Superwulkan z Yellowstone

[kate-gun]

pozwolilam sobie przeniesc watek na forum Nauka

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=14&w=29372764
czy ktos sie moze tym interesuje i ma szersza wiedze na ten temat?

[kot.behemot]

1. To nie St. Helen's. Tamten nie ma nic wspólnego ze zbiornikiem magmy pod
Yellowstone. A co do szansy wybuchu w Yellowstone, to następują one periodycznie
(pola lawy w Idaho są śladem przesuwania się płyty kontynentalnej nad bąblem
magmy). Pora na następną erupcję w Yellowstone.
vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Yellowstone/framework.html

[kate-gun]

jestem laikiem, dzieki za kazde info :)

[Gość: kot Behemot]

Ja też nie jestem geologiem, ale mieszkam w pobliżu i wole wiedzieć, na czym
siedzę. :)

[Gość: t0g nielogowany]

Drogi Kocie!
Mieszkasz w poblizu wulkanu - ale i w pobliżu mnie (spójrz na IP!) i nie wiem,
czego powinneś sie bardziej bać - wulkanu, czy mnie? :-)))) Ja gryzam...
Żartuję, oczywiście. Wyłącznie bułki. Ale pozdrowienia od sąsiada.

Kate-gun:

[t0g]

Pięknym przykładem, który pozwala zrozumiec mechanizm wielkich erupcji i
powstawania caldery (kaldery?), czyli super-krateru, jest Crater Lake w Oregonie.

Powstalo ok. 7000 lat temu w wyniku erupcji, która, jak sie ocenia, była 50 razy
silniejsza od erupcji Mt. St. Helen. Jezioro ma ok. 8 km średnicy i prawie
dokłądnie kolisty kształt. Dno kaldery zapadło sie 660 m poniżej obecnej
powierzcni wody, ale sciany - miemal pionowe - sięgaja od 200 do 400 m powyżej
powierzchni. Ludziom, ktorzy pierwszy raz widzą jezioro (całe wyłania sie nagle
przed oczyma) po prostu odbiera mowę. To typowa reakcja i ja sam jej
doświadczyłem, a potem obserwowałem u innych, których tam woziłem.
To autentyczny cud natury, bez żadnej przenośni. Wiec ja tam często jeżdżę (to
ok. 3 godzin ode mnie) i znam historie powstania jeziora dosc dchyba dobrze, jak
na niespecjalistę. Moge Ci wiele opowiedzieć, gdybys chciała. Jak się zrozumie
sposób powstania Crater Lake, to od razu bardzo wiele spraw dotyczących wulkanów
staje się jasne.

Mam też wiele zdjęć, już wrzuconych na Web, więc od razu mogłabyś ogladać,
jakbyś chciała.

Czy "Gun" w nicku swiadczy o tym, że sie tez interesujesz bronia palną? Ja
lubie sobie postrzelać do tarczy (do zwierzaków - broń Boże!), mam kilka
samopałów i chetnie z kims pogadam, kto ma podobne zainteresowania.

[Gość: kot Behemot]

> lubie sobie postrzelać do tarczy (do zwierzaków - broń Boże!), mam kilka
> samopałów i chetnie z kims pogadam, kto ma podobne zainteresowania.

A co masz? Ja CZ-75, VEPRa i ulubionego Marlina 0.22. Pozdrowienia od sąsiada.

CRATER LAKE IN OREGON

[maksimum]

vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/CraterLake/Publications/FS092-02/framework.html

vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/CraterLake/description_crater_lake.html
No i pare zdjec dla oslody:

volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_america/crater_lake.html

[kate-gun]

wow, obejrzalam sobie Crater Lake, zazdroszcze ci, ze mozesz sobie cos takiego
na zywo ogladac, bo w Polsce [choc to piekny kraj] niestety nie mamy zadnych
cudow natury... no bynajniej nie takich jak CL


Interesuje mnie historia tego jeziora, wiec jesli moglbys cos wiecej powiedziec
to bede b. wdzieczna, za fotki rowniez.

btw, tego "Gun" nie nalezy rozumiec doslownie, tu chodzi raczej o
moj "wystrzalowy" charakter, nieskromnie mowiac :))))
co nie zmienia faktu, ze kiedys duzo strzelalam.... grajac najpierw w Dooma II,
potem w Unreal i Quake'a =]
pzdr!

