jmk000000
24.08.07, 23:48
Choroba dwubiegunowa
Choroba afektywna dwubiegunowa może zaczynać się w każdym wieku,
najczęściej pojawia się między 20 a 30-tym rokiem życia. Średni wiek
zachorowania przypada przed 40-tym rokiem życia. U osób z wczesnym
początkiem choroby (przed 30 rokiem życia) częściej występuje postać
z nasilonymi fazami maniakalnymi i stanami depresyjnymi. U osób z
późniejszym początkiem choroby przebieg zaburzeń jest łagodniejszy a
fazy maniakalne mniej nasilone.
To, czy u pacjenta zostanie rozpoznane zaburzenie dwubiegunowe,
zależy od przebiegu epizodów maniakalnych i/lub depresyjnych. U
osoby w stanie manii, która nigdy nie przeżywała stanu depresji,
rozpoznany zostanie jedynie epizod maniakalny. Jednak za cierpiącą
na zaburzenie dwubiegunowe uznaje się osobę, która obecnie przeżywa
stan depresji, a wcześnie miewała stany maniakalne, lub też obecnie
przeżywa stan maniakalny, a wcześniej cierpiała na depresję.
Jednostki cierpiące na zaburzenie dwubiegunowe różnią się od siebie
pod względem tego, czy przeżywają tylko epizody maniakalne lub
depresyjne czy obydwa naprzemiennie. Jednak rzadko się zdarza
cierpieć na stany manii, nie przeżywszy wcześniej epizodów
depresyjnych.
Najczęściej objawy pierwszego epizodu depresyjnego narastają powoli
i łagodnie. Mania natomiast pojawia się w sposób nagły i narasta w
ciągu kilku dni. Choroba afektywna dwubiegunowa ma charakter
nawracający. Średni czas trwania fazy depresyjnej wynosi 3 - 6
miesięcy, natomiast stany maniakalne trwają zazwyczaj krócej tj.
kilka tygodni.
Depresja w przebiegu zaburzenia dwubiegunowego jest na pozór podobna
do depresji jednobiegunowej, istnieją jednak między tymi dwoma
stanami pewne różnice. Z jednej strony, depresja dwubiegunowa jest
bardziej dotkliwa i zwykle nie towarzyszy jej bezsenność lub spadek
apetytu, lecz np. nadmierne objadanie się (zwłaszcza przyjmowanie
węglowodanów) i nadmierna senność (stałe poczucie senności mimo
dostatecznej ilości snu). Depresje jedno i dwubiegunowe mogą również
się różnić na poziomie reakcji neurochemicznych. Pacjenci z
zaburzeniem dwubiegunowym poddani leczeniu za pomocą leków
przeciwdepresyjnych, skutecznych w przypadku depresji
jednobiegunowej popadają w stan manii.
Najłagodniejszą formą choroby jest ta, przebiegająca z długimi
wieloletnimi remisjami, występującymi między pojedynczymi nawrotami
zaburzeń nastroju (subdepresją, hipomanią). Istnieje jednak odmiana
choroby charakteryzująca się szybką zmianą faz oraz silnymi objawami
depresji i manii. Ten przebieg zaburzeń dwubiegunowych można
złagodzić poprzez leczenie farmakologiczne, które skutecznie
zapobiega nawrotom choroby.
(Szerzej: I. Koszewska, E. Habrat-Pragłowska, "O depresji. O manii.
O nawracających zaburzeniach nastroju" Wydawnictwo PZWL).
Początek
Symptomy epizodów maniakalnych
Nastrój
Nastrój osoby przeżywającej stan manii charakteryzuje się
ekspansywnością albo euforią, albo pobudliwością. Pewien niezwykle
ceniony artysta, u którego rozpoznano stan maniakalny, tak opisuje
swoje samopoczucie: "Brak mi jakiegokolwiek poczucia ograniczenia
lub kontroli. Nikogo ani niczego się nie boję. W stanie
rozradowania, gdy brak wszelkich zahamowań, czuję, że mogę na
własnych nogach ścigać się z samochodami, pilotować samolot, choć
nigdy wcześniej tego nie robiłem, mówić językami, które ledwo znam.
Zwłaszcza jako artysta czuję, że mogę pisać wiesze i malować obrazy,
o jakich nigdy nie mogłem nawet marzyć w normalnym stanie mojego ja.
Nie chcę, by ktoś ograniczał moje działanie w okresie całkowitej i
nieograniczonej wolności". Euforia nie stanowi uniwersalnej cechy
manii. Często dominującym nastrojem jest rozdrażnienie, zwłaszcza
gdy ambicja cierpiącej na manię osoby zostaje urażona. Osoby w
stanie manii, nawet w momencie wzlotu, są bliskie łez i w momencie
frustracji często wybuchają płaczem. Jest to jeden z powodów, dla
którego manii nie należy uważać za stan całkowicie przeciwny do
depresji, lecz za element depresyjny współistniejący z nią.
Sfera myśli
Myśli maniakalne są odpowiednie do nastroju. Są one bardzo wybujałe.
Pacjenci nie wierzą w ograniczenia zdolności, a co gorsza, nie
dostrzegają bolesnych konsekwencji, jakie pociąga za sobą realizacja
ich planów. Osoba, która wydaje 100 000 złotych w ciągu tygodnia na
zakup trzech samochodów, nie zdaje sobie sprawy z tego, że grozi jej
niewypłacalność; pacjentka, która dzwoni w środku nocy do
prezydenta, by powiedzieć mu o swojej wizji państwa, nie zważa na
to, że jej telefon może być przyczyną pojawienia się w jej
mieszkaniu policji; pacjent, który odbywa jeden po drugim stosunki
seksualne z przygodnymi partnerkami, nie ma pojęcia, że w ten sposób
naraża na szwank własne życie i reputację.
U osób w stanie manii myśli i idee mogą przepływać przez ich umysł
szybciej, niż byliby oni w stanie je zapisać lub wypowiedzieć. Ten
natłok myśli można łatwo przerwać, gdyż takiego pacjenta nietrudno
rozproszyć. W niektórych skrajnych przypadkach pacjenci miewają
złudne idee dotyczące własnej osoby. Mogą twierdzić, że są
specjalnymi posłańcami Boga albo bliskim przyjacielem słynnego
polityka lub gwiazdy filmowej. Myśli dotyczące innych ludzi operują
skrajnościami: znajomi pacjenta są albo wszyscy dobrzy, albo wszyscy
źli; wszyscy są jego najlepszymi przyjaciółmi albo zagorzałymi
wrogami.
Motywacje
Zachowania maniakalne charakteryzują się nadmierną aktywnością.
Pacjent angażuje się w pospieszne działania. Może to być jego praca
zawodowa, działalność polityczna lub społeczna, aktywność seksualna
lub cokolwiek innego. Maniakalne czynności mają często charakter
niepożądany, wymagający, apodyktyczny. Osoby w tym stanie nierzadko
stawiają otoczenie w niezręcznej sytuacji. Trudno jest wytrzymać z
kimś, kto przedstawia szybki ciąg myślowy i kto zachowuje się w
sposób nieprzemyślany, właściwie nie zwracając uwagi na otaczające
go osoby. Innymi zachowaniami powszechnie obserwowanymi w manii są:
niepohamowany hazard, nieostrożna jazda samochodem, błędne
inwestycje finansowe, ekstrawagancki ubiór i makijaż.
Symptomy fizyczne
Oprócz wszystkich gwałtownych działań, do objawów manii zaliczyć
należy także duże ograniczenie potrzeby snu. Jego skrócenie
towarzyszy jej niemal zawsze. Po kilku dniach takiego stanu
wyczerpanie organizmu jest nieuniknione i epizod maniakalny zaczyna
słabnąć.
Początek
Przebieg choroby
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe mają charakter nawracający.
Naturalny przebieg choroby może jednak wykazywać duże różnice u
poszczególnych osób. Rozróżnia się następujące odmiany choroby:
zaburzenie afektywne typ I – postać klasyczna w której
występujące obok depresji, okresy maniakalne cechują się dużym
nasileniem objawów i długim, kilkumiesięcznym, czasem trwania.
zaburzenie afektywne typ II – obok depresji występują okresy
łagodnych manii (hipomanii) trwające krótko, do trzech tygodni.
Postać ta, o łagodniejszym przebiegu, nie ma tendencji do
przechodzenia w postać klasyczną i może być, w pewnym sensie,
uważana za odrębną od niej chorobę.
spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej – bardzo ciekawe
pojęcie diagnostyczne, oznacza taki rodzaj zaburzeń, które
przypominają zaburzenie depresyjne nawracające, ale jednak istnieją
powody dla których uważa się je jednak za odmianę zaburzenia
dwubiegunowego. Są to np. te osoby, u których występują jawne
depresje natomiast okresy hipomaniakalne są wyjątkowo krótkie np.
kilkudniowe. U części z tych osób łagodne hipomanie wystąpiły w
czasie przyjmowania leków przeciwdepresyjnych, być może przez nie
sprowokowane. Pojęcie to bywa też używane nawet wtedy, gdy stany
hipomaniakalne nawet w ogóle nie wystąpiły, ale choroba
dwubiegunowa występowała w najbliższej rodzinie chorego. Termin ten
