26.05.05, 09:01
Peter K. Sczepanek - Prawdziwe zdarzenie zaraz po wojnie - slaskie tragedie:

Eine wahre Begebenheit – „Traudel“ S


In einem von Peter Karl Sczepanek herausgegebenem Buch mit dem Titel:
„Oberschlesien anders“ beschreibt der Autor auf Seite 166 ein Ereignis,
welches große Trauer und Bestürzung in der ganzen Stadt Tichau und Umgebung
hervorgerufen hat.



„Am 30 Mai 1945, also schon nach Kriegsende wurde eine junge
Tichauerin, die zwei Sprachen gut beherrschte ohne jeden Grund rücksichtslos
erschossen. Ihre Mutter, W.S. wurde enteignet und an den Rand der Verzweiflung
gebracht. Täter dieses grausamen Mordes war ein Knecht des neuen
kommunistischen Regimes, der sich als Machthaber fühlte und seine Pistole
gegen zwei wehrlose, unschuldige Frauen „im Namen des Friedens“ gerichtet hat
– in einem freien Land.“

Peter K. Sczepanek beschreibt in diesem Buch ein Oberschlesien, welches
in der Fülle der bisher herausgegebenen Bücher über dieses Land einzigartig
ist. Diese Einzigartigkeit besteht nicht nur aus einer Reihe
aufsehenerregender Artikel von unvergleichlicher Poesie, vorwiegend des
Joseph von Eichendorff, auch von geschichtlichen Ereignissen und Erwägungen
aller Art. Hervorzuheben sind die 120 Aquarelle des oberschlesischen
Kunstmalers Alfons Wieczorek, welche dieses Buch enthält.

Große Aufmerksamkeit widmet der Autor dem Süd-Osten Oberschlesiens bis
zu den Beskiden, wobei Städte wie Tichau, Pless, Gleiwitz, Ratibor und Teschen
besonders hervorgehoben werden. Sczepanek, jetzt 57-jährig ist ein eifriger
Geschichtsforscher und Kenner seiner Heimaterde Oberschlesien. Er hat
eigentlich mit Literatur nicht viel zu tun. Von Beruf Physiker und
Informatiker schreibt er über Oberschlesien alles was ihm am Herzen liegt.

Auf diese Weise wurde in diesem Buch ein Oberschlesien dargestellt,
welches in der Fülle seiner 1000-jährigen Geschichte jeden Leser

auf heimatliche Art tief beeindruckt und zum Nachdenken veranlasst. Im
Jahr 1996 haben für das Buch P.K.Sczepanek und Maler Alfons Wieczorek die
Kultur-Auszeichnung-1996 bekommen.
Prawdziwe zdarzenie z historii wspólczesnej –„Traudla” S
To tytul nie jakiegos banalnego filmu nakreconego kiedys w Tychach w
latach 60-tych, ale i historia wspólczesna „nie z tej ziemi”, z czasów
wypedzania ludzi ze swoich Heimatów! Na stronie 185 ksiazki pt. „Górny Slask w
barwach czasu” z wersji niemieckiej „Oberschlesien – anders” o wstrzasa-jacym
zajsciu pisze autor Peter K. Sczepanek:

„30 maja 1945 roku w Tychach czyli juz po zakonczeniu dzialan wojnnych
na Górnym Slasku zastrzelona zostala mloda, wladajaca dwoma jezykami, kobieta
rodzimego pochodzenia, a jej matke W.S. calkowicie psychicznie i materialnie
zrujnowano. Sprawca tego mordu byl ‘slugus’ nowych wladz, który skierowal bron
wobec dwóch bezbronnych kobiet w ‘imie pokoju’.”

W powyzszej publikacji przedstawil Sczepanek Górny Slask - inaczej niz
inni, pieknie w 120 obrazach tyskiego malarza Alfonsa Wieczorka, w poezji
szerokiej gamy piszacych o tej krainie i w slowach autora, by tak
przedstawiony raj sprowadzic do ziemskich losów, tego tygla z topniejacymi
kruszcami a tym samym dajacym zawsze cos swemu otoczeniu.

Szczególny nacisk kladzie autor na wschodnia czesc Górnego Slaska, te
najbardziej oddalona od reszty: ziemie cieszynska, raciborska, gliwicka czy
byla pszczynska.

Sam autor, 57-letni P.K. Sczepanek nie literat a czlowiek techniki,
fizyk i informatyki zajal sie tematyka jego domowiny, lezaca mu na sercu. W
zalozonym koncepcie pokazania piekna plynacego tez z tego czarnego Slaska
pozwolil sobie Sczepanek na: od czasu do czasu rzucanie sloganów, mysli
krótkich, sprowadzajac istotnie czytelnika do stwierdzenia, ze kraina ta jest
piekna ale i zarazem dramatyczna. W ten sposób przedstawiono Górny
Slask, w jej obfitosci 1000-letniej historii odnajdzie czytelnik na sposób
jego wlasnej domowiny wiele do przemyslenia, co i gleboko na niego wplynie. W
roku 1996 Sczepanek i slaski malarz A. Wieczorek otrzymali nagrode od miasta
Tychy – wyróznienie d/s Kultury-1996.

An jenem denkwürdigen 30. Mai 1945 war ich als 22-jähriger Bursche mit
zwei Kolleginnen auf dem Heimweg nach einer Tanzveranstaltung von Czulow nach
Tichau, den wir zu Fuß zurücklegen wollten. In der ganzen Stadt wurde der Sieg
über den Faschismus gefeiert. So war auch ein Tanzvergnügen im größten Saal
der Stadt, bei „Krupa“, am Ring gelegen. Der Abend wurde von den neuen
Machthabern der Stadt veranstaltet.

Wir gelangten zum Postgebäude, ungefähr 200 Meter von „Krupa“ entfernt,
als uns einige Rotarmisten und die polnische Bürgermiliz mit rot-weißen Binden
am linken Arm, zum Stehen aufforderten. „Geht einen anderen Weg, nur nicht
über den Ring der Stadt“ wurde uns befohlen und wir hatten keine andere Wahl,
als zu gehorchen. Wir waren schon am Brauhaus angelangt, als wir eine kleine
Anzahl erschrockener Tichauer fanden, die mit ernstem Gesichtsausdruck
erklärten, dass sich am Ring vor dem Restaurant „Krupa“ sowjetische und
polnische Soldaten befänden, dass scharf geschossen würde und die Möglichkeit
bestehe, dass der Krieg noch nicht beendet sei.

Wie aus den Aussagen einer Zeugin jener Ereignisse, der Frau Brzoska,
hervorgeht, befand sie sich in jenem denkwürdigen Augenblick im Treppenhaus.
Kurz darauf hörte sie einen Pistolenschuss und nachher die Worte eines
sowjetischen Offiziers: „Was machst Du?, Was machst Du?“ Diese Worte waren an
den 24-jährigen Mörder, Eugeniusz Matuszewski aus Trzebinia gerichtet, der
sich mit weißroter Binde am linken Arm als neuer Machthaber aufspielte. Dieser
Matuszewski nahm im Mai 1945 den Posten eines Bürgermeisters in Tichau an,
nachdem er den langjährigen Vorgänger dieses Amtes verdrängt hatte. Johann
Wieczorek, der einige Monate zuvor aus dem Konzentrationslager Auschwitz
heimgekehrt war, hatte dieses Amt seit 1922. Nach Verlauf einer Stunde wurde
zu der Ermordeten Doktor Josef Kuderski herbeigerufen, der aber nur den Tod
feststellen konnte, durch den Schuss in den Hinterkopf. Der Mörder stand mit
gespreizten Beinen neben der Leiche und rief dem Doktor befehlend die Worte
zu: „Schreibe: Selbstmord“.

Die Ermordete war die Tante und gleichzeitig die Taufpatin von Peter
Karl Sczepanek. Im Jahre 1933 hatte sie einen Offizier der polnischen
Staatspolizei in Kattowitz geheiratet, worauf beide ein Haus am Ring in
Tichau, gegenüber dem Restaurant „Krupa“ von ihrer Mutter bekommen hatten.
Nach den Aussagen der Kellnerin des Restaurants wurde das erste Opfer des
Sozialismus in Tichau aufgefordert, den neuen Machthabern im Tanzsaal auf dem
Klavier aufzuspielen. Mit jener Aufforderung begab sich der Matuszewski in
die nahe gelegene Wohnung der Ermordeten, die keinen anderen Ausweg sah, als
sich dem Befehl zu beugen. Nachdem sie über eine Stunde gespielt hatte, und
die Sieger über den Faschismus immer frecher wurden, brach sie das Spiel ab
und wollte sich nach Hause begeben.

