GEREJOWIE

kyos Re: GEREJOWIE 01.04.06, 10:50

Oto co udało mi sie ustalić w oparciu o Podhorodeckiego. Może kogoś to
zaciekawi. Kolejność narodzin jest mi nieznana, układałem wedle kolejności
panowania. Nie jestem pewien czy Tasz Timur (ojciec Dzijasa ed-Dina) to był
Tochtamysz (ojciec Dżelala ed-Dina). Nie jestem też pewien niektórych paranteli.

Wyjaśnienie skrótów i pojęć:
„ob”, „pon”, „us”, „wtsr” „zamord” – obalony, ponownie, usunięty, w tym samym
roku, zamordowany
„AST”, „KAZ”, „RON”, „WXM”, „ZO” – Astrachań, Kazań, Rzeczpospolita Obojga
Narodów, Wielkie Księstwo Moskiewskie, Złota Orda
Karacze – organ doradczy chana składający się z przedstawicieli czterech (potem
pięciu) najważniejszych rodów arystokratycznych, często opozycyjny
Kałga sułtan („k.s.”) – oficjalny następca tronu, następny po chanie w
hierarchii dowodzenia, zazwyczaj najstarszy brat albo syn (zgodnie z „Jassą”
czyli zwodem mongolskiego prawa zwyczajowego spisanego na polecenie Dżyngis-
chana); w razie wyprawy z chanem dowódca przedniej straży/prawego skrzydła ?
Nureddin („nur.”) – zastępca k.s. na wyprawie, drugi w kolejce do tronu; w
razie wyprawy z chanem dowódca tylnej straży/lewego skrzydła ?

Tasz Timur Oglan Gerej /[?] Tochtamysz, potomek w 9. stopniu Dżocziego, syna
Dżyngis-chana. Chan Złotej Ordy 1377-95, +1406.
1.Dżijas ed-Din
1.1.HADŻY I Melek [Anioł] /*Troki. Od 1428/30 namiestnik ZO na Krymie, 1456-61
na wygnaniu na Litwie. Pon 1461-66(+).
1.1.1.NUR DEWLET /1466 jarłyk ZO na cały Krym, 1469 zjednoczył Krym, 1471 ob.
Pon 1476-78. Po 1480 książę kasimowski (w ziemi riazańskiej) jako wasal WXM.
Jeden z jego synów założycielem rodu litewskich kniaziów Puńskich.
1.1.2.MENGLI I /1466 po obaleniu Hajdara zajął jego część i koronował się na
chana w Kirkyeri [Kirkor], 1469 ob. 1471-75 cały Krym. Pon 1478-1515(+), już
jako wasal Turcji.
1.1.2.1.MEHMED I Wielki /K.s. Menglego I. 1515 chan. 1521 osadził brata w KAZ
i 1522 zdobył AST –zjednoczył europejską Tatarszczyznę. +1523, zamord przez
opozycję arystokratyczną.
1.1.2.1.1.GAZI I /1523 chan decyzją karaczy, 1524 us.
1.1.2.1.2.Baba /1523 k.s. Gaziego I decyzją karaczy, us wtsr.
1.1.2.1.3.Islam /1524 k.s. Saadata I –pomógł mu obalić Gaziego I. 1525 i 1527
wyprawy na WXM.
1.1.2.2.ISLAM I /1532 chan jako kandydat arystokracji, us wtsr.
1.1.2.3.SAADAT I /Ulubiony syn Menglego I. 1523 k.s. Gaziego I po rokowaniach
chana z Portą. 1524 chan, w tym samym roku uniezależnienie się AST. 1532
abdykował.
1.1.2.4.SAHIB I /1521 chan KAZ jako wasal Turcji, 1524/5 abdykował. 1532
uczestnik węgierskiej kampanii Sulejmana Wspaniałego. 1532 chan jako kandydat
sułtana. 1533 opanowanie AST (i Wielkiej Ordy Nogajskiej) –osadził tam
Jamgurczego. +1551, zamord wraz z całą rodziną.
1.1.2.4.1.Emin /K.s. Sahiba I –1543 wyprawa na Węgry.
1.1.2.5.Mamyszko /1503 atak na Czernichowszczyznę.
1.1.2.6.Feth /1506 wyprawa na RON razem z Burnaszem.
1.1.2.7.Burnasz /1506 wyprawa na RON razem z Fethem.
1.1.2.8.córka x Selim I Groźny, sułtan
1.1.2.9.córka x Sulejman I Wspaniały, sułtan
1.1.2.10.córka
1.1.2.10.1.Safa Gerej /Chan KAZ 1525-32, us przez WXM. Pon 1535-49 (z przerwą
w 1546).
1.1.3.HAJDAR /1466 chan części Krymu (Kirkyeri), ob wtsr.
2. ? Dżelal ed-Din /Chan ZO…
2.1.Uług Mehmed /Od 1445/6 chan KAZ.
2.1.1. ? Mehmed Emin /Chan KAZ 1484-85, 1487-94/6, 1500/2-1519(+).

