim przyjeżdza się samochodem, najlepiej dużym
i czerwonym, żeby wszyscy widzieli. W łajsie Karnowska staneła czerwoną Toyotą
na środku wsi, a żeby czasu nie tracić, robiła na drutach. Kiedy się już
napatrzą i nazachwycają, przychodzi czas na wymianę informacji. Kto z dawnych
sąsiadów umarł,, kto się rozwiódł. kto sobie radzi. Wreszcie przychodzi czas na
głębsze rozważania. Nie jest w tym Vaterland tak dobrze, jak mówili, płacą,
owszem nieźle, ale ceny też nie takie niskie jak nasze, strajkują, ale dobrobyt
jest. Tylko co z tego, kiedy wolności nie ma ? Takiej wolności jaką tu
mieliśmy, jakiej nigdzie indziej nie ma - żeby boso chodzić, na podprawdziwki
rano wyskoczyć, na węgorzyki się zasadzić, a nie ciągle patrzeć, co jest
verbotem.
Są i powroty trwałe, te najbardziej zastanawiające, bo chyba lepiej
przemyślane. Konrad Liedman wyjechał wraz z rodzicami i siostrą, ale wkrótce po
podjęciu pracy w Niemczech stwierdził, że to nie dla niego. Nie z żadnych
względów narodowych, tylko zawodowych. Chce być rolnikiem, a to możliwe jest
tylko w Polsce. Zwrócił się z pismem do województwa, ale dawne gospodarstwo
jego ojca należało już do kogo innego. Przez rok szukał czegoś stosownego, aż
znalazł 15 ha koło Barczewa.
- Kto raz przywykł nieć za oknem szerokie pole i być panem swojego czasu - mówi
nieskory do zwierzeń Konrad - ten do tępej pracy przy maszynie się nie nagnie.
Erich Selke z Węgajt jest o wiele bardziej wylewny. Już po pierwszym tygodniu w
Niemczech zrozumiał, że popełnił życiowy błąd. Nie tylko chciał być rolnikiem,
powiada, ale też chciał być Polakiem. Od władz polskich usłyszał. że trzeba się
było wcześniej zastanowić, ale on dopiero teraz odczuł, co to znaczy mieć wokół
przyjazne środowisko. Kiedy się zjawił w swojej wsi, otoczyli go sąsiedzi:
Eryk, wracaj do nas, pomożemy ci stanąć na nogi ! Wyszukali mu w sąsiednim
Wołownie pustą oborę po kółku rolniczym. Cztery lata cieżkiej pracy kosztowało
zrobienie z niej porządnego domu mieszkalnego.
- I po co mu to było ? - kpi hudraulik Denda - ja od razu widziałem, ze tam nie
ma czego szukać. Gdzie jak nie w Polsce można tak mało robić i tak dużo pić !"

:) to prawda :)

Tralala, pisze w ciemno , bo forum pokazuje watki z raniutka z 7.32 :)

[tralala33]

Forum pokazuje wątki z dzisiejszego poranka? A to co się stało - czas stanął w
miejscu? Ale dobrze Rito trafiłaś - to ten wątek, i bardzo ciekawe opowieści.
Mi też ojciec opowiadał, że w latach siedemdziesiątych wielu autochtonów dość
szybko decydowało się skorzystać z możliwości wyjazdu - szczególnie rolnicy w
tych wsiach, które upatrzyli sobie rozmaici decydenci na daczowiska - mieli już
dość zakazów budowy czy remontu, problemów ze zdobyciem worka cementu, czy
choćby przysłowiowego sznurka do snopowiązałki, nie wspominając o maszynach
rolniczych. Ale potem było i tak, że po namyśle chcieli się wycofać - tyle, że
już było za późno, już dostawali paszporty, już musieli oddawać domy i
gospodarstwa. No i wyjechali.

[rita100]

Tak Tralala, widzę tylko wątki poranne i nie wiem dlaczego , na szczęście w
pracy czytałam wątek o obelisku w Kętrzynie i znalazłam ten watek przy
artykułach gazecie.plOlsztyn i tam sie wpisałam, bo chciałam coś dodać i udało
się. Ale czuję się jak ślepa na forum.
Wiesz, Tralala, dzis czytałam o regionalizacji Europy - przeczytaj
w 'Przekroju', ale o Warmii i Mazurach nie wspominają, my już jesteśmy
zaniknioni, ale ta tradycja jest strasznie ważna i pamięć.
Chyba dziś nie popiszę za bardzo :)

[rita100]

cd. wnioski
Sprawa mazurska dobiega końca akurat wtedy, kiedy otworzył się nowy rozdział w
historii Polski. Mieszkańcy krainy tysiąca jezior nie zdążyli skorzystać z
pojałtańskiego klimatu, bo ich już nie ma. Granice na Odrze i Nysie nikt nie
kwestionuje, Polska i Niemcy są sojusznikami w NATO i członkami Unii
Europejskiej, każdy ma paszport w szufladzie i może jechać dokąd chce. Mapa
wprawdzie się nie zmieniła, ale sieć osiedleńcza tak. W miejsce wsi zanikowych
powstały wielkie skupiska domków letniskowych, miejsce Mazurów zajęli nowi
polscy mieszczanie.
Mazury mogły być modelem regionu zgodnego współżycia ludzi różnego pochodzenia,
religii i obyczaju, czyli modelem europejskim (jak go dzisiaj formułujemy),
gdyby nie uwikłanie w interesy strategiczne sąsiednich państw. Dla Mazurów
Wiosna Ludów 1989r. przyszła za późno."

I co tu dodać Tralala, za późno, ta kraina straciła już swój charakter, zostaje
tylko pamięć, zostaje folklor, zostają tradycje, które powinno się przejąć i
dbać , by jak najdłużej trwała ta pamięć o ludziach tam niegdyś mieszkających.
Wydaje mi sie Tralala, że Mazurzy zbyt łatwo się poddali, opuszczając swoją
krainę, a i bogacwo zachodu skusiło ich też napewno do wyjazdu.
Co tu mówić, wielu Polaków wyjechało do Niemiec i innych krajów za chlebem. Też
już miałam takie myśli o wyjeździe i pewnie bym wyjechała by ponoć lepiej żyć,
ale nie miałam takiej okazji.
Dziś za to stoimy przed następnym problemem - wyjazdy młodzieży za pracą, w
poszukiwanie pracy, a marzeniem prawie każdej matki jest to , by jej dziecko
wyjechało za granicę, jak podają sondaże.

[tralala33]

Masz rację, Rito, wielka szkoda, że tylu Mazurów i Wamiaków opuściło swoją
ziemię. Ucierpiała na tym przede wszystkim wieś, bo ci ludzie potrafili i
chcieli pracowac na ziemi, a teraz ich gospodarstwa znikły. Domki letniskowe
żyją tylko latem, a potem na długo zapada cisza.
Wyjazdy młodzieży za pracą to kolejny trudny temat - ja sobie myślę - niech
wyjeżdżają, niech poznają świat i języki, niech się dorabiają, a potem niech
wracają! Bo przecież te matki będą czekać.

Borussia

[tralala33]

Tydzień temu w dodatku Plus-minus do rzeczpospolitej ukazał się artykuł Iwony
Trusewicz 'Nazwa z haczykiem'. Niestety podawanie linku nic nie da, bo na
stronie internetowej gazety jest tylko zajawka tego tekstu. No to siadam i
wstukam choć fragmenty. Na poczatek - czym jest na nazwa z haczykiem?
'za siedmioma górami, za krajową siódemką leży Borussia. Choć nie istnieje na
żadnych mapach, żyje w sercach wielu ludzi.
Siedemnaście lat temu młody historyk Robert Traba miła widzenie. Przyszło
podczas wyjazdu na doktoranckie stypendium do Niemiec. Poznał tam, jak
funkcjonuje organizacja pozarządowa pomagająca studentom z krajów
komunistycznych. - To była eurek. Po raz pierwszy zobaczyłem coś, co działa bez
pieniędzy i kontroli państwa. I naszła mnie myśl, dlaczego nie stworzyć
podobnej organizacji w Olsztynie - opowiada.'
Co z tego wynikło - napiszę jutro. Dziś 'zarobiona jestem'. A;le zobacz Rito -
potwierdza się - warto, by młodzi ludzie wyjeżdżali zagranicę, by podpatrywali,
co tam się dzieje, a jak wrócą to mogą przewrócić świat do góry nogami swoimi
pomysłami i zapałem.

[tralala33]

'W 1990 roku Robert Traba uznał, że już czas. Skrzyknął przyjaciół do swego
mieszkania na olsztyńskim Pieczewie. Z nocenj rozmowy dwudziesto- i
trzydziestolatków zrodziła się Borussia - stowarzyszenie intelektualistów i
indywidualistów, historyków, literatów, konserwatorów sztuki, filozofów i
niebieskich ptaków z artystycznymi ambicjami.
Witold Knercer, historyk, wiceprzewodniczacy Borussi: - To było zachłyśnięcie
się nowymi mozliwościai. i Romantyczne spojrzenie, że coś dla tej ziemi możemy
zrobić. Byliśmy ciekawi, co tu było przed nami, skąd się wzięło. Z drugiej
strony łączyło nas poczucie, że jesteśmy tutejsi.
Tutejszość nie była na tej ziemi pojęciem jednoznacznym. Obok urodzonych TUTAJ
po wojnie, mieszkali TUTEJSI z dziada pradziada - Warmiacy i Mazurzy.'
Jak to się splątało, zobaczymy sledząc losy głównych założycieli Borussi.

[rita100]

Piękna opowiastka i badzo dobrze, że coś z tego wyszlo. Ponieważ słyszałam o
Borussi i chyba coś niezbyt przychylnego trzeba by było sie zgłebić w problem.
Z chęcią zapoznamy się z jej celem i programem.
A wczoraj byłam na urodzinach z piekną wiązanką trzech kultur, którą poznałam
wcześniej niemiecko-śląską-polską.

[rita100]

niech poznają świat i języki, niech się dorabiają, a potem niech
> wracają! Bo przecież te matki będą czekać.

Tralala , ladnie to napisałas - matki będa czekać, to tak jak Baby Pruskie,
czekały, różnie to jednak bywa.
Prawdziwi Mazurzy już nie wrócą, bo ile lat mają, bo przez pięćdziesiąt lat
rozmawiają w innym już języku - pewnie tęsknią, mieliśmy przykład wcześniej tej
babci, szkoda, że nikt nie dał nam znać jak było i jak wyglądało to spotkanie
tej babci z Olsztynem ? Staralismy się..... trochę żal, że nie dostaliśmy
wieści.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=32021236&v=2&s=0
Popatrz się Tralala, obraz został już powieszony na swoim miejscu. Szukałam
tego watku i znalazłam , a nie widziałam tej wspaniałej odpowiedzi.

