Arabski Frankfurt

[gajasirocco]

Tematem przewodnim tegorocznych targów książki we Frankfurcie 6-10.10. będzie
literatura arabska, obecnych będzie 150 autorów z 22 krajów Ligi Arabskiej, w
tym syryjski poeta Adonis i palestyński pisarz Mahmud Daewish. Na spotkaniach
będą poruszane takie tematy, jak prawa człowieka, tolerancja i prawa kobiet.
A więc do zobaczenia na targach!!!

Targi książki we Frankfurcie już otwarte

[beduinka]

Targi książki we Frankfurcie już otwarte

Kanclerz Niemiec Gerhard Schröder i sekretarz generalny Ligi Arabskiej Amre
Mussa otworzyli wczoraj największe na świecie targi książki. Frankfurt jest dla
arabskich autorów okazją nie do przeoczenia. Tym bardziej że aż 40 proc.
ukazujących się w Niemczech tytułów to tłumaczenia, a autorzy z krajów, które
miały we Frankfurcie status gościa honorowego, na ogół odnotowują wzrost
sprzedaż swoich książek na świecie

Gościem honorowym na 56. Targach Książki jest świat arabski. Do Frankfurtu
przyjechało ponad 250 autorów i uczonych z 22 krajów Ligi Arabskiej. Wśród
wystawców zabrakło przedstawicieli Algierii, Iraku, Kuwejtu, Libii i Maroka, za
to wśród gości znaleźli się m.in. słynni poeci - Palestyńczyk Mahmud Darwisz i
Syryjczyk Adonis. - My, ludzie Zachodu i świata arabskiego, nadal postrzegamy
się przez pryzmat uprzedzeń i stereotypów - napisał w liście otwierającym szef
targów Volker Neumann. - Żeby je przełamać, musimy się zrozumieć, a literatura
może nam w tym pomóc.

Pomóc mają także liczne panele, dyskusje i spotkania autorskie, na których
poruszone zostaną aktualne problemy: cenzura, fundamentalizm, prawa człowieka,
rola kobiety w islamie czy sytuacja w Iraku. Targi objęto w tym roku wyjątkowym
reżimem bezpieczeństwa. W poniedziałek na frankfurckim lotnisku wstrzymano
samolot do Nowego Jorku. Ostrzeżenie o bombie na pokładzie na szczęście się nie
potwierdziło. Trwająca do niedzieli impreza ma przyjąć 300 tys. gości, a
organizatorzy liczą na wzrost frekwencji, która oklapła po zamachu z 11
września.

Arabska literatura jest w Europie ciągle mało znana mimo "efektu Mahfuza",
który wyciągnął ją z cienia dzięki literackiej Nagrodzie Nobla dla Egipcjanina
Nadżiba Mahfuza w 1988 roku. Niemieccy krytycy rzadko zauważają książki z
Orientu - ocenia libański dziennik "The Daily Star" - dlatego Frankfurt jest
dla arabskich autorów okazją nie do przeoczenia. Tym bardziej że aż 40 proc.
ukazujących się w Niemczech tytułów to tłumaczenia (w Wlk. Brytanii tylko 3
proc., a w USA - 2,8 proc.), a autorzy z krajów, które miały we Frankfurcie
status gościa honorowego, na ogół odnotowują wzrost sprzedaż swoich książek na
świecie. Nic dziwnego, bo 6 tys. 700 wystawców reprezentuje tu połowę świata -
111 krajów. Księgarze pokażą 350 tys. tytułów, z czego 20 proc. to nowości.

Frankfurt to okazja nie do przegapienia także dla Polski, która status gościa
honorowego miała już w 2000 roku. W świadomości masowego niemieckiego
czytelnika literatura polska ma się niewiele lepiej od utworów arabskich
pisarzy. W zorganizowanym niedawno przez stację ZDF plebiscycie na ulubioną
książkę w pierwszej setce nie znalazł się ani jeden tytuł autora znad Wisły. Do
zapełnienia tej luki próbują się przyczynić fundatorzy Nagrody im. Karla
Dedeciusa przyznawanej od 2003 roku najlepszym polskim i niemieckim tłumaczom.
W czwartek we Frankfurcie zostanie ogłoszona jej druga edycja.