Die Klavierspielerin befand sich bereits im Treppenhaus, als sie ihr
Mörder mit der Pistole in der Hand einholte und ihr ohne jede Warnung eine
Kugel in den Hinterkopf jagte, worauf sie tot zusammenbrach. Dieser junge
Mörder einer wehrlosen Tichauerin wollte auf diese Weise zeigen, wer nun hier
die Macht hatte. Kurz darauf wurde Matuszewski aus seinem Amt entlassen, doch
zur Verantwortung gezogen für diesen himmelschreienden Mord wurde er nicht.
Dieser Vorfall geriet langsam in Vergessenheit. Der kurz vorher aus dem Amt
des Bürgermeisters von Tichau verdrängte Johann Wieczorek erlebte zwar
Obserwuj wątek
    • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:02
      Die Klavierspielerin befand sich bereits im Treppenhaus, als sie ihr Mörder mit
      der Pistole in der Hand einholte und ihr ohne jede Warnung eine Kugel in den
      Hinterkopf jagte, worauf sie tot zusammenbrach. Dieser junge Mörder einer
      wehrlosen Tichauerin wollte auf diese Weise zeigen, wer nun hier die Macht
      hatte. Kurz darauf wurde Matuszewski aus seinem Amt entlassen, doch zur
      Verantwortung gezogen für diesen himmelschreienden Mord wurde er nicht. Dieser
      Vorfall geriet langsam in Vergessenheit. Der kurz vorher aus dem Amt des
      Bürgermeisters von Tichau verdrängte Johann Wieczorek erlebte zwar ein hohes
      Alter, starb aber aus Gram und Verzweiflung. Bis zu seinem Ende beschäftigte er
      sich mit der Frage: „Wie konnte so etwas nur geschehen?“. Sein Sohn, Alfons
      Wieczorek wurde ein bekannter oberschlesischer Kunstmaler, der vorwiegend die
      Landschaft zwischen Kattowitz und Teschin in seinen Bildern festgehalten und
      verewigt hat.

      Große Aufmerksamkeit schenkte er den alten Schrotholzkirchen in dieser
      Gegend, um sie vor der Vergessenheit zu bewahren. Seine 120 Aquarelle sind
      abgebildet in den Büchern Peter K. Sczepaneks: „Oberschlesien anders“ und
      „Oberschlesien in den Farben der Zeit“. Hochbetagt verstarb er im Dezember 1997.

      Die Mutter der Ermordeten, gleichzeitig Großmutter des Autors jener
      Bücher, wurde von Anfang an als Deutsche betrachtet und musste viele
      Verfolgungen erdulden. Sie wurde von den neuen sozialistischen Machthabern
      gezwungen ihren Metzgerladen und Schlachthof aufzugeben, der sich am Ring der
      Stadt Tichau befand.

      Neuer Inhaber des Ladens wurde ein Einwanderer aus dem Posener Land, der
      den Metzgerberuf während des Pferdeschlachtens in den schlesischen Wäldern
      erlernt hatte.

      Waleria Sczepanek wurde durch hohe Steuern ruiniert, genau wie die neuen
      Machthaber es mit dem Fürstentum von Pless getan haben. Auf jenem Grund, einst
      Eigentum von Waleria Sczepaneks, steht heute eine Siedlung von
      Einfamilienhäusern in Czulow, und ihre Villa wurde von einer polnischen Bank
      eingenommen.

      Das erste Opfer des Sozialismus in Tichau liegt auf dem Maria-Magdalenen
      Friedhof der Stadt. Der Ehemann, ein ehemaliger Polizeioffizier, musste sich
      lange Zeit verbergen. Sich zu verstecken waren auch jene Tichauer gezwungen, die
      bei der Wehrmacht gedient hatten, und die aus der Gefangenschaft heimgekehrt
      waren. Der Onkel der Ermordeten, der in der Vorkriegszeit als „Graf von Tichau,
      Waldemar“ (aus dem Buch „Schlesische Reminiszenzen“) bekannt war, wurde im
      Konzentrationslager Auschwitz umgebracht, welches nur 15 km von Tichau entfernt
      ist. Von den Schicksalsschlägen hart betroffen, seelisch und körperlich ruiniert
      und bis an den Rand der Verzweiflung gebracht, verstarb Waleria Sczepanek im
      Jahre 1953. Sie ruht auch auf dem Maria-Magdalenen Friedhof, vor der Kirche,
      die Zeuge aller Erlebnisse in Tichau war.

      Hier muss hervorgehoben werden, dass Waleria Sczepanek finanziell an der
      Seite des legendären Pfarrers Jan Kapica, im Jahre 1929, der sehr viel zur
      Renovierung und den Umbau der Maria-Magdalene Kirche beigetragen hat, wo in der
      Nähe auch die ganze wahre Begebenheit stattgefunden hatte. Nach der Höhe
      kamen immer die Tiefen, bis heute noch, fast eine Regel in Oberschlesien!
      Gustav Giglok aus Hamburg, 29.05.2000



      Vom Beruf Drogist, Gustav G. war Kumpel meines Vaters Karl Sczepanek

      P.K. Sczepanek
      Mialem 22 lata, kiedy to pamietnego dnia 30 maja 1945 roku wracalem
      piechota, z dwiema kolezankami, po pólnocy z zabawy na Czulowie w Tychach, w
      sali u Faroniów.

      „Fajrowalismy” w Tychach dni zwyciestwa nad faszyzmem. Podobna impreze
      zorganizowaly

      nowe wladze u „Krupy” na rynku w najwiekszej sali widowiskowej, ze scena,
      bufetem, parkietem do tanca, ze stolikami na balkonie.

      Bedac juz przy poczcie Starych Tych, 200m przed sala u „Krupy” zatrzymali
      nas nagle zolnierze radzieccy i milicja z opaskami. „Prosze isc inna droga, nie
      przez rynek”, powiedzial czlowiek z bialo-czerwona opaska, kierujac nas pod
      Tyski Browar Ksiazecy. Spotykajac tam po drodze wystraszonych Tyszan, mówiono
      ze slyszeli strzaly, „wojna sie tu jeszcze nie skonczyla, przed Krupa stoja
      polskie i ruskie gaziki, wielu zolnierzy jest na rynku”.

      Pamietnej godziny strachu slyszala na klatce, w sieni „u Kurpy” byla jej
      wlascicielka Frau Brzóskowa, strzal i slowa rosyjskiego oficera „czto ty
      dielajesz? czto ty dielajesz?” (Co robisz! co robisz!) Byly one skierowne do
      mlokosa z Trzebini, 24 letniego z opaska na ramieniu Eugeniusza Matuszewskiego.
      Matuszewski sprawowal wladze w Tychach zwalniajac z tego stanowiska Jana
      Wieczorka, wieloletniego naczelnika od 1922 roku, który to cztery miesiece temu
      wrócil z obozu zaglady Oswiecimia.

      Po godzinie, kiedy sprowadzono doktora Józefa Kuderskiego, mlokos dyktowal
      lekarzowi stojac nad zwlokami 33-letniej Tyszanki z dziura po strzale z tylu
      glowy – „pisz - samobójstwo”. Zapisal, lekarz potulnie w protokole, nie chcac
      sie narazic nowym wladzom, tym bardziej, ze pochodzil z ziemi ukrainskiej,
      przybywajac tu po odezwach Grazynskiego.

      Ofiara padla „w imie pokoju” ciocia tegoz to autora tej ksiazki, jego
      matka chrzestna, która przed wojna poslubila katowickiego urzednika polskiej
      policji Pawla F. i zamieszkiwala w swojej kamienicy na przeciw sali widowiskowej
      „U Krupy”. To Matuszewski sprowadzil ja z domu, kiedy po imprezie w restauracji
      orkiestra przestala juz grac. Zastrzelona miala grac na fortepianie i zabawiac
      nowe wladze do póznych godzin nocnych.

      Z relacji mlodej kelnerki, jeszcze wlascicielki tego lokalu wynikalo, ze
      grala przez godzine, a gdy zwyciescy nad faszyzmem pozwalali sobie na troche
      wiecej, wyrwala sie w kierunku do wyjscia. Dopadnieta na schodach z odleglosci 2
      metrów, trafil Matuszewski pierwsza ofiare, wprowadzonego socjalizmu w Tychach w
      tyl glowy. Mlokos, morderca bezbronnej Tyszanki, chcial pokazac miastu, kto tu
      teraz rzadzi. Krótko po zajsciu zostal zwolniony, by sprawe uciszyc, na
      stanowisko burmistrza miasta Stare Tychy powolano pana Gruze.