[rita100]

Tak, Tralala, obiecałam cos pokazać - jak łączą kulturę ślązacy. Jakos tak u
nich jest ,że Niemcy mają ścisły kontakt ze Śląskiem i prawie każdy rodzinę w
Polsce, dlatego bardziej współpracują.
www.echoslonska.com/0302/PeterSczepanek_Karnaval.htm
Maja swoje czasopimo internetowe i zamieszczają wiele twórczosci.
Tylko cięzko zrozumieć jak sie gwary ich nie zna, więcej można sie domyślać.
Żebyś nie traciła czasu to zamieszczę taki urywek

Dzwony bijom i grajom na ratusza wiezy
Czy niy majom one cudownego klangu!
Dzwony dzwiynczom na ratusza wiezy
Moglbych tak sluchac godzinami
Zawdy som nom wierne i poczciwe,
jak to sie piyknie slucho
kiedy sobie lod czasu do czasu rypnom
bo to som richtig z Colonii tony.

[rita100]

Tralala, zapoznałam się już z ideą 'Borussi', poczytałam linki, które splatały
sie z klubami niemieckiej piłki nożnej i nie doczytałam się co oznacza samo
słowo Borussia ? Ogromny mają program łaczenia kultur i poszukiwania dzidzictwa
narodowego. Prowadzą działalność wolontariatu i sponsorują młodzież. Biorą
nawet udział w akcji 'pierwsza praca'. Czytałam też wcześniej o naborze do
wolontariatu na rzecz dziedzistwa kulturowego. Organizują wystawy, prelekcje,
obozy, wyjazdy za granicę. Otwierają swoje komórki w Niemczech w róznych
miastach i organizują współpracę. Jednak nie doczytałam się o szukaniu zródeł
twórczości o tematyce mazurskio-warmińskiej , poszukiwaniu jeszcze żyjących
starych prawdziwych Mazurów, ktorych tak z chęcią Polska wysyłała , jak i sami
czasami z chęcią opuszczali tą ziemię. Ludzie w obecnych czasach nie chcą żyć z
strachu, być może sobie wyobraźają 'że przyjdą i zabiorą', czasmi odsuwają się
od takich organizacji, towarzystw, stowrzyszeń w przekonaniu, że jest w tym coś
niedobrego i ukrytego i tajemniczego.
Odkrywją jednak i pokazują historię, sponsorują renowację zabytków, grobów i
przybliżają ją nam, a dowód Tralala pokażę Ci jutro i opiszę losy pewnego
niemieckiego piewcy Mazur i gdyby nie stowarzyszenie pewnie byśmy nigdy jej
czyli tej twórczości nie poznali.
www.1praca.gov.pl/index.php?id=57&tresc=910
www.tolerancja.pl/?kat=20&id=9
wiadomosci.ngo.pl/wiadomosci/144902.html
www.kobidz.pl/edd2005/index.php?pageid=16

[tralala33]

O rety, Rito, zrobiłaś pradziwy research. Tyle linków i ciekawych stron! A ja
dalej zawalona jestem pracą, co jedną rzecz przerobię, to dwie kolejne spadają -
bum, bum - ale trudno, noce teraz długie, cicho i spokojnie, mogę sobie
popracować. Za to teraz dorzucę jednak kolejny fragment o Borussi - może
właśnie o nazwie?

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=28299478&a=30857913
A ja dla przypomnienia znalazłam jeszcze ten wpis :)

[tralala33]

Borussia? Klub piłkarski

Termin Borussia wymyślił chyba Robert. Chodziło o ukrycie przedwojennej nazwy
tej ziemi - Prusy Wschodnie. nazwa okazała się szczęśliwa, bardzo reklamowa,
zaciekawiająca i intrygująca. Kto chciał się dowiedzieć, co znaczy, to zaczynał
szukać, dzwonił i tak się wciągał w naszą pracę - mówi Klemens Baranowski.

Robert Traba - Na początku nikt poza mną nie wiedział co to jest Borussia. A to
łacińskie słowo od XVII wieku oznaczało brandenburskie Prusy. Chciałem by w
nazwie stowarzyszenia było zbicie geograficznego miejsca ze słowem łacińskim,
jako symbolem uniwersalizmu naszej idei.
Iwona Liżewska, skarbnik Wspólnoty - Na początku lat 90-tych Borussia kojarzyła
się Polakom najwyżej z klubami piłkarskimi w Niemczech.

P.S. Zobacz, Rito, jak jeszcze do tej pory nazwa Prusy Wschodnie wywołuje złe
duchy. I jak ważna jest dobra nazwa - niby treść ważniejsza, ale nazwa też musi
przyciągać.

[tralala33]

Zgadza się, nazwisko Traba poznałam dużo, dużo wcześniej zanim Robert Traba
założył i wypromował Borussię. Widocznie pani Renata Traba nie tylko w szkole
dobrze uczyła historii :)

No to jeszcze o kilku Borussianach (?) - losy ich rodzin, to nie przypadek,
odzwierciedlają losy Naszej Ziomecki:

Rodzice urodzonego w Węgorzewie Traby pochodzili z Zagłębia Dąbrowskiego, przed
wojną żyli we Francji.
Wiktor Knercer pochodzi z Podlasia.
Klemens Baranowski to Warmiak. Jego ojciec urodził się w Worytach, wsi
warmińskiej, gdzie aż do 1939 roku była szkoła polska. Rodzinny dom matki był
za lasem, w Stękinach. Niby blisko, ale tam już wielu mówiło tylko po
niemiecku.
kazimierz Brakoniecki dorastał w Olsztynie, na jednej ulicy z Warmiakami i
Mazurami, a w domu matka wspominała rodzinną Wileńszczyznę.

[rita100]

Ależ zapętlona jest historia Warmniaków i rodzin. Strasznie zapetlona tez ich
historia. Jutro poznasz nowy zyciorys, ciekawe czy znasz , pewnego Niemca z
Mazur.

'Robert Traba - Na początku nikt poza mną nie wiedział co to jest Borussia. A
to
łacińskie słowo od XVII wieku oznaczało brandenburskie Prusy. Chciałem by w
nazwie stowarzyszenia było zbicie geograficznego miejsca ze słowem łacińskim,
jako symbolem uniwersalizmu naszej idei.'

A dlaczego taka nazwę mają kluby pilkarskie w Niemczech ?
Też nawiązują do branderburskich Prus ?

Fajną miałaś Pania od historii. Ja w podstawówce we wsi Krzyszkowice pod
Wieliczką miałam wspaniałą historyczkę, to , że się nie uczyłam to nic, ale
nasza Pani od historii była wspaniałą aktorką i wszelkie bitwy odgrywała sama w
ruchach w mimice w swoim artyźmie. Jak w której bitwie przegrali Polacy to cała
klasa płakała, łzy ciekły nam i tylko nie bylo czym je otrzeć. Nigdy nie
zapomnę jej lekcji. Nazywała się Fortuna i już dawno, dawno zmarła.

[tralala33]

Pani Traba była przede wszystkim dyrektorką szkoły, do nas trafiała tylko na
zastępstwa, i wtedy było fajnie. A nasza pani od historii zajmowała się
syngalizowaniem - co i rusz mówiła 'nie mamy czasu, więc tylko wam
zasygnalizuję'. Tylko to pamiętam z jej lekcji :( za to Ty, Rito, z taką
nauczycielką nie musiałaś uczyć się historii w domu - po takich lekcjach
wszystko na pewno samo zostawało w głowach. To prawdziwa Forutna mieć
nauczyciela, który przeżywa lekcje i kocha swój przedmiot.
A czemu kluby piłkarskie w Niemczech też mają taką nazwę Borussia - no właśnie,
może ktoś nas oświeci?
Zobacz, mamy czytelnika:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=29315587&a=36253457
No to nasze spotkania z historią w szkole podstawowej już objaśnione.

[rita100]

Tak , Tralala, ten wpis z UWM to ukłon w Twoją stronę. Przede wszytstkim Ty nas
prowadzisz i kierujesz na ściezki , ja tylko z ciekawością czytam i dociekam
poszukując źródeł. Może odpowie ktos na to pytanie ?
Teraz coś z ducha napiszę . Wydaje mi się , że Borussia nie jest u nas dobrze
spostrzegana, wszyscy kojarza ją z Prusami , a Prusy kojarzą się z Niemcami i
ludzie są nieufni, ale to wina nieznanej histori i przedstawionej tylko w
czarnych barwach. Granice sa zatwierdzone, nic tu nie jest nikt w stanie
zrobić, a poszukiwać i szanować, oraz odkrywać tajemnice nie da się bez
współpracy z tymi co wyjechali.
To zobaczymy, może się tajemnicza osoba odezwie ? :)

[tralala33]

O, tego wpisu wczoraj nie zauważyłam - albo za szybko się pojawił, albo wręcz
przeciwnie, gdzieś się przyczaił, a potem nagle - hop! No więc jeśli chodzi o
moją wiedzę historyczną, to jest ona całkowicie amatorska. W szkole średniej
miałam już nieco lepiej - nauczyciel 9tym razem pan) nie przeszkadzał nam,
kiedy chcieliśmy porozmawiać o innych obliczach dziejów, niż opisane w
podręcznikach - mógł sobie na to pozwolić, bo nie był etatowym pracownikiem
naszej szkoły i przychodził na lekcje tylko do naszej klasy.
A gdyby nasz gość UWM jeszcze tu trafił - to mam pytanie: czy na historii na
UWM jest także historia regionalna? Czy jest specjalny przedmiot poświęcony
dziejom Warmii i Mazur, Prus, no i Prusów?

[tralala33]

Jeszcze jeden fragment z artykułu Iwony Trusewicz, tym razem o pierwszym
większym projekcie Borussi:

Trzynaście lat temu kazimierz Brakoniecki wymyślił coś, dzięki czemu Polska po
raz pierwszy usłyszała o Borussi. przygotowana przez Brakonieckiego wystawa
Atlantyda Północy stała się wydarzeniem o randze międzynarodowej.
Prezentacja pół tysiąca fotografii Prus Wschodnich z lat 1863 - 1944 pobudziła
wyobraźnię tysięcy zwiedzających. Oto świat tutejszy, którego dawno już nie ma.
A przecież wciąż żyjemy w miastach ze starych fotografii, chodzimy tamtymi
ulicami, przejeżdżamy przez tamte wsie. tamte, ale już zupełnie inne.

W katalogu wystawy kazimierz Brakoniecki napisał; 'Ja - przedstawiciel
pokolenia urodzonego w tej krainie po drugiej wojnie światowej - jestem
kolejnym spadkobiercą krajobrazu, kultury i pamięci, tworząc wspólnotę żywych i
umarłych Prusów, Niemców, Polaków, Warmiaków, Mazurów, Rosjan, Litwinów,
Europejczyków - jestem spadkobiercą Atlantydy Północy, czułym i krytycznym
uczniem historii i krajobrazu'

Żałuję ogromnie, że nie widziałam tej wystawy, i że nie mam tego katalogu :(

[rita100]

też mam dobre wieści o Borussi
i Cyfusa mam
a teraz musze uciekać :)

[rita100]

Tralala, moja ciekawość była wielka w związku z nazwą niemieckich klubów
sportowych Borussia. Dlaczego ?
Ponieważ, ta nazawa kojarzy się z Prusami, tak najłatwiej to określić, ale to
jednak nie tak. Taką dostałam odpowiedź:
Autor: ballest ☺
Data: 08.02.06, 08:16
Rita, slowo Borussen oznacza nic innego jak poganskich Pruzzen, czyli uzywa sie
tej nazwyy na mieszkancow Prus Wschodnich przed "nawroceniem" ich na
Chrzescijanstwo.

