Maria Konopnicka

[smieszka-on-line]

Autorka "Roty" nie była taka święta, jak się powszechnie sądzi?
Oficjalny, "szkolny" wizerunek Marii Konopnickiej przypomina raczej pomnik niż portret osoby z krwi i kości. Autorka niedoszłego hymnu narodowego ("Rota") oraz licznych wierszy napisanych ku pokrzepieniu serc, kochająca matka, prawdziwa patriotka i katoliczka. Ale to tylko część prawdy na temat Konopnickiej. Jak było w rzeczywistości?
Matka-Polka czy raczej kobieta wyzwolona, która zostawiła męża, a później także dzieci? Miłośniczka młodszych mężczyzn czy ukryta lesbijka, która żyła w związku z młodszą o 20 lat Marią Dulębianką? Gorliwa katoliczka, a może bezlitosny wróg Kościoła? Czy Maria Konopnicka zasługuje na miano narodowej wieszczki?
I jeszcze: Czy patriotyczne wiersze pisała głównie dla pieniędzy i na zamówienie? Dlaczego za życia była tak ostro atakowana przez Kościół i środowiska konserwatywne? Czy nie powinno się jej dzisiaj uważać raczej za wieszczkę postępu i idolkę lewicy, feministek i środowisk homoseksualnych?
Wszystko w związku z premierą książki "Maria Konopnicka. Rozwydrzona bezbożnica" Iwony Kienzler (Wyd. Bellona).

[smieszka-on-line]

Wystarczy jednak nieco uważniej przyjrzeć się życiu prywatnemu autorki "Naszej szkapy", by odkryć, że mamy do czynienia z biografią naprawdę fascynującą, pikantną i pełną tajemnic. Kilka lat temu w mediach zaczęło być głośno o tym, że Konopnicka, choć w młodości wzięła ślub i urodziła ośmioro dzieci, była lesbijką i - po odejściu od męża i odchowaniu dzieci - przez prawie dwie dekady żyła w związku partnerskim z malarką i feministką Marią Dulębianką.

[smieszka-on-line]

[kaczorek_dwa]

Kienzler pisze w biografii, że trzeba przyznać, iż "dowody przemawiają jednak za tym, że obie panie łączyło coś więcej niż zwykła przyjaźń i serdeczna zażyłość typowa dla przyjaciółek "od serca". Co więcej, nawet jeżeli odrzucimy śmiałą tezę o lesbijskim charakterze tej znajomości, przyglądając się biografii poetki musimy przyznać, że nie była twórczynią wielbiącą Boga i Ojczyznę, zasługującą na miano "moralnej opoki Narodu". Wręcz przeciwnie - Konopnicka jawi się jako kobieta wyzwolona, niestroniąca od wolnych związków ze znacznie młodszymi mężczyznami".

[kaczorek_dwa]

Jak pisał w głośnych "Homobiografiach" Krzysztof Tomasik, autor związany z Krytyką Polityczną: "Dulębianka i Konopnicka poznały się w 1889 roku i pozostały przez ponad dwadzieścia lat nierozłączne. Malarka reprezentowała typ znany wśród lesbijek od wieków: krótko ostrzyżona, w surducie i z monoklem, polowała i jeździła konno. W Żarnowcu zachowała się pamięć o niej jako przyjaciółce poetki, która "nosiła się po męsku, a włosy miała całkiem kuso podcięte". Konopnicka nazywała ją "Piotrek lub "Pietrek z powycieranymi łokciami". [...]
Sama Konopnicka, ubierająca się w długie suknie, kapelusze, często z kwiatami, była przeciwieństwem partnerki. [...] Całość składała się na obraz pary, którą dziś określilibyśmy jako związek butch/femme".
Kienzler wyjaśnia niewtajemniczonym, że chodzi o związek lesbijski opierający się na specyficznym podziale ról erotycznych: lesbijki typu "butch" odgrywają rolę tradycyjnie przypisaną mężczyźnie, a lesbijki typu "femme" - kobiecie.