      Jan Wieczorek z Mikolowa, uprzednio zwolniony z tego stanowiska, po
      przejsciach upodlen w Obozie Zaglady Oswiecim, dozyl swej starosci, umierajac w
      rozczarowaniu, - czesto mówiac „co tez tu sie porobilo”. Jego syn Alfons
      Wieczorek wdal sie w wir nurtu pracy, a kazda wolna chwile poswiecal na
      malowanie tej dziwnej ziemi miedzy Katowicami a Cieszynem pozostawiajac w
      spusciznie swoim przyjacielom wiele pieknych akwarelek.

      Matka ofiary , czyli babcia autora tej ksiazki o Slasku, Waleria
      Sczepanek, Górnoslazaczka dwujezyczna, wzieta za Niemke, musiala oddac swój
      sklep rzezniczy na rynku wraz z rzeznia w podwórku, na rzecz czlowieka, który
      przybyl z poznanskiego i w lasach slaskich nauczyl sie szlachtowania koni.

      Walerie S. zrujnowano, jak to zrobiono podobnie z dobrami ksiazat
      pszczynskich podatkami,

      tracac wiele ziemi na której stoi dzis piekne osiedle domków
      jednorodzinnych na Czulowie, a wille przejal jeden z banków Tyskich, uprzednio
      zabrana na skarb panstwa.

      Ofiara spoczywa na cmentarzu przy ulicy Nowokoscielnej Kosciola sw. Marii
      Magdaleny. Jej maz, kiedys z polskiej policji musial sia ukrywac miesiacami.
      Miesiacami ukrywali sie w lasach powracajacy bracia i kuzyni, zaciagnieci do
      wojny na front Wschodni. Zas wujek ofiary zwany w ksiazce autora pt.
      „Reminiscencje slaskie” przezwany jako „Tyski hrabia”, za uchylenia sie
      zarzadzeniom Hitlera stracil swe zycie jeszcze wczesniej, bo , w 1943 roku w
      krematorium obozu, oddalonego o 15 km, w Oswiecimiu.

      Dlugo nie mo
      • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:03
        Dlugo nie mogac sie pogodzic losami z historii tej ziemi Waleria Sczepanek,
        doprowadzona do ruiny fizycznej i psychicznej, umiera w 1953 roku. Spoczywa przy
        Kosciele Marii Magdaleny, tam gdzie kiedys w latach 20-ych, przy boku ksiedza
        Jana Kapicy, znacznie pomagala finansowo w przebudowie tego kosciola z lat 1928.
        Na cmentarz tym od 1945-go spoczywala jej córka Edeltraudla. Niedawno, z plyty
        grobowej zniklo jej nazwisko z data zgonu 30.5.1945, mlodej 33-letnie Tyszanki,
        gdy w to miejsce pochowano krewnego jej meza. Obecni mieszkancy Tych, nie maja
        juz nawet mozliwosci wspominania tych dramatycznych chwil, po zlikwidowaniu jej
        nazwiska Edeltraudla F. z jej kamienia grobowego.

        Tylko winny zabójstwa mlodej Tyszanki chodzi sobie jeszcze po ulicach
        Katowic, co wprawdzie bez jednego oka, które utracil w wypadku samochodowym
        wlasnie na Czulowie w latach 60-tych. Wladze tamtych czasów z 45-go widocznie
        wzialy na serio, ze ta „walka o pokój” to istotnie walka przerodzona w dalszy
        ciag wojny tej tzw. - zimnej, przez co kara go ominala. W Europie, do której
        podazamy, takie przypadki rozwiazywane sa inaczej, dojrzewanie Polski w
        demokracji odbywa sia tez inaczej i dluzej.

        A w stosunkach miadzyludzkich po drugiej stronie Odry, gdy nawal
        przesiedlenców z lat 80-tych osiagal punkt kulminacyjny, slyszalo sie tez glosy
        wczesniejszych przesiedlenców: „teraz przychodzicie gdy mysmy musieli tu od
        45-go odbudowywac ze zgliszczy, a teraz wy do gotowego”, spotkal sie z takimi
        wyrazami, wnuk Walerii, autor tych publikacji!

        Ale Peter Karl Sczepanek, autor ksiazki „Górny Slask w barwach czasu”
        chcac oddac ja w tonacji jaka sobie obral, przedstawil Slask jako kraine, w
        której jest pieknie, ludzie sa dobrzy i zawsze wraca sie do niej, jak do
        swojego Heimatu albo „malej ojczyzny” albo domowiny, niezaleznie od tego, jak
        ktos ja zwie. Napisal oddany Slaskowi - Gustav Giglok z Hamburga, dnia
        29.05.2000

        Gustav G. byl kumplem po fachu mojego

        ojca K.S., – drogerzysta. P.K.Sczepanek

        Unterlage:

        Ein Beleg, der beweisen sollte, dass die Familie Sczepanek sich durch den
        Krieg „bereichert“ hat. Sie haben bis 1957 an die Kattowitzer Behörde den Betrag
        von mehreren Tausend Zloty zahlen müssen. Als meine Großmutter im Jahre 1953
        gestorben ist, musste mein Vater K. Sczepanek ab 1954 den Rest 19.743 zloty
        bezahlen. (Schreiben Nr. Fn.V-92/P.P/7/2/54 von 31.5.1954 – Stalinogród) Die
        polnische Behörde wollte damit erreichen, dass die Familie Sczepanek als
        Vertriebene Schlesien, ihre Heimat, verlassen musste, weil sie dadurch keine
        Existenzgrundlage mehr hatte. So lebten Oberschlesier nach dem Zweiten Weltkrieg
        in ihrer angestammten Heimat.

        Peter Karl Sczepanek



        www.slonsk.com ; www.slonsk.de

        www.regiopolis.net
        Jako zalacznik – Pismo, dowód majacy dac swiadectwo, jako ze rodzina
        Sczepanek „wzbogacila sie” w czasie ostatniej wojny. Musieli oni po smierci
        Walerii S. dalej do 1957 roku placic sume wielu tysiecy zlotych Katowickiemu
        Wydzialowi Finans. Polskie wladze chcialy w ten sposób udowodnic, ze rodzina
        Sczepanek jako wysiedlency winni opuscic Tychy / Górny Slask za ta przyczyna, ze
        nie maja zadnych podstaw do dalszego sie utrzymania w Polsce. Nalozona reszta
        „kary” (pismo:Nr. Fn.V-92/P.P/7/2/54 von 31.5.1954 – Stalinogród) 20.000 zl
        (dwuletni caly zaro-bek ojca) – miala odstraszyc moja rodzine. Tak tez zyli
        Górnoslazacy po wojnie w ich wiecznych Heimatach. Do Tychów przybyli Sczepanki w
        XVIII wieku z Pszczyny (Pless), a druga rodzina, Walerii S. z domu Niestrój,
        przybyla w XIX wieku z Lesnicy, Góry sw. Anny (Leschnitz/Annaberg O/S). Dopisal:

        Peter Karl Sczepanek Monheim/Rh 27.2.2004




        Pisalem przed prawie miesiacem: Mój krewny Georg K. mial w 39-ym roku 12 lat.
        Jak prawie kazdy chlopak byl w „HJ”. Od 1944 roku przeniesiono go do „Ochrony
        przeciwlotniczej” na cwiczenia. Jeszcze nie zdazyl sie okopywac, zostali wszyscy
        w 1945 przydzieleni do obrony Prudnika (Neusdadt O/S). Co trzeci otrzymal
        karabin 5-strzalowy i z tym wyposarzeniem mieli bronic miasto przed nadciagajaca
        Armia Czerwona.

        Wsiadl po wojnie na rower i przejechal granice Czech. Tam zlapany pod Praga
        przez Rosjan, oddano go w rece Polaków. Dostal sie do Oswiecimia, (tu, gdzie
        gdzie przed rokiem poszedl z dymem Waldemar, mój Grossonkel, brat drugiej babci
        – Walerii N.). Wypisujac ankiete dal krzyzyk pod haslem „HJ”. Ten krzyzyk
        spowodowal, ze odsiadywal na siebie wydany wyrok do roku 1949. To w obozie
        zaglady Oswiecim to w Myslowicach, czy w Jaworzu. Pracowal w róznych kopalniach
        wegla kamiennego, najdluzej w katowickim „Kleofasie”. Tu nauczyl sie polskiego,
        co przyspieszylo jego zwolnienie z obozu. Wrocil nie rozpoznany przez matke do
        Krapkowic (Krappitz O/S) pod Annabergiem, skad pochodzi i moja rodzina z
        „Waldemannem - tyskim grafem” .

        A co przydarzylo sie jeszcze w 30. maja 1945 w Tychach, gdzie terror sie
        rozszerzal – dopowiedzialem dzisiaj.



