(nie)naukowość

[hatchet01]

Kilkakrotnie spotkałem się ze stwierdzeniem, że ten czy ów tekst "jest
nienaukowy". Przyznam szczerze, że troszkę owo swtierdzenie wybiło mnie z
przekonania, jak rozumieć "naukowość" tekstu. Może ktoś z Was wyjaśni mi (albo
skieruje na właściwy tok rozumowania)jak rozumieć "naukowość" (ewentualnie
"nienaukowość") tekstu?

[elwinga]

Dla mnie jednym z podstawowych kryteriów jest zaopatrzenie tekstu w aparat naukowy.

[pandunia]

Witam.
Cechy naukowości w szerokim ujęciu* (za Ajdukiewiczem): intersubiektywna
komunikowalność i intersubiektywna kontrolowalność (czyli postulaty
racjonalizmu).

*W szerokim, bo niezależnie od charakteru nauki (przyrodnicze, humanistyczne
itd.) i jej aparatu (bo jego obecność i zgodność może być wymuszana przez
reguły nauk szczegółowych).

Pozdrawiam,
dr Pandunia

[mikrometr]

Pandunia a jak to powiedzieć po ludzku a nie po doktorsku? Jak pomóc człowiekowi
praktycznie rozróżnić czy dane zagadnienie jest naukowe, czy też ktoś może
zarzucić mu „nienaukowość”?
To dopiero problem ;P

Naukowość jest różnie rozumiana, zależnie od dyscypliny, środowiska, czasu.

Po swojej (technicznej)działce sądząc mogłabym powiedzieć, że naukowe jest
podjęcie nowego zagadnienia, którego nikt wcześniej nie opisał (np. z powodu
braku narzędzi, pomysłu, zastosowań), albo podjęcie zagadnienia w nowy nieznany
jeszcze sposób.

Nienaukowe jest podjęcie znanych zagadnień lub nowych w sposób oczywisty (nie
niosący nic nowego).

Dalej jak sądzę hatchet01, odpowiedź nie satysfakcjonuje Cię? :). Myślę, że
warto zadać pytanie bardziej konkretnie (językoznawstwo?) i skierować je do
humanistów. Nikt kto nie zna stanu wiedzy nie poda rzetelnej oceny :).

W praktyce nauczyłam się „czuć” pojęcie naukowości (w swojej dyscyplinie!),
wcale nie na początku studiów doktoranckich.

[pandunia]

Witam ponownie.
No cóż, zdaje się że macie błędne pojęcie o naukowości, przynajmniej dla mnie
nie do przyjęcia. "Zdaje się", "czuje się" itd. to kryteria subiektywne, a
właśnie intersubiektywność - a więc dążenie do takiego przekazu, który będzie
dla wszystkich zrozumiały (komunikowalny) i możliwy do weryfikacji
(kontrolowalny)- oczywiście w oparciu o aparat pojęciowy i poznawczy danej
nauki - to są te logiczne kryteria. Inaczej możemy mówić nie o nauce, ale o
objawieniu, intuicji, przebłysku geniuszu albo dowolnym widzimisię.
Po mojej nietechnicznej (socjologia) działce mogę powiedzieć, że druga
propozycja - że tekst ma koniecznie wnosić coś nowego do stanu wiedzy albo jej
metod - jest zbyt restrykcyjne. Zebranie "do kupy" rzeczy, które odkryli inni,
moim zdaniem wystarcza. Zatem praca mgr spełnia i musi spełniać wymogi
naukowości (właśnie tego, jak przekazuje wiedzę, jakim aparatem się posługuje,
jak weryfikuje hipotezy i buduje uogólnienia), a nie musi popychać do przodu
nauki, w ramach której jest pisana. Inaczej jest z doktoratem, o którym ustawa
mówi, że powinien stanowić wartościowy przyczynek do wiedzy w danej dziedzinie
(tyle że nie precyzuje, co to właściwie znaczy).
Pozdrawiam
dr Pandunia

(Ja nie wiem, czy to takie doktorskie określenia... tego uczyli mnie na
pierwszym roku studiów, na metodologii nauk i na filozofii).

[mikrometr]

Nie mamy o czym dyskutować, bo wspólnych podstaw brak. To właśnie sugeruję w
swoim poście.