[mala200333]

Kienzler przypomina w książce, że kwestia domniemanych homoseksualnych relacji pisarki z młodszą o dziewiętnaście lat ekscentryczną malarką, powróciła na wokandę publiczną w 2012 roku za sprawą walki środowisk homoseksualnych o uchwalenie ustawy o związkach partnerskich: "Nieco zakurzoną już historię relacji Konopnickiej z Dulębianką niejako wyciągnął z lamusa ówczesny dyrektor Instytutu Książki Grzegorz Gauden, który zaapelował do obradujących posłów, by przygotowywaną ustawę nazwać ustawą Konopnickiej-Dulębianki".
Gauden przygotował stosowną preambułę, w której podkreślono zasługi obu kobiet w walce o wyzwolenie kraju i równouprawnienie kobiet. "Maria Konopnicka i Maria Dulębianka przeżyły nierozłącznie ponad dwadzieścia lat. Mieszkały razem, podróżowały po świecie, walczyły o Polskę i sprawiedliwość" - czytamy.
Przeciwko temu pomysłowi, któremu przyklasnęły feministki i liderzy ruchu LGBT, natychmiast zaprotestowały m.in. środowiska konserwatywne.

[mala200333]

Ostro zareagował na tego rodzaju "insynuacje" także Paweł Bukowski, dyrektor muzeum Konopnickiej w Żarnowcu, który stwierdził, że "nie ma logiki w takim twierdzeniu" oraz, że wystarczy prześledzić życiorys Konopnickiej, by "odrzucić takie bzdury": "Urodziła ośmioro dzieci. Do końca życia utrzymywała kontakt z mężem. Gdy z Dulębianką poznały się w Warszawie, była już dojrzałą kobietą, a gdy obie zamieszkały w Żarnowcu, miała 61 lat!".
Zdaniem Bukowskiego, erotycznym ekscesom poetki nie sprzyjały więc ani jej wiek, ani stan zdrowia, a Dulębianka była po prostu przyjaciółką Konopnickiej. Kienzler zauważa, że argumenty Bukowskiego łatwo zbić. Owszem, miała kontakt z mężem do końca życia, ale nie było między innymi uczuć ani jakichkolwiek kontaktów natury erotycznej. Owszem, urodziła ośmioro dzieci, ale nie przeszkodziło jej to w romansowaniu z młodszymi mężczyznami, nie musiało więc przeszkodzić również w późnym, wieloletnim romansie z kobietą.
"Relacji z Dulębianką nie można w żaden sposób porównywać z relacjami, które łączyły Marię z Elizą Orzeszkową, gdyż z tą ostatnią poetka utrzymywała głównie kontakt listowny, z Dulębianką była na co dzień, kobiety mieszkały razem i spędziły ze sobą ponad dwadzieścia lat życia" - przypomina Kienzler.

[mala200333]

Jednym z argumentów przemawiających za homoseksualnym charakterem związku Konopnickiej i Dulębianki jest również decyzja kobiet o pochówku w tym samym grobie. Konopnicka zmarła 8 października 1910 roku. Dulębianka przeżyła jeszcze niespełna 9 lat, ale kobietom nie było dane długo spoczywać razem, ponieważ malarkę z czasem przeniesiono na Cmentarz Orląt, gdzie pochowano ją obok obrońców Lwowa i uczestników walk o Małopolskę Wschodnią. Według Kienzler ten "incydent" stanowi jeden z mocniejszych dowodów w sprawie, że obie kobiety łączyło coś więcej niż przyjaźń: "Zabierając z grobowca Konopnickiej ciało jej wieloletniej towarzyszki, chciano uciąć zapewne potencjalne spekulacje i bronić spiżowego wizerunku zmarłej poetki. I tak sprawa relacji obu kobiet pozostaje wciąż okryta tajemnicą, nie zachowały się bowiem żadne dokumenty, które umożliwiłyby odpowiedź na pytanie, czy były ze sobą związane erotycznie. A jeżeli nawet takowe istniały, zostały zniszczone przez córki poetki - gorliwe cenzorki matczynej pamięci".

