O języku

[qwerty.tarnow]

Taki tekst zdażyło mi się dziś popełnić. Jest on na zupełnie inną okazję, ale
go w następnym wpisie zamieszczę (bo jest dość długi).

[qwerty.tarnow]

I. Czy współczesnym Polakom można postawić jakieś zarzuty w dziedzinie dbałości
o mowę ojczystą – język polski? Takie pytanie jest stawiane obecnie bardzo
często. Warto więc się nad nim zastanowić.

II. Odpowiedź na powyższe pytanie może być dwojaka, wszystko zależy od
spojrzenia na przeróżne okoliczności, które wpływają na taki czy inny obraz
sytuacji. Przyjrzyjmy się więc argumentom dla obu stron i spróbujmy je
spokojnie i rzeczowo ocenić. A więc po kolei.
W naszej mowie zaroiło się ostatnio od zwrotów i wyrażeń
obcojęzycznych: „sorry”, „OK”, „men”, „looknąć” to tylko niektóre z angielskich
słów „przystosowane” do polskiej mowy. Z jednej strony język nie może pozostać
hermetyczny, zamknięty na wpływy z zewnątrz, na zmieniający się świat, ale z
drugiej – te obce wpływy są akceptowane jedynie w specyficznych dziedzinach, w
których brak jest jeszcze polskich słów (nowe wynalazki, lekarstwa,
informatyka), a nie powinny być tolerowane w języku dnia powszedniego, kiedy z
powodzeniem można używać pięknych polskich słów, np.: „przepraszam”
(zamiast „sorry”)”, „cześć” (zamiast „hi” lub „bye”), itd. Takie stosowanie
obcych zwrotów nie świadczy zbyt pozytywnie o osobie ich używającej.
Kwestia druga – jakże istotna – wulgaryzmy. Ileż ich ostatnio słyszymy
na co dzień? Jak wygląda nasz język okraszony co drugim słowem zaczynającym się
na „k” (obojętnie z jaką końcówką)? Jak to świadczy o naszych rodakach –
szczególnie w obliczu obecnej integracji z krajami Europy? Co myślą o nas
cudzoziemcy? Jaki przykład mają dzieci słyszące z ust rodziców co raz
niecenzuralne słowo? Nad tymi pytaniami powinien się zastanowić niejeden
obywatel naszego kraju. „Takie będą Rzeczpospolite, jakie ich młodzieży
chowanie” – ta maksyma wypowiedziana wiele lat temu przez jednego z naszych
Wielkich Rodaków najlepiej odzwierciedla rangę tego problemu.
U Polaków w ostatnim czasie daje się też zauważyć nadużywanie zdrobnień
(„zjedz ciasteczko”, „poczekaj troszeczkę”, „poproszę chlebek, masełko i
twarożek”) oraz – co ciekawe – słów wielkich i podniosłych, maksym zupełnie
oderwanych od kontekstu, a także ciągłe wklejanie do zwykłego języka słów z
języka zawodowego – szczególnie jest to widoczne u ekonomistów, maklerów,
finansistów. Wypowiadanie takich zdań nie tylko nie przynosi honoru mówiącemu,
ale wręcz naraża go na śmieszność u słuchaczy. Śmieszność z powodu braku
umiejętności dostosowania swojego języka do ucha słuchacza, do jego poziomu
intelektualnego (przy nadużywaniu wyrazami podniosłymi i fachowymi). Jak
również śmieszność z powodu zbytniego zniżania się do poziomu małego dziecka
(nadużywanie zdrobnień).
Dotąd wymienialiśmy negatywne cechy Polaków dotyczące posługiwania się
przez nich językiem. Teraz zajmijmy się tymi pozytywnymi, które optymistycznie
nastrajają i nie pozwalają zupełnie zwątpić w siłę naszego Narodu.
Jak trudna jest polska ortografia – o tym nie trzeba przekonywać chyba
nikogo. Wiedzą to szczególnie doskonale uczniowie, dla których dyktanda to
prawdziwa zmora. Pisząc jednak takie dyktando wiemy doskonale, że w ten sposób
kształcimy się, doskonalimy, poprawiamy swoje błędy. Dzięki temu będziemy mogli
coraz szerzej propagować nasz ojczysty język. Że dyktanda kształcą – świadczy o
tym również przykład ogromnego zainteresowania jakim cieszą się konkursy
typu „Mistrz Mowy Polskiej” (propagujący posługiwanie się czystą, poprawną i
piękną polszczyzną) oraz „Dyktando” (w którego corocznych edycjach bierze
udział setki osób – Polaków, a nawet… obcokrajowców!). To wszystko świadczy, że
są ludzie którzy cenią sobie wartość i piękno języka polskiego, ludzie którym
na sercu stoi przede wszystkim dobro naszej mowy ojczystej, ludzie którzy
gotowi są poświęcić całe swoje życie aby szerzyć wiedzę o polskiej mowie (np.
popularni językoznawcy: prof. Jan Miodek, prof. Jerzy Bralczyk, prof. Andrzej
Markowski). Dzięki zaangażowaniu takich osób język polski trwa i rozwija się w
dobrym kierunku.
Kolejnym pozytywnym przedsięwzięciem, które podnosi w bardzo wysokim
stopniu kulturę mowy, jest akcja „Cała Polska czyta dzieciom”. Bo przez
słuchanie pięknych polskich tekstów dziecko oswaja się z językiem, poznaje nowe
słowa, rozwija się w nim wyobraźnia, poznaje ortografię (kiedy umie już
samodzielnie czytać).
Pięknym zwyczajem jest również podtrzymywanie tradycji mówienia gwarą.
Zachowuje się przez to dla pokoleń język jakim mówiono od stuleci na danym
terenie. Może jest to często mowa niezrozumiała dla Polaków z innych okolic
(np. gwara kaszubska), ale gwara to jeden z najpiękniejszych elementów jakie
każdy język może posiadać. Świadczy o tym, że język posiada swoją tradycję,
swoje wielusetletnie korzenie, że ten język zmieniał się przez wieki,
dostosowywał do lokalnych potrzeb, zwyczajów. Dlatego też zachowanie
umiejętności mówienia gwarą jest tak cenione w świecie. A nasz język może
pochwalić się wielością i różnorodnością gwar. Z tego też powodu my – jako
Polacy – powinniśmy się czuć bardzo dumni.
W ten oto sposób wymieniliśmy najważniejsze argumenty, dzięki którym w
końcowej części będziemy mogli spróbować wysnuć wnioski co do postawionego na
początku pytania.