U mnie na Uczelni przyjmuje się, że magisterka musi być twórcza (polega na
rozwiązaniu jakiegoś problemu przez dyplomanta).
Naukowy ma być doktorat.

Wielką sztuką jest mówić językiem zrozumiałym dla kogoś o zupełnie innych
zainteresowaniach. Trzeba wtedy odwołać się do pojęć bardziej ogólnych i
uproszczonych.
Kiedy Ci Panduniu wyjaśnię jak działa np. wzmacniacz operacyjny to pewnie
zrozumiesz. Jednak dopóki nie weźmiesz scalaka i nie podepniesz mu czegoś na
wejście i nie obejrzysz wyjścia to nie „poczujesz” jak to chodzi. A przecież
codziennie używasz urządzeń, w których taki element jest użyty.

[pandunia]

Miły Mikrometrze,
(miła Mikrometro?)

Wyjaśnijmy sobie jedną kwestię. Ja z Tobą nie dyskutuję, tylko przedstawiam
pewną koncepcję naukowości. Pada pytanie, jest odpowiedź. To, czy tę koncepcję
rozumiesz, zależy od Twojego rozumu, a to, czy ją akceptujesz, zależy od Twojej
woli i opinii.
Nie mam nic przeciwko dowolnej definicji, po prostu te, które opierają się na
cudownej, niemierzalnej i nieporównywalnej intuicji "czującego"
albo "wiedzącego" nie są dla mnie naukowe. I to środowisko akademickie, które
znam, podziela tę opinię. A jeśli inne środowiska (np. artystyczne, które też
odrobinę znam, albo okultystyczne) mają swoje kryteria - proszę bardzo.

Dodam Ci jeszcze, a'propos artystów: dla jednych warunkiem "Sztuki" jest to, że
autor dzieła ukończył np. ASP (tak, znam takich). Dla drugich - nazwisko autora
i jego pozycja. Dla innych - właśnie to "czucie", przy którym się tak upierasz.
Ale jako że rozmawiamy z pozycji naukowców, zwrócę Ci uwagę na dwa drobiazgi:
dwa ostatnie kryteria nie dotyczą dzieła (!) tylko albo twórcy (czyżby
wszystko, co namaluje znany artysta było "Sztuką", albo wszystko, co napisze
znany naukowiec, było "Nauką"?), albo odbiorcy. W ostatnim przypadku w tym
samym dziele jeden czytelnik "wyczuje" nutkę "Nauki", a drugi nie. Czyli samo
dzieło nie ma obiektywnie (albo raczej intersubiektywnie) żadnej cechy
naukowości.

Mnie tam brak wspólnych podstaw nie przeraża, nie tylko dlatego, że
elektrotechnika całkiem obca mi nie jest, jak być może Tobie socjologia czy
filozofia. Nie lubię tylko argumentów rodem z piaskownicy, zresztą
nielogicznych: jeśli faktycznie brak wspólnych podstaw to nie nie znaczy, że
nie mamy "o czym" dyskutować (bo temat jest i to jak widać kontrowersyjny),
tylko najwyżej "po co" dyskutować, bo pewnie się nie dogadamy.

Ostatnia uwaga, i dla mnie EOT. Życzę większej otwartości na odmienne od
własnych opinie, bo jeśli jesteś na tym forum, to pewnie zdajesz sobie sprawę,
że przy ocenie doktoratu wkracza recenzent spoza Twojej uczelni. On może nie
podzielać lokalnego folkloru rozumienia naukowości.

Zdrowia życzę i wszystkiego dobrego na nowy rok.
dr Pandunia

[waaw1]

Droga dr panduniu .Od dwóch dni zaglądam tu na forum i przeglądam posty- ten
zainteresował mnie szczególnie . Uważam,że Twoje informacje są konkretne i
rzeczowe- i na pewno z nich skorzystam. Za to dziękuję :)Sądzę jednak( i tu w
grę wchodzi intuicja ;) bo przeciez nie znam osób ),że sposób wypowiadanych
przec Ciebie uwag nie wszystkim odpowiada.A na to raczej nie ma metody.
Pozdrawiam wszystkich.Jeszcze raz życzę wielu sukcesów w 2007 :))
waaw1

[mikrometr]

Wyraźnie napisałam „u mnie” naukowe jest to co jest nowe. Gdzie indziej nie musi
tak być. „Czuć” to oznacza mieć szeroką merytoryczną i praktyczną (!) wiedzę na
temat dziedziny.
Lokalne zwyczaje oznaczają właśnie takie, które są uznawane wśród specjalistów
danej dziedziny czyli potencjalnych recenzentów.