[seremine]

[seremine]

Maria Konopnicka .... Jako 20-latka wyszła za starszego o dziesięć lat Jarosława Konopnickiego - przystojnego ziemianina, którego młoda żona nazywała w listach "aniołem wąsatym". Zamieszkali w Bronowie, w ciągu dziesięciu lat doczekali się ośmiorga dzieci, z których przeżyło sześcioro.
Małżeństwo Konopnickich okazało się jednak nieudane - "wąsaty anioł" coraz więcej pił, nie radził sobie z gospodarstwem i spłatą kolejnych długów, według niektórych wersji bił żonę.
Sama Konopnicka coraz gorzej czuła się w małżeństwie, które z czasem uznała za wielkie nieporozumienie i błąd młodości. "Związek z Jarosławem umierał śmiercią naturalną. Marię coraz bardziej irytowały jego przywary i wady" - czytamy. Była znudzona i osamotniona niczym "zamknięty w klatce ptak", co skończyło się kolejnymi zdradami z młodszymi mężczyznami. Przykładem romans z 18-letnim guwernerem Ksawerym.

[zamyslona_7]

Pod koniec lat 70. Konopnicka zabrała dzieci i opuściła męża, co w tamtych czasach było swoistym szaleństwem. Przeniosła się do Warszawy, gdzie zarabiała na życie korepetycjami i pisaniem.
"Podejmując decyzję o wyjeździe, wykazała się niemałą odwagą i to nie tylko dlatego, że zdecydowała się opuścić męża i zabrać ze sobą dzieci, co było skandalem samym w sobie, mogącym ściągnąć na jej głowę potępienie i towarzyski ostracyzm. Wszak żadna przyzwoita kobieta nie powinna mieszkać sama, bez męża" - pisze Kienzler.
Konopnicka angażowała się w konspiracyjne i jawne akcje społeczne, współorganizowała międzynarodowy protest przeciw pruskim represjom i prześladowaniu dzieci polskich we Wrześni. Propagowała walkę o prawa kobiet oraz organizowała pomoc dla politycznych i kryminalnych więźniów.

[zamyslona_7]

Ludwik Krzywicki wspominał Konopnicką z "warszawskiego" okresu jako "niewiastę mocno kochliwą", określano ją także pogardliwie jako "tą mężczyźniarę". Nazwisko poetki łączono z wieloma mężczyznami, m.in. młodszym o 17 lat dziennikarzem Janem Gadomskim. Wiktor Gomulicki, poeta, pisarz i eseista, zachwycał się "pięknymi, chabrowymi oczami [Konopnickiej], które patrzyły wzrokiem dziecka, a zarazem i wiejskiej dziewoi".
Filozof i historyk Maksymilian Gumplowicz, młodszy od poetki o 22 lata, zastrzelił się w 1897 roku z powodu nieszczęśliwej miłości do Konopnickiej. Poetka nie odwzajemniła tego gorącego uczucia. "Dulębianka pisze, że Maria przeżyła bardzo samobójstwo swego wielbiciela, ale próżno szukać choćby wzmianki na ten temat w którymkolwiek z napisanych przez poetkę listów. Wszak podejrzenie, że choćby w najmniejszym stopniu przyczyniła się do samobójczej śmierci młodego mężczyzny, nie pasowało do tak pieczołowicie wypracowanego przez nią image'u" - wyjaśnia Kienzler.

[mala200333]

Miała swe wady i zalety jak każdy z nas.