        Z akt bezpieki o przestepstwach czerwonoarmistów pisaly polskie gazety:
        Jaroslaw Neja, historyk z IPN w Katowicach opowiadal o przestepstwach zolnierzy
        Armii Czerwonej na poniedzialkowej konferencji naukowej "Slask Opolskim w Polsce
        Ludowej", która odbyla sie w Opolu. Tekst zostal tez opublikowany w "Biuletynie
        IPN", nr 1-2, 2005.

        Obok lansowanego przez propagande, wyidealizowanego wizerunku zolnierzy Armii
        Czerwonej - szlachetnych wyzwolicieli, wiernych sojuszników i serdecznych
        przyjaciól, funkcjonowal tez diametralnie inny obraz przechowywany w zbiorowej
        pamieci spoleczenstwa.
        Skladaly sie nan: mordy, gwalty, rabunki i rozboje dokonywane przez ludzi w
        radzieckich mundurach. Ta ponura wiedza oficjalnie nie istniala, poniewaz w
        zaden sposób nie przystawala do obowiazujacej w PRL-u wizji historii najnowszej
        i roli, jaka ówczesna ideologia wyznaczyla w niej Armii Czerwonej.
        Tymczasem dla cywilnej ludnosci wielu regionów kraju "wyzwolenie" wiazalo sie z
        upokorzeniem i krzywdami zadawanymi przez tych, którzy mieli przyniesc jej
        spokój i wolnosc. Dotykalo to zwlaszcza spolecznosci zamieszkujace tereny
        przedwojennego pogranicza polsko-niemieckiego, które po wybuchu wojny zostaly
        wcielone do Rzeszy, oraz przyznajacych sie do polskosci autochtonów z obszarów,
        które do wrzesnia 1939 r. lezaly w granicach Niemiec. Ich ludnosc, ze wymienimy
        chociazby Pomorzan, Kaszubów, Mazurów czy Slazaków, uwazana byla czesto przez
        wkraczajace radzieckie wojska za Niemców, a wiec smiertelnych wrogów, którym w
        pojeciu przecietnego, karmionego frontowa propaganda "krasnoarmiejca" nalezala
        sie stosowna zaplata za zbrodnie popelnione przez Wehrmacht i SS na obywatelach
        ZSRR.

        Poczucie tymczasowosci w polaczeniu z przekonaniem, ze zwyciezcom wszystko
        wolno, zachecaly stacjonujacych w Polsce i przemieszczajacych sie przez jej
        terytorium zolnierzy do nieskrepowanych dzialan, dla których nie sposób czesto
        znalezc okreslenia innego niz "przestepcze".
        Postepowanie "sojuszników" nieodwracalnie napietnowalo niejedna osobe, rodzine
        czy wreszcie cale lokalne spolecznosci. Utrudnialo takze tworzenie i prawidlowe
        funkcjonowanie w danym regionie struktur polskiej administracji.

        Z kolei w sprawozdaniu sytuacyjnym za grudzien stwierdzano, ze "stosunek
        ludnosci do Armii Czerwonej jest nadal nieprzychylny z powodu licznych
        przestepstw popelnionych przez zolnierzy sowieckich, wobec których spoleczenstwo
        jest prawie bezbronne".

        Zbiorowe gwalty -Ponura wizytówka patologii w szeregach Armii Czerwonej byly
        zwlaszcza gwalty. Na terenie Slaska zjawisko to przybralo rozmiary prawdziwej
        kleski zywiolowej.
        Do konca czerwca 1945 roku w samej tylko Debskiej Kuzni w powiecie opolskim
        zanotowano
        • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:04
          Zbiorowe gwalty -Ponura wizytówka patologii w szeregach Armii Czerwonej byly
          zwlaszcza gwalty. Na terenie Slaska zjawisko to przybralo rozmiary prawdziwej
          kleski zywiolowej.
          Do konca czerwca 1945 roku w samej tylko Debskiej Kuzni w powiecie opolskim
          zanotowano 268 przypadków gwaltów.

          Smutny los mieszkanców wiosek i osad dzielily spolecznosci duzych osrodków
          miejskich województwa. Zmora katowiczan byli radzieccy kierowcy, którzy w ogóle
          nie przejmowali sie jakimikolwiek zasadami ruchu drogowego, powodujac w ten
          sposób liczne wypadki smiertelne wsród przypadkowych przechodniów. Szczególnie
          zla slawa cieszyl sie katowicki dworzec kolejowy. Przepelnione podróznymi perony
          i hala glówna dworca byly prawdziwym rajem dla przebranych w cywilna odziez
          zolnierzy dokonujacych kradziezy i rozbojów.
          Ujetych na goracym uczynku polscy milicjanci przekazywali radzieckim posterunkom
          i patrolom, lecz te zaraz po przejeciu puszczaly ich wolno, tak ze mogli oni
          nadal bezkarnie uprawiac swój proceder na ulicach, rynkach i w tramwajach.
          Zdarzalo sie, ze wypuszczony zlodziej odgrazal sie milicjantom, a ci nie mogli
          mu nic zrobic, bo w obronie przestepcy stawali jego umundurowani i uzbrojeni
          koledzy.
          Nie mniejsze stresy niz koledzy z Katowic przezywali milicjanci z Gliwic i
          okolic. W jednym z raportów dekadowych tamtejszej Komendy Powiatowej MO z
          sierpnia 1945 r. informowano, ze rabunki, kradzieze i gwalty dokonywane przez
          Sowietów na terenie powiatu gliwickiego powtarzaly sie "z dnia na dzien" i "nie
          ma godziny, zeby nie bylo zajscia".

          W ciagu miesiaca na terenie samego miasta odnotowano 217 rabunków, z czego az
          187 dokonali zolnierze radzieccy. Miedzy nimi a próbujacymi ich schwytac
          milicjantami czesto dochodzilo do wymiany ognia. Komendant gliwickiej MO
          podkreslal, ze pomiedzy obiema stronami panowalo "wielkie naprezenie i
          nienawisc", które mogly "przyniesc nieobliczalne nastepstwa".
          Podobnie jak w przypadku powiatu gliwickiego bylo takze w innych rejonach
          województwa. Stad tez przedstawiciele administracji, milicji i UB zwracali sie
          do odnosnych radzieckich wladz wojskowych o to, aby te ukrócily przestepcza
          dzialalnosc swoich podkomendnych. Nie zawsze sie to jednak udawalo.




          Inni pisali:

