wislok1
23.12.06, 21:00
Morawianie zamieszkują dziś południowe obrzeża gmin Krzyżanowice, Krzanowice i
Pietrowice Wielkie w powiecie raciborskim. Ludzie to spokojni, pobożni,
pracowici i przywiązani do rodzinnej ziemi. Wiele ich jednak różni od
Ślązaków. Mają swój własny dialekt laski, do dziś wciąż żywy np. w miasteczku
Krzanowice czy wsi Borucin. Nie pyta się tu o drogę, lecz o cestu, po podwórku
nie spaceruje gęś, a huś, w czerwcu zaś nie zrywa się czereśni, ale hamlary.
Nawet wytrawni znawcy śląskiej gwary mają kłopot ze zrozumieniem tej mowy.
Łatwiej radzą sobie bohemiści.
Po II wojnie światowej, leżące dotąd w III Rzeszy, morawskie tereny wzdłuż
rzeczki Cyny stały się przedmiotem sporu granicznego między Polską a
Czechosłowacją. Ostatecznie pozostały w Polsce, ale jeszcze do lat 70.
podlegały kościelnie biskupowi ołomunieckiemu, mimo iż po 1945 r. posługę
sprawowali tu już polscy księża (Cyna od wieków rozgraniczała diecezję
ołomuniecką i wrocławską). Co ciekawe, dopiero od momentu, kiedy włączono je
oficjalnie do diecezji opolskiej, księża zaczęli chodzić po kolędzie.
Wcześniej zwyczaj ten był tu nieznany.
Co roku natomiast w adwentową obrzędowość Krzanowic wpisuje się procesja
konna, którą 6 grudnia organizuje miejscowy proboszcz. Jeźdźcy (w tym roku
było ich 21) podążają przez miasto z kościoła parafialnego pw. św. Wacława do
filialnego pw. św. Mikołaja, zwanego przez miejscowych Mikołaszkiem. Tu
objeżdżają świątynię, śpiewając, po czym biorą udział w mszy świętej.
Morawianie są dumni ze swej odrębności. Podkreślają co rusz, że do rzeczki
Cyny leci wrana, a dopiero za nią wrona. Kobiety trzymają w domach wytrawnie i
bogato zdobione ludowe stroje, które ubierają z okazji ważnych uroczystości.
My zapraszamy do morawskiej bożonarodzeniowej kuchni. Na świątecznym stole nie
może zabraknąć maczki i puczków
Puczki, czyli wigilijne pączki po morawsku, według receptury Klary Sichmy z
Borucina
Składniki: pół kilo mąki, szczypta soli, 125 g cukru, 125 g masła, pół kostki
(50 g) drożdży, mleko, jajko.
Sposób przyrządzania: mleko podgrzać, dodać łyżkę cukru, a kiedy będzie
letnie, także drożdże do wyrośnięcia. W kastroliku rozpuścić masło. Mąkę
wsypać do miski, dodać szczyptę soli, około 100 g cukru, wbić jajko, wlać
wyrośnięte drożdże i rozpuszczone letnie masło. Wyrobić ciasto, a potem
trzymać je w cieple w przykrytej misce aż do wyrośnięcia. Następnie uformować
puczki i nadziać makiem. Piec "na złoto" przez około 20 minut. Gotowe dać do
miski, polać rozpuszczonym, lekko podbrązowionym masłem, następnie posypać
cukrem pudrem lub kakao albo też polać mlekiem.
Maczka wigilijna, czyli moczka po morawsku, według receptury Anny Hajduczek z
Borucina
Składniki: 30 dag piernika, 20 dag masła, mąka do zasmażki, sok z cytryny,
sól, bakalie - rodzynki, orzechy, migdały, morele, śliwki, kompot śliwkowy,
czereśnie, wiśnie, agrest.
Sposób przyrządzania: piernik namoczyć w zimnej wodzie. Z masła zrobić w
kastroliku zasmażkę z mąką. Bakalie poszatkować. Rozmiękczony na jednolitą
masę piernik połączyć z zasmażką. Gotować w garnku, dodawać bakalie. Można
wsypać kakao, jeśli masa jest za blada. Na koniec wlać sok z cytryny.
miasta.gazeta.pl/katowice/1,35055,3810364.html