III. Jak więc wygląda kultura języka w naszym Narodzie? Czy dbamy o naszą mowę?
Czy też wręcz przeciwnie – zanieczyszczamy nasz język i nie troszczymy się o
niego? Odpowiedź jest bardzo trudna. Bowiem jest grupa osób, której bardzo
zależy aby zachować polską mowę w jak najwyższej czystości i jakości.
Poprawność wypowiadanych słów, brak wulgaryzmów, nie nadużywanie obcych
zwrotów – to cechy charakteryzujące tych ludzi. I należą im się za to słowa
ogromnej wdzięczności i szacunku. Lecz jest też grupa społeczeństwa, dla której
język polski jest niczym, dla której mowa ta ogranicza się do kilku wulgarnych
zwrotów, które użyte w różnych formach i przypadkach potrafią wyrazić
teoretycznie wszystko, dla której – gdyby nie istniał język polski –
wystarczyłby nawet język migowy jakim posługiwali się nasi praprzodkowie.
Niestety jest to dość pokaźna grupa społeczeństwa, do której – co bardzo boli –
należy duża część młodych ludzi. I teraz najważniejszym zadaniem jakie stoi
przed Polakami jest to, by pierwsza grupa systematycznie się zwiększała, a ta
druga – gorsza zanikła jak najszybciej. Mam świadomość, że również i dla mnie
dążenie do przynależności do pierwszej z tych grup powinno stanowić jeden z
najważniejszych celów w życiu. I mam nadzieję go osiągnąć.

[lubona]

Tak, to co słyszymy na ulicach jest przerażające. Zwłaszcza w ustach młodych
ludzi. Niestety, nawet w szkołach słyszy sie stek wulgaryzmów. Upomniany uczeń
wcale nie widzi w tym nic złego - nauczyciel sie czepia. No pewnie, jak własnie
takim językiem porozumiwają się w domu. Sama byłam świadkiem, jak dwoje młodych
rodziców prowadziło za rączke 4-latka rozmawiając między sobą. Słów polskich
było w tej rozmowie niewiele, wiekszość to wulgaryzmy i to dziecko jak ma potem
mówić?

[qwerty.tarnow]

"Czym skorupka za młodu nasiąknie tym na starość..." - przysłowie sprawdza się
w zupełności. :-(((

[qwerty.tarnow]

P.S. Tekst jest przydługawy, ale powstał w ciągu dnia (m.in. przez niego nie
mogłem zaglądnąć na forum wcześniej) i nie był pisany na potrzeby forum. Ale
skoro już jest, to idealnie się tu nadał. Niech więc nikogo nie zraża
obszerność tekstu.