          Górnoslazacy, traktowani podczas okupacji przez wladze niemieckie jako
          niepelnowartosciowi Niemcy, juz w pierwszych dniach po wojnie spotkali sie z
          zarzutami, ze ich polskosc jest niedoskonala.
          Ziemie te opuscila wraz z armia niemiecka naplywowa kadra urzedników z Rzeszy
          oraz wiekszosc najbardziej proniemiecko nastawionych Slazaków, obawiajacych sie
          represji ze strony wladz sowieckich i polskich. Pozostala na Górnym Slasku
          ludnosc bez wiekszych obaw oczekiwala na zmiane wladzy. Mieszkancy
          przedwojennego województwa slaskiego nie czuli sie zdrajcami, gdyz wpisu na
          volksliste nie traktowali jak plebiscytu narodowosciowego (dochodzily do tego
          nawolywania biskupa slaskiego do maskowania sie, nacisk wladz niemieckich,
          czynniki psychologiczne, ekonomiczne i inne).
          Dla wkraczajacych na te tereny zolnierzy Armii Czerwonej rozróznienie miedzy
          Slazakiem a Niemcem nie bylo latwe - istnialo wsród nich zreszta przekonanie, ze
          zajmowane ziemie zamieszkuje w zasadzie ludnosc niemiecka. Posluszni
          zarzadzeniom wladz sowieckich, Slazacy w wieku od 17 do 50 lat zglaszali sie do
          prac przy usuwaniu szkód wojennych. Tych, którzy sie zglosili, umieszczano w
          wiezieniach i obozach sowieckich. Przy wydatnej pomocy funkcjonariuszy milicji i
          UB zatrzymywano glównie mezczyzn wpisanych na volksliste oraz osoby narodowosci
          niemieckiej. W punktach zbiorczych przeprowadzano selekcje, po czym czesc osób
          wysylano do ZSRR. W ten sposób wywieziono z terenu Górnego Slaska okolo 30 tys.
          osób, które na zeslaniu wykonywaly niewolnicza prace w kopalniach, hutach,
          fabrykach, kamieniolomach i na roli. Tylko niewielu z nich powrócilo do domu,
          reszta na skutek fatalnych warunków sanitarnych, glodu, braku opieki lekarskij i
          wycienczajacej pracy zmarla na zeslaniu. Pozostale po nich rodziny, szczególnie
          zony z dziecmi, by zapewnic sobie
          minimum egzystencji, musialy wyprzedawac swój, czasem bardzo skromny, dobytek.
          Wywózka mezczyzn byla tym bolesniejsza, ze w modelowej slaskiej rodzinie
          mezczyzna pracowal i utrzymywal wszystkich, kobieta zas zajmowala sie domem.
          Ludnosc zyla w strachu przed wywózka lub rabunkiem. Wladze sowieckie nie
          ograniczyly sie tylko do wywozenia ludzi, ale równiez na duza skale
          przeprowadzily akcje wywozu maszyn i wszelkiego mozliwego do przetransportowania
          sprzetu. W Katowicach na przyklad doszczetnie ogolocono szpital miejski, z
          którego zabrano miedzy innymi sprzet rentgenowski i materace.
          Wladze komunistyczne zdawaly sobie sprawe, ze takie postepowanie wywoluje
          wrogosc do nowej wladzy. Wojewoda Aleksander Zawadzki przestrzegal, ze
          entuzjazm, z jakim Slazacy witali wojska radzieckie, ustapil jawnej wrogosci,
          spowodowanej gwaltami, wywózka ludzi i urzadzen, a wicewojewoda Jerzy Zietek
          mówil nawet o tym, ze zolnierz sowiecki stal sie na Slasku "synonimem zla".
          Wladze komunistyczne rozpoczely porzadkowanie kwestii narodowosciowych na
          terenie bylego województwa slaskiego na podstawie niemieckich volkslist.
          Pojawialy sie glosy, ze nalezy pozbyc sie elementu wrogiego, bez watpienia
          niemieckiego, czyli posiadaczy grupy I i II. Za element narodowo niepewny,
          chwiejny, który przy lada zmianie zaprze sie swego polskiego pochodzenia i
          "zwiekszy szeregi naszych wrogów", uwazano nawet, z pewnymi wyjatkami, równiez
          osoby z III i IV grupa volkslisty. Wojewoda Aleksander Zawadzki, z poczatku
          goracy zwolennik radykalnych rozwiazan, wkrótce zlagodzil swoje stanowisko i
          stal sie rzecznikiem lagodnego podejscia do spraw narodowosciowych na Górnym
          Slasku. Posunal sie nawet do stwierdzenia, ze "kto nie zyje na Slasku, ten
          problemu tego [tzn. volkslisty] nie zrozumie". Szanse powrotu na lono polskosci
          otrzymali reprezentanci wszystkich grup volkslisty z wyjatkiem grupy I. Wpisani
          do grupy III i IV musieli zlozyc delaracje wiernosci, a tak zwani "dwójkarze"
          podlegali sadowym procesom rehabilitacyjnym. Wlasciwie wszyscy mieszkancy
          Górnego Slaska zostali wiec potraktowani jako element podejrzany narodowosciowo.
          Nalezacy do III i IV grupy volkslisty nie mogli na przyklad sprawowac funkcji
          sedziów, prokuratorów i aplikantów. Krzywdzace miejscowa ludnosc przepisy
          mówily, ze lawnikami podczas procesów rehabilitacyjnych nie moga byc osoby
          wpisane na volksliste. W konsekwencji niemal cala ludnosc rodzima Górnego Slaska
          zostala pozbawiona wplywu na przebieg selekcji narodowosciowej. Osoby z II grupy
          volkslisty mialy byc, do czasu zrehabilitowania, umieszczone w obozach pracy. W
          polowie 1945 r. w Katowicach przebywalo 14 tys. takich osób, a w Chorzowie az 33
          tys. Znaczna czesc ludnosci podlegajacej rehabilitacji nie byla w stanie
          zaplacic wysokich oplat sadowych. Stalo sie to przyczyna wielu tragedii i
          rozgoryczenia ludnosci, która z zalem konstatowala, ze polskosc mozna kupic.
          Pojawialy sie tez zarzuty, ze sady najpierw rozpatruja wnioski o rehabilitacje
          ludzi bogatszych.
          Na terenie tej czesci Górnego Slaska, która przed wojna nalezala do Niemiec
          (Bytom, Zabrze, Gliwice) i byla zamieszkana przez osoby posiadajace obywatelstwo
          niemieckie, przeprowadzono weryfikacje narodowosciowa. Motyw ekonomiczny podczas
          weryfikacji prowadzil czasem do tego, ze wysiedlano ubogich Slazaków, a
          weryfikowano zamoznych Niemców. Zdarzalo sie nawet, ze Niemcy mówili, iz
          Polakiem mozna zostac za 5 tys. zl. Surowe i sztywne przepisy o rehabilitacji
          prowadzily do takich paradoksów, ze gdy na przelomie 1945 i 1946 r. powrócilo do
          swoich domów okolo 10 tys. Slazaków - bylych zolnierzy II Korpusu gen.
          Wladyslawa Andersa - okazalo sie, ze zostali uznani za Niemców i musza sie
          rehabilitowac. Faktem jest, ze wiekszosc z nich wczesniej sluzyla przymusowo w
          Wehrmachcie, ale po dezercji lub dostaniu sie do niewoli angielskiej lub
          amerykanskiej zglosili sie
          • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:06
            Faktem jest, ze wiekszosc z nich wczesniej sluzyla przymusowo w Wehrmachcie, ale
            po dezercji lub dostaniu sie do niewoli angielskiej lub amerykanskiej zglosili
            sie ochotniczo do Wojska Polskiego. Wielu z nich przypisano do II grupy
            volkslisty, totez mieli duze trudnosi w uzyskaniu pracy i brakowalo im srodków
            do zycia. Zgodnie z ówczesnym prawodawstwem powinni byc nawet pozbawieni
            majatków i osadzeni w obozach pracy, a swoja niewinnosc mieli udowadniac przed
            sadami.
            Problem volkslisty jeszcze dlugi czas ciazyl nad mieszkancami Górnego Slaska. W
            listopadzie 1946 r. miejscowi kolejarze nie kryli swego rozgoryczenia faktem, ze
            w urzedach podczas wystawiania zaswiadczen o miejscu zamieszkania odnotowuje sie
            jeszcze grupe volkslisty. Ostatecznym zakonczeniem problemu volkslisty byla
            dopiero ustawa z 1950 r. o zniesieniu sankcji w stosunku do obywateli, którzy
            zglosili swa przynaleznosc do narodowosci niemieckiej. Jak podkreslal Zietek,
            odtad nie wolno bylo mieszkancom Slaska, z racji zaszeregowania ich do tej czy
            innej grupy niemieckiej listy narodowej, czynic zadnych zarzutów lub uwazac za
            mniej wartosciowa czesc spoleczenstwa polskiego.
            Przeprowadzana na terenie Górnego Slaska akcja wysiedlania ludnosci niemieckiej
            napotykala wiele przeszkód. Rozdzielenie Polaków od Niemców nie bylo bowiem
            takie proste, jak sie wydawalo wladzom. Starosta rybnicki w zwiazku z akcja
            wysiedlenia donosil: "Znalezc w tym wypadku granice pomiedzy Niemcem [tak w
            oryginale - przyp. A.D.] a Polakiem [tak w oryginale - przyp. A.D.] jest trudno,
            tym bardziej ze kazdy z tutejszej ludnosci wlada tak dobrze jezykiem polskim jak
            tez niemieckim". W wyniku akcji wysiedlenczych do obozów dostawali sie
            przedstawiciele wszystkich grup niemieckiej listy narodowosciowej. W ramach
            wysiedlen w latach 1945-1946 województwo slaskie opuscilo ponad 500 tys. osób
            narodowosci niemieckiej lub za taka uznanych.
            Nieprzychylne stanowisko wobec Górnoslazaków zajmowali funkcjonariusze milicji i
            Urzedów Bezpieczenstwa, których kadra rekrutowala sie w znacznej czesci z osób
            spoza Slaska. Brak wysokich wymagan stawianym kandydatom do pracy w organach
            bezpieczenstwa doprowadzil do masowego naplywu osób zdemoralizowanych, co mialo
            istotny wplyw na skale naduzyc w procesie selekcji narodowosciowej. Bezprawne
            zatrzymania i grabiez meszkan byly na porzadku dziennym. W wysoce skomplikowanej
            sytuacji narodowosciowej na Górnym Slasku, gdzie 95 proc. mieszkanców zostalo
            wpisanych na volksliste, donos sasiada lub niejasne podejrzenie wystarczyly, by
            uznac kogos za Niemca lub zdrajce narodu i wtracic go do wiezienia lub obozu.
            Wielu niewinnych ludzi padlo wówczas ofiara falszywych donosów.
            Jeden z mieszkanców wsi niedaleko Tarnowskich Gór oskarzyl innego o to, ze byl
            folksdojczem, czlonkiem NSDAP, nosil faszystowska odznake i zle odnosil sie do
            Polaków podczas okupacji. Trzej uzbrojeni osobnicy zabili rzekomego naziste.
            Pózniej okazalo sie, ze zamordowany wcale nie byl wrogiem polskosci, a odznaka
            byla odznaczeniem górniczym. W przypadku osób z II grupa volkslisty mozna mówic
            o masowej skali naduzyc. Bez ogladania sie na decyzje wladz prokuratorskich
            wladze bezpieczenstwa zatrzymywaly na ulicach, w domach, w zakladach pracy
            "dwójkarzy" i kierowaly do obozów pracy. Na przyklad kierownik sekcji sledczej
            WUBP w Katowicach aresztowal bez zadnych powodów Slazaków nawet z III grupa
            volkslisty i odsylal do wiezienia i obozu w Myslowicach, przywlaszczajac sobie
            wartosciowe przedmioty zlozone do depozytu przez aresztowanych. Umieszczeni w
            obozach, bedacych czesto dawniej filiami KL Auschwitz, doswiadczali skrajnie
            trudnych warunków egzystencji. Dziesiatkowani przez choroby zakazne, szczególnie
            przez szalejacy w lecie 1945 r. tyfus, wiezniowie obozów cierpieli równiez na
            skutek znecania sie funkcjonariuszy wladz bezpieczenstwa. Takie przypadki
            odnotowano miedzy innymi w obozach w Jaworznie, Swietochlowicach, Myslowicach.
            Na Slasku Opolskim zla slawa cieszyl sie obóz w Lambinowicach, do którego
            skierowano miedzy innymi wszystkich mieszkanców kilku okolicznych wiosek.
            Nienaruszone gospodarstwa staly sie tak lakomym kaskiem, ze nie brano pod uwage
            tego, ze wioski te okreslano jako polskie. Wiezniowie wykorzystywani byli do
            pracy w licznych zakladach przemyslowych (huty, kopalnie, fabryki) W obozach
            przebywaly tysiace ludzi uznanych za Niemców, wrogów systemu, element chwiejny i
            podejrzany. W sierpniu 1945 r. z obozu w Oswiecimiu wyslano list do wojewody A.
            Zawadzkiego rozpoczynajacy sie slowami: "Panie Wojewodo! Polacy z obozu
            oswiecimskiego zwracaja sie ponownie z prosba o zajecie sie ich losem. Przebywa
            nas w obozie 1290 osób, tak Polaków cywilnych, jak i jenców wojennych bylej
            armii niemieckiej". Komisje zwalnialy osadzonych w obozach, ale czesto nie mieli
            oni do czego wracac, gdyz ich majatki byly juz zajete.
            Ofiarami represji aparatu scigania stali sie równiez dzialacze podziemia
            niepodleglosciowego. Bylo to tym bolesniejsze wlasnie na terenie Slaska, gdyz
            osoby te nalezaly do najbardziej patriotycznych i uswiadomionych narodowo wsród
            spoleczenstwa slaskiego. Oni równiez byli spychani na margines zycia publicznego
            i spolecznego.
            Waznym czynnikiem wplywajacym na stosunki spoleczne na Górnym Slasku byl naplyw
            ludnosci z Zaglebia Dabrowskiego, slabo uprzemyslowionych województw
            poludniowo-wschodnich oraz repatriantów z ZSRR. Nie znali oni specyfiki
            pogranicza polsko-niemieckiego, stad czesto traktowali ludnosc miejscowa jako
            niemiecka. Uwazali sie za Polaków lepszej kategorii i okazywali swa wyzszosc i
            przewage.