Rita, - slowo to nie jest gwarowe, a Borussia to lacinska nazwa poganskiej
Pruzii.
Dlaczego w Niemczech czesto uzywane jest???
byc moze dlatego, bo waleczni byli!
dkf.kunden3.honds.de/x/FMPro?-db=dkf01.fp5&-format=dspg.html&ID=1000466&-token.3=&-lay=web&-find
Bardzo ciekawa strona i dużo do czytania

Rozwijając tą myśl to już wiemy, że Borussia to Prusy pogańskie, Prusy, ktore w
dziejach swoich walczyli z Krzyżakami, walczyli dzielnie (co pokazałas Tralala
w legendzie), walczyli najdzielniej o swoje przetrwanie i czy mam to rozumieć,
że sami Niemcy nazywając swoje kluby piłkarskie Borusia , bardzo ich doceniali
za waleczność, może tak bardzo, że swój sportowy klub nazwali Borussia ? Tak
myśląc dochodze do wniosku, że ludzie są nieuświadomieni co do nazwy i źle
kojarzą, myśląc , że Prusy to tylko Niemcy. W związku z tym są nieufni i
poderzliwi do tej organizacji.
Łoj, chyba będę kibicem Borussi Dortmund :)

[tralala33]

Borussia Dortmund? No nie wiem, chyba wolę włoską ligę - właśnie teraz Juventus
gra z Parmą - 15 minuta meczu 0 : 0 ale Parma chyba lepiej sobie radzi. Forza
Juve!!! Forza bianconeri!! No, zajrzę tam za godzinę, zobaczę czy pomogło.
uk.matchcast.sports.yahoo.net/yahoo/mc/en/21/f20044/

O Borussi piszą też dziś w GW:
W borussiańskim programie "Międzynarodowy wolontariat w ochronie zabytków"
bierze udział dwudziestu młodych ludzi: ośmiu Polaków, sześciu Niemców i
sześciu Rosjan. Na rok przyjechali na Warmię i Mazury uczyć się ochrony
krajobrazu kulturowego.Właśnie minął półmetek pobytu. - To spotkanie ma im
uświadomić, ile już się nauczyli, ile zrobili - mówi Beata Samojłowicz,
koordynatorka projektu.

Wika (z Kaliningradu) z Karoliną zrobiły już wiele: zorganizowały świąteczny
kiermasz, wystawę o warmińskiej architekturze. Prezentacja stała się okazją do
spotkania wielu mieszkańców Woryt. - Inicjatywa dziewczyn zjednoczyła wieś, to
bardzo cenne - uważa Samojłowicz.

Wikę z Karoliną pokazano też w lokalnej telewizji. I tylko Robert Traba
powiedział, że nie wszystkie organizacje przyjmujące wolontariuszy są tak na
prawdę tymi ludżmi zainteresowane. Niektórzy traktują ich jak 'przynieś -
zanieś - pozamiataj'. Szkoda.

[rita100]

Dalej 0-0, ale ciekawie interesujesz się piłką nozną . Czy też postawiłas na
jakąś drużynę w zakładach buchmacherskich ? Ales mnie zaskoczyła, hehe, nie
mogę uwierzyć :)
My nie , my nie , my nie poddamy się !
Wisełka
My nie , my nie, my nie poddamy się !
Cracovia
Tak wygląda święta wojna w Krakowie.
Może nasza siatkówka olsztyńska będzie waleczniejsza jak zmieni nazw na
Borussię ?

Czyli Borussię mamy już zapoznaną. Wolontariat, to trudna sprawa. Od
organizatorów akcji zależy jak to zorganizują, chyba oni powinni być tym
motorem kręcacym ludźmi i odpowiednio w zakresie swoich obowiązków ich kierować.
Ja myślę, że dziewczyny i wolontariusze powinni tknąć ludziom na wsi to , że
nie są obojętni innym i że ważna jest pmięć o histori , każdy kamień, każde
miejsce , a warmińska wieś jest nadzwyczaj cenna.
Pan Robert Trąba, powinien wiedzieć, że malo kto rozumie idee jego organizacji
i od tego powienien zacząć rozmawiać z innymi organizacjami. Przecież wiadomo,
że Borussia nie kojarzy się ludziom pozytywnie. Nie jest zbyt to wyjaśnione i
jasne. To jest tylko moje zdanie, bo zobacz jak pięknie brzmi - Stowarzyszenie
Miłośników Olsztyna i już wszystko wiadomo, kiedy Borussia kojarzy się inaczej.
Może tu leży pies pogrzebany ?
Choć nie wiem.

[rita100]

Parma 1-0 - pomogły Twoje wołania :)

[tralala33]

:(((( już 1 : 0 dla Parmy Goal! Daniele Dessena (Parma) prawą nogą strzelił w
prawy narożnik bramki Juwentusu. Może faktycznie czas pomysleć o Borussi
Dortmund.

Wczoraj o Kazimierzu Brakonieckim, dziś o Robercie Travie:
Drugi znaczący termin borussian: otawrty regionalizm wymislił Robert
Traba. 'Tak jak Kazikowa Atlantyda, mój regionalizm jest pojęciem otwartym.
Próbą odpowiedzi na pytanie, co mozna zrobić ze skrzywioną przez komunizm
świadomością narodową i regionalną. W wypadku Warmii i Mazur mamy do czynienia
z rzeczywistością nie do końca naszą. Dla mnie odzyskiwanie tak zwanych Ziem
Odzyskanych nastąpiło dopiero teraz, kiedy możemy o nich opowiadać w oderwaniu
od ideologii.'

Rito, strasznie powoli chodzi mi dziś internet - może śniegi zasypały
światłowody i te bity i bajty muszą się przedzierać przez zaspy? Ale zdążyłam
zajrzeć do tego artykułu, który podałaś wyżej - bałam się, że to po niemiecku i
nic nie zrozumiem, ale na szczęście nie - jutro przeczytam go dokładniej, bo
dziś poddaję się. I jeszcze białoczarni przegrywają. Trudno - dobrej nocy.

[rita100]

Nie martw sie już jest po jeden. Będzie dobrze, walczą i walczą jak
Borussiacy :)
Tu jeszcze jadna stronka
www.borussia.pl/strony/ludzie/tekst06c.html
I przedstawiają tam całą redakcję Borussi i Roberta Traba

dobranoc

[rita100]

olsztynek.com.pl/tannenberg/tannen.htm
Czytałas to Tralala ? Ale był okaz pomnika - szkoda , że nie został, ile by
turystów ściągał.

[tralala33]

Ten pomnik nie miał żadnych szans na przetrwanie. Po pierwsze upamiętniał
zwycięstwo armii niemieckiej nad rosyjską w I wojnie światowej, a tego Rosjanie
po wkroczeniu na teren Prus Wschodnich w 1945 roku nie chcieli widzieć (choć to
już Armia czerwona a nie carska przyszła, to stara zadra została). Po drugie, i
chyba ważniejsze - Hitler zrobił wszystko, żeby ten pomnik stał się jednym z
symboli Tysiącletniej Rzeszy. A tego w 1945 roku, kiedy wysadzano ten pomnik w
powietrze, nikt nie mógł znieść.
Poza tym - ja nie żałuję, bo był w porażającym, monumentalnym stylu. Z całego
pomnika został tylko jeden lew - stoi przed Ratuszem w Olsztynku. No i podobno
kamienie wykrzystano do budowy olsztyńskich Szubienic - ale tu znam też inną
wersję - wykorzystano, owszem, ale nie do budowy pomnika, tylko do wyłożenia
placu przed nim.

[tralala33]

Dorzucę tylko fragment - jak to pomnik zwycięstwa pod Tannenbergiem zamienił
sie w mauzoleum Hindenberga, i to wbrew woli zainteresowanego.
"W sierpniu 1934 r. Hitler ponownie pojechał do Neudeck, bo pogorszył się stan
zdrowia Hindenburga. Umierający miał jeszcze na tyle świadomości, że kazał
wyrzucić kanclerza za drzwi. Hitler się tym nie przejął. Przenocował w
pobliskim majątku rodu von Dohna (odmówił noclegu w sypialni, gdzie Napoleon
spędzał upojne chwile z panią Walewską). Dzień później Hindenburg nie żył, a
Hitler, łamiąc ostatnią wolę zmarłego (chciał spocząć na terenie własnej
posiadłości) urządził mu pogrzeb w mauzoleum w Tannenbergu, nieopodal
dzisiejszego Olsztynka. Miejsce to stało się nazistowską świątynią odwiedzaną
przez miliony Niemców. W 1944 r. w obawie przed nacierającymi Sowietami ciało
Hindenburga ekshumowano i przewieziono w pośpiechu w głąb Rzeszy. Mauzoleum
wysadzono w powietrze - dziś można oglądać szczątki ruin. Podobny los spotkał
pałac w Ogrodzieńcu, choć stoją tam jeszcze zabudowania folwarczne. Historia
nie lepiej obeszła się też z pałacem von Dohnów, gdzie nocowali Napoleon i
Hitler."
wprost.pl/ar/?O=78024

[rita100]

Monument z tego pomnika był kolosalny, ja go nawet nie znałam i nic o nim nie
słyszałam dlatego tak mnie to zaskoczyło. Ale tez musze Ci powiedzieć, że mąż
mi mówił , że znaleziono plany rozbudowy Krakowa, znaleziono gdzieś w
Dortmundzie i te plany były dla Krakowa bardzo korzystne. Otóz Kraków miał być
stolicą Europy i Wawel najważnieszym zabytkiem , dlatego też Niemcy też nie
mieli woli niszczyć Kraków, a tak robili by Ruscy szybko przelecieli przez
niego nie zatrzymując się , dzięki temu uniknął Kraków ataku Armii Czerwonej
tylko przebiegając w pośpiechu.
Duzo sie dowiedziałam Tralala, wiele odkryliśmy tajemnic, których po prostu sie
nie uczyliśmy. Czyli dobrze, że zniszczono ten wielki postument Hitleryzmu.

[tralala33]

Raz nam się zrobił pomnik niemicki, raz niemiecki? No cóż, już go nie ma - ale
mamy z niego jeden pożytek - ponieważ przyciągął miliony Niemców to właśnie w
jego poliżu ulokowano przeniesiony z Królewca skansen - żeby były dwie atrakcje
obok siebie dla turystów. Pomnik - choć z kamienia i monumentalny - znikł, a
drewniane chałupki zostały!
Muszę teraz pobiec na inne strony w internecie i coś poszperać do pracy. Jak
nie zdążę tu wrócić przed przyzwoitą godziną - to już teraz powiem Dobranoc. A
miło się słucha tych gawęd warmińskich, prawda?