chan Krymu
DŻANIBEK I (jedyny nie-Gerej) /1475-76 –jako wasal Ahmeda, chana Wielkiej Ordy.

chanowie KAZ
Szah Ali /1519-21 –jako wasal WXM.
Dżan Ali /1532-34 –jako wasal WXM (ob przez Sahiba I).
Ujtamysz Gerej /1549-51(ob przez WXM).
Jediger (z Ordy Nogajskiej) /1551-52(ob przez WXM).

chan AST
Derwisz Ali /1554 osadzony przez WXM. Przeszedł na stronę Krymu –1566 ob, Astr.
wcielony do WXM.

DEWLET I Tacht Ałgan [Zdobywca Stolicy] /Syn Menglego, Saadata lub Sahiba ??
1551 wyniesiony przez buntowników –wojsko i arystokrację– oraz Portę na chana.
1571 zniszczył Moskwę; +1577, dżuma.
1.MEHMED II Semiz [Tłusty,Opasły] /1577 chan z woli ojca. +1584, zamord.
1.1.Saadat /Nur. (Mehmeda II?).
1.1.1.MEHMED III /Chan 1623-28(ob). +1629, rozsiekany przez wściekłych
Kozaków, jego sojuszników –za zdradę w bitwie pod Perekopem (z chanem
Dżanibekiem II).
1.1.2.Szahin /Agent Abbasa I Wielkiego. 1623-28 k.s. Mehmeda III, po jego
obaleniu uciekł do Persji.
2.GAZI II Bora [Burza] /1578 wraz z Mehmedem II poprowadził Ordę na perski
Szyrwan (jako wasale Turcji). Był w polskiej niewoli. Chan 1588-96(us przez
Portę). Przywrócony 1597-1608(+).
2.1.INAJET /1635 chan. Za jego panowania rebelia Kantymira „Krwawego Miecza” –
1637 po jej zdławieniu postawił się Porcie. Nie stworzywszy żadnego
antytureckiego sojuszu udał się do Stambułu wytłumaczyć się – z rozkazu Murada
IV Myśliwego wtrącony do więzienia i tam uduszony (+1637).
3. ? ISLAM II /Chan 1584-88(us). Jego panowanie okresem wewnętrznego zamętu.
4. ? FETH I /Brat Islama. Chan 1596-97(us).
5. ? SELAMET I /Chan 1608-10(us).
5.1.BAHADUR I /Chan 1637-41(+).
5.2.ISLAM III /1629 wyprawa z k.s. Dewletem na RON –> 1629-36 w polskiej
niewoli. 1637 k.s. Bahadura I –1640 wyprawa na Ukrainę. Chan 1644-54(+).
(1650) jego nur. Gazi.
5.2.1.Mengli /1655 k.s. Mehmeda IV (1654 k.s. Islama III ?).
5.3.Krym /K.s. Islama III. +1651, w bitwie pod Beresteczkiem.
5.4.MEHMED IV /*1610. Chan 1641-44(us), 1654-66(us). +1666.
(1655?) jego nur. ADIL /[?] Chan 1666-71(us).
(1667) k.s. Adila –Krym.
6. ? DŻANIBEK II /*1555. 1608 k.s. Selameta I (jego brat) –1609 wyprawa na
WXM. Chan 1610-23 (us przez Portę –zesłany na Rodos, jako zwykłą koleją
rzeczy). Przywrócony 1628-35(us).
6.1. ? Dewlet /Jako k.s. Dżanibeka II –1620 Cecora, 1629 wyprawa na RON.
(1621) jego [Dż.II] nur. najmłodszy brat –plądruje w RON.
(1633) Mubarek „carewicz” wodzem wyprawy na Rosję.

MURAD /Chan 1677/8-83(us, wkrótce po wyprawie wiedeńskiej, za nieposłuszeństwo
wezyrowi Kara Mustafie i dezercję Ordy).
HADŻY II /Jako k.s. Murada bohater bitwy wiedeńskiej –obronił chorągiew
Proroka –> chan 1683-84(us).
SAADAT II /1691 chan (us wtsr).
SAFA /1692 chan (us wtsr).

SELIM I /Chan 1671-77/8(us), 1684-91(us), 1692-99(us, wkrótce po pokoju
karłowickim), 1702-04(+).
1.DEWLET II / Jako k.s. Selima I –1690 odbicie Belgradu z rąk Austriaków, 1693-
4 walki w Serbii z Austrią. Chan 1699-1702(us, za złamanie pokoju
karłowickiego), 1708-13(us).
1.1.ARSLAN [ARSŁAN] /Chan 1748-55(us), 1767 (us wtsr).
1.2.Topał Ahmed
1.2.1.BAHADUR II /1782 chan (us wtsr).
1.2.2.Arłan
1.2.3.SZAHIN /*1746. (1771) k.s. Selima III. Faworyt Katarzyny II Wielkiej.
1777 chan niepodległego Krymu (us wtsr). Pon 1778-83 (z przerwą w 1782) –
aneksja Krymu przez Rosję. +1787, po przybyciu do Turcji ogłoszony zdrajcą
islamu, zesłany na Rodos i tam zamord.
Halim Gerej –1782 wódz powstańców, zdobył Kaffę i obalił chana Szahina.
2. Szehbaz /Jako k.s. Selima I –1695 wyprawa na RON (+ przed 1704 ?).
3.GAZI III /Jako nur. Dewleta II –1699 wyprawa na RON. Chan 1704-07(us).
4.KAPŁAN I /Jako nur. Dewleta II –1701 wyprawa przeciw Czerkiesom. Chan 1707-08
(us), 1713-16(us), 1730-36(us).
4.1.SELIM II Katy [Twardy] /Chan 1743-48(us).
K.s. Selima II –Szahin. Przywódca opozycji, uwięziony, uciekł do RON,
skąd atakował Budziak.
5.MENGLI II /Chan 1724-30(us), 1737-39(us).
Adil Gerej –wódz buntu Nogajów, przypadającego na panowanie Menglego II.

KARA DEWLET /Chan 1716-17(us).

SAADAT III /Chan 1717-24(us).
1.HALIM /Chan 1755-58(us).
2.Had

Drzewko
Od najstarszego
Od najnowszego

kyos Re: GEREJOWIE 01.04.06, 10:50

Oto co udało mi sie ustalić w oparciu o Podhorodeckiego. Może kogoś to
zaciekawi. Kolejność narodzin jest mi nieznana, układałem wedle kolejności
panowania. Nie jestem pewien czy Tasz Timur (ojciec Dzijasa ed-Dina) to był
Tochtamysz (ojciec Dżelala ed-Dina). Nie jestem też pewien niektórych paranteli.

Wyjaśnienie skrótów i pojęć:
„ob”, „pon”, „us”, „wtsr” „zamord” – obalony, ponownie, usunięty, w tym samym
roku, zamordowany
„AST”, „KAZ”, „RON”, „WXM”, „ZO” – Astrachań, Kazań, Rzeczpospolita Obojga
Narodów, Wielkie Księstwo Moskiewskie, Złota Orda
Karacze – organ doradczy chana składający się z przedstawicieli czterech (potem
pięciu) najważniejszych rodów arystokratycznych, często opozycyjny
Kałga sułtan („k.s.”) – oficjalny następca tronu, następny po chanie w
hierarchii dowodzenia, zazwyczaj najstarszy brat albo syn (zgodnie z „Jassą”
czyli zwodem mongolskiego prawa zwyczajowego spisanego na polecenie Dżyngis-
chana); w razie wyprawy z chanem dowódca przedniej straży/prawego skrzydła ?
Nureddin („nur.”) – zastępca k.s. na wyprawie, drugi w kolejce do tronu; w
razie wyprawy z chanem dowódca tylnej straży/lewego skrzydła ?

Tasz Timur Oglan Gerej /[?] Tochtamysz, potomek w 9. stopniu Dżocziego, syna
Dżyngis-chana. Chan Złotej Ordy 1377-95, +1406.
1.Dżijas ed-Din
1.1.HADŻY I Melek [Anioł] /*Troki. Od 1428/30 namiestnik ZO na Krymie, 1456-61
na wygnaniu na Litwie. Pon 1461-66(+).
1.1.1.NUR DEWLET /1466 jarłyk ZO na cały Krym, 1469 zjednoczył Krym, 1471 ob.
Pon 1476-78. Po 1480 książę kasimowski (w ziemi riazańskiej) jako wasal WXM.
Jeden z jego synów założycielem rodu litewskich kniaziów Puńskich.
1.1.2.MENGLI I /1466 po obaleniu Hajdara zajął jego część i koronował się na
chana w Kirkyeri [Kirkor], 1469 ob. 1471-75 cały Krym. Pon 1478-1515(+), już
jako wasal Turcji.
1.1.2.1.MEHMED I Wielki /K.s. Menglego I. 1515 chan. 1521 osadził brata w KAZ
i 1522 zdobył AST –zjednoczył europejską Tatarszczyznę. +1523, zamord przez
opozycję arystokratyczną.
1.1.2.1.1.GAZI I /1523 chan decyzją karaczy, 1524 us.
1.1.2.1.2.Baba /1523 k.s. Gaziego I decyzją karaczy, us wtsr.
1.1.2.1.3.Islam /1524 k.s. Saadata I –pomógł mu obalić Gaziego I. 1525 i 1527
wyprawy na WXM.
1.1.2.2.ISLAM I /1532 chan jako kandydat arystokracji, us wtsr.
1.1.2.3.SAADAT I /Ulubiony syn Menglego I. 1523 k.s. Gaziego I po rokowaniach
chana z Portą. 1524 chan, w tym samym roku uniezależnienie się AST. 1532
abdykował.
1.1.2.4.SAHIB I /1521 chan KAZ jako wasal Turcji, 1524/5 abdykował. 1532
uczestnik węgierskiej kampanii Sulejmana Wspaniałego. 1532 chan jako kandydat
sułtana. 1533 opanowanie AST (i Wielkiej Ordy Nogajskiej) –osadził tam
Jamgurczego. +1551, zamord wraz z całą rodziną.
1.1.2.4.1.Emin /K.s. Sahiba I –1543 wyprawa na Węgry.
1.1.2.5.Mamyszko /1503 atak na Czernichowszczyznę.
1.1.2.6.Feth /1506 wyprawa na RON razem z Burnaszem.
1.1.2.7.Burnasz /1506 wyprawa na RON razem z Fethem.
1.1.2.8.córka x Selim I Groźny, sułtan
1.1.2.9.córka x Sulejman I Wspaniały, sułtan
1.1.2.10.córka
1.1.2.10.1.Safa Gerej /Chan KAZ 1525-32, us przez WXM. Pon 1535-49 (z przerwą
w 1546).
1.1.3.HAJDAR /1466 chan części Krymu (Kirkyeri), ob wtsr.
2. ? Dżelal ed-Din /Chan ZO…
2.1.Uług Mehmed /Od 1445/6 chan KAZ.
2.1.1. ? Mehmed Emin /Chan KAZ 1484-85, 1487-94/6, 1500/2-1519(+).

chan Krymu
DŻANIBEK I (jedyny nie-Gerej) /1475-76 –jako wasal Ahmeda, chana Wielkiej Ordy.

chanowie KAZ
Szah Ali /1519-21 –jako wasal WXM.
Dżan Ali /1532-34 –jako wasal WXM (ob przez Sahiba I).
Ujtamysz Gerej /1549-51(ob przez WXM).
Jediger (z Ordy Nogajskiej) /1551-52(ob przez WXM).

chan AST
Derwisz Ali /1554 osadzony przez WXM. Przeszedł na stronę Krymu –1566 ob, Astr.
wcielony do WXM.

DEWLET I Tacht Ałgan [Zdobywca Stolicy] /Syn Menglego, Saadata lub Sahiba ??
1551 wyniesiony przez buntowników –wojsko i arystokrację– oraz Portę na chana.
1571 zniszczył Moskwę; +1577, dżuma.
1.MEHMED II Semiz [Tłusty,Opasły] /1577 chan z woli ojca. +1584, zamord.
1.1.Saadat /Nur. (Mehmeda II?).
1.1.1.MEHMED III /Chan 1623-28(ob). +1629, rozsiekany przez wściekłych
Kozaków, jego sojuszników –za zdradę w bitwie pod Perekopem (z chanem
Dżanibekiem II).
1.1.2.Szahin /Agent Abbasa I Wielkiego. 1623-28 k.s. Mehmeda III, po jego
obaleniu uciekł do Persji.
2.GAZI II Bora [Burza] /1578 wraz z Mehmedem II poprowadził Ordę na perski
Szyrwan (jako wasale Turcji). Był w polskiej niewoli. Chan 1588-96(us przez
Portę). Przywrócony 1597-1608(+).
2.1.INAJET /1635 chan. Za jego panowania rebelia Kantymira „Krwawego Miecza” –
1637 po jej zdławieniu postawił się Porcie. Nie stworzywszy żadnego
antytureckiego sojuszu udał się do Stambułu wytłumaczyć się – z rozkazu Murada
IV Myśliwego wtrącony do więzienia i tam uduszony (+1637).
3. ? ISLAM II /Chan 1584-88(us). Jego panowanie okresem wewnętrznego zamętu.
4. ? FETH I /Brat Islama. Chan 1596-97(us).
5. ? SELAMET I /Chan 1608-10(us).
5.1.BAHADUR I /Chan 1637-41(+).
5.2.ISLAM III /1629 wyprawa z k.s. Dewletem na RON –> 1629-36 w polskiej
niewoli. 1637 k.s. Bahadura I –1640 wyprawa na Ukrainę. Chan 1644-54(+).
(1650) jego nur. Gazi.
5.2.1.Mengli /1655 k.s. Mehmeda IV (1654 k.s. Islama III ?).
5.3.Krym /K.s. Islama III. +1651, w bitwie pod Beresteczkiem.
5.4.MEHMED IV /*1610. Chan 1641-44(us), 1654-66(us). +1666.
(1655?) jego nur. ADIL /[?] Chan 1666-71(us).
(1667) k.s. Adila –Krym.
6. ? DŻANIBEK II /*1555. 1608 k.s. Selameta I (jego brat) –1609 wyprawa na
WXM. Chan 1610-23 (us przez Portę –zesłany na Rodos, jako zwykłą koleją
rzeczy). Przywrócony 1628-35(us).
6.1. ? Dewlet /Jako k.s. Dżanibeka II –1620 Cecora, 1629 wyprawa na RON.
(1621) jego [Dż.II] nur. najmłodszy brat –plądruje w RON.
(1633) Mubarek „carewicz” wodzem wyprawy na Rosję.

MURAD /Chan 1677/8-83(us, wkrótce po wyprawie wiedeńskiej, za nieposłuszeństwo
wezyrowi Kara Mustafie i dezercję Ordy).
HADŻY II /Jako k.s. Murada bohater bitwy wiedeńskiej –obronił chorągiew
Proroka –> chan 1683-84(us).
SAADAT II /1691 chan (us wtsr).
SAFA /1692 chan (us wtsr).

SELIM I /Chan 1671-77/8(us), 1684-91(us), 1692-99(us, wkrótce po pokoju
karłowickim), 1702-04(+).
1.DEWLET II / Jako k.s. Selima I –1690 odbicie Belgradu z rąk Austriaków, 1693-
4 walki w Serbii z Austrią. Chan 1699-1702(us, za złamanie pokoju
karłowickiego), 1708-13(us).
1.1.ARSLAN [ARSŁAN] /Chan 1748-55(us), 1767 (us wtsr).
1.2.Topał Ahmed
1.2.1.BAHADUR II /1782 chan (us wtsr).
1.2.2.Arłan
1.2.3.SZAHIN /*1746. (1771) k.s. Selima III. Faworyt Katarzyny II Wielkiej.
1777 chan niepodległego Krymu (us wtsr). Pon 1778-83 (z przerwą w 1782) –
aneksja Krymu przez Rosję. +1787, po przybyciu do Turcji ogłoszony zdrajcą
islamu, zesłany na Rodos i tam zamord.
Halim Gerej –1782 wódz powstańców, zdobył Kaffę i obalił chana Szahina.
2. Szehbaz /Jako k.s. Selima I –1695 wyprawa na RON (+ przed 1704 ?).
3.GAZI III /Jako nur. Dewleta II –1699 wyprawa na RON. Chan 1704-07(us).
4.KAPŁAN I /Jako nur. Dewleta II –1701 wyprawa przeciw Czerkiesom. Chan 1707-08
(us), 1713-16(us), 1730-36(us).
4.1.SELIM II Katy [Twardy] /Chan 1743-48(us).
K.s. Selima II –Szahin. Przywódca opozycji, uwięziony, uciekł do RON,
skąd atakował Budziak.
5.MENGLI II /Chan 1724-30(us), 1737-39(us).
Adil Gerej –wódz buntu Nogajów, przypadającego na panowanie Menglego II.

KARA DEWLET /Chan 1716-17(us).

SAADAT III /Chan 1717-24(us).
1.HALIM /Chan 1755-58(us).
2.Had
- kyos Re: GEREJOWIE 01.04.06, 10:52
  
  [ucięło mi]
  
  SAADAT III /Chan 1717-24(us).
  1.HALIM /Chan 1755-58(us).
  2.Hadży /Spiski przeciw chanowi Krymowi.
  
  FETH II /Wódz Tatarów w wojnie z Persją na Kaukazie 1734-5. Chan 1736-37(us).
  1.SELIM III /Chan 1764-67(us), 1770-71(us), 1777-78(us).
  
  SELAMET II /Chan 1739-43(us).
  1.MAKSUD /Chan 1767-68(us).
  
  KRYM /Spiski przeciw chanowi Halimowi -> 1758 chan. 1764 us przez Portę
  (deportowany do Gallipoli, potem na Chios). Pon 1768-69(+).
  DEWLET III /Chan 1769-70(us), 1775-77(us). +1781.
  KAPŁAN II /Chan 1770 (+1770).
  SAHIB II /Chan 1772-75(us).
  
  chanowie Ordy Kubańskiej (jako lenna Rosji ?)
  Szanbaz Gerej /1787-89.
  Bakht Gerej /1789-92.
- kyos Re: GEREJOWIE 02.10.06, 14:59
  
  kyos napisał:
  
  > 6. ? DŻANIBEK II /*1555. 1608 k.s. Selameta I (jego brat) –1609 wyprawa
  > na WXM. Chan 1610-23 (us przez Portę –zesłany na Rodos, jako zwykłą koleją
  > rzeczy). Przywrócony 1628-35(us).
  > 6.1. ? Dewlet /Jako k.s. Dżanibeka II –1620 Cecora, 1629 wyprawa na RON.
  
  7. Dewlet /Jako k.s. Dżanibeka II –1620 Cecora, 1629 wyprawa na RON.
  
  => Dewlet był najstarszym z żyjących braci Dżanibeka (a nie jego synem)

Najnowsze z forum Historia

Zaloguj się