            Mieszkaniec Zabrza wspomina: "Naplywowi uwazali nas za nizsza kaste (...) oni
            uwazali nas za Niemców. Mysmy tu byli, tu byl nasz dom, a oni przyjechali i nas
            obrazali"1. Bolesne dla Slazaków bylo to, ze ludnosc naplywowa stawiano za wzór
            obywateli i Polaków oraz lepiej traktowano niz rdzennych mieszkanców Slaska.
            Zawadzki apelowal, by "nie pomiatac repatriantem", a w chwili gdy na
            gospodarstwo zajete przez repatrianta wracal poprzedni gospodarz, nalezalo
            repatrianta zostawic, powracajacemu zas znalezc nowe gospodarstwo. Repatriant
            nie mógl zostac przeniesiony na gospodarstwo gorsze. Ludnosc naplywowa czasem
            tropila Niemców nie tam, gdzie rzeczywiscie mieszkali, lecz tam, gdzie byla
            lepsza zagroda lub mieszkanie. Rodzilo to wiele konfliktów miedzy ludnoscia
            naplywowa a Slazaami, z tym ze koronnym argumentem przyjezdnych bylo to, ze oni
            cierpieli podczas wojny, a Slazakom zylo sie wówczas dobrze.
            Naplyw na tereny Górnego Slaska ludnosci, której, w przeciwienstwie do
            Górnoslazaków, nie mozna bylo podejrzewac o sympatie do Niemców, spowodowal, ze
            to ona zdominowala kadry administracji panstwowej, a autochtoni byli pomijani
            podczas obsady stanowisk. Mówi sie nawet o kolonizacji wewnetrznej Górnego
            Slaska przez kadry urzedników z Zaglebia Dabrowskiego. Wiele kroków wladz
            komunistycznych mialo pokazac Slazakom, ze skonczyly sie czasy ich
            samodzielnosci i decydowania o swoim losie. Zniesienie autonomii województwa
            slaskiego oraz przylaczenie kulturowo obcych Slaskowi ziem Zaglebia Dabrowskiego
            byly jasnymi sygnalami, w jakim kierunku bedzie zmierzala polityka nowych wladz.
            Za symptom tego trendu mozna uznac chyba równiez to, ze po kilku tygodniach od
            powstania regionalny dziennik PPR "Trybuna Slaska" zmienil nazwe na "Trybune
            Robotnicza".
            Dla Slazaków problem stanowila niechec do utozsamiania sie z Polska
            komunistyczna. Model komunistyczny sprzeczny byl z tradycyjnymi wartosciami
            calej spolecznosci slaskiej. Po referendum z 1946 r., w którym znaczna czesc
            Slazaków opowiedziala sie przeciw rzadom komunistycznym, wladze lokalne w ramach
            represji planowaly rozprawic sie z ludnoscia autochtoniczna, wykorzystujac
            kwestie volkslisty. Chodzic moglo o powtórna selekcje narodowosciowa i szersze
            wykorzystanie ustawy o pozbawieniu obywatelstwa polskiego. Nie zrealizowano tych
            planów, ale za to przystapiono do energicznej walki o nad
            • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:07
              Dla Slazaków problem stanowila niechec do utozsamiania sie z Polska
              komunistyczna. Model komunistyczny sprzeczny byl z tradycyjnymi wartosciami
              calej spolecznosci slaskiej. Po referendum z 1946 r., w którym znaczna czesc
              Slazaków opowiedziala sie przeciw rzadom komunistycznym, wladze lokalne w ramach
              represji planowaly rozprawic sie z ludnoscia autochtoniczna, wykorzystujac
              kwestie volkslisty. Chodzic moglo o powtórna selekcje narodowosciowa i szersze
              wykorzystanie ustawy o pozbawieniu obywatelstwa polskiego. Nie zrealizowano tych
              planów, ale za to przystapiono do energicznej walki o nadanie polskiego
              charakteru ziemiom Górnego Slaska.
              Prowadzona polityka repolonizacji zmierzala do calkowitego wyeliminowania sladów
              niemieckiej przeszlosci na Górnym Slasku, choc przeciez stanowila ona integralna
              czesc kultury slaskiej. W wyniku akcji repolonizacyjnej likwidowano napisy
              niemieckie nawet z cmentarzy, scigano wlascicieli lokali, w których zespoly
              graly przeboje niemieckie, a za uzywanie podstawek pod piwo z niemieckimi
              napisami karano grzywna. W atmosferze walki z przejawami niemczyzny jeden z
              naplywowych mieszkanców Zabrza domagal sie glosno zmiany nazwy kopalni "Guido",
              a gdy spotkal sie z ironicznymi usmiechami, napisal list do Ministerstwa Ziem
              Odzyskanych, by przyslano do Zabrza choc jednego stuprocentowego Polaka, aby
              zajal sie tym skandalem.
              Najwiekszy nacisk polozono na zmiane niemiecko brzmiacych imion i nazwisk.
              Wedlug stanu na 1 stycznia 1948 r. az u 99 408 mieszkanców Górnego Slaska
              przeprowadzono zmiane lub "sprostowanie pisowni" nazwisk i imion. Opornym
              grozily surowe sankcje, od zwolnienia z pracy do osadzenia w obozie pracy
              wlacznie. Nie wszyscy dostosowali sie do zarzadzen wladz; na liscie ksiezy,
              którzy nie zmienili imion i nazwisk, znalazl sie na przyklad przyszly biskup
              katowicki Herbert Bednorz. Wladze wojewódzkie chcialy nawet, by ci ksieza,
              którzy posluguja sie "gwara zachwaszczona germanizmami" i ci, którzy nie
              zmienili niemiecko brzmiacych imion (na przyklad Robert, Wilhelm) lub nazwisk,
              nie mieli prawa nauczania religii w szkolach, gdyz ich nastawienie dziala
              demoralizujaco na mlodziez. Do symbolu degradacji kulturowej Slaska urosla
              decyzja o przemianowaniu nazwy Katowic na Stalinogród (1953-1956).
              Slazacy musieli sie pozegnac z tym, co stanowilo przez wieki ich tradycje: gwara
              slaska byla wysmiewana jako "nieudolnie nasladowana polszczyzna" z
              nalecialosciami niemieckimi (Niemcy nazywali ja "mowa wasserpolska"),
              przyznawanie sie do wiary i praktyki religijne nie byly mile widziane przez
              wladze komunistyczne, wiezi regionalne i rodzinne mialy ustepowac wiezom
              narodowym. Traktowanie kultury i gwary slaskiej jako podrzednej doprowadzilo do
              tego, ze niektórzy wstydzili sie tego, iz sa Slazakami i nie mówia piekna
              polszczyzna, czuli sie napietnowani i gorsi. Mozna nawet mówic o powstaniu
              "kompleksu Slazaka" - czlowieka traktowanego z nieufnoscia, wpedzanego w
              poczucie winy w zwiazku z volkslista i skazeniem niemieckoscia. Poslugiwanie sie
              przez wielu mieszkanców jedynie gwara slaska ograniczalo ich szanse edukacyje. W
              pierwszych latach po wojnie nie zgodzono
              sie na utworzenie uniwersytetu w Katowicach, który byl szansa na wyksztalcenie
              elit sposród ludnosci rodzimej. Moglo to wplynac na zmiane struktury spolecznej
              Górnego Slaska, gdzie dominowala ludnosc robotnicza, a osób z wyzszym
              wyksztalceniem byla znikoma liczba.
              W konsekwencji ludnosc miejscowa byla zdana na laske elit przybylych z innych
              stron kraju. W celu zrobienia kariery nalezalo kamuflowac slaskosc, odchodzic od
              wartosci, które przekazywano w rodzinach. Zjawisko to nasililo sie w latach
              1949-1955, kiedy spoleczenstwu starano sie narzucic jeden model kultury -
              socjalistycznej. Slazacy mieli zostac wykorzenieni z wszystkiego, co bylo im
              bliskie, i jako nieokreslona masa, latwa do kierowania, stanowic tania i
              zdyscyplinowana sile robocza.
              Istotnym czynnikiem wplywajacym na stosunek Slazaków do systemu komunistycznego
              byla sytuacja Kosciola w PRL. Gleboka religijnosc oraz szczególna pozycja ksiezy
              katolickich w spolecznosci slaskiej powodowaly, ze represje wobec Kosciola
              (usuwanie religii ze szkól, aresztowania ksiezy) zrazaly Slazaków do wladz.
              Mocny glos biskupa katowickiego Stanislawa Adamskiego w obronie praw Kosciola
              stanowil oparcie dla katolików. Sam biskup wystapil równiez w obronie
              autochtonów, rozsylajac do urzedów broszure: Poglad na rozwój sprawy
              narodowosciowej w Województwie Slaskim w czasie okupacji niemieckiej. Glosne
              staly sie wystapienia goracego obroncy Slazaków, ks. Rudolfa Adamczyka, na
              posiedzeniu WRN w Katowicach, w których apelowal o zaprzestanie represji wobec
              "dwójkarzy", uproszczenie akcji rehabilitacyjnej oraz podnosil problem usuwania
              ludzi z mieszkan.
              Wystapienia przedstawicieli Kosciola wplynely z pewnoscia na zlagodzenie
              surowego traktowania ludnosci rodzimej. Argumentacja ta trafiala równiez do
              wojewody, który w lipcu 1945 r. zaczal postrzegac sprawy slaskie juz w zupelnie
              inny sposób niz na poczatku. Stwierdzil wówczas miedzy innymi, ze folksdojczów
              ze Slaska nie mozna uwazac za zdrajców w rodzaju folksdojczów z Warszawy.
              Wynikiem presji polonizacyjnej i praktyk dyskryminacyjnych bylo poglebianie sie
              poczucia izolacji Slazaków i wzrost sympatii wobec niemieckosci. Konsekwencja
              tego staly sie masowe wyjazdy Slazaków do Niemiec. Atmosfera podejrzliwosci
              wobec Slazaków byla obecna jeszcze w polowie lat piecdziesiatych, kiedy wladze
              bezpieczenstwa uwazaly, ze ludnosc autochtoniczna w pierwszych latach po wojnie
              jedynie pozorowala lojalnosc w stosunku do Polski Ludowej, by gdzies od 1949 r.
              zachowywac sie coraz bardziej butnie i okazywac swoje prawdziwe - niemieckie
              oblicze.