[zamyslona_7]

Recenzent "Przegląd Katolickiego" oceniał, że "myśl [Konopnickiej] jest bezbożna i bluźniercza". I dalej: "Na kruchej podstawie kilku faktów, odpowiednio przeinaczonych w rymach swoich, rzuciła ona w twarz Kościołowi raz jeszcze nędzną zniewagę. [...] Nie wątpimy, że zrobiła to w zaślepieniu". Konopnicką nazywano także "rozwydrzoną bezbożnicą", "szaloną wieszczką postępu" czy "wieszczką poganizmu".
Kienzler pisze, że Konopnicka była osobą głęboko wierzącą, choć do końca życia pozostawała raczej krytyczna wobec Kościoła. Sama o sobie poetka powie, że "jej wiara nie idzie do Boga przez kruchtę" i przez lata będzie krytykować politykę Watykanu, stosunek Kościoła do nauki, dewocję czy wdzieranie się kleru w kwestie obyczajowe.

[mala200333]

[mala200333]

W 1889 r. Konopnicka związała się z młodszą o 19 lat malarką Marią Dulębianką (na zdj.). Przez następne 20 lat były właściwie nierozłączne - razem podróżowały, mieszkały, działały społecznie. Nie brakowało plotek i żartów na temat związku malarki i poetki. W 1907 roku Konopnicka ostentacyjnie opuściła warszawski zjazd kobiet, którego sama była przewodniczącą - podobno obraziła się właśnie za uszczypliwe uwagi uczestniczek kongresu na temat intymnego związku przewodniczącej i jej przyjaciółki.

[jane_doe_hej]

W 1890 roku, w wieku 48 lat, Konopnicka rozpoczęła prawie dwudziestoletni etap wędrówek po świecie - wraz z Dulębianką zwiedziła m.in. Włochy, Niemcy, Francję, Szwajcarię.
Do kraju wracała okazjonalnie, nawet po tym, gdy w 1903 roku z okazji 25-lecia pracy pisarskiej otrzymała w darze zakupiony ze składek społeczeństwa dworek w Żarnowcu koło Krosna na Pogórzu Karpackim.
Przez lata uważano, że powodem opuszczenia Polski przez Konopnicką były kłopoty z cenzurą, a nawet administracyjny nakaz władz carskich, ale dzisiaj wiemy już, że to nieprawda. Przyczyną były powody natury osobistej - zdaniem części biografów i znawców Konopnickiej chodzi o związek z Dulębianką, zdaniem innych - skandal wywołany problemami z chorą psychicznie córką Heleną, który nie bardzo pasował do "pomnikowego" wizerunku narodowej wieszczki.

[dunant]

Maria Konopnicka jest autorką utworów liryków stylizowanych na ludowe ("A jak poszedł król na wojnę"), realistycznych obrazków ("W piwnicznej izbie"), nowel ("Mendel Gdański") i poematu z dziejów emigracji polskiej "Pan Balcer w Brazylii". Nie można też zapomnieć o jej słynnych utworach pisanych dla dzieci i młodzieży - "Sierotce Marysi i siedmiu krasnoludkach", "Naszej szkapie", "O Janku Wędrowniczku", "Na jagody".

[dunant]

Jak pisała jedna z biografek Konopnickiej: "nie było żadnego wydarzenia, żadnej szlachetnej inicjatywy, w której by Konopnicka nie uczestniczyła swym piórem". Sama Konopnicka żaliła się w liście do córki Zofii, że nie uważa tych utworów za swoją właściwą pracę.

[dunant]

Jej pogrzeb...Trumnę z ciałem poetki wzięli na ramiona miejscowi studenci, zanieśli na Cmentarz Łyczakowski we Lwowie i złożyli w Panteonie Wielkich Lwowian. Mowę nad jej grobem wygłosił Jan Kasprowicz, który powiedział, że jest to tymczasowe miejsce spoczynku pisarki, bowiem w przyszłości spocznie ona na Skałce. Okazało się to jednak pobożnym życzeniem poety, a Konopnicka spoczywa do dzisiaj we lwowskiej nekropoli" - pisze autorka biografii.

[kristopherh]

[seremine]

kristopherh napisał:

>
Przeczytana, ...wspaniala postac!

[jerzy_55]

No i dobrze!

[black_jotka]

Byla zywym czlowiekiem...