[tralala33]

I do końca zostało 1 : 1, na własne życzenie Juve, którzy w ostatniej
regulaminowej minucie meczu (90!!!) strzelali karnego. Alessandro Del Piero
kopnął piłkę i trafił w poprzeczkę! otem pograli jeszcze 5 minut doliczonego
czasu, ale to nic nie zmieniło.
Tak, w Krakowie są dwie drużyny. To tak jak w Rzymie - tam wczoraj połowa
miasta pogrążyła się w rozpaczy (Lazio przegrało z Palermo 3 do jednego) a
połowa cieszy się, choć przez łzy - AS Roma wygrała 4 do 3 z Cagliari, ale to
był chyba mecz bokserski: 5 żółtych kartek, dwie czerwone i co najmniej dwa
karne. To kiedy gra Borussia Dortmund?

[rita100]

Nie wiem, ale z tą Borussią to mamy klopot, popatrz co znalazłam ? ;)
poszukac na wlasciwiych
stronach o klubie ;)))

de.wikipedia.org/wiki/Borussia_Dortmund#Gr.C3.BCndung_und_rascher_Aufstieg

a nazwa powstala od nazwy piwa w ulubionej knajpie tych co klub zakladali ;)))
Nie zastanawiano sie nad nia zupelnie . Spontanicznie nazwano tak jak stalo na
etykietce piwnej butelki ...

"Da die Gründung spontan und unvorbereitet ablief, gab es auch keine
Überlegungen für einen Namen. Der Zusatz „Borussia“ wurde gewählt, da es sich
um den Namen des im Wildschütz ausgeschenkten Bieres der Borussia-Brauerei
handelte, die unweit des Borsigplatzes ihren Sitz hatte (heute Standort der
Dortmunder Actien-Brauerei). Damit erhielt der Verein also den Namen des
Lieblingsbiers der Gründer, die Namenswahl ist daher nicht als bewusster
Ausdruck eines Nationalstolzes zu verstehen (Borussia ist die lateinisierte
Bezeichnung für Preußen).

Cała wojna powstała o nazwę Borussi w Niemczech - chyba kij w mrowisko
włożyłam ;)))
Tralala, zdradź tajemnice , dlaczego interesujesz się piłką nożną i tak
slicznie komentujesz mecz ? Czy tenisem ziemnym też się interesujesz ?
Teraz zaczynam nowy watek , powinien być bardziej zabawowy, jesli tylko masz
ochote to przyłącz się do gawęd Cyfusa. Możemy nawet zrobic zabawę układając
zdania z jego gawęd i słów warmińskich. Jak myślisz ?
Teraz w wielkiej trwodze idę tworzyć :)

Olimpiada Zimowa

[rita100]

ogladamy otwarcie , ma być wielką ucztą dla oka i ucha :)
Zrobimy przerwę malutką ?
Tymbardziej , że goraco bedzie na gwarze.
Łukochałam godke :)

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=36612412&a=36615777
Popatrz Tralala, a jednak mozna, można jakos się dogadać nawet z wójtem ;)

[rita100]

orzechowo.wiara.pl/orzechowo_pamietnik.html
Zobacz Tralala, jakie ciekawe wspomnienia Kardynała Wyszyńskiego. Jestem pod
wrażeniem.

Kościół w Orzechowie...
Klimat całej wsi i okolicy oddał przebywający na wypoczynku w Orzechowie w
sierpniu 1953 roku Prymas Polski Kardynał Stefan Wyszyński, który tak wspomina
ten czas tam spędzony w swoich zapiskach:

5 sierpnia 1953 roku środa. Warszawa - Olsztynek - Orzechowo.
Na godz. 10.00 przybył ks. Infułat Zink, z którym wjechałem do Orzechowa pod
Olsztynkiem. Ks. Zink przygotowywał tutaj pustą plebanię, wśród jezior i lasów,
na miejsce kilkudniowego wypoczynku. Przybyliśmy do tego pustkowia na godz.
17.00. Mam do dyspozycji kościół z Najświętszym Sakramentem, duży dom
plebański, dwie siostry z Olsztyna z seminarium, które prowadzą nam
gospodarstwo. Ksiądz Kanonik Padacz jest mi towarzyszem. Uchodzę za księdza
Profesora.Chyba to nie konspiracja. Na razie pada deszcz. Na miejscu jest
niewielka wioska, w której przebywa 20 kobiet i jeden jedyny mężczyzna.
Kościołem opiekuje się staruszka Warmianka, matka 5 synów, którzy są wszyscy za
granicą.

A tu trzeba dać to, co budzi zaufanie. Ludzie ci nie wezmą do ręki gazety
komunistycznej i książki. Łudzi się rząd, gdy myśli, że można repolonizować
tych ludzi na lekturze o Marksie i Engelsie, Stalinie i bohaterach Polski
Ludowej. Oni ich nie rozumieją i nie chcą ich uznać Natomiast chętnie czytaliby
historię Narodu Polskiego i literaturę polską. Nieszczęściem dla Polski jest,
że Warmia wróciła w okresie komunizowania Polski. Ale przeszli zwycięsko przez
germanzację, to przejdą zwycięsko przez komunizowanie. Lud jest bardzo
uprzedzony do wysokich panów z Warszawy, jak z przekąsem powiedział nam stary
Warmiak, grodzący płoty przed dzikami. Wysokie pany przyjechały i zabrały nam
flinty, a dziki niszczą nam zbiory, nie mamy, czym się bronić. Istotnie po
nocach ludzie wartują na polach, palą ogniska, krzyczą, biją kijami po
blaszanych pudłach i w ten sposób bronią się przed dzikami, których jest
mnóstwo. Ich ślady znać na wszystkich ścieżkach leśnych, chociaż we dnie ich
nie widać. Ciężkim utrapieniem dla ludzi jest UB. Dziś w nocy przyszli po
człowieka, by odsiedział rok więzienia za zabranie drzewa z lasu na ogrodzenie
płotu. A drzewa tego leżą całe zwały; nikt go nie sprząta, nikt nie przecina
wybujałych zagajników, które schną z ciasnoty. Wydaje się, że zamiast posyłać
starego człowieka do więzienia, gdzie będzie żywiony na koszt państwa, lepiej
byłoby go zobowiązać do oczyszczenia kwatery lasu. Ale to nie jest postępowe
rozumowanie.

Jak bardzo umiejętnej pracy, pełnej szacunku i powagi trzeba by tutaj, by ludzi
tych danych przez Opatrzność, w pełni przywrócić narodowi. Tak blisko stąd do
Warszawy, a jednak tak daleko do serca Polski. Ci ludzie słyszą tylko o
więzieniach, o karach, o sądach, o śledztwach. Nasz proboszcz orzechowski,
autochton, też siedział w polskim więzieniu 8 miesięcy. Dotąd nie wie, za co.
To może zrozumieć Warszawiak, ale nie pojmie tego Warmiak. Trzeba długo i
cierpliwie wyjaśniać, zanim się poczuje, że wątpliwości się chwieją.

[tralala33]

Widzisz, Rito, ledwie zaczęłaś pisać o wyjazdach i wsiach zanikowych,
nierozwojowych, a już trafiłaś na Orzechowo, które jest chyba najbardziej
typowym miejscem dla tych wydarzeń, prawdziwym symbolem znikania Warmiaków z
maoy Warmii, zwłaszcza w latach gierkowskiej propserity i
bezkarności 'kacyków'. Łańsk - to była nawza, która bardzo źle się kojarzyła i
zapisała w najnowszych dziejach Warmii:

orzechowo.wiara.pl/
Orzechowo jest wioską, której na próżno będziemy szukać na mapach Polski. Jest
po prostu wsią widmem. Istnieje i zarazem nie istnieje. Chciano ją wymazać z
map, chciano, aby żadne drogi do niej już nigdy nie prowadziły. Miała być
terytorium zakazanym.

Ekspresyjnie, dynamicznie przedstawia te zdarzenia naoczny świadek, narrator
Kroniki parafii Orzechowo, relacjonując wydarzenia roku 1977 pisze
tak: "Pluski przeżyły odpust ku czci św. Michała Archanioła, bardzo
uroczyście, choć już bez orkiestry jak to bywało dawniej. Wyjazdy do RFN
podcięły również istnienie orkiestry dętej. W parafiach zamieszkałych dotąd w
absolutnej większości przez Warmiaków robi się coraz smutniej. W tym roku
wyjechała do RFN ostatnia rodzina z Orzechowa - rodzina Biess. Ona czuwała nad
kościołem i przechowywała klucze. Orzechowo wioska przestała istnieć...
Tempore mutantus. Wszystkie pola i łąki w Orzechowie zajął Łańsk.

[rita100]

Boże jedyny, jak Wy zanikacie. Nigdzie o tym nie pisze, nikt się Wami nie
interesuje , chyba , ze daczie chca tylko kupić. Nikt nie zatrzymuje tej fali.
Czyli prawda, Warmiacy to już legenda. Została tylko nazwa.
Jeżeli ostatnia rodzina Biess wyjechała do Niemiec to kto się teraz opiekuje
tym kościółkiem ?

[tralala33]

Niestety takich pustych wiosek i domów zamienionych na domy letniskowe jest na
Warmii dużo. Pomylił się Prymas Wyszyński, oj pomylił, kiedy pisał o
Warmiakach: 'Ale przeszli zwycięsko przez germanzację, to przejdą zwycięsko
przez komunizowanie'. Prawie im się udało, ale tej gierkowskiej mody na dacze
nie przetrwali.
Kościół w Orzechowie należy do parafii w Pluskach, i stamtąd co niedzielę
przyjeżdża ksiądz oprawiać mszę. Cmentarz przykościelny jest zaskakująco ładnie
zadbany. Stałych miezkańców to teraz jest garstka - jeden dom koło kościoła i
jedna leśniczówka. Ale Orzechowo jest znane - przekonałam się o tym, gdy sama
przypadkiem tam trafiłam kilka lat temu wczesną wiosną. Potem, zachwycona tym
miejscem, opowiadałam, pokazywałam zdjęcia i co rusz słyszałam 'A, Orzechowo,
wiem - znam - byłem - byłam - jeździmy tam na mszę - to piekne miejsce.'

[rita100]

Sprawa WiM jest na ogół znana, najbardziej przez kierowców cięzarowych
samochodów. Często się pytam skąd Pan jedzie i jak sie dowiaduję , że z Mazur,
to opowiada jak to tam jedzie się przez puste wsie. Nie będe az tak drastycznie
porównywać , ale przez Ukrainę w stronę Kijowa tak samo się jedzie - pusto ,
pusto i nic, Tak jak opowiadał nasz wędrowniczek do Rosji z legendy. I
pomyśleć , że okres komunizacji tak strasznie źle wpłynął na wizerunek Warmii i
Mazur. Żal i nic więcej nie można już zrobić.

Tralala - pamiętasz z legend określenie -'na sewskim kuniu' hehe czyli pieszo.
Czyli ten wędrowniczek szedł pieszo :)Ja tego nie wiedziałam.

[tralala33]

Szykuje nam się zjazd Warmiaków - to spójrzmy, dokąd to oni zjadą.
Najpierw coś dla oka, czyli bogata galeria zdjęć - przeważają zdjęcia z
sanktuarium, bo i strona taka nabożna, ale uważne oko wypatrzy też parę zdjęć
widokowych całej tej warmińskiej wsi:
www.gietrzwald.3c.pl/CM/content.php/o_sanktuarium/galeria

[tralala33]

Na stronie domwarminski coś dla umysłu, czyli wszystko co o Gietrzwałdzie
wiedzieć należy.
www.domwarminski.pl/content/view/247/332/
Przede wszystkim to bardzo stara wieś, i nie tylko warmińska, ale być może
nawet pruska: 'Początkowo nazwa wsi brzmiała Dittrichswald, co
oznaczało „dziewiczy las”. Polska nazawa pojawiła się w XVII stuleciu. Lokacji
Gietrzwałdu dokonała 19 maja 1352 r. Kapituła Warmińska na pruskim polu
Gudikus, wystawiając przywilej lokacyjny sołtysowi Andrzejowi, by ten na tej
ziemi, założył na prawie chełmińskim Dytherichwalt.'
Od końca XIX wieku Gietrzwałd stał się znany nie tylko w Warmii, ale też i
daleko poza nią: '27 czerwca 1877r. rozpoczęły się Objawienia Matki Boskiej i
od tej chwili Gietrzwałd stał się wielkim sanktuarium – najliczniej nawiedzanym
miejscem pielgrzymkowym na Warmii.'
Dziś, tak jak i dawniej, nad wsią góruje wieża kościoła: 'Największym zabytkiem
jest kościół Najświętszej Marii Panny. Wkrótce po lokacji został zbudowany
pierwszy kościół, który uległ zniszczeniu prawdopodobnie między rokiem 1410 a
1418. Przed rokiem 15000 nastąpiła rozbudowa lub budowa nowego kościoła z cegły
i kamienia, który częściowo zachowany jest do dziś jako prosta budowa salowa w
stylu gotyckim. 31 marca 1500 r. konsekrowano kościół nadając mu tytuł
narodzenia Najświętszej Marii Panny, wkrótce tytuł św. Jana Ewangelisty.
Wielokrotnie przebudowany w późniejszym okresie, kościół otrzymał nowe nadania,
aż w 1970 r. papież Paweł VI nadał kościołowi w Gietrzwałdzie tytuł Bazyliki
Mniejszej.'
A wedle kościoła stoi karczma: 'We wsi z powodzeniem funkcjonuje znana już w
całym regionie Karczma Warmińska, w której odbywają się imprezy, w tym
cykliczne wieczory (np. wesele warmińskie, wieczory z muzyką np. żydowską).'
Jest też i stara poslka, warmińska księgarnia: 'Osobliwością jest księgarnia
Samulowskiego, pisarza ludowego i założyciela tej księgarni.'
A cała wieś to: 'Budynki mieszkalne. Najczęściej są to przedwojenne obiekty,
niestety niektóre znacznie przekształcone. Budynki murowane są z czerwonej
cegły lub częściowo otynkowane. Występują detale w postaci drewnianych drzwi,
okien jednak charakterystyczne wykończenia pojawiają się coraz rzadziej.'
No i wokół, jak to naukowo określa domwarminski: 'Obszar gminy Gietrzwałd oraz
samej miejscowości odznacza się wybitnymi walorami przyrodniczymi i
kulturowymi. Związane jest to z występowaniem jezior i rzek, ciekawej rzeźby
terenu, zróżnicowanej szaty roślinnej.'
A mówiąc po naszamu - psianknie tam je w Gietrzwałdzie.

[rita100]

Rozgłos i znaczenie Gietrzwałdowi nadawali miejscowi mieszkańcy i odwiedzający
sanktuarium pątnicy. Dzięki nim wieś stała się w drugiej połowie XIX wieku
duchowym centrum południowej Warmii. Warmiacy spod Olsztyna, Wartemborka czyli
dzisiejszego Barczewa i Biskupca przybywali tu po strawę duchową i narodową.
Prości Warmiacy spotykali tu dobrze urodzonych i wykształconych Polaków, z
którymi, ku ich zaskoczeniu, mogli się swobodnie porozumieć.

" Największe zasługi w upowszechnianiu przesłania Matki Bożej z Gietrzwałdu
przypisać trzeba księdzu proboszczowi Augustynowi Weichslowi (1830-1909), który
prawie czterdzieści lat tam duszpasterzował. Ksiądz Biskup Jan Obłąk napisał o
nim, że wydarzenia gietrzwałdzkie przeżył bardzo głęboko, całą gorliwość
kapłańską oddał na usługę pobożnych pątników, starał się wydarzenia pilnie
obserwować. Ksiądz Weichsel wywodził się z rodziny niemieckiej, od lat
zamieszkałej w Pieniężnie, ale wspierał Polaków w ich przywiązaniu do wiary i
języka ojców. "
ZACZYTAŁAM SIE W STRONCE
Za sprawą poety Andrzeja Samulowskiego 6 kwietnia 1878 roku otwarta została w
Gietrzwałdzie księgarnia polska. Prowadził ją na początku wraz ze Stanisławem
Romanem. To on w korespondencjach do gazet Pomorza i Wielkopolski zachęcał
rodaków do pomocy w pracy narodowej na Warmii. Wraz z Janem Liszewskim i
Franciszkiem Szczepańskim doprowadził Samulowski do założenia „Gazety
Olsztyńskiej”, której numer okazowy z datą 25 marca 1886 roku został
wydrukowany właśnie w Gietrzwałdzie. Założył tu również w 1892 roku Towarzystwo
Ludowe pod wezwaniem św. Wojciecha, angażował się w walce o głosy dla polskiego
kandydata w wyborach do parlamentu pruskiego. Andrzej Samulowski poświęcił
kilka utworów wierszowanych Matce Bożej. Najbardziej znaną jest „Pieśń o
Najświętszej Marii Pannie Gietrzwałdzkiej, którą rozpoczynają zwrotki:

Już to po zachodzie słońca,
Cudna gwiazda jaśniejąca
Weszła na warmińskiej ziemi,
Przyświecać promieńmi swymi.
Ta wiadomość prawie cudem
Rozeszła się między ludem,
Wszędzie słychać taką mowę;
Na Warmiji cuda nowe.

Mieszkałam przy ul Samulowskiego :)

[rita100]

Wcześniej 2 lutego 1970 roku Papież Paweł VI nadał kościołowi w Gietrzwałdzie
tytuł i godność Bazyliki Mniejszej.

Bez znajomości Gietrzwałdu trudno zrozumieć duszę i mentalność dawnych
mieszkańców południowej Warmii. Ich obyczaje były mocno wpisane w kalendarz
kościelny, wyróżniali się autentyczną pobożnością i nadzwyczajnym kultem do
Matki Bożej. Potwierdzają to liczne kapliczki wtopione w krajobraz i sanktuaria
maryjne w Stoczku, Świętej Lipce i właśnie w Gietrzwałdzie ze swym bogatym w
treści duchowe i narodowe przesłaniem.
Warmiacy byli w sposób nadzwyczajny przywiązani do wskazań przodków. Przez to
także są konserwatywni. „Dzięki temu konserwatyzmowi – jak napisał znany
etnograf polskiej Warmii ks. Walenty Barczewski jeszcze w 1883 roku – lud
pozostał polskim, że się oparł wszystkim germanizatorskim zapędom i że na długo
jeszcze takim pozostanie”.

Alez tam dużo napisane ciekawej historii

[rita100]

To będziemy mieć Geczwałd w jednym palcu, teraz tylko go musimy zaludnić
Zjazdem :)
Uciekam juz
no to do potam
dobranoc

[rita100]

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3164147.html
Widziałas to Tralala, wspaniale zrealizowany pomysł i bardzo ciekawy.

Dla "Gazety"

Renata Gieszczyńska, historyk z IPN w Olsztynie, pomagała wybrać świadków z
Warmii

"Historie nagrane przez młodzież są bardzo cenne, bo przekazują pamięć
indywidualnego człowieka. Płyta przedstawia wspomnienia ludzi, którzy
doświadczyli końca wojny w różnych miejscach, patrzyli na to z różnych punktów
widzenia, bo stali po przeciwnych stronach barykady. Byli dla siebie wrogami.
Wartościowe jest to, że opowiadają o tym ludzie, którzy byli uczestnikami tych
zdarzeń. Żywa pamięć historyczna polega na relacjonowaniu tak naprawdę błahych
wydarzeń. Oni mówią, czym był dla nich głód, terror, strach..."

Płyta, do której dołączone są zdjęcia kosztuje 10 zł. By ją dostać, wystarczy
napisać na adres e-mail: [e-mail].

[tralala33]

Taką żywą historię to ja przez dwadzieścia lat miałam w domu. Tylko potem mi
oczy ze zdumienia na wierzch wychodziły, że pani w szkole co innego mówi, a
dziadkowie w domu co innego.

[rita100]

Dziwne to były czasy , kiedy się mówilo co innego a uczyło co innego.
Dobry tylko ZSRR , a złe Niemcy i dalej cisza.
Ale teraz znamy prawdę, której nawet repatianci nie wiedzieli, prawdę o
Łolstynie.

[tralala33]

Nie wiem, czy uda mi się wieczorkiem tu zajrzeć, dlatego tych parę zdań
wklepuję teraz. He, he - myślę sobie, że słowo 'repatriańci' powinno trafić
tam, gdzie 'Ziemie Odzyskane' czy zwrot 'łączenie rodzin', czyli do skarbczyka
słów kłamliwych. Bo przecież przesiedleni z dawnych Kresów II Rzeczpospolitej
nie wyjechali z Polski po to, by do niej po jakimś czasie powrócić (re-
patriować się) - to raczej Polska od nich 'odjechała' na zachód, a oni za nią
podążyli.
Repatriantami byli moi pradziadkowie i dziadkowie, tyle że dużo wcześniej, w
latach dwudziestych, kiedy postanowili wrócić zza Atlantyku do niepodległej
Polski. Ale to zupełnie inna historia :)

[rita100]

Tralala, jak ja Ci slicznie dziekuję za wyjaśnienie tych słów. Nie zwróciłam na
to uwagi, a to jest bardzo ważne. Wielu ludzi tego nie rozmie i wykorzystuje to
do jakiś dziwnych sporów. Czy to też dotyczy Górnego Śląska ?

Repatrianci , łaczenie rodzin, polskie obozy koncentracyjne - to sa słowa ,
ktore powinny zniknąć z naszego slownictwa.

