Antropologia?

[truflo]

Poszukuję informacji na temat odmiennego
postrzegania "praw natury" w różnych kulturach, grupach plemiennych; w
szczególności chodzi o rozmaite postrzeganie (np. negatywne) wartości
zawartych w dekalogu, lub też odmienne rytuały pośmiertne. Bedę wdzięczny za
wszelkie namiary. pozdrawiam :)

[kukimonster-online]

KRÓTKA HISTORIA ANTROPOLOGII W POLSCE

Pierwszym Polakiem, który zasługuje na miano antropologa był Jan z Głogowa żyjący w XV wieku. Interesował się on kranioskopią i fizjognomiką w związku z cechami charakteru i psychiki. Kierunek ten prawie trzy stulecia później określano mianem frenologii. Dziś wiadomo, iż takie związki nie istnieją, niemniej Jan z Głogowa na pewno wyprzedzał swoją epokę. Innymi pionierami antropologii byłi Jan de Novo Domo, Szymon z Łowicza i Andrzej z Kobylina, który w roku 1535 ogłosił rozprawę pt. "Gadki o składności członków człowieczych".

Nieco bardziej nowoczesną antropologię zaczęli uprawiać uczeni związani z Wszechnicą Wileńską. Byli to Jan Jerzy Forster, Józef Głuchowski oraz Michał Homolicki i znany Jędrzej Śniadecki. W dziełach antropologicznych Śniadeckiego ("Teoria jestestw organicznych", "O fizycznym wychowaniu dzieci") zawarte są informacje przerastające ówczesną wiedzę. W roku 1818 ukazała się drukiem książka zatytułowana "Antropologia - o właściwościach człowieka fizycznych i moralnych", jej autorem był nowogródzki lekarz Józef Jasiński. Porównywał on w swoim dziele organizm człowieka i zwierząt.

Na przełomie XVIII i XIX wieku również w innych ośrodkach naukowych pojawiają się uczeni zainteresowani antropologią. We Lwowie Balthazar Hacquet, który interesował się między innymi Ormianami, Żydami, Cyganami, Hucułami. Prowadził badania antropologiczne i etnograficzne. W 1824 roku Prof. Wawrzyniec Surowiecki wydał dzieło pt. "Śledzenie początków narodów Słowiańskich. Obok zagadnień lingwistycznych zawarł w książce syntezę antropologiczną na podstawie charakterystyk fizycznych Słowian i ludności Europy.

Od połowy XIX wieku głównym ośrodkiem antropologicznym w Polsce staje się Kraków. Józef Majer w 1856 roku rozpoczyna nauczanie antropologii w cyklu wykładów. W 1874 roku utworzono przy Akademii Umiejętności w Krakowie Komisję Antropologiczną, która skupiała wszystkich zajmujących się i interesujących tą nauką. Należy tu wspomnieć o Izydorze Kopernickim, który rozpoczyna pracę w Krakowie w roku 1871. Majer oraz Kopernicki tworzą czasopismo antropologiczne "Zbiór wiadomości do antropologii krajowej"

Lata 1891 a 1908 rokiem nazywa się prowincjonalnym okresem rozwoju antropologii. Wynika to z faktu, iż właśnie w tym czasie istotne badania są prowadzone w większości przez prowincjonalnych lekarzy.

Następny okres rozwoju antropologii w Polsce wiąże się z tworzeniem i działalnością uniwersyteckich zakładów i katedr antropologii. W 1905 roku Kazimierz Stołyhwo zorganizował Pracownię Antropologii przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, a w 1920 roku została przekształcona w Instytut Nauk Antropologicznych tegoż Towarzystwa. W 1908 roku powstał Zakład Antropologii na Uniwerstecie Jagielońskim w Krakowie, którym kieruje Julain Talko-Hryncewicz, autor książki "Człowiek na ziemiach naszych (1913). W latach 1933-1960 Katedrą Antropologii w UJ kierował Kazimierz Stołyhwo. Prowadził on między innymi zakrojone na szeroką skalę badania ludności Śląska. W tym czasie Instytutem Nauk Antropologicznych w Warszawie kieruje Stanisław Poniatowski. Zajmował się kranioskopią i kraniologią, a także etnologią. W roku 1913 został powołany na Katedrę Antropologii i Etnologii we Lwowie Jan Czekanowski. Po pierwszej wojnie światowej powstały dalsze placówki antropologiczne. Na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu w Poznaniu utworzony został w 1921 roku przez Adama Wrzoska Zakład Antropologii, którym kierował do 1947 wraz z Michałem Ćwirko-Godyckim. Podjął on badania dzieci szkolnych Poznania, prowadził też badania materiałów kostnych z cmentarzysk ciałopalnych i szkieletowych. Był on też założycielem i przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Antropologicznego oraz organizatorem i redaktorem Przeglądu Antropologicznego. W 1931 roku w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie powstał Zakład Antropologii, w którym do wybuchu wojny kierował Jan Mydlarski.