Życzę Pani Doktor żeby w Nowym Roku nauczyła się Pani Doktor brać wypowiedzi
innych jako dobrą monetę a nie personalny atak na siebie. Oszczędzi to Pani
Doktor stresów i zapewni życzliwość rozmówców. Taka postawa nie wywoła ich
złośliwej reakcji, do której mnie właśnie Pani Doktor sprowokowała ;P

PS Wzmacniacz operacyjny to raczej kierunek elektronika niż elektrotechnika.

[pandunia]

Ponieważ osoba pytająca już się wypowiedziała, cieszę się, że moja wypowiedź
mogła się przydać. Polecam się na przyszłość.

Proszę nie odbierać mojej polemiki jako osobistej. Mikrometr - nie znam Cię i
Twoja złośliwość ani mnie ziębi ani grzeje. Sprawy osobiste (w tym obrażanie
się itd.) miewam w realu, a tu rozmawiamy o nauce i jej kryteriach. Cenię taką
wymianę poglądów, a jeśli mój sposób wypowiadania własnych opinii kogoś razi...
cóż, bywa.

Dodam, jeśli to jeszcze kogoś interesuje, że problem naukowości jest głębszy
niż pewnie sądzimy przy pobieżnym kontakcie z nim. Te kryteria nie są bowiem
ani pewne, ani jednoznaczne, ani też niezmienne w czasie i "kontekście
historycznym". Ostatecznie nawet "intersubiektywność" zakłada jakąś płaszczyznę
porozumienia, a to znaczy, że odbiorca musi dysponować wiedzą i praktyką, o
której piszesz. Dlatego - wbrew temu, jak to może odebrałaś - nie wyśmiewam
Twoich poglądów, tylko piszę, że się z nimi nie zgadzam i dlaczego.
Przykład: czy Einsteinowska teoria względności jest naukowa? Współcześni jej
odbiorcy na ogół jej nie rozumieli, w tej liczbie wybitni fizycy. Podobnie jest
w każdym tzw. "przejściu paradygmatycznym", kiedy zmienia się radykalnie sposób
widzenia świata i uprawiania nauki. Czy to oznacza, że ta sama teoria czy tekst
mogą być nienaukowe i dopiero "nabierać naukowości" w miarę, jak rośnie liczba
dysponujących wiedzą i praktyką osób, które je zaczynają cenić? Czy ostatecznie
nie prowadzi to do negocjowania wartości teorii i praktycznych wyników badań
naukowych... na drodze głosowania? I jak się to ma do idei nauki, odkrywającej
prawdy obiektywne?
Zainteresowanym polecam ciekawą książkę (nikt mi za to nie płaci): Goćkowski
J., Kisiel P. (red.) Patologia i terapia życia naukowego. Kraków: Universitas.
Jest między innymi o tym, jak ustalały się często bardzo dziwne kryteria
naukowości.

I jeszcze ad vocem: owszem, elektrotechnika też zajmuje się wzmacniaczami
operacyjnymi. O czym przypadkiem wiem z osobistych doświadczeń :)

Pozdrawiam,
dr Pandunia

[niewyspany77]

pandunia napisał:

> Przykład: czy Einsteinowska teoria względności jest naukowa? Współcześni jej
> odbiorcy na ogół jej nie rozumieli, w tej liczbie wybitni fizycy. Podobnie jest
> w każdym tzw. "przejściu paradygmatycznym", kiedy zmienia się radykalnie sposób
> widzenia świata i uprawiania nauki. Czy to oznacza, że ta sama teoria czy tekst
> mogą być nienaukowe i dopiero "nabierać naukowości" w miarę, jak rośnie liczba
> dysponujących wiedzą i praktyką osób, które je zaczynają cenić?