W niedzielę, ostatni dzień targów, po raz 55. przyznane zostanie najważniejsze
wyróżnienie we Frankfurcie - Pokojowa Nagroda Księgarzy Niemieckich. Wśród jej
laureatów znajdziemy m.in. Susan Sontag (2003), Leszka Kołakowskiego (1977),
Władysława Bartoszewskiego (1986), a także pisarkę z Algierii Assię Djebar
(2000), która także przyjechała do Frankfurtu. W tym roku wyróżnienie i czek na
15 tys. euro otrzyma Węgier Peter Esterhazy.

źródło: gazeta.pl, Konrad Godlewski 05-10-2004

Co warto przeczytać o literaturze i z literatury a

[beduinka]

Co warto przeczytać o literaturze i z literatury arabskiej? Prof. Janusz
Danecki poleca:

1) Józef Bielawski, Krystyna Skarżyńska-Bocheńska, Jolanta Jasińska "Nowa i
współczesna literatura arabska 19 i 20 wieku", PWN, Warszawa 1978

2) "Ziemia smutnej pomarańczy. Współczesne opowiadania arabskie", wybór i
przekład Jolanta Kozłowska, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1983

3) Krystyna Skarżyńska-Bocheńska "Pieśni gniewu i miłości. Wybór arabskiej
poezji współczesnej", PIW, Warszawa 1983

4) Nadżib Mahfuz, "Opowieści starego Kairu", PIW, Warszawa 1989

5) Ghassan Kanafani "Głowa kamiennego lwa", PIW, Warszawa 1982

6) Jusuf Idris "Egipski erotyk", PIW, Warszawa 1980

7) Ghada as-Samman "Koszmary Bejrutu", PIW, Warszawa 1983

8) Gamal al-Ghitani "Barakat", PIW, Warszawa 1990

9) Emil Habibi "Niezwykłe okoliczności zniknięcia niejakiego Saida Abu an-Nahsa
z rodu optysymistów", PIW, Warszawa 1988

10) Kateb Yacine "Nedjma", PIW, Warszawa

11) Jaha Tahir Abd Allah "Naszyjniki i bransolety", Warszawa 1999

12) Raszid ad-Da'if "Kochany Panie Kawabato", Warszawa 1998

źródło: gazeta.pl, not. kog 05-10-2004

[jolek]

albo nie widze, albo rzeczywiscie nie ma.
nie wydalo sie u nas nic arabskiego po 2000 roku?
hm... jak to jest. tylu arabistow konczy studia co roku. wszyscy bywaja w
swiecie arabskim. wiec albo nikt nic nie tlumaczy, albo i ktos cos tam fajnego
potlumaczy, tylko nikt tego nie chce wydac. bo i nikt tego nie kupi. bo za
drogo.... a szkoda....
moja przyjaciolka juz od paru lat tlumaczy pewnego jordanskiego poete. ale
tylko "hobbistycznie", bo jak dotad nikt w polsce nie byl zainteresowany
wydaniem tegoz :O(
pozdrawiam wszystkich milosnikow przepieknej literatury arabskiej :O)

Rozmowa z arabistą prof. Januszem Daneckim

[beduinka]

Rozmowa z arabistą prof. Januszem Daneckim

Mamy przełomowy moment w stosunkach między Europą i światem islamu. Jeżeli nie
będziemy umieli się zrozumieć, grozi nam wojna cywilizacji

Konrad Godlewski: Dlaczego literatura arabska jest w Europie tak mało znana?

Prof. Janusz Danecki: Bo uważamy ją za nieciekawą, wtórną. Nowoczesna powieść
czy poezja arabska rzeczywiście powstały pod wpływem europejskich tradycji i
wzorów. Nawet "Opowieści z 1001 i nocy" skompilował Francuz Anotine Galland.
Pierwszy tom wydał w 1704 roku po przetłumaczeniu rękopisów arabskich baśni,
które kupił na targu. Zachwyceni czytelnicy chcieli więcej, bo doliczyli się
tylko 282 nocy, a tytuł był mylący, bo "1001" oznacza po arabsku "dużo".