Po drugiej wojnie światowej powstały dalsze zakłady antropologii - na uniwersytetach: we Wrocławiu, Łodzi, Lublinie i Toruniu, w Akademiach Wychowania Fizycznego: w Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Katowicach, Gdańsku. Powstał też Zakład Antropologii Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu oraz liczne laboratoria i pracownie.

PIŚMIENNICTWO

- Antropologia, 1989, Pod redakcją A. Malinowskiego i J. Strzałko, PWN, Warszawa - Poznań.

- T. Bielicki, T. Krupiński, J. Strzałko, 1987, Historia antropologii w Polsce. Przegląd Antropologiczny, tom 53, z. 1-2, Poznań

POWRÓT

[kukimonster-online]

olskie Towarzystwo Antropologiczne jest organizacją skupiającą polskich antropologów oraz osoby, które interesują się tą nauką. Z incjatywy Profesora Adama Wrzoska w dniu 12 listopada 1925 roku, w Zakładzie Antropologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyło się zebranie założycielskie Polskiego Towarzystwa Antropologicznego. Członkami założycielami byli: dr M. Ćwirko-Godycki, dr M. Grossmanówna, dr A. Głuszecka, prof. Ignacy Hoffman, prof. W. Jezierski, prof. W. Kapuściński, prof. A. Karwowski, dr B. Lipiński, dr R. Matuszewski, stud. med. J. Medem, dr W. Missiuro, prof. L. Podlewski, dr R. Wierzbicki, prof. A. Wodziczko, prof. A. Wrzosek, prof. S. Błachowski, prof. A. Jakubski, prof. J. Kostrzewski, prof. S. Runge. Na tym zebraniu przyjęto również statut Towarzystwa oraz uzgodniono, że organem PTA ma być Przegląd Antropologiczny, którego pierwszy numer ukazał się jako dodatek do Nowin Lekarskich już w roku 1926 i mniej lub bardziej regularnie ukazuje się do dnia dzisiejszego jako organ Polskiego Towarzystwa Antropologicznego oraz wszystkich zakładów antropologii w Polsce.

Członkowie PTA, których wg. Sprawozdania Przewodniczącego Zarządu Głównego PTA Prof. Pawła Bergmana [Przegląd Antropologiczny,1997, tom 60] jest 286 osób, dzielą się na: zwyczajnych, dożywotnich, honorowych i zasłużonych. Członkami honorowymi mogą być osoby, które wybitnie przyczyniły się do rozwoju antropologii w naszym kraju lub poza jego granicami. Członkami zasłużonymi są osoby szczególnie zasłużone dla rozwoju Polskiego Towarzystwa Antropologicznego i polskiej antropologii. Tytuły te nosi obecnie kilkudziesięciu wybitnych uczonych polskich i zagranicznych. Najwyższą władzą Towarzystwa jest Walne Zgromaczenie, zbierające się raz na cztery lata podczas organizowanych Konferencji Naukowych PTA, następnie Zarząd Główny. Dodatkowe struktury to Komisja rewizyjna, Sąd koleżeński oraz Zarządy poszczególnych oddziałów. Wspomniane już Konferencje Naukowe Polskiego Towarzystwa Antropologicznego odbywają się raz na dwa lata. Poszczególne Oddziały PTA spotykają się natomiast na cyklicznych zebraniach naukowych. Polskie Towarzystwo Antropologiczne posiada własną, bogatą bibliotekę.

Zarząd Polskiego Towarzystwa Antropologicznego

(Kadencja 1996-1999)

Prezes - Prof. dr hab. Paweł Bergman, Wiceprzewodziniczący - Prof. dr hab. Teresa Łaska-Mierzejewska, Prof. dr hab. Tadeusz Krupiński i Prof. dr hab. Stanisław Gołąb, Skarbnik - dr Henryk Piechaczek, Sekretarz - dr Ewa Nowacka-Chiari, Członkowie - Prof. dr hab. Hanna Chrząstek-Spruch, Prof. dr hab. Joachim Cieślik, Prof. dr hab. Zbigniew Drozdowski, Prof. dr hab. Judyta Gładykowska-Rzeczycka, Prof. dr hab. Antoni Janusz, Prof. dr hab. Krzysztof Kaczanowski, dr hab. Maria Kaczmarek, Prof. dr hab. Danuta Kaliszewska-Drozdowska, Prof. dr hab. Guido Kriesel, dr Franciszek Rożnowski.

Komisja rewizyjna: Przewodniczący - dr Wiesław Kurlej, Członkowie - dr Alicja Śmieszkiewicz-Skwarska, dr Brygida Więcław, dr Elżbieta Gleń-Haduch, dr Bogdan Łuczak.

Sąd koleżeński: Przewodniczący - dr Jan Koniarek, Członkowie - Prof. dr hab. Zofia Ignasiak, Prof. dr hab. Irmina Mięsowicz, Prof. dr hab. Janusz Piontek, dr Konstanty Sawicki.