              Takie maja jeszcze mniemanie co niektórzy „partyzanci wschodnich terenów
              Polski”, taka nienawisc, juz ja tak nie ukazujac, gleboko w sercu maja ukryta –
              nam niesprzyjajacy.

              Po odnowie od 4.06.1989 – Polska stala sie niekomunistyczna. Powoli pozbyli sie
              sowieckich zolnierzy z Polski. Wszystkie stosunki polityczno-gospodarcze i
              spoleczne z Rosja za niedlugi czas – calkowicie zerwano. To jedno z najglubszych
              pociagniec polskiej strony co do sasiada – zrywajac tym samym z niewinnym ludem
              rosyjskim. Takie nierozsadne posuniecia robila Polska w jej historii i
              wspólczesnie równiez, to jest juz we krwi, wojowac zawsze z kims, najlepiej z
              sasiadem, wskazujac ich wine za swoje blady historyczne. Tak ustosunkowali sie
              równiez do Górnoslazaka zaraz po wojnie – i dopowiem – w okresie przedwojennym
              od 1922 roku na terenie wschodniej czesci Górnego Slaska. Teraz czasy sie
              zmienily, Polska najpierw w NATO, potem w UE. Razem krocza jak nigdy - glowy
              panstw Niemiec, Polski i Francji – na defiladzie przed kompania honorowa w
              Paryzu – niespelna przed tygodniem – broniac wspólnie nowa konstytucje Unii
              Europejskiej – przed jej poparciem ze strony Francuzów. Patrzcie jak to sie
              zmnienia. Tylko znów kosc niezgody wtargnela sie wsród Polaków – kanclerz G.
              Schroeder kuma sie z sowieckim Putinem. Czy Polska i Polacy, historycy i
              politycy nie wiedzieli tego, ze Niemcy byli zawsze pierwsi u Rosjan szukajac
              wspólpracy i plynacych korzysci, zawsze – po 1917 roku, rewolucji
              Pazdziernikowej, po wojnie i teraz – zawsz, nawet moze wprowadzajac ich do UE,
              gdzie tez juz znajduje sie Polska. Polacy malowzroczni, patrza jak rozwija sie
              uklad osi Rosja – Niemcy omijajac Polske. Czyzby Polska znów miedzy mlotem a
              kowadlem, znów nie zadowolenie, znów jatrzenie, znów niewiernosc co do sasiadów
              – ale to juz stare jak swiat. Dobrze, ze Górnoslazacy sa tu obserwatorami,
              nauczeni nie zachlystuja sie, jak to robia czesto waleczni bez przemyslenia
              Polacy. Co dalej.... zobaczymy.



              60 lat po wojnie, zwyciestwie nad faszyzmem, czczono w tym miesiacu wielce w
              Europie, szczególnie w Moskwie z mottem „
              • laband Re: jedne oko 26.05.05, 09:09
                60 lat po wojnie, zwyciestwie nad faszyzmem, czczono w tym miesiacu wielce w
                Europie, szczególnie w Moskwie z mottem „Wczoraj wrogowie, dzisiaj przyjaciele”
                ale i w niemieckim parlamencie, w Polsce, na calym swiecie - czczono ostrzegajac
                przed nowymi zniewazeniami godnosci ludzkiej. Tylko na Górnym Slasku data ta
                jest nieaktualna – wojna z Górnoslazakami trwala dalej, drastyczniejsza,
                bezpardonowa jako zemsta za innych i za to, ze Górnoslazak jeszcze mieszka na
                tej ziemi.

