Dziwne wyrazy

[randybvain]

Właśnie ujrzałem w reklamie wyraz sztuciec i tak mi przyszło do głowy, że istnieją takie wyrazy, które normalnie nie istnieją, a znamy je z form pochodnych i obocznych. Na przykład weszcznę od wszcząć, jmę od jąć, kić od w kiciu, deżdż od dżdżu. Jakie jeszcze?

leksemy defektywne

[ikndar]

randybvain napisał:

> Właśnie ujrzałem w reklamie wyraz sztuciec i tak mi przyszło do głowy, ż
> e istnieją takie wyrazy, które normalnie nie istnieją, a znamy je z form pochod
> nych i obocznych. Na przykład weszcznę od wszcząć, jmę od
> jąć, kić od w kiciu, deżdż od dżdżu. Jakie j
> eszcze?

To jest chyba "kicie" (od "w kiciu"), a nie "kić"?... Deżdż to stara forma deszczu, ostała się tylko w "dżdżu" i w "dżdżownicy" ("dżdżownica" to po prostu "deszczownica", wychodzi na powierzchnie się w czasie deszczu, tzn. w czasie, jak kiedyś mówiono, "dżdżu"). "Dżdżu" wymawia się zresztą "d-ż-dżu", nie "dż-dżu". Po rosyjsku jest "dożdj".

To o czym piszesz to tzw. leksemy defektywne, "wybrakowane", nieposiadające niektórych form, jest sporo takich w polskim jak i w innych językach fleksyjnych. Np. nie istnieje bezosobnik od "iść" (idziono? szedzono?), ani liczba pojedyncza od "nożyce" (ta nożyca? ten nożyc?).

[randybvain]

Szło się.
A czy do tych leksemów defektywnych należą formy odmienne typu: zeł (od zło), mnóstw (od mnóstwo) dla wyrazów używanych tylko w liczbie pojedynczej?

[kotulina]

W mojej książce celnik (od cela) woła do żony, by podała mu jego sztuciec, co miało być grą słów, przypominaniem słowa sztucer, ale okazuje się, że sztuciec to po staropolsku sztucer właśnie.

[kornel-1]

lik <-> bez liku

Jest jeszcze grupa wyrazów: (na) oklep, (na) oślep, (na) odwal...

Kornel

[menering]

Jak również: Chyłek (chyłkiem), Ciemek (po ciemku). Ciszek (ciszkiem), Ciurek (ciurkiem), Nienacek (znienacka), Omacek (po omacku), Ukradek (ukradkiem). A Królewna Snieżka jako herszt tej bandy.

[stefan4]

kornel-1:
> lik <-> bez liku

Lik to krawędź żagla. Żagiel bez liku to byłby taki, który nie ma krawędzi, np. ma kształt sfery albo torusa. Nigdy takiego nie widziałem, zapewne nie byłby zbyt wydajny...

- Stefan

[kornel-1]

stefan4 napisał:

> kornel-1:
> > lik <-> bez liku
>
> Lik to krawędź żagla.

...albo: lina przymocowująca sieć rybacką; lina osadowa

Wiem, bo wcześniej sprawdziłem tu.
Ale czy o ten lik chodzi w bez liku? Pewnie tak, jeśli przyjmiemy, że lik=granica.

Kornel

mięso

[bimota]

MIĘSO... CO TO SLOWO OZNACZA ? TO L. POJ, CZY MNOGA ?

[robak.rawback]

pewnie to samo co np ser, woda i maslo

bimota napisał:

> MIĘSO... CO TO SLOWO OZNACZA ? TO L. POJ, CZY MNOGA ?

[bimota]

CHYBA NIE...

[horatio_valor]

Polszczyzna jest bardzo rozwichrzona morfologicznie i niektórych form od niektórych wyrazów po prostu nie posiada. Ciekawe, że spotyka to nawet najczęściej używane wyrazy:

iść - niepełna odmiana, czas przeszły jest supletywny (od innego tematu), brak rzeczownika
mieć - brak rzeczownika (*manie), brak imiesłowu biernego (*miany)
wiedzieć - brak imiesłowu biernego (*wiedziany)