hummer
20.04.06, 10:33
PiS szaleje w alei Szucha
POLSKA AKADEMIA NAUK ? Na celowniku partii Kaczyńskiego
W amoku podporządkowywania sobie wszystkich sfer życia Prawo i Sprawiedliwość zamierza sięgnąć także po naukę. W pierwszym rzędzie należy liczyć się z planem etapowego zniszczenia Polskiej Akademii Nauk.
Prawica nigdy nie ukrywała, że instytucję tę uważa za ?twór stalinowski", niegodny kontynuowania tradycji dawnej Polskiej Akademii Umiejętności. Dokonana w końcu 2005 r. likwidacja istniejącej od 1952 r. biblioteki PAN okazała się najprawdopodobniej wstępnym etapem realizacji planu zniszczenia Akademii.
W Ministerstwie Edukacji i Nauki (mieszczącym się w al. Szucha) zakończono w kwietniu prace nad dokumentem o niewinnie brzmiącym tytule ?Wstępne założenia do zmiany systemu badań naukowych i prac rozwojowych". Z dokumentu można się dowiedzieć o zamiarach radykalnych posunięć wobec starego systemu nauki i utworzenia Narodowego Centrum Badań Naukowych i Prac Rozwojowych. O kształcie nauki decydowaliby w dominującym stopniu urzędnicy, ponieważ naukowcy stanowiliby tylko trzecią część w kierownictwie Centrum. Resztę władzy miałby rząd i kręgi biznesu. Polska Akademia Nauk utraciłaby wpływ na instytuty naukowe, w tym na kierunki rozwoju nauki, i nawet formalnie pozostawiona, skazana byłaby, jako jednostka korporacyjna, na marginalizację. Byłby to prawdopodobnie wstęp do późniejszej całkowitej likwidacji PAN.
Wiceprezes PAN, profesor Janusz Lipkowski jest zaskoczony informacjami i wierzy, że nie ma zamysłu likwidacji Akademii. - Z moich kontaktów z MEiN, z ministrem Kurzydłowskim, nie wnioskuję, by taki zamiar rzeczywiście miał miejsce. Gdyby jednak te pogłoski okazały się prawdą, byłby to pomysł wyjątkowo szkodliwy.
Profesor Lipkowski przypomina, że choć potencjał naukowy PAN stanowi jedną dziesiątą potencjału naukowego w Polsce, to dorobek naukowy jej pracowników stanowi około jednej czwartej krajowego dorobku naukowego. - Naukowcy PAN pracują zatem bardzo wydajnie - podkreśla wiceprezes. Prof. Lipkowski przypomina też, że w ramach Strategii Lizbońskiej Polska mogłaby uzyskać około 35 tys. nowych miejsc pracy w nauce, cztery razy więcej niż liczba zatrudnionych w PAN. - Trzeba zatem budować, nie rozwalać - dodaje.
Przeciw likwidacji PAN jest też historyk idei, profesor Jerzy Jedlicki. - Nie znam tego dokumentu, więc nie mogę się konkretnie do niego ustosunkować, natomiast sam pomysł likwidacji Polskiej Akademii Nauk, jeśli rzeczywiście miałby miejsce, uważam za niedobry. Akademia powinna być zreformowana, ale w żadnym razie nie zlikwidowana. Jednak podchodzę do tego o tyle ze spokojem, że w moim życiu już kilkakarotnie przeżyłem plany likwidacji PAN i nic z nich nie wyszło.
Podobnego zdania jest historyk, profesor Janusz Tazbir. Nie ukrywa, że jest zaniepokojony perspektywą zmarginalizowania czy likwidacji PAN. - Wypowiadając się, czuję się trochę niezręcznie, jako że jestem członkiem prezydium PAN, ale tu przecież chodzi nie o mnie, lecz o dobro polskiej nauki. Uważam, że misja Akademii powinna być kontynuowana, ponieważ owocuje wartościowymi pracami. Pracuje w niej liczne grono najwybitniejszych polskich uczonych - mówi profesor.
Uczony za największe niebezpieczeństwo uważa pozbawienie PAN wpływu na instytuty badawcze i przekazanie ich pod władzę urzędników ministerialnych. - Oznaczałoby to przekształcenie Polskiej Akademii Nauk w coś w rodzaju Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, gdzie można by wygłaszać mniej czy bardziej interesujące odczyty, a przecież nie o to chodzi. Przypomnę tylko, że w Instytucie Badań Literackich PAN powstaje unikalny słownik języka polskiego XVII w. Czy można sobie wyobrazić, że po likwidacji PAN lub pozbawieniu jej mocy sprawczych, dzieło to mogłoby być kontynuowane przez urzędników?
Znamienne jest, że prace nad wspomnianym dokumentem prowadzone były w MEiN w dużej tajemnicy i z jego treścią miało okazję zapoznać się zaledwie kilka osób z najbardziej zainteresowanej instytucji. PiS, obawiając się oporu środowiska naukowego, wysyła jednocześnie uspokajające sygnały, a Jarosław Kaczyński, po wojence z sędziami i dziennikarzami, jak dotąd nie zaatakował środowiska naukowego. Jednak ten spokój może okazać się ciszą przed burzą.
Krzysztof Lubczyński
Trybuna nr 92 (4906)/środa/19 kwietnia 2006
