jawa108
04.08.15, 07:38
2. USA
Proces formowania się korporacji amerykańskich rozpoczął się później niż koncernów europejskich ,a ponadto umiędzynarodowienie gospodarki i przedsiębiorstw USA do końca XIX w. postępowało wolniej ze względu na wielkość rynku tego kraju, posiadane zasoby naturalne oraz niektóre rozwiązania instytucjonalne. Uważa się, że prekursorami Korporacji Transnarodowych byli amerykańscy kupcy kolonialni, którzy w XVIII w. zaczęli rozwijać handel międzynarodowy dzięki korzystaniu z pośrednictwa kompanii brytyjskich. Kapitał kupców wzbogacony handlem był inwestowany przede wszystkim w Ameryce, ale zapoczątkowano też zagraniczne inwestycje, głównie w rolnictwie i niekiedy w bankowości. W połowie XIX w. przypadki większych amerykańskich lokat ZIB nie były jednak liczne, gdyż ekspansję inwestycyjna hamował brak infrastruktury transportowej na kontynencie.
Rozwój kolei na kontynencie północnoamerykańskim stworzył wielki rynek żelaza i stali oraz różnego rodzaju maszyn i urządzeń, a jednocześnie ogromny rynek zbytu dla wielu wyrobów przemysłowych. Powstały impulsy do rozbudowy zdolności wytwórczych, zwiększenia zatrudnienia i doskonalenia metod zarządzania w coraz większych przedsiębiorstwach przemysłowych. W latach 80. i 90. XIX rozwój korporacji amerykańskich dokonywał się poprzez włączenie działań przedprodukcyjnych (pionowa integracja wstecz), a jednocześnie podnoszeniu efektywności służyła rozbudowa działań produkcyjnych, przede wszystkim handlowa. Wzrost skali działania następował poprzez rozwój wewnętrzny (inwestycje we własne moce wytwórcze) oraz przejmowanie innych przedsiębiorstw w sektorze (konsolidacja), a także w innych sektorach (dywersyfikacja). Jednoczesne doskonalono organizację przedsiębiorstw, a największą innowacją w tym zakresie było ukształtowanie się struktury dywizjonalnej. Rozwinięto metody administrowania rozbudowaną organizacją, opracowano skuteczne strategie konkurencji i, a przede wszystkim wdrażano nowe technologie w produktach i procesach produkcyjnych. W wyniku postępującej koncentracji kapitału i produkcji powstały wielkie korporacje zwane ?przemysłowymi imperiami?. Dla nich ekspansja zagraniczna stałą się drogą dalszego umacniania potęgi na rynkach krajowym i międzynarodowym.
Na początku XX w. ZIB lokowane przez amerykańskie Korporacje Transnarodowe w infrastrukturze w wydobyciu surowców w pewnej mierze miały charakter pionowej integracji wstecz, służącej pozyskiwaniu surowców lub żywności w innych krajach (głównie były to Meksyk, Kanada, kraje karaibskie). Później rozwijane inwestycje w przemysłach przetwórczych i handlu umożliwiały integrowanie działań wprzód, w celu lepszego dotarcia do obsługi rynków zbytu w wielu krajach Półkuli Zachodniej i Europy. Do I wojny światowej wśród amerykańskich firm lokujących ZIB w produkcji i sprzedaży znalazły się m. in:
? Singer
? Ford
? Alcoa
? Edison Electric Light
? International Harvester
Ostatnie ćwierćwiecze XIX w. były bardzo ważnym okresem w rozwoju KTN i ich działalności. Wówczas stworzono lub udoskonalono ich zasadnicze formy prawne i właścicielskie fabryki oraz wielkie (kapitałowych), zintegrowane i/lub zdywersyfikowane przedsiębiorstwa, rozwinęła się ich ekspansja zagraniczna w różnych formach, zwłaszcza w postaci ZIB. Już w tym okresie największe i ekspansywne międzynarodowych przedsiębiorstwa stały się ważnymi uczestnikami procesu globalizacji.
W amerykańskich korporacjach wykorzystanie wykorzystanie osiągnięć postępu naukowo-technicznego, zmiany organizacji i strategii firm, administrowania zdywersyfikowania działalności i jej finansowania stworzyły mocne przesłanki do szybkiego zwiększenia konkurencyjności i ekspansywności na rynku światowym. Lata 20. i 30. XX w. były okresem intensyfikacji umiędzynarodowienia i ekspansji inwestycyjnej przedsiębiorstw amerykańskich, co prowadziło do ukształtowania się KTN jako wiodących firm na rynku międzynarodowym. Częściowo zmieniła się struktura ekspansji inwestycyjnej amerykańskich KTN, gdyż w odpływie ZIB zwiększyło się znaczenie przemysłu przetwórczego (do