Hot spots sa kominami magmy, ktore przebijaja

[Gość: LUCYFER]

sie przez plaszcz planety w tych samych miejscach przez dziesiatki (niektore
nawet setki milionow)lat. Przesuwajace sie czesci skorupy ziemskiej (np. plyty
kontynentalne) przebijane sa w ciagle innym miejscu tworzac ciag aktywnosci
komina jak np. Wyspy Hawajskie przesuwajace sie na zachod (dokladnie: polnocny
zachod ku poludniowi). Obecny komin buduje wyspe Hawaje. Wiekszosc kominow
magmy jest polozona pod plytami choc czesc znajduje sie na ich pograniczu np.
Islandia i Azory polozone w strefie rozszerzania sie Atlantyku (ocean midrift).
Do najbardziej znanych nalezy tez Galapagos i Yellowstone. W ostatnich 10
milionach lat istnialo ponad 100 kominow. Produkuja one rzadkie lecz olbrzymie
wybuchy (podobne do wulkanow, choc inne zjawisko). Yellowstone, jak twierdzi
wielu geologow, jest w przededniu olbrzymiego wybuchu, choc nikt nie wie na
pewno, kiedy to sie stanie.

[Gość: kot Behemot]

> Yellowstone, jak twierdzi
> wielu geologow, jest w przededniu olbrzymiego wybuchu, choc nikt nie wie na
> pewno, kiedy to sie stanie.

Tu vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Yellowstone/description_yellowstone.html
piszą, że erupcje były regularne: 2.0, 1.3, i 0.6 milionów lat temu. Pora na
następną. Jakoś w ubiegłym roku było głośnie o Yellowstone, bo wzrosła aktywność
sejsmiczna i zmieniła się aktywność gejzerów, co znaczy, że coś się tam pod
ziemią dzieje. Dzięki za informacje o hot spote - jako nie-geolog wiedziałem o
Hawajach (i oczywiście Yellowstone), ale nie miałem pojęcia, że było tyle innych.

No problem cat. Lubie dyskutantow jak Ty. Zauwaz

[Gość: LUCYFER]

jednak, ze chociaz wiadomo (mniej wiecej) kiedy byly poprzednie wybuchy
Yellowstone to jednak roznica np. 0,1 miliona oznacza 100 tys. lat a wiec
praktycznie dlugosc istnienia gatunku homo sapiens. Naprawde przerazajace jest
to, ze Yellowstone, z uwagi na przesuwajaca sie plyte Pln. Ameryki tworzy
potezny rezerwuar magmy (jezioro plynnej skaly poddane olbrzymiemu cisnieniu),
ktory w momencie wybuchu moglby zniszczyc prawie cale USA.

[maksimum]

Do Detroit moze dojdzie,ale do NYC nie ma szans.

[Gość: kot Behemot]

A co będziecie w NY jedli, jak kukurydzę w Nebrasce i słynne ziemniaki w Idaho
popiół przysypie? :)

[maksimum]

Mamy zapasy frytek i hamburgerow,a jak to sie skonczy to pojdziemy na ryby.

Przeciez napisalem wyraznie, ze zniszczenie

[Gość: LUCYFER]

obejmie wiekszosc terenu USA (i Kanady). Geolodzy i wulkanolodzy rozumieja
przez to kataklizm bezposredni jak zasypanie przez opadajaca lawe i popiol
terenow w promieniu okola tysiaca mil. Ale to nie bedzie najgorsze. Ekosfera
Ziemi zmieni sie radykalnie. Pinatubo (do 100 razy mniejszy wybuch niz omawiany
tu Yellowstone) zmniejszyl doplyw promieniowania slonecznego na 3 miesiace.
Drobne czastki pylu zawieszone na wysokosci 30 km sa tu najwieksza przyczyna
(albedo). Temperatura srednia planety spadnie o okolo 5 stopni przez co
najmniej 10 lat, co przyniesie zniszczenie wiekszosci roslin zywiacych ludzi i
domowe zwierzeta. Ludnosc planety moze ulec radykalnemu zmniejszeniu (nawet o
95%). Bylby to koniec cywilizacji jaka znamy obecnie. Najlepiej przetrwaja
stworzenia zyjace w oceanach i malych tropikalnych wyspach. Nowy Jork
przestanie sie skladac z kilku wysp, ktore polacza sie ze stalym ladem, dzieki
zlodowaceniu, ktore obnizy poziom oceanow o 100 metrow w ciagu kilkudziesieciu
lat. Wielkie miasta swiata beda wyjatkowa scena potwornych walk o przezycie
milionow ludzi. Znikna struktury panstwowe i spoleczne na rzec gangow
mordujacych sie nawzajem o stara puszke fasoli.

[Gość: kot Behemot]

> Nowy Jork
> przestanie sie skladac z kilku wysp, ktore polacza sie ze stalym ladem, dzieki
> zlodowaceniu, ktore obnizy poziom oceanow o 100 metrow w ciagu kilkudziesieciu
> lat.