Tralala, bede wkładac nowe zdjęcia do albumu, to Ci pokażę swój raj - pewne
zdjecia będą tylko dla Was i je później wykasuje. Dam Ci znać jak je poukładam.

[tralala33]

O Górnym Śląsku niewiele wiem, więc nie będę się wypowiadać. zauważyłam tylko,
że w nowszych opracowaniach dotyczących dawnych Prus Wschodnich o ludziach,
którzy tu przyjeżdżali zaraz po wojnie pisze się jako o osiedleńcach - czyli
tych, którzy przyjeżdżali tu na przykład z sąsiednich Kurpii lub Mazowsza,
także ze zrujnowanej Warszawy, i o przesiedleńcach, czyli tych, którzy trafili
tu z dawnych Kresów Wschodnich. Na Górnym Śląsku mogli być, i pewnie byli, też
repatrianci, czyli Polacy, którzy przyjechali na przykład z Francji. Ale
Kresowiacy tego określenia - repatrianci - raczej nie akceptowali. Ha - a tym
bardziej wpisu do dowodu osobistego ur. w ... (ZSRR)!
Czekam na zdjęcia! Jaka szkoda, że nie potrafię sama wstawiać fotek - może
młodsze pokolenie rodzinne mnie nauczy, ale to już w czasie wakacji.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/index.php?cat=10013
Już są, ale nie wszystkie mogłam , bo jednak nie daje się tak łatwo wykasować.

Temat który poruszasz jest tematem bolesnym dla obydwóch stron i bardzo
delikatnym, temat , który rodzi konflikty, ale bardzo dobrze i łagodnie to
tłumaczysz.
już uciekam, dobranoc

[tralala33]

He, he - może to jest tak, że tych najbardziej dla mnie drażliwych kwestii to
na forum wolę nie poruszać, bo jeszcze sama chwycę za maczugę i zacznę walić na
oślep. Lepiej policzyć do dziesięciu i na moment się wyłączyć.
A tak na serio - to właśnie czytałam taki artykuł o innych zawiłościach i
konfliktach między narodami, i padło tam stwierdzenie o 'podwójnej pamięci' - o
tym, że po latach dwie strony konfliktu opisują te same zdarzenia zupełnie
odmiennie, i jest to najzupełniej ludzkie. Dlatego takie zbieranie 'żywej
historii' może być ciekawe, ale czy tak do końca można ufać takim źródłom?
Za to zdjęcia - super, a najpiękniejszy kot. Jak to jest, że każdy kot, co nie
robi i jak się nie usadowi, to zawsze wygląda tak elegancko? tego można im
pozazdrościć. No to sprobuję teraz elegancko oderwać się od komputera i dobrej
nocy życzyć. Łuwalu sia na ślómbank i fejn!

[rita100]

Autor: laband
Data: 03.02.05, 16:00 + dodaj do ulubionych wątków

www.aaroneckstaedt.de/mp3%20Seydns.MP3
www.aaroneckstaedt.de/mp3%20Saposhkelekh.MP3
www.aaroneckstaedt.de/mp3%20Politsey.MP3
To ino fragmynty.

Jak bydziecie we Gietrzwaldzie kedys to wlyscie do "Warminskyj Karczmy" tam je
od czasu do czasu robiony wieczor zydowski

[tralala33]

Na chwileczkę wracam jeszcze do Borussi - gdyby ktoś ich szukał, to od dziś są
przy ul Kopernika 45.
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3170473.html
Tylko telefonów jeszcze nie mają, więc na koło wsiadać i jechać trzeba.

[rita100]

Ale też zauważyłam, że dużo jest róznego rodzaju stowarzyszeń i fundacji na
rzecz Olsztyna i zabytków. Nie jest tak źle. Ludzie myślą o swoim mieście i
zaczynają dbać i o historię i o zabytki.

[rita100]

Tralala, będę dziś póżniej , ale tym humnem warmińskim trzeba by sie zająć
chyba.

[tralala33]

Hymn warmiński już jest - to ja dla przypomnienia wkleję tu pieśń (też jak
warmiński hymn), z którą zawitałam do Twojego wątku łonego roku. przy okazji -
poprawię błąd - wtedy napisałam Wamijo, teraz już wiem, że powinnam Warnijo.
Zapraszam, a może ktoś zna melodię?

O Warnijo, o Warnijo,
Ty ziamnio śwento moja,
Krsio mech przodków zlano,
Kendy spojrze, wszandzie cudno.

Ty prześliczny raju,
Że nad ciebzie jak Bóg mniły,
Nima w śwecie kraju.

Nima kraju, nima kóntka,
Oj, nima pod niebem
Coby wrósł z ludźmy swemy
Potem i chlebem.

Grosz łostatny, plon nopsierszy
Łoddo Bogu razem,
Łułaknióne masła źdźbło
Spoli przed łobrazem.

Przed łobrazem twem, Panienko,
Do modlitwy z łzamy
Gdy polece życie moje
I tak los mój krwawy.

O mój Jezu, mniły Jezu,
Dojże siły człeku,
By sie na ty ziemni
Dorobziuł lepszego zieku.

[rita100]

Och, tego nie znałam, a wiesz, że szukałam w internecie hymnu Warmińskiego i
nie znalazłam. Bardzo mało jest wiadomości o hymnie. Gdzieś na jakiejś
stronce , ale też gdzies mi znikła.
A jak myślisz Tralala , jaki hymn mieli na tych terenach Niemcy ?
Znajdziemy go gdzieś ?

[tralala33]

Tak, gdzieś nawet znalazłyśmy wzmiankę o takim hymnie, ale nie mamy tekstu.
Za to mamy wydany już 'Pamiętnik Warmiaka'

O "Pamiętniku Warmiaka" napisanym przez Klemensa Frenszkowskigo opowiada
wydawca książki, też Warmiak Jan Chłosta.

- Klemens Frenszkowski urodził się 20 lipca 1899 roku w Tuławkach koło
Barczewa. Był czwartym z dziesięciorga dzieci rolnika Jakuba i Elżbiety, z domu
Ziemskiej. Klemens, tak jak jego siostry i bracia, uczęszczał do niemieckich
szkół ludowych w Tuławkach i Barczewku, wtedy zwanym Starym Wartemborkiem. W
kwietniu 1911 roku wstąpił do gimnazjum humanistycznego w Reszlu. Przebywając w
domu rodzinnym w Tuławkach, wiele czasu poświęcał na naukę języka polskiego. W
maju 1919 roku podjął pracę w olsztyńskim urzędzie pocztowym. Nawiązał kontakt
z Pieniężnymi. Po plebiscycie został zwolniony z pracy. W październiku 1920
roku wyjechał z Olsztyna. Ożenił się z córką piekarza z Lidzbarka Welskiego.
Podczas II wojny światowej znalazł się w Warszawie.
- Wrócił do Olsztyna?
- Przyjechał w kwietniu 1945 roku, aby przystąpić do organizowania urzędu
pocztowego. Związał się z Polskim Stronnictwem Ludowym. Wkrótce wybrano go na
wiceprezesa na powiat olsztyński. Z tego powodu był inwigilowany przez
funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i w lecie 1947 roku dwukrotnie
aresztowany. Po wyjściu z więzienia znalazł zatrudnienie w Centrali Handlu
Drewnem "Paged" w Olsztynie, gdzie pracował do 1957 roku. Przebywając na
rencie, podjął współpracę z Pracownią Dialektologiczną Polskiej Akademii Nauk.
Sam też brał pióro do ręki. Nie doczekał edycji swoich książek. Zmarł 2 czerwca
1964 roku w Olsztynie.

www.wm.pl/index.php?ct=olsztyn&id=827511

[rita100]

Ciekawe czy ten 'Pamnientnik Warnijaka' został wydrukowany ostatecznie i w
jakim jezyku był orginał czy w gwarze czy w innym jezyku ?

[rita100]

"Czy będzie to Atlantyda Północy, jak nieopatrznie napisał autor we wstępie,
idąc za programem "Borussii"? Raczej nie. Zgrabność sformułowania, przejętego w
Olsztynie w sposób wtórny z legendy o Vinecie jako Atlantydzie Północy, jest
zadziwiającą falsyfikacją. Świat Mazur, jakkolwiek się zmienił po wojnie, jest
mimo wszystko światem zapisanym. Wystarczy pochylić się nad źródłami, aby ten
zapis odczytać. Jest to świat konkretny, dotyczy konkretnych osób i miejsc. Kto
szermuje pojęciem "Atlantyda Północy", jak np. Wspólnota Kulturowa "Borussia"
powstała w 1990 roku, temu proponuję mój tekst "Legenda Bałtyku" (E. Kruk:
Szkice z mazurskiego brulionu, 2003, s. 162-164). Wspominam tam, że wydana
wcześniej, bo w 1988 roku, w Lipsku książka Ingrid Lange nosi tytuł "Vineta.
Atlantis des Nordens".
Możliwe jednak, że choćby ze względu na "poemata światowe" czy opowiadania
ucieszne, a także na humoreski Siegfieda Lenza o Sulejkach, ten mazurski świat,
z lekka ukazany w antologii, mógłby mieć swoją nazwę - na przyład: Przystanek
Sulejki.
Erwin Kruk"

www.slapik.pl/zbliska/7.htm
Tralala, siedze w tej sronce

[tralala33]

Zima trzyma i to nie od dziś. Już w czasach baroku kolejni biskupi warmińscy
narzekali na długie i mroźne zimy. Biskup Stanisław Zbąski, który przybył na
Warmię z Podola, jakże narzekał na tutejszy klimat. Tęsknił do słonecznego
Podola, gdzie lato było długie i upalne, jesienie słoneczne, wiosny wczesne. W
Lidzbarku Warmińskim wiosny są zimne, lato krótkie, jesień przychodzi chłodna z
opadami bardzo wcześnie, a zimy są śnieżne i mroźne - pisał w listach do
przyjaciół. Takie same spostrzeżenia miał biskup Ignacy Krasicki. Dużo
wcześniej Marcin Kromer w swojej Polinii opisując klimat Rzeczypospolitej
nadmieniał: "mróz bywa niekeidy tak tęgi, że doszczętnie wymarzają drzewa, a
woda wylana z jakieś wyższego wzniesienia krzepnie i zamienia się w lód, zanim
jeszcze ziemi zdąży dotknąć, jeziora zaś oraz bagna i rzeki przez dwa lub trzy
zimowe miesiące ścięte lodem, przez długi czas dają wygodne i bezpieczne
przejście nie tylko pieszym, lecz także jeźdźcom, a nawet saniom i wielu naraz
wozom. ja sam kiedyś (1555r.) w ostatnim dniu marca przeprawiałem się przez
Wisłę na Mazowszu po mocnym jeszcze lodzie, i to razem z wozem zaprzęźonym w
czwórkę koni i z orszakeim pparu jeźdźców; także i minionej właśnie zimy
(1574/1575) rozpoczete w Prusach na początku listopada łowienie ryb na
jeziorach za pomocą wycinania przerębli trwało do końca marca, a mróz dokuczał
jeszcze przez cały kwiecień.' (St.Achremczyk, Człowiek doby baroku a
środowisko).

A jak tam w Krakowie - widać już wiosnę?

[rita100]

Nie, o wiosnie nie ma co narazie marzyć. Jeszcze śnieg się utrzymuje i ten mróz
trzyma , a jak jest słońce to znów zimny wiatr. Były momenty wiosenne ale dość
krótko. Zauważyłam , że u mnie to w ogole ptakow nie ma. Dawniej wróble
obsiadały żywoploty i parkany , a teraz nic, żadnych ptaszków. Nawet słoninka
wisi nietknieta, czyżny sikorek tez nie bylo.
Tak sie w domu zastanawiamy - co jest ? Wiadomo od wieków , że ptaki wyczuwają
niebezpieczeństwo i odlatują - ale , żeby ich nie było ?
Jeszcze Ci powiem , że kiedy, kedajś , kiedy bylo zaćmienie słońca -
obsrwowałam to zjawisko na środku ulicy i przed zaćmieniem wszystko ucichło i w
czasie zaćmienia też ucichły ptaki, żaden nie śpiewał , a miałam kosy wtenczas.
Dopiero po zaćmieniu życie ptaków powróciło do śpiewów.
Wiesz co Tralala, nie podobają mi się ostatnio , ani wiadomości polityczne ,
ani te inne - cały czas pokazują tylko 'straszeni', a to katastrofy, a to
ptasia grypa, a to ktos kogos , a to wiosny nie będzie i tak naokrągło. Nie
wiem co o tym myśleć, ale może lepiej spiewać ...

[rita100]

Oj , Tralala, nie jest tak źle. Dziś wyobraź sobie pod wieczór nad moim domem
przefruwała chmara czarnych ptaków, aż sie ciemno zrobiło :) I wiesz co, te
ptaki fruneły nad moim dachem w stronę południa, nagle zrobiły łagodny nawrót i
zawróciły na północ znów przelatując nade mną i nie myśl , że opowiadam bajki
to istna prawda, a tych ptaków chyba ze czterysta i wszystkie czarne, a jak
krzyczały glośno.
Tak się martwiłam , by jakiś nie spadł w locie, bo byłaby w okolicy afera -
nawet nie wiem czy się zgłasza o martwych ptaszkach na policję czy nie ? hehe
To miałam ptasi karnawał :)
Jutro zapowiadają opady śniegu.

[tralala33]

Może te wszystkie krukowate tak kołują i zbierają się do odlotu na północ? Ale
skoro na jutro zapowiadają powrót zimy, to ptaszyska z nami jezcze jakiś czas
zostaną.
Dziś 'pogodynka' kolejnego biskupa warmińskiego.
Biskup Jan Stefan Wydźga w swoich listach dość często wspominał o mroxnych
zimach i 'plugawym' lecie. W czasie ostrej zimy 1659 roku kapituła warmińska
zgromadzona w olsztyńskim kościele św. Jakuba wybrała go biskupem. Będąc
prezesem ziem pruskich niechętnie zwoływał sejmiki generalne zimą, bo jak
pisał 'dni mroźne i krotkie a drogi zasypane śniegiem'. On, człowiek w
podeszłym wieku, zimą wolał siedzeić w domu niż wyruszać na sejmiki czy sejmy.
(St. Achremczyk).
Jutro, dla odmiany, o biskupie Andrzeju Chryzostomie Załuskim, co się ni
mroźnej zimy ni upalnego lata nie bał!

[rita100]

Oj pomyliłam watki z ptaszkami , bo dziś przelatywały w innym już kierunku.
Pogadanki biskupów bywają bardzo ciekawe - kto w zimie nie lubi siedzieć z domu
przy kominie ?

[tralala33]

A no, okazuje się, że są i tacy co na dupsie usiedzieć nie mogą Taki był na
przykład biskup Andrzej Chryzostom Załuski. zadziwiał ruchliwością, ani ostre
mrozy ani upalne lato nie przeszkadzały mu podróżować. W swoim diariuszu
zanotował 2 listopada 1708 roku 'przymrozek był ... wyjechałem sankami do
Królewca, za Pruską Iławką pogoda się zmieniła, śnieg zniknął, sanki trzeba
było zmienić na kolaskę pożyczoną od pastora'. (ha - katolicki biskup kolaskę
od protestanckiego pastora pożyczał, to ci ekumenizm).
Za to pod datą 8 stycznia 1709 roku zapisał 'ciężki mróz był'. Tym razem biskup
wybrał się z Królewca do Braniewa karetą, która przed Braniewem się popsuła.
Dopiero na drugi dzień Załuski dotarł do celu podróży. W połowie stycznia 1709
roku wybrał się do Gdańska, a mróz sięgnął wtedy -18 stopni Cencjusza. Pod
koniec kwietnia tego samego roku biskup Załuski ponownie wybrał się do Gdańska,
tym razem płynąc Zalewem Wiślanym. Dokuczał mu wówczas 'wiatr dość silny i
deszcze nawalne.' (St. Achremczyk).

[rita100]

Popatrz się Tralala, nic nie pisza o koniach.
Zimy bywają mroźne i snieżne. Ostatnimi latami cos jakby zimy złagodniały. Ale
moja babcia opowiadała o takiej zimie , że musieli kopać tunele żeby się
wydostać z domu, a na wsi to wiesz jak potrafią bywac zamiecie. Najgorsze są
zamiecie i mnie kiedyś tak zasypało , że psy staneły dębami. Wyobraż sobie,
otwieram dzrzwi, żeby wyjśc z domu, a tu mur ze śniegu. Naprawdę - jak to
wyglądało takie wydostanie się z domu nie musze opisywać :)
Wtenczas wiał wiatr i cały śnieg z okolicy do nas zawiało.

[tralala33]

Co za łutropa - ciągle trzeba się logować. Jeszcze jeden ciekway akapicik z
pracy profesora Achremczyka o klimacie w czasach baroku.
Ochłodzenie klimatu oraz długie utrzymywanie się śniegu wpływało niekorzystnie
na stan sadownictwa. W Prusach Książęcych zarządzeniami władz starano się
zwiększyć obszar sadów. Wydano na przykład edykt zabraniający pastorom
udzielania ślubu przed okazaniem zaświadczenia, że pan młody zasadził sześć
drzewek owocowych w swoim ogrodzie. W latach 1729-1730 podjęto akcję sadzenia w
pierwszym rzędzie drzew owocowych. Posadzono ich ponad 120 tysięcy! Na Warmii
taką akcję podjęto dopiero po 1766r. Zmiana klimatu wpływała także na stan
innych upraw. Władze pruskie zaczęły przymuszać w połowie XVIII w. Chłopów do
sadzenia ziemniaków bardziej odpornych na wahania pogodowe niż zboża.
(Stanisław Achremczyk)

Widzisz Rito, masz okazję zdobyć 6 nowych drzewek owocowych do Twojego ogrodu!
Musisz tylko przyszłego zięcia powiadomić o tym starym, pruskim zwyczaju.

[rita100]

Piękny ten stary pruski zwyczaj, tyle tylko , że dziś ziemi brak by je móc
posadzić :) To dobry gburski zwyczaj i powinien byc pielęgnowany.
A teraz zobacz .... bo zycie toczy sie dalej

Taralala, ależ jestem pod wrażeniem ..... a zycie toczy sie dalej. Jak dobrze,
że Prezydent Olsztyna namówił Cyfusa do napisania tej książki, no i oczywiście
czekam na drugą część. Sam wstęp tej książki jest tak napisany, że łagodzi
wszystkie boleści historyczne. Nie jest Cyfus zły na los , nie ma w nim
nienawiści za los, ale potrafi to w śliczny sposób wytłumaczyć. No i daje
wiarę, wiarę w to , ze można sie stać prawdziwym Warmiakiem.

"Warmia. Co o niej wiemy ? Co o niej tak naprawdę wiedzą ludzie , ktorzy dziś
ją zamieszkują ? Ci z roczników "Kolumbów", których na tę ziemię rzucił los
albo decyzje powojennych władz.
Czy są Warmiakami ?
To zależy od nich samych. Ale już ich trzecie pokolenie, które przyszło na
swiat na tej ziemi, może się za Warmiaków uważać. I powinno. Bo jeśli nie
Warmiakami, to kim mieliby być ?

Co to znaczy być Warmiakiem ?
Ja wiem. I wiem aż za dobrze. Ma ta ziemia jakiś swój cudowny, potęzny magnes.
Przybysza , ktory raz postawił na tej ziemi swoją nogę, ciągnie tu z powrotem.
Ten co sie urodził, jeśli naprawdę nie musi, niechętnie ją opuszcza.
Ale Warmia to też, albo przede wszystkim ludzie. Każda kraina , oprócz piękna,
którym obdarzyła ją natura, byłaby martwym, jak najpiękniejsze nawet budowle
regionem , gdyby nie ludzie, którzy ją zamieszkują. Warmia nie mogłaby być i
nie byłaby naszą kochaną Warmią bez Kościoła. Warmia była zawsze katolicka.
Coś o gwarze
"Boże jak niewiele czasu upłyneło od tej pory, gdy ja byłem czlowiekiem drugiej
kategorii. Dla władz, urzędników, przełożonych , nawet rówieśników z klasy,
znaczyło być Szwabem, hitlerowskim pomiotem, odrzutkiem. Ludzi , ktorzy umieli
sie posługiwać gwarą uczoną od swoich rodziców i dziadków wyśmiewano,
ośmieszano, albo nawet nie obsługiwano w urzędzie. To bardzo bolało. Nikomu
wtedy nie chciało przyjśc do glowy, że ta gwara to co najmniej - jak u Kurpiów,
Górali, Ślązaków - w osiemdziesięciu procentach język polski. Nie wierzę w to
by ta gwara znowu bedzie jezykiem powszechnym na warmińskiej wsi jak była tu od
zawsze, ale sądzę, ze dzięki tym gawędom młodzież zacznie się interesować
przeszłością tej małej ojczyzny. Ocalić od zapomnienia stare tradycje
warmińskie, zwyczaje , obyczaje, humor i mentalność."

[rita100]

www.antoranz.net/BIBLIOTEKA/MIASTA/MIASTA-text2.htm
Tralala, a znasz ta stroneczkę ?

[rita100]

- Niech bandzie pochwolóny - powiedział polski gbur
- Ano niech bandzie - wyciągając rękę odpowiedział niemiecki bauer - A ciebzie
skónd niesie w to pózne połobziedzie - spytał
- Ze Stazigudy joda. Jutro łotworzowam łu noju polsko szkoła, toc ziysz -
powiedział. - Toc zycher przydziesz na fejer " spytał zapraszając.
- Ale toc jom nie je Polok - odpowiedział ojciec Cyfusa
- A to cole nie wadzi. Łobocz siuła (ile) jydła, wosztów, psiwa i gorzołki jo
tu zioza. Fejer je fejer i no kożdygo stonie, a toc tyś je moj nolepszy
siójsiod - odrzekł.
Ojciec dokładniej przyjrzał się temu, co na wozie, uśmiechnął się pod swoim
sumiastym wąsem i zawołał przez ramię w kierunku chałupy.
- Maryjko, bigluj mi ano chućko buksy łod nolepszygo ancuga, bo jo jutro
wenewejcie w gościna jida.

