laband
13.01.04, 06:51
Tekst gwarowy z Zakopanego
Dwie maści turystów
Niniejszy tekst został nagrany w 1972 r w Bukowinie Tatrzańskiej przez
Józefa Bubaka podczas "Sabałowych Bajań" (coroczego konkursu gawędziarzy
ludowych). Autorem spianego poniżej opowiadania jest Józef Pitoń z
Zakopanego, który za jego wygłoszenie zajął pierwsze miejsce we wspomnianym
konkursie.
Moji ślicni, sami o tym dobrze wiycie kielo to w Zakopanym, na Podholu w
ostatnik casak wyzmiyniało.
Dowiyj, kie sie siuhaj zalycoł ku dziewcynie, to musioł z jednego wiyrchu na
drugi śpiywać. A dzisiok? Ka byś nosa nie wsturził, ka byś nogom nie
postompiły to narodu a narodu. Do auta kolyjka, do kolyjki kolyjka, w
karcmie kolyjka, w kościele ..., no w kościele moze krapecke mniyjso, ale
niedługo dojdzie do tego, bedziecie, co i na drugi świat tyz bedzie kolyjka,
bo mareście porzondek musi być. Jak się juz komus, wiycie, zicie uprzikszi,
a baba go juz dozre do sićkik regimentów, no to wtedyj nic nie bedzie miol
do roboty, ba pódzie do urzyndu, tam sie piknie zgłosi no i powiy, wiycie,
co jo juz tego zicia mom po tela, biercie mie tam juz kany na tyn drugi
świat. No to go juz, wiycie, zaroz w ksiązkak piyknie zapisom, zaroz mu
pedzom na pocontku tak mniyj wiyncyj kie to bedzie, ci w tym piyńciorocnim
planie, ci dopiyro w drugiym. No to se bedzie mok spokojnie du domu przyiś,
wrócić sie a potem przijdzie urzyndowe pismo, no i wtedy mu juz napisom
kiedy sie mo zgłosić. No to bedzie mioł, wiycie, cas jakos i porciska lepse
na zadek wciongnońć i kufisko troske odropać i z kolegami sie pozegnać, e, i
wypić tam jedyn albo dwa śpocki, no ji doceko sie. Tak bedzie na pewno, bo
porzondek musi być. Świynty Pieter tez juz z downa walci o to, coby to
sobote po połedniu i niedziele mioł wolnom.
A naraziy to ci turyści, wyicie, i ci ludzie chodzom po tym świecie i po tyk
holak jak błyndne owce, roz som tu, roz som tam. Jedyn idzie w góre, drugi
dołu, trzeci w lewo, cworty w prawo, ale jo, wiycie, sićkik byk ik tam
podzielił na takie dwie maści, na tyk prowdziwyk, porzonnyk i tyk
postrochańców.
Prowdziwy turysta to taki co se do Zakopanego przijedzie na miesionc abo i
na dwa. Zaś nie sićka mogom na dwa miesionce przyjechać, bo zodyn minister,
ani zodyn dyrektor, ani kierownik nie przyijedzie, bo on casu ni mo, on
produkcjom, on ma plan, on mo robote, a co innego robotnik, on choć som nie
przujedzie to tu zafse jakisi delagat ne jego miejsce trafi.
No i taki porzonny turysta, Panie świynty, siedzi se piyknie w domie
wcasowym, o dziewiontej rano se wstanie, na śniodanko se zje jajecnicke z
dziesiyńciu jaecek na spyrecce, wiycie, potem jesce na pół godziny musi
stanonć przed lustrym, co by pyndroki pwoypucować na nosie, włosecek wiycie
przygłaskuje na głowie, jak go jesce mo. Potym zaś wciongo powietrze, coby
brzuch ku grzbietówce prziciongnońć, a potym jesce wiycie pociongnie krowot
do góry, co mu zaroz kark ześtywnieje, ocy mu na wiyrk wyjdom.
A panie, he, panie to lo nik to pół godziny mało, ba przinojmniyj przed tym
lustrym trza godzine, bo z tej strony trza poprawić, to zaś z tej strony,
wyicie. To trza sie przipotrzić z boku jako tam linijo idzie, no to zaś
wyicie to hurdu burdo na głowie z włsoami robiom to z tej strony, to z
drugiej strony. No potem zaś sie temi fukockami fukajom, fukajom po głowie.
Jak juz kazdo ofukano, jak pscoła w ulu, no to wtedyj porzonny turysta i
porzonno turystka bierom sie zwiydzać.