                Czy wam sie nie przypomina dr. ks Emil Szramek, umeczonego w 1942 roku w obozie
                w Dachau, wyniesionego na oltarze przez papieza sp. Jana Pawla II. w 1999 roku,
                czlowieka tej ziemi slaskiej – kaznodzieja w dwóch jezykach, przesladowany przez
                Polaków i Niemców. On wlasnie wskazywal slaskosc jako cos odrebnego, innego,
                innego od sasiadów, innosci, która przezyla najgorsze, zaslugujac dzisiaj na
                pochwale, winna dawac przyklad na przyszlosc.

                Publikacje otrzymalo wielu Górnoslazaków i obecnych Slazaków z Dolnego Slaska,
                Polaków z wszystkich krain geograficznych, jak i Niemcy i tam mieszkajacy
                Oberschlesier, prywatni i instytucjonalni, jak i kiedys mieszkancy tej ziemi
                mieszkajacy jako tulacze w Europie i swiecie, razem 600 osób - sympatycy i ci,
                których slaskosc koli w oczy.

                Z moich spostrzezen, jak i opisu spraw slaskich po wojnie dostarczonych mi z
                Polski, nieznanego autora przed 4-ma laty, jak wydarzenia z dnia 30.05.1945 i
                koncowe uwagi –

                Peter Karl Sczepanek z Monheim nad Renem 25.05.2005

                PS.

                Uroczystosc czwartkowego Bozego Ciala AD 2005 (Fronleichnam) – rozpocznie sie
                pod moim blokiem, gdzie na slepej ulicy z wysepka objazdowa i parkingiem
                odbedzie sie msza sw. z procesja do kosciola pw. sw. Dionizjusza (meczennika z
                Francji – Nadrenia - byla jak Slask – mocno zwiazana historycznie z Francja,
                wczesniej z Rzymem). Wystawie w
                oknie 3 obrazy Wieczorka - kosciólki drewniane z Górnego Slaska - moze jakis
                Górnoslazak je zobaczy na 2-gim pietrze w 3 oknach - i cos mu zaswita w jego
                swiadomosci. P.K.Sczepanek
                • laband ps 26.05.05, 09:09
                  dlo tych "których slaskosc koli w oczy".
    • ballest Re: jedne oko 26.05.05, 09:11
      Laband, Polocy po wojnie nie byli lapsi jak Rusy, znom faceta, co szou ze
      zolytow i go polskou milicja zatrzymaua, a ze dobrze po polsku nie umiou, to go
      zastrzelic chcieli, juz se som grob kopac musiou, na szczynscie przyszou inny
      Polok co go znoui pogodou z tom "milicjom" i go wypuscili.
      Najgorsze bouo to za ta "banda" zawsze uozartou chodzioua, wszystko kradua i se
      uwazaua, ze wojna wygraua, a richtig to to bouy bandyty i zlodzije.
      Jeden z nich bou potym pierwszym sekretarzem partii w Rudziyncu.
    • sloneczko1 Re: jedne oko 28.05.05, 09:22
      Dziennik Zachodni

      Rok 1945 w oczach mieszkańców Śląska i Zagłębia

      Sobota, 21 maja 2005r.

      Z jednej strony radość z końca wojny, z drugiej strach przed żołnierzami i
      szabrownikami. W 1945 roku władza zalecała mieszkańcom uprawę ogródków
      działkowych i przypominała o obowiązkowych dostawach mleka dla państwa.

      W czerwcu i w lipcu 1945 roku mieszkańcy Nysy napisali list do starostwa
      powiatowego i generała Popławskiego o wykroczeniach, których dokonali żołnierze
      Wojska Polskiego. „W Głąbczycach bezprawny zabór 150 cetnarów pszenicy, 21 krów,
      biblioteki, fortepianów. Gmina Langendorf: bezprawny zabór wołu, świni, bydła,
      koni, drobiu i chuligańskie wybryki kapitana. Gmina Wiesau: bezprawny zabór
      żniwiarki u repatrjanta i sprzedaż jej na stronę czeską za dwa litry wódki”.

      Z kolei do Inspektoratu Świadczeń Rzeczowych w Rybniku nadeszło pismo z urzędu w
      Syryni: „W godzinach rannych 15 września przybyła kierowniczka zlewni obywatelka
      Kolkowa Zofia rozgoryczona i to z tego powodu, że żołnierze, którzy u nas w
      miejscu ulokowani są, zatrzymują kobiety i bezprawnie zabierają mleko
      przeznaczone do zlewni jako kontyngent i używają je bezpłatnie dla siebie”.

      W Bobrownikach koło Będzina przyuważono z kolei żołnierzy Armii Czerwonej,
      którzy zabierają rowery, bieliznę ubrania, pościel i zegarki: „Osobnicy
      przyjeżdżają autem pospiesznie, dokonują swych czynności i szybko znikają” –
      napisał ktoś w liście do starosty powiatu.

      Orzeł niech znika

      Nawet proboszcz jednej ze śląskich parafii wysłał w listopadzie 1945 roku pismo
      do urzędu. Chodziło o usunięcie z wieży kościoła parafialnego dwugłowego orła
      austriackiego. Dostał odpowiedź: „Ornament ten z XIX wieku nie przedstawia
      żadnej wartości artystycznej, razi tylko umieszczeniem na tak reprezentatywnym
      miejscu. Zastąpienie go godłem polskim lub innym ornamentem jest niewskazane ze
      względu na ograniczenie wydatków”.

      W gminie Zawada z kolei zauważono zrzut spadochronowy dokonany przez samolot
      niemiecki. „Wszystkie rzeczy, jak chleby i sól znajdowały się już między ludźmi,
      których wezwano do całkowitego zwrotu tychże. Udało się nam wszystkie rzeczy
      zebrać do kupy z wyjątkiem jednej torby i tytoniu, które zabraliśmy ze sobą na
      posterunek” – taki list otrzymała komenda milicji w Orzeszu.

      Mówią językiem mieszanym

      Życie codzienne odradzało się powoli. Powstają pierwsze kluby bokserskie,
      otwarte zostaje schronisko na Pilsku, pierwszy raz spotykają się literaci, a w
      domu obywatelki Buchowieckiej Wieńczysławy organizowana jest zabawa taneczna pod
      hasłem „Budujemy Warszawę”. Plakat informował, że obywatele płacili 30 zł, a
      obywatelki 20. Mieszkańcy biorą też udział w przedstawieniach cyrkowych.

      Jednak nawet zwykły mecz piłki nożnej w Mikołowie był dokładnie zrelacjonowany
      władzy. Do Mikołowa przyjechała drużyna piłkarska „Kostuchna”. Zaraz po meczu
      starosta w Pszczynie dostał list „Zachowanie piłkarzy było skandaliczne. Używali
      niemieckiego: Ecke, aus, Tor, schnell, pomimo zwracania uwagi przez sekretarza
      PPR, żeby zachowywali się po polsku i tak jak na Polaków przystoi. Padały ohydne
      odpowiedzi w najlepszym razie językiem mieszanym”.

      Muszą wyjechać

      Niewiele osób wie, że po zakończeniu wojny wydano zarządzenie, iż obywatele
      niemieccy powinni nosić swastyki z czarnym Hakenkreutzem. Gdyby się nie
      podporządkowali, czekał ich obóz. Takie plakaty też można było spotkać w
      śląskich miastach.

      Koniec wojny to także akcje wysiedlania Niemców, czas przyjazdu repatriantów
      oraz rehabilitacji ludności polskiej. Wysiedlani Niemcy musieli stawić się w
      określonych miejscach z zapasem żywności na kilka dni i bagażem nie
      przekraczającym 20 kg na osobę.

      W miastach wisiały plakaty „Bij Niemca. Do broni! Do szeregu! Wielka
      manifestacja jedności Śląska i Zagłębia”. Zaś ówczesne gazety donosiły: „Nie
      chcemy niemców w sporcie polskim”, „Mówimy niemcom: Z ziemi polskiej – precz”
      (pisownia oryginalna).

      Wystawę o tym, jak wyglądało życie na Śląsku i w Zagłębiu w pierwszych
      miesiącach po zakończeniu wojny, przygotowało Archiwum Państwowe w Katowicach.
      Pokazano m.in. dokumenty, kartki żywnościowe, zarządzenia, zdjęcia i sporo
      listów od mieszkańców, którzy na własnej skórze doświadczyli nowej rzeczywistości.

      Monika Krężel - Dziennik Zachodni


      • laband Re: jedne oko 28.05.05, 11:15
        Czi oni z tym Zaguymbiym majom richtk nasmolono - Zaguymbie a Slonsk to jak ogyn
        a woda.

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka