Powódź w Przemyślu w 1941

[m.cave]

Szukałem daty powodzi w Przemyślu w tym okresie. Uprzejmy pracownik UM w
Przemyślu (jeszcze raz dziękuję panie Janku) przekazał mi informację, którą
się dzielę: "Stan powodziowy zanotowano w roku 1941, gdzie poziom wody na
wodowskazie wynosił 950 cm i przekroczył stan alarmowy o 430 cm".

[darino]

Wynika z tego, że twoja rodzina bardzo krótko mieszkała w Brzusce ?

[m.cave]

Wygląda na to, że od 1941 do 11 kwietnia 1945. Ala cały czas szukam i wszystko
jest jedynie prawdopodobne.

Brzuska i Bachów 11 kwietnia 1945 roku

[darino]

Tak więc mieliśmy rację - chodzi o ten wielki pogrom Ukraińców w Brzusce i
Bachowie. W Brzusce naliczono wtedy 187 ofiar, a w Bachowie 95. Zabito nawet
szescioro niemowląt. Jak pisze Iwan Kriwucki dokonały tego "cywilna banda", do
której należeli mieszkańcy "wielkiej, ale biednej polskiej wsi Huta koło
Birczy."
Za dwa tygodnie będę działał w przemyskich bibliotekach i archiwach, więc może
uda mi się znaleźć coś więcej !

[m.cave]

Tak Darino!. To się trzyma kupy. Jesteś nieoceniony!

[czesio48]

Darino, podaj gdzie to wydarzenie opisał Iwan Kriwucki i jak mogę do tego
dotrzeć.

[darino]

Na relację Iwana Kriwuckiego powołuje się Grzegorz Motyka - autor książki "Tak
było w Bieszczadach". Relacja ta znajduje się w jego posiadaniu. W książce
użyty jest tylko fragment w postaci 1-2 zdań.
Oprócz tego autor powołuje się na artykuł Iwana Kriwuckiego pt. "De
sribnołentyj Sian pływa" w czasopiśmie "Ukrajina.Nauka i kultura" nr 26-27, s.
138-199, Kijów 1993.
Myślę, że pozycja ta będzie trudna do dostania w Polsce, ale popytam po
bibliotekach. Poza tym poszukam w archiwach podczas mojego pobytu w Przemyślu.

IPN w Rzeszowie ?

[darino]

Pomyślałem sobie, że w przypadku tak dużej zbrodni może być prowadzone śledztwo
przez IPN. Może sprawdzisz w oddziale rzeszowskim ?

[darino]

Dzięki uprzejmości "mytra" z forum portalu www.werchowyna.nazwa.pl mamy
następne wzmianki na temat tej zbrodni :
Eugeniusz Misiło - "Repatriacja czy deportacja" tom I s.131 (1993)
"Więź" nr 4/2002 s. 154
"Błahowist" nr 5/1999
"Nasze słowo" nr 19/1999
"Nasze słowo" nr z ostatnich miesięcy.
Niestety dziś nie udało mi się nic znaleźć - E. Misiły znalazłem tylko II tom.

[m.cave]

Te czasopisma są nieosiągalne w żadnej bibliotece Trójmiasta. Szkoda.
W bibliotece PAN w Gdańsku jest "Repatriacja ..." t.I, niestety tylko na
miejscu. Na stronie 131 jako wyjaśnienie do tekstu ulotki Ukraińskiej Narodnej
Samoobrony jest wzmianka:" ... Nazwy wsi w powiecie leskim, w którym Milicja
Obywatelska i uzbrojone grupy Polaków z okolicznych miejscowości wymordowały
ukraińską ludność cywilną. M.in. w Berezce zamordowano ponad 200 osób, w tym
proboszcza grekokatolickiego ks. Ołeksę Biłyka wraz z rodziną."

[darino]

Ja czekam właśnie na dostawę I tomu "Repatriacji" - zamówiłem przez internet.
Co do nazwy miejscowości, to może być lekkie przekłamanie - w powiecie leskim
jest Berezka, a u nas Brzuska (Bereska), więc będziemy musieli weryfikować
wszystkie informacje, czy dotyczą właściwej miejscowości !
Pytałem o gazetę "Błahowist" dziś w Fundacj Św. Włodzimierza, ale nie
prenumerują. Okazuje się, że jest to czasopismo religijne, więc należy szukać w
cerkwiach.

książka dotarła ! - odezwa OUN

[darino]

Książka Eugeniusza Misiło "Repatriacja czy deportacja" tom I dotarła do mnie
dosłownie przed chwilą.
Otóż wymieniona Berezka to na pewno nie nasza Brzuska, bo i powiat leski, i
daty się nie zgadzają.
Znalazłem natomiast na stronie 271-272 odezwę Prowodu OUN z października-
listopada 1945. Zacytuję interesujący nas fragment:
"A ile zwierzęcości dopuścili się bandyci z milicji w Birczy, Krasiczynie i zza
Sanu, cywilne bandy z Borownicy, Dylągowej, Sielnicy, Bartkówki, BERESKIEJ
HUTY, Zalesia i prawie każdej polskiej wsi, gdzie przedtem wymordowano
Ukraińców ?
Kto zamordował we wsi Pawłokoma 300 niewinnych Ukraińców ? Ilu Ukraińców
zginęło w innych wsiach ? Ilu obrabowano i zamordowano robotników ukraińskich,
powracających z katorgi niemieckiej ? Czy to nie hańba dla narodu polskiego,
gdy "gospodarze" polscy z wyżej wspomnianych miejscowości korzystając z tego,
że WP wypędzało Ukraińców z domów, jechali zabierać ich majątki, kiedy ci nie
opóścili jeszcze swoich wiosek ?"
Jest to fragment odezwy do Polaków !

"Repatriacja" - błąd w objaśnieniu !

[darino]

Zajrzyj na "Werchowynę" - Mytro znowu nam pomógł. Ksiądz Biłyk jednak zginął
w "naszej" Beresce - w opisie do "Repatriacji" był błąd - Bereska w powiecie
Dobromil !

[m.cave]

Jestem pod wrażeniem zgodności opisu Kriwuckiego (o którym pierwsze słyszę) z
tym jak pamięta to moja mama (która miała wtedy 12,5 roku).

[darino]

Dziś siedziałem sobie w księgarni i przeglądałem książki związane z
wydarzeniami, o których mówimy. Znalazłem materiały wydane przez ośrodek KARTA
dla jakiejś konferencji polsko-ukraińskiej. Znalazłem tam wzmianki o tym
mordzie w kilku referatach, ale nic poza faktami, które już znamy. Natomiast w
jednym z referatów był odnośnik do wspomnień Omeljana Płeczenia - "9 lat w
bunkrze".Podobno wspomina on o tej tragedii. To dość popularna książka wydana
chyba w 1991 roku. Może odnajdziecie ją przede mną, bo w Bibliotece
Jagiellońskiej jest awaria systemu, która trwa już trzeci tydzień !
Co do gazety, którą podawałem Czesiowi, to jest szansa, że moja koleżanka
studiująca na UJ odnajdzie ją w bibliotece ukrainistyki !

[m.cave]

Ubolewam na brakiem dostępu do tej ksziążki. Przeczytałem ją wpradzie w
bibliotece PAN, ale nijak nie moglem przebłagać bibliotekarki, by mi ją
wypożyczyła choć na 1,5 godzinki. Zeskanowałbym ją i po problemie.

[darino]

Czytałem ją wiele lat temu i niewiele pamiętam - wypożyczałem ją z biblioteki w
Birczy. Spróbuję poprosić mamę lub siostrę o wypożyczenie dla mnie !

gdzie są groby ?

[darino]

Zastanowiło mnie jedno - gdzie są groby ofiar ? Czy leżą w zbiorowej mogile na
cmentarzu w Brzusce i Bachowie, czy też w osobnych grobach, czy też gdzie
indziej ?
Po pogromie niedobitki mieszkańców uciekły do Iskani, kto więc pochował ofiary ?

[m.cave]

To bardzo ciekawa kwestia. Zastanawiam się jak to mogło być w Brzusce. Jeżeli
przyjąć stan liczebny mieszkańców z 1921 roku (Forum – Aldon) Polacy – 160,
Ukraińcy – 1008, Żydzi – 61, to jednak co najmniej połowa z nich ocalała z
obydwu napaści: 11.04.1944 i 18.12.1945. Oznacza to, że było komu chować
poległych. Pytanie – w jaki sposób? Przy takiej ilości ofiar trudno chyba się
spodziewać aby mogiły nie były zbiorowe, a jeżeli tak, to ktoś musi znać ich
miejsce. Moja mama na temat pochówku nie wie nic.

[darino]

Ostatnio na ruinach cerkwi w Brzusce byłem w połowie lat 80, a wyglądu
cmentarza nie pamiętam w ogóle, poza tym, że kilka grobów było odnowionych i
nie zauważyłem żadnych grobów zbiorowych.
Ludność Brzuski w tym czasie chyba była mniejsza:
1. Brzuska była wsią leżącą zaraz za linią Mołotowa, w pasie przygranicznym,
więc mogły objąć ją częściowe wysiedlenia.
2. Dośc dużo młodych osób (kobiet i mężczyzn) z naszego terenu wysłano na
przymusowe roboty do Rzeszy.
3. Część mężczyzn mógł objąć pobór do Wojska Polskiego - Brzuskę wyzwolono pod
koniec lipca 1944 roku.
4. Część młodych mężczyzn mógł objąć pobór do UPA - u nas był obowiązkowy !

śledztwo IPN w tej sprawie !

[darino]

S 11/01/Zi – śledztwo wszczęte w dniu 9 lutego 2001 roku w sprawie zbrodni
popełnionych na szkodę obywateli polskich narodowości ukraińskiej zamieszkałych
na terenie powiatu przemyskiego w 1945 roku, w wyniku których w Małkowicach
śmierć poniosło ok. 150 mieszkańców tej miejscowości, a w miejscowościach
Skopów, Ruszelczyce, Korytniki, Bachów, Ujkowice, Trójczyce, Brzózka Berezka,
Wola Krzywiecka śmierć poniosło co najmniej kilkadziesiąt innych osób
narodowości ukraińskiej, tj. o przestępstwo z art. 148§2 pkt 3 i 4, §3 w zw. z
art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej –
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016
z późn. zm.).
W jego toku przesłuchano łącznie 104 świadków, w tym wielu pokrzywdzonych.
Ponadto uzyskano kopię dokumentacji archiwalnej wytworzonej przez MO, UB i
Starostwo Powiatowe w Przemyślu w sprawie zbrodni na szkodę ludności
ukraińskiej na terenie powiatu przemyskiego w skazanym okresie. Nawiązano
kontakt z ukraińskim Towarzystwem „Nadsanie”, w wyniku czego uzyskano dane
osobowe i adresy kilku świadków zamieszkałych na terenie Ukrainy. Osoby te
zostały przesłuchane w drodze międzynarodowej pomocy prawnej. Ponadto zapoznano
się z repertorium byłej Prokuratury przy Sądzie Okręgowym w Przemyślu oraz
repertorium byłej Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Przemyślu, w celu
ujawnienia wpisów świadczących o prowadzeniu przez organy ścigania postępowań w
sprawie zbrodni na ludności ukraińskiej. W wyniku tego ujawniono wspomniane
wpisy, jednak wiele akt spraw umorzonych wobec niewykrycia sprawców zostało
zniszczonych, z uwagi na upływ okresu archiwizacji. W toku analizy licznych
spraw karnych z okresu lat 40-tych i 50-tych XX wieku ustalono co najmniej
kilkanaście nazwisk, prawdopodobnie sprawców tych zbrodni. Według
dotychczasowych ustaleń osoby te nie żyją. Zbrodni na szkodę ludności
ukraińskiej dokonywali prawdopodobnie członkowie Batalionów Chłopskich z terenu
powiatu przemyskiego wraz z bandytami prawdopodobnie z pobudek rabunkowych.
Prowadzenie postępowania w tej sprawie utrudnione jest tym, iż obecnie niewielu
jest bezpośrednich świadków tych wydarzeń. Dotychczasowe czynności pozwoliły na
zgromadzenie bogatego materiału dowodowego, jedynie w sprawie zabójstwa
ludności ukraińskiej w Małkowicach
w dniu 17/18 kwietnia 1945 roku oraz w Woli Krzywieckiej w dniu 15 kwietnia
1945 roku. Dalsze czynności w tym śledztwie koncentrować się będą na analizie
materiałów archiwalnych znajdujących się w Archiwum Państwowym w Rzeszowie,
Przemyślu oraz w zasobach Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji
Dokumentów w Rzeszowie. Po rozpoznaniu poszczególnych wątków sprawy będą one
wyłączane do odrębnego prowadzenia i kończone wydaniem decyzji merytorycznych.
Do chwili obecnej zakończono w ten sposób postępowanie w sprawie zabójstwa Jana
Sałuka w dniu 3 czerwca 1945 roku w Stubnie powiat przemyski.
Z uwagi na skomplikowany i wielowątkowy przedmiot śledztwa oraz trudności w
pozyskiwaniu dowodów osobowych, obecnie nie można wskazać nawet przybliżonego
terminu ukończenia całości sprawy.

śledztwo IPN w tej sprawie - informacje ?

[darino]

Myślę, że możesz w imieniu mamy wystąpić o podanie informacji o przebiegu
śledztwa - jest ona jedną z osób pokrzywdzonych !

[m.cave]

Twoje zaangażowanie jest imponujące. Gdybyś mógł podać mi żródło tego tekstu
jeśli jest w internecie.

biuletyn IPN

[darino]

Informacje są w biuletynie IPN - link jest w którymś z poprzednich wątków !

[m.cave]

Już znalazłem!