O, idom choćka, do Dolinki Biołego, do Strązyskiej. Hej, casym to wom powiym
ze i na Nosol wyjdom. A jak przudzie piykno pogoda, o to jus syćka jednom
hurmom lecom pod Gubałówke. Panie bierom torby, do tyk torbów maścidła,
olyjki, jakiesi krymy, jakiesi wiycie gaciynta, ta wyńdzidła sićkie. Lecom
tam wartko pod tom kolyjke i stojom choćkie i tak padnie co trza i póltorej
godziny stoć zanim sie do kolyjki dostanie. Jakbyś namyśloł i poseł na nogak
to byś za dwadziescia minut, ale to by było nie po pańsku. No jak wyjadom na
góre, lezocki pryńdziutko bierom, kozdo sie wysmaruje i potym lezom na tym
lezoku. Lezi tak, co nie rusi ani rynkom, ani nogom, ani palcym nawet w
nodze i tak wiycie nieroz potrafi calućki dziyń przelezeć. O, kiebyś tak
której pezdioł w domu, coby piyńć minut stanyna spokojnie i nic nie godoła,
to by ci zaroz pazurami ocy wydropała. Pedziałaby, ze jes dziś
równouprawnienie, ze dwoniyj było mozna kobiyte prześladować, a dziś juz ńy.
A potem kie jus trza z tego lezoka, he, Jezus maryjo! zadek biylucki, tu zaś
z przodu kozdo cyrwiyniucko jak rak. E, kiebyś sie takom stretnon, wyicie
tak, tak przi zmroku w lesie, to byś cisto piyknie piynty potraciył, telo
bys uciekoł, a to pote byś juz do końca zicio na sićkie bogi przisiongoł ześ
jancikrysta widzioł. No a potem po obiedzie, zaś krapecke trza legnońć. No
jak sie tak juz prześpiom, przelezom po połedniu zaś sie zajońć sprawami
kulturalnemi, przecie cłek nie ino zije tym chlebym i tom kiełbasom, ba
przecie i kulturom tyz. No to trza iś do jednej kawiarnie do drugiej, do
trzeciej, bo trza za znajomy=emi obgodać: kto z kim, a kany, a jako, a kie,
a kielo razi. O, takich rzeci nie wolno odkłodoć na drugi dziyń, bo by sie
zobacyło no i co pote. No wiecór kozdy zaś sie sykuje, bo zaś trzeba i cosi
poderwać. No to trza sie wybrać na bol, a i z drugiej strony trza z kiesonki
tyk piniyndzi upuscić, bo jak bys piniondze, nie daj Boze, do domu prziwióz,
e, bracie to juz na drugi rok ci na pół obetnom. No bo ci powiedzom, ho, o
trzeciyj nad raniym porzonny turysta i porzonno turystka piyknie, grzecnie
sie wracajom do domu wczasowego. tak wyj robiom porzonni turyści prowdziwi.
A co robiom postrochańce? Hej, ci wom powiym to do dnia, jesce kohut nie
zapieje, to juz som na nogak i od rania do noci, do pólnoci goniom. Roz som
na Gubałówce, za piyńć minut juz som na Giewońcie. Patrzoj potym juz som
przi Morskiym Oku, a po połedniu juz som w Chochołowskiej, i to jesce kieby
sami, ale kozdy dźiwgo na grzibiecie plecocisko, worcisko okropne. O, w tym
plecoku, wom powiym, sićko tam jes. Na spodku buty, potem na tym chlyb,
bułki, potem na tym zaś jesce śkarpetki, trampki. W jednym trampku masło, w
drugiym trampku syr. Ny ji potem, potem juz jesce owiązane do kupy kosulom
flanelowom, bo w plecoku porzondek musi być. No ji na wiyrchu jesce na tym
plecocisku wisom gorcki, wiycie, rondle, pokrywki, jakiesi patelnie. Jak
idom to ino sićko zbyrci.
No ji roz sie tak przitrefiyło, ze taci wyj postruchańcy wpadli do wsi. A
mój dziadek se przi chałpie siedzioł i cosik se ta dłuboł jaze wiycie
wjechali cało tako heruzijo. Ej, wyobziyrali sie na sićkie strony, bo
widocnie zabłońdzyli, bo nie wiedzieli ka dalyj. Ale jedyn dopatrzył
dziadka, bo prziskocył do niego, godo: Oh, gazdo, gazdo, daleko tu jesce do
Poronina? E, dyć niedaleko. No a kaz wy to tag lecicie, ci sie poli, ci
wojna? A niy, niy, ale my zbiyromy punkty. No za ile my tam mozemy do tego
Poronina zojść, za kwadrans? E, nie zojdziecie. No a za pół godziny? O, za
półgodziny tyz niy. O, no bo wy przecie ponowie idziecie w drugom strone.
tekst: "400 lat dziejów Zakopanego",