Bo ja wiem... Owszem, średnia temperatura na Ziemi spadnie, zwłaszcza w krótkim
czasie po wybuchu. Ale potem pyły, opadające na lodowce, zmniejszą ilość
odbijanego przez nie światła i lodowce zaczną się topić. Podejrzewam, że byłaby
jedna mroźna i długa zima, a potem Nowy Jork zaczęłoby powoli podtapiać
(tropikalne wyspy zresztą też).

Tak myslano do niedawna. Obecnie przyjmuje sie

[Gość: LUCYFER]

ze kilkuprocentowy spadek przez kilka lat zwieksza albedo wystarczajaco aby
zaistniala kolejna epoka lodowcowa. Mam tu na mysli albedo w stratosferze.
Jesli chodzi o zapylenie to najszybciej dotkniete sa strefy umniarkowane i
miedzy zwrotnikami. Obszary polarne sa najpozniej a ponadto powierzchnia
pokryta przez lodowce poza kolami polarnymi (szczegolnie polnocnym) nie jest az
tak duza aby jej zapylenie zrownowazylo spadek promieniowania wokol rownika.
Ciekawostka: Rozwoj nowej galezi hominidow prowadzacej do homo sapiens ustala
sie na okolo 600 tys. lat temu z uwagi na gwaltowny wzrost stepowienia we
Wschodniej Afryce, bezposrednio powiazany z ostatnim wybuchem Yellowstone.
Jesli to prawda to Yellowstone zapoczatkowal ale moze tez skonczyc ten gatunek.

Kate-Gun:

[t0g]

Ja jako fizyk mam zawodowe przyzwyczajenie do "myślenia modelowego". To znaczy,
fizycy nader często do zjawisk próbujadopasować odpowiedni model. Najczęsciej
jest to model matematyczny, zbudowany z funkcji i innych podobnych paskudztw.
Ale nie zawsze, czasami niezłym modelem może być istniejący obiekt, który każdy
zna z codziennego życia.

Na przykład, weźmy prąd elektryczny. Dla wielu ludzi problemem staje się
zrozumienie, co to takiego są te wolty, a co takiego ampery? Napiecie i
natęzenie? Jaka jest między nimi róznica? A juz te omy? Otóż, takiemu
delikwentowi ja serwuję model, w którym prąd elektryczny zastępuję prądem wody w
wężu ogrodowym. Wolty to ciśnienie wody w kranie, ampery to ile litrów wypływa z
węża w ciągi sekundy, a omy to przekrój węża: wiadomo, więcej wody przepłynie
przeż grubaśny wąż niz przez cieniutka rurkę. I po pięciu minutach wszystkie te
elektryczne rzeczy przestają być dla delikwenta jakąkolwie "wiedzą tajemna"!

Co zaś do wulkanów - świetnym modelem, który bardzo dużo tłumaczy o mechaniźmie
erupcji jest... plastykowa butelka z ciepłą Coca-Colą!

To zreszta niezupełnie mój pomysł. Ja mieszkam stosunkowo blisko Góry Świętej
Heleny i często tam wożę gości. Jest tam takie centrum czy obserwatorium, skąd,
poprzez dolinę, widać bardzo dobrze krater (a raczej "półkrater", bo połowa się
obsuneła). No i tam zjeżdża wielu turystów i personel Parku Narodowego - zwani
"rangersami" - co jakiś czas zbiera ludzi i robi prelekcję. I właśnie używaja
butelki z ciepłą, dobrze wytrząchaną Coca-Colą jako "pomocy naukowej".

No to dalej będzie w następnym odcinku. W międzyczasie poszukam zdjęcia, jak
widać Św.Helene z tego obserwatorium, bo rok temu zrobiłem tam sporo zdjęć.

[t0g]

Tu jest zdjęcie góry z obserwatorium:

photobucket.com/albums/v416/cs137/Saint_Helen/DSCF0033.jpg
A tu jest zeskanowana pocztówka, bardzo dobrze pokazująca, co było przedtem:

photobucket.com/albums/v416/cs137/Saint_Helen/Helena.jpg
W wyniku erupcji obsunęły się coś 4 kilometry sześcienne skały do leżącego
poniżej jeziora - dzis ono nadal istnieje, ale lustro wody jest coś 120 m wyżej,
niż było przed wybuchem.

Cztery kilometery sześcienne! To łatwo powiedzieć. Ale, żeby sobie uzmysłowić,
ile to skały, to trzeba tam pojechać i zobaczyć. Żadna fotografia nie odda prawdy!

National Geographic poswiecil St. Helen duzo

[Gość: LUCYFER]

miejsca. Pomysl jednak o wybuchu Krakatau (okolo 6 razy wiecej materii w gore)
i ewentualnym Yellowstone (prawdopodobnie 100 razy wiecej). Jest mozliwe, ze
caly obszar kaldery zmieni sie w olbrzymie jezioro, utrzymujace wysoka
temperature wody przez dlugi czas.