hansgrubber
02.02.10, 18:55
Uwielbiam Iwaszkiewicza. Zwłaszcza za prozę, za
opowiadania. "Brzezina" czy "Panny z Wilka" to prawdopodobie
najlepsza literatura po polsku. Od dawna autor ma zły PR bo był
komunistycznym aparatczykiem i kazał się pochować w stroju górnika.
Ale był człowiekiem i artystą niezwykłym.
" Drugi tom "Dzienników" Jarosława Iwaszkiewicza, który ukaże się 1
marca, w ogromnej części poświęcony jest "ostatniej wielkiej
miłości" pisarza do Jerzego Błeszczyńskiego. "Nikt chyba w polskiej
literaturze nie pisał tak otwarcie i osobiście o homoseksualizmie" -
powiedziała PAP jedna z redaktorek tomu Agnieszka
Papieska.Równolegle do drugiego tomu "Dziennika" ukazał się tom
listów Iwaszkiewicza do córek, którego czytelnicy mogą poznać
atmosferę Stawiska, pełen miłości i akceptacji stosunek pisarza do
Marysi i Teresy, jego życie rodzinne. Drugi tom "Dziennika" pokazuje
inną stronę życia pisarza - jego głównym punktem ciężkości jest
życie miłosne Iwaszkiewicza, który w wieku 62 lat
przeżywa "największą, ostatnią miłość swojego życia" do młodszego o
kilkanaście lat, chorego na gruźlicę Jerzego Błeszyńskiego. Na
początku znajomości zdrowie ukochanego pozwala jeszcze na wspólne
podróże - do Sandomierza, Rabki, do Kopenhagi. Stary pisarz przeżywa
męki zazdrości, gdy Jerzy angażuje się w związek z kobietą, sam
przyznaje, że jak pensjonarka czeka na listy, telefony. W trakcie
lektury drugiego tomu "Dzienników" czytelnik jest świadkiem, jak
romans zamienia się w tragedię. Jurek jest coraz bardziej chory, w
1957 roku dla Iwaszkiewicza staje się jasne, że on nie
wyzdrowieje."Trochę mi wstyd tego, że ten dziennik zamienił się
całkowicie w dziennik o Jurku, że wciąż powracam do niego. Ale to
ponad moje siły pisać teraz o czym innym w dzienniku. O czym innym
to ja piszę do druku" - notuje Iwaszkiewicz 20 lutego 1959 roku,
obok naturalistycznych opisów kolejnych stadiów choroby. Jerzy
umiera 28 maja 1959 roku, a jego odejście staje się swego rodzaju
cezurą w życiu pisarza, który zaczyna coraz częściej rozmyślać o
własnej śmiertelności. Jednocześnie Iwaszkiewicz z pewną satysfakcją
obserwuje siebie samego jako pisarza, który nawet największy dramat
potrafi przekształcić w materię literatury. Śmierć Jerzego
zainspirowała powstanie opowiadania - "Kochankowie z Marony"."W
polskiej literaturze nikt chyba nie pisał w owym czasie tak otwarcie
o homoseksualizmie. Mam wrażenie, że ten tom dziennika wymaga od
widza wielkiej delikatności w odbiorze. Obawiam się nieco, że
przekaz Iwaszkiewicza może zostać zwulgaryzowany, sprowadzony do
warstwy +skandaliku+ obyczajowego. Tymczasem właśnie ten tom
pokazuje jak skomplikowaną osobowością był autor +Brzeziny+" -
powiedziała Papieska."Iwaszkiewicz wspomina, że chciałby umieścić w
literaturze homoseksualną scenę erotyczną, taką jak u Gide'a czy
Geneta, ale w latach 60. w Polsce wywołałoby to skandal. Dziennik
jest dla niego przestrzenią, gdzie może być sobą, pisać prawdę" -
podkreśla Papieska. O niezrozumieniu, wulgaryzacji miłości
homoseksualnej Iwaszkiewicz pisze z goryczą: 7 stycznia
1958: "Jakież szczęście, że mogłem mu dać tyle i że on mógł mi dać
tyle. Dancingi w Tivoli i ucieczka wśród gasnących lampionów -
jakież to piękne. I nikt tego nie rozumie, tej radości i tego
szczęścia. Wszyscy myślą, że to polega na rżnięciu w
dupę!".Iwaszkiewicz podkreśla, że fascynacje homoseksualne nigdy nie
były dla niego konkurencją wobec miłości do żony i córek, że nigdy
nikogo nie oszukiwał. "Hania oczywiście wiedziała (i to nie z
plotek, ale z moich ust), kogo poślubia" - wspomina Iwaszkiewicz.
Pisarz widzi swoje małżeństwo, które w 1956 roku trwa już ponad 30
lat, jako bardzo szczęśliwe, nawet pomimo koszmaru, jakim był wybuch
choroby psychicznej u Anny Iwaszkiwiczowej w 1936 roku. Iwaszkiewicz
uważa się za dobrego męża, który cały czas wspierał żonę w chorobie,
opiekował się nią troskliwie.Drugi z trzech tomów dziennika
Iwaszkiewicza obejmuje zapiski z lat 1956 - 1962. To okres, gdy
rzeczywistość PRL-u zmieniała się bardzo szybko. Październikową
odwilż 1956 roku Iwaszkiewicz przeżywa bardzo osobiście, z napięciem
śledzi rozwój wydarzeń na Węgrzech, zastanawia się nad genezą
swojego politycznego "zaślepienia". Jako prezes Związku Literatów
Polskich uczestniczy w zebraniach, wiele podróżuje - przede
wszystkim do ukochanych Włoch, ale także do Moskwy, biesiaduje z
Chruszczowem i Sartrem, obraca się w kręgach intelektualistów i
władzy. W II tomie "Dzienników" polityka schodzi na nieco dalszy
plan wobec przeżyć osobistych."Iwaszkiewicz, jak wielu poetów,
cierpiał na pewien rodzaj politycznej naiwności. Z całą pewnością
narazi się wielu czytelnikom swoimi wyznaniami na temat Bieruta, na
którym się chyba nie poznał. Kwestie polityki nie były dla niego
sprawą życia i śmierci, doraźne sytuacje polityczne postrzegał jako
przemijające, z perspektywy twórczości - wręcz mało ważne" - dodała
Papieska.Drugi tom "Dziennika" Iwaszkiewicza ukaże się 1 marca
nakładem wydawnictwa Czytelnik." (PAP)