Nie chcąc tracić żyły złota, Galland sięgnął po tłumaczenia, które wcześniej mu
odrzucono, m.in. przygody Sindbada Żeglarza. Do tysiąca ciągle brakowało, więc
w desperacji spisywał historie zasłyszane u pewnego starego Libańczyka.

Doszedł do 1001 nocy?

- Nie, ale jego prace uznano za sztandarowe dzieło "literatury arabskiej". Do
połowy XIX wieku sami Arabowie poznawali je w przekładach z francuskiego.

Co zatem uznawali za literaturę?

- Przede wszystkim poezję, która towarzyszy im od czasów najdawniejszych, na
czele z najsłynniejszym arabskim gatunkiem kasydą. Dzięki podbojom Arabowie
zasymiliowali literackie dokonania Hindusów, Persów i Greków. Pod koniec
pierwszego tysiąclecia narodziła się literatura muzułmańska, a z nią m.in.
makama, czyli powieść łotrzykowska. Najazdy Mongołów zakończyły złoty wiek
arabskiej kultury.

Przebudzenie, które trwa do dziś, zaczęło się w XIX wieku. To wówczas zaczęto
pisać powieści i opowiadania, wydawać prasę i słowniki. Do rangi najbardziej
postępowego kraju urósł na przełomie wieków Egipt, który w 1988 roku dał światu
pierwszego piszącego po arabsku noblistę Nadżiba Mahfuza.

Jaka jest współczesna literatura?

- Przede wszystkim realistyczna. Można ją podzielić na wiejską, opisującą życie
osiadłych Arabów, oraz beduińską, poruszającą temat nieprzystosowania się
koczowników do współczesnego świata. Jej autorem jest m.in. Ibrahim al-Koni,
Berber, który mieszkał w Polsce i wydawał tu nawet czasopismo.

Drugi nurt to literatura miejska, taka jak "Zaułki starego Kairu" Mahfuza.
Nierzadko demaskuje ona problemy społeczne, na przykład Algierczyk Al-Tahir
Wattar opisuje życie prostytutek.

Czy to się podoba islamskim autorytetom?

- Taka literatura jest tolerowana. Gorzej, kiedy wywołuje problemy religijne.
Za "Szatańskie wersety" Salmana Rushdiego obłożono klątwą w Iranie. W krajach
arabskich o tak radykalnym przypadku nie słyszałem, ale znam odważnego badacza
literatury, którego sąd muzułmański rozwiódł z żoną.

Rozwiedziono go zaocznie?

- Ulemowie uznali, że w swych pracach drwi z Koranu, więc nie jest muzułmaninem
i nie ma prawa do żony muzułmanki. To była forma ostracyzmu, która pozbawiła go
także stanowiska na uniwersytecie.

Takie rzeczy ciągle się zdarzają. Nadżiba Mahfuza próbował ugodzić nożem
fanatyk, który uznał, że jego książki są zbyt wyzwolone.

Jaki jest literacki kanon?

- Poezja staroarabska, Koran oraz poezja i proza klasyczna. Jeśli chodzi o
literaturę współczesną, to każdy kraj lansuje swoich autorów, a cudzych -
marginalizuje, przemilcza lub cenzuruje. Obok religijnej cenzura polityczna to
drugi z problemów, z którym borykają pisarze. Ubocznym produktem tej sytuacji
jest satyra polityczna.

Ze względu na te partykularyzmy do dziś nie istnieje historia współczesnej
literatury po arabsku. Nawet na Zachodzie takie ujęcia rzadko się zdarzają.
Najobszerniejsze, jakie znam, to "Nowa i współczesna literatura arabska 19 i 20
wieku" przygotowana przez troje polskich arabistów pod koniec lat 70.

Jakie tematy poruszają współcześni pisarze?

- Często piszą o wojnach. Wydarzeniem, które jest dla wszystkich Arabów traumą,
jest 1967 rok, "rok klęski". Wojna iracko-irańska czy iracko-kuwejcka także
znalazły odzwierciedlenie w literaturze.