Polskie Towarzystwo Antropologiczne

Zarząd Główny

ul. Marymoncka 34, 00-968 Warszawa

[kukimonster-online]

DEFINICJE ANTROPOLOGII
Słowo ANTROPOLOGIA jest zlepkiem dwóch słów greckich anthropos - człowiek i logos czyli nauka. Najogólniej rzecz ujmując antropologia jest to nauka o człowieku. Niemniej określenie to jest bardzo ogólne i mało precyzyjne. Określa jedynie przedmiot zainteresowania nauki, nie mówi nic natomiast o jej charakterze jakościowym. Wszak nauki takie jak psychologia, socjologia czy archeologia i etnologia również zajmują się badaniem człowieka lub jego wytworów. W innych krajach precyzuje się więc to pojęcie dodając do słowa antropologia przymiotnik typu: kulturowa, kognitywna, społeczna lub fizyczna, co jasno i jednoznacznie pozwala odróżnić nauki humanistyczne (np. a. kulturowa, a. społeczna) od biologicznych (a. fizyczna). Należy jednak dodać, iż kultura jest nieodłącznym atrybutem rodzaju ludzkiego. Powiązana jest poprzez sieć wzajemnych sprzężeń z cechami biologicznymi człowieka i dlatego też często antropologia fizyczna, nauka sensu stricto przyrodnicza odwołuje się do nauk humanistycznych, co jest szczególnie widoczne w przypadku ekologii człowieka i zagadnień związanych z ewolucją naszego gatunku. Zapoznajmy się zatem z kilkoma wybranymi definicjami antropologii (fizycznej), zaproponowanymi przez polskich uczonych.

1. Ojciec Polskiej Szkoły Antropologicznej, znakomity uczony, Prof. Jan Czekanowski definiował antropologię jako naukę "badającą człowieka jako biologiczne podłoże zjawisk społecznych", i dalej jako naukę przyrodniczą badającą "właściwości ciała ludzkiego i jego funkcje" [Czekanowski 1967].

2. Autorzy podręcznika "Antropologia" [1989], rozszerzyli definicję Prof. Czekanowskiego, dodając do słów Mistrza "oraz badającą biologiczne skutki tych zjawisk".

3. W "Małym słowniku antropologicznym" [1976] można znaleźć, iż antropologia to "biologia porównawcza człowieka, nauka o zmienności cech anatomicznych i fizjologicznych człowieka w czasie i przestrzeni".

4. Można też przytoczyć tu definicję B. Jasickiego, S. Panka, P. Sikory i E. Stołyhwo [1962], że "Antropologia jest nauką o zmienności form organizmu człowieka jako istoty zoologicznej oraz zmienności form przedstawicieli rodziny Hominidae w rozwoju rodowym i osobniczym, w aspekcie porównawczym z innymi zwierzętami, w zależności od czynników genetycznych i wpływu środowiska zewnętrznego - biogeograficznego i społecznego".

5. W "Małej encyklopedii medycyny", pod hasłem antropologia znajdujemy następujące wyjaśnienie "nauka o człowieku, jego właściwościach fizycznych i psychicznych, rozwoju gatunkowym, rasach i ich cechach. W ogólniejszym znaczeniu nauka o rozwoju ludzkiej kultury, grupach ludnościowych i ich wzajemnych powiązaniach".

6. W książce E. Nowickiej "Świat człowieka - świat kultury" autorka ta pisze, iż "antropologia fizyczna jest nauką o fizycznym zróżnicowaniu człowieka w przestrzeni i w czasie oraz o biologicznym rozwoju gatunku Homo sapiens, rodzaju Homo, a nawet rodziny Hominidae".

7. Według Wiercińskiego [za Malinowskim 1994] "Antropologia jest nauką, która polega na adekwatnym opisywaniu i wyjaśnianiu przebiegów procesów ewolucji właściwości biologicznych i kulturowych człowieka".

8. T. Dzierżykray-Rogalski i K. Modrzewska [1955] definiowali antropologię jako "naukę o typogenezie człowieka w aspekcie filo- i ontogenezy. Jest to wiedza o zmienności typów antropologicznych, typów proporcji ciała, typów postawy stojącej, typów rozmieszczenia podściółki tłuszczowej itp. - w czasie i na skutek oddziaływania określonych warunków środowiska biogeograficznego i społeczno-ekonomicznego - w przestrzeni".

PIŚMIENNICTWO

- Antropologia, 1989, Pod redakcją A. Malinowskiego i J. Strzałko, PWN, Warszawa - Poznań.

- J. Czekanowski, 1967, Człowiek w czasie i przestrzeni, PWN, Warszawa.

- T. Dzierżykray-Rogalski, K. Modrzewska, 1955, Zarys antropologii dla medyków, PZWL, Warszawa.