Pozwole sobie w tym momencie na krotka uwage: piszesz o czyms co mimo wszystko
ma jakies tam podstawy i nie sa one banalne i weryfikacja za pomoca narzedzi
pomiaru daje wynik pozytywny. Moze tak - jak to sie ma w odniesieniu do
koncepcji psychologicznych (filozoficznych, politycznych etc), ktorych czesc
opiera sie na widzimisie autorow albo "zalozmy ze"? Nie mam zamiaru sie klocic
ale prosze o zejscie na bardziej realne tory, tzn. na przyklad do pytania
zalozycielki watku, czyli kiedy tekst jest naukowy a kiedy nie. Spojrz na
przyklad na wypowiedz kolegi(kolezanki) neorattus, ktory/a stwierdza ze naukowos
jest zwiazana z peer-reviewed. Czy zatem ten sam tekst opublikowany w journalu
z LF jest naukowy a w pismie nierecenzowanym nie?


> Czy ostatecznie
> nie prowadzi to do negocjowania wartości teorii i praktycznych wyników badań
> naukowych... na drodze głosowania? I jak się to ma do idei nauki, odkrywającej
> prawdy obiektywne?

Kilka postow wyzej piszesz:
> No cóż, zdaje się że macie błędne pojęcie o naukowości, przynajmniej dla mnie
> nie do przyjęcia. "Zdaje się", "czuje się" itd. to kryteria subiektywne

Ciekaw jestem, czy faktycznie do kazdego tekstu ze swojej dziedziny zaprzegasz
"aparat poznawczy". Oczywiwcie ze "zdaje sie, czuje sie" to jest subiektywne
odczucie, ale jesli masz swiadomosc ze autor tekstu pisze to samo co w kazdym
podreczniku, to czy nalezy to zignorowac? Spojrz na to z innej strony:
manipulujac tekstem (np. wynikiem jakiegos badania)i tytulami jestesmy w stanie
zrobic -nascie albo i -dziesiat artykulow. Czy zatem nasza wiedze podparta
"czuciem" nalezy olac, gdy ona jawnie mowi ze tekst jest w stylu 'wariacji na
temat'?

i jeszcze odnosnie tego:

> druga
> propozycja - że tekst ma koniecznie wnosić coś nowego do stanu wiedzy albo jej
> metod - jest zbyt restrykcyjne. Zebranie "do kupy" rzeczy, które odkryli inni,
> moim zdaniem wystarcza.

Czy oznacza to ze publikujac co pol roku tekst pt "aktualny stan badan nad ..."
mam 2 artykuly *naukowe* rocznie? Czy tu intuicja nie podpowiada ze "to nie tak"?

Po co nam doswiadczenie jesli nie mozemy sie opierac ocenie tekstu na podstawie
intuicji i "czuciu" tematu? Czy naprawde musimy zaprzegac intersubiektywnosc w
odniesieniu do tekstu z fachowego journala a pismem przeznaczonym dla gospodyni
domowej? Czy praca zaliczeniowa studenta bedaca de facto streszczeniem
wykladu+bibliografia jest tekstem naukowym?

[niewyspany77]

Tak jak to mikrometr ujela ladnie, po przeczytaniu ilus tam dziesiatek tekstow
chyba kazdy wie, czy tekst jest naukowy czy nie. Ja powiem za siebie: dla mnie
tekst naukowy to taki, ktory jest jasny i klarowny zarowno w tresci jak i jezyku
(ja chce zdobyc konkretna wiedze a nie podziwiac grafomanstwo, co niektorzy
niestety praktykuja), dalej tekst naukowy cos wnosi (nie chce czytac n-ty raz o
tym samym albo 'wariacji na temat'), tekst naukowy ma solidne fundamenty (cytat,
nawiazanie do literatury albo chociaz dobrze nakreslona, spojna i logiczna
problematyke zagadnienia).

Natomiast nienaukowe sa: opracowania wtorne, teksty popularyzatorskie i
popularnonaukowe, gdybania, teksty typu 'dydaktyka dla mas', dzialalosc
edukatorska i uswiadamajaca, odgorne zakladanie ze czytelnik ma 5 doktoratow i
IQ 200.

Wyznacznik tego czy naukowy czy nie - chyba to widac po jakims czasie, w
cytowaniach na przyklad.

[neorattus]

Krotko: dla mnie (biologa) tekst naukowy jest peer-reviewed.