Najwyższych lotów jest literatura palestyńska. Przykładem jest słynna nowela
Ghassana Kanafaniego "W pełnym słońcu", która ukazała się w "Literaturze na
Świecie". Opowiada o Palestyńczykach, którzy chcą się przedostać z Iraku do
Kuwejtu. Ukryci w cysternie duszą się, kiedy przemytnik próbuje uciąć zaczętą
przez celnika pogadankę o burdelach w Basrze. W ostatniej scenie przemytnik
wyrzuca zwłoki na śmietnisku w Kuwejcie.

A co czyta przeciętny Arab, który szuka rozrywki?

- Żartobliwe opowiadania ze scenkami rodzajowymi, życiem rodzinnym itd.,
powieści w odcinkach i wiersze. Popularna jest powieść historyczna, np. z
dziejów arabskiej Andaluzji czy słynnego kalifa Bagdadu Haruna ar-Raszyda.
Jedna trzecia autorów to kobiety, zwłaszcza w postępowym Egipcie i Iraku.

Jakie miejsce zajmuje dziś literatura?

- Piszą o niej dzienniki, obowiązkowo - czasopisma, a w telewizji programy o
literaturze są w porze największej oglądalności. Wiosną występowałem w
libijskim programie "Klub literacki". Dziwiłem się, jak widzowie wytrzymają
taką nudną godzinną rozmowę, a oni nawet lubią takie programy. Po podobnej
audycji w Iraku rozpoznawano mnie na ulicy.

A jaka jest współczesna poezja?

- Dzieli się na obozy tradycjonalistów i modernistów. Pierwsi odwołują się do
klasycznych form, jak tzw. wiersz kolumnowy, pilnują rytmu i rymu. Drudzy
inspirują się wierszem białym, który pojawił się dopiero na początku lat 50. w
Iraku.

Ulubionym tematem jest oczywiście miłość, wszyscy Arabowie przepadają za
wierszami Syryjczyka Nizara Kabbaniego. Za to dla krytyków najwybitniejszym
poetą, często wymienianym wśród kandydatów do Nagrody Nobla jest Syryjczyk
Adonis. Mnie jego wiersze przypominają francuskich poetów, takich jak Saint-
John Perse. Adonis jest także teoretykiem i publicystą nawołującym świat
arabski do przebudzenia z kulturowego zastoju.

Chodzi o nienadążanie za przemianami współczesnego świata?

- Nie tylko, także o analfabetyzm, brak wykształcenia, uporczywe trzymanie się
schematów; o to, że w wielu krajach szkolnictwo wyższe ma żałosny poziom, a
tam, gdzie jest doskonałe, kultura tkwi w ryzach tradycji.

W swoich wypowiedziach dotyczących arabskiej polityki nierzadko podkreśla Pan,
że Arabowie cenią piękno języka.

- To wynika ze specyficznej sytuacji - arabski język pisany i jego mówione
dialekty diametralnie się różnią. Język pisany jest uniwersalny dla całego
świata arabskiego i to on cieszy się prestiżem, chociaż ma odrębną gramatykę i
słownictwo. To tak, jakby mówić po francusku czy włosku i pisać po łacinie.

Literatura arabska jest gościem honorowym targów we Frankfurcie. Czy Europa
odkryje ją, tak jak polscy czytelnicy odkryli literaturę rosyjską na majowych
targach w Warszawie?

- Oby tak się stało. Świat arabski, nasz sąsiad, powinien mieć swój wkład w
europejską kulturę, żebyśmy się poznali. Mamy przełomowy moment w stosunkach
między Europą i światem islamu. Jeżeli nie będziemy umieli się zrozumieć, grozi
nam wojna cywilizacji.


źródło: gazeta.pl, Rozmawiał Konrad Godlewski 05-10-2004

[jolek]

dla tych, ktorzy jak i ja, w tych dniach w Frankfurcie nie beda, podaje adresik
internetowy o targach:

www.frankfurt-book-fair.com/en/portal.html