I w ten właśnie sposób Niemiec był gościem na uroczystości otwarcia polskiej
szkoły. To było w czasach Prus Wschodnich, gdzie Polacy mieli prawo otwierania
takich szkół i nie byli tak szykanowani jak po drugiej wojnie światowej.
.....a życie toczy sie dalej
Edward Cyfus

[rita100]

Tralala, czytałas tą ksiazkę, alez to zródło wiedzy o Warmii. Zatyka dech.

[tralala33]

Czytałam, choć chyba zbyt powierzchownie. Za to w Wymoju byliśmy niejeden raz,
i nawet się rozglądaliśmy - gdzie też był ten rodzinny dom Cyfusów. Tak do
końca nie jestem pewna, czy dobrze wytypowaliśmy. Bedę musiała jeszcze raz
poczytać.
Tu, na końcu takiego długiego wątku, przyznam Ci się Rito do czegoś
niesłychanie gupsiego, co mi się dziś przytrafiło. Otóż wyszłam sobie rano z
domu przekonana - bij zabij - że dziś jest 29 lutego! Co więcej, byłam pewna,
że jutro będzie 30 lutego, a pojutrze, jak dobrze pójdzie, trafi się jeszcze 31
dzień lutego. No, może przy 32 lutym zaczęłabym się zastanawiać :))) Nie
powiem, kiedy dotarło do mnie, że jest już marzec, ale było dobrze po południu.
Gorzej, że do 4 marca muszę skończyć pewną pracę, i tu nagle odkryłam, że
brakuje mi tych kilku lutowych dni :((( Dlatego teraz musze się odwitać, a
dobranockę to pewnie podpiszę grubo po północy. Zmykam ano chućko.

[rita100]

Dziękuję za rozmowę Tralala. Ja również pełne ręce miałam pracy związanej z
rozliczniem miesiąca, niby krotki ale papierków do wypełnienia pełno.
Rozłozyłam sobie prace na dwa dni, bo głowę mam ogromną iloścą pomysłów. Kiedy
mam dużo do powiedzenia nie potrafię nic powiedzieć, dlatego z jednek ksiązki
prznosze się na drugą i tak mną rzuca. Jeszcze na dodatek siedzę w Allegro i
wyszukuję aparatu cyfrowego po dostępnej cenie.
Poznając bliżej Cyfusa to wiem , ze to jest czlowiek historia i warto go
poznać, bo ma niesamowicie dużo do powiedzenia.
Dobranoc Tralala
Co masz zjeść dziś zjedź jutro
Co masz zdobić jutro zrób dziś

jakoś tak przysłowie brzmi :)

[szwager_z_laband]

niy martw sie, jo niydawno widziou jak jedyn miou we papiorach data urodzynia
30 luty:))

[tralala33]

Rewelacyjny pomysł na wieczną młodość - wystarczy urodzić się 30 lutego.
Zresztą 29 lutego też nie jest najgorzej. No niestety, tych paru dni mi teraz
brakuje, więc muszę się odwitać i uciekać do pracy. Miłego forumowania.

[szwager_z_laband]

ale jak sam gyburstak fajrowac???

:)

[rita100]

Tylko co z obchodzeniem urodzin :)
Najlepiej je nie obchodzić i nie pamiętać o tym

A tu znalazłam cos ciekawego - Prusy Wschodnie i zdjecia.
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3190493.html
Na wystawę przychodziło mnóstwo ludzi, pokazywano ją też w obwodzie
kaliningradzkim i Niemczech. Po trzynastu latach znowu można ją oglądać w
Olsztynie. Na 300 zdjęciach uwieczniony jest harmonijny pejzaż wsi i
miasteczek, tętniące życiem uliczki, nieistniejąca już drewniana zabudowa...
Niektóre miejsca można poznać od razu, inne do dziś zmieniły się tak, że bez
podpisu mało kto odgadnie, gdzie było robione zdjęcie. Mimo że fotografie miały
pełnić przede wszystkim rolę dokumentu, ich autorom udało się uchwycić klimat
Prus.

Ciekawe kiedy one znajdą sie na internecie ?

[rita100]

Laband, jeśli możesz poinformuj znajomych Ci Warmiaków o tym Zjeździe.
serwisy.gazeta.pl/wyborcza/1,68586,3159863.html
I Ogólnoświatowy Zjazd Warmiaków w Gietrzwałdzie
Spotkanie rozpocznie się 28 lipca wieczorem mszą przy świętym źródełku. - Potem
będzie wspominanie, zabawa, rozmowy - zapowiada Józef Szkandera, dyrektor Domu
Kultury w Gietrzwałdzie, organizator spotkania. - Impreza zakończy się 30 lipca
także mszą, ale nietypową, bo wszystko wskazuje na to, że zagra na niej
orkiestra dęta, która przyjedzie z Niemiec.

Napewno będzie tam fajnie

[rita100]

Tralala, skończyłam ksiązkę i bardzo czekam na druga części. Bardzo czekam , bo
jest niesamowicie ciekawa. Może trochę mało doceniana, ale historia Helenki to
prawie historia Warmii.

[tralala33]

ja też cały czas czekam na dalszą część - będzie? Kiedy?
Poczekaj, Rito, zanim odejdziesz od komuptera - mam niespodziankę dla Ciebie i
Twoje córki - na sierpniowe wesele - zaraz wrzucę do folkloru.

[rita100]

Moja Tralalo , jestem w szoku , dziś byłam w kościele Bożego Ciała i
dowiedziałam się że mój kochany Proboszcz jest juz Proboszczem w Gietrzwałdzie.
Wyobrażasz sobie , ż eprawie padłam na kolana, mało tego powiedziałam tam że
postawię sobie szampana za tą wieść. Co za przypadek, aż córka zaniemówiła.
Głosno jej powiedziałam , widzisz co za przypadek , wierzysz, może mnie
uszczypniesz i powiedziała , że musze kiedy do tego Gitrzwałdu się wybrać.
To niesamowite, a na dodatek mam już zdjecia z koścoioła i bawię się w
wywołanie na komputerze, a że trwa to trochę , bo [pierwszy raz to robią , to
bądź cierpliwa, bo jeszcze z szoku nie mogę wyjśc
to do potam
powiem Ci co mi powiedział ten nowy Proboszcz w Krakowie.

[tralala33]

:))) Myślę, że mu u noju na Warnji będzie dobrze.
w lutowym numerze Wiedzy i Zycia jest spory artykuł o tym, jak robić zdjęcia
aparatem cyfrowym. zaglądałam na ich stronę internetową, ale najwyrażniej
artykuł nie jest (jeszcze???) dostępny w sieci. Jak znam życie, to poradzisz
sonie Rito metodą prób i błędów, zamiast wyczytywac długie instrukcje. Czekam
na piękne zdjęcia a dziś zmykam spaaaać - skończyłam pracę, co to miała być
gotowa na ubiegły piątek, i sama też się wykończyłam. 'Już szron na głowie, już
nie to zdrowie' - dobrej nocy.
O! Pospieszyłam się, jednak artykuł o fotografii cyfrowej otworzył się, może
się przyda?
www.wiz.pl/poprzednie_numery/wiz_02_06/index.php?go=potega

[rita100]

Przeczytałam , tylko obróbka zdjęć sprawia mi trudności. Musze to zostawic na
inny czas, a zająć się tym co mam i takie je wyślę.
To miłej pracy Tralala, ja też mam duzo na naszym forum.

[rita100]

No więc Tralala, trochę ochłonełam po spotkaniu i mogę opowiadać. Nowy
Proboszcz Bożego Ciała zaczął ze mną rozmawiać na temat Warmii. Również jak się
okazało w rozmowie ma rodzinę w Olsztynie i często to miasto odwiedza. Kiedy
dowiedziałam się, że ten mój Proboszcz jest w Getrzwałdzie zapytałam sie czy
zna E. Cyfusa. Niestety nie znał. To zaczełam mówić mu o gwarze. A on mówi, że
Warmia gwary nie ma, że to nie Kaszubi ani nie Ślask, czym mnie zaskoczył. Moje
tłumaczenia, że jest, nie przekonały go , ponieważ kiedy mnie zapytał bym
powiedziało coś w gwarze to zanimówiłam. Nie potrafiłam w tej sytuacji
powiedzieć jednego zdania. Tak marnie się poczułam w tym momencie, przecież
mogłam powiedzieć wierszyk o flaszece, że idzie sobie ta niejedna flaszecka -
ale mnie zamurowało tak, że wstyd, wstyd taki i to nawet przy córce. Nic nie
mówiłam o forum, że przepisuję gwarą gawędy nic , nic. I jak w tym momencie
przekonać czlowieka, kiedy mi mówi , że mowa warmińska jest czysto polska od
wieków. Co bardzo pozytywnego powiedział to to , że od wieków Kraków
współpracuje z Warmią i jest to dla nich miejsce bardzo ważne i szczególne.
Później zrobiłam zdjecia wnętrza kościoła i sama zobaczysz magiczną moc tej
budowli, jest niesamowita.
Ale to już będę objaśniać w galerii. Załozyłam wątek śmiało, będę tam
zamieszczać zdjecia z Krakowa, i mimo,że galeria ma się odnosić tylko dla
Olsztyna i okolic to nie można zapomnieć, że tam , daleko, daleko są Krakusy,
ktorzy też tęsknią czasmi do rodzinnych stron jak np Proboszcz Stramek , ktory
jest Proboszczem teraz Getrzwałgu i żyje na terenie Warmii tak jak .....a życie
toczy sie dalej.

[rita100]

www.warnija.pl.tf/
Mamy nowy album, może da się nam go rozwinąc i uzupełnić. Nie mam jeszcze
projektu, ale ..... życie toczy się dalej i o historii nie można zapomnieć

[tralala33]

W tym wątku to już namieszałyśmy, że niech się wszystkie tajemnice naszej
ziomecki schowają. Chyba trzeba będzie to uporzadkować przed dodaniem do
podforum (przynajmniej to, co się nadaje).

[rita100]

Tralala, tylko jak to zrobić ?
Może ja jakimś tematem sie zajmę, daj tylko projekt.

[tralala33]

Tutaj widzę co najmniej dwa wątki: Prusowie (jakiś kóntek brukuje im uszykować)
i warmińskie miasta (miasteczka)?

[rita100]

Tralala, tak - Prusowie musza być odzzielnie i miasta odzielnie, to wszystko
trzeba jaśniutko naswietlić i ja musze sobie to utrwalić , bo pogubiłam sie w
tematach.
Dzisioj, jeszcze wklejam zdjęcie , szczególnie tą miotłę dla Ciebzie ;)))
Musimy wejść zdodnie z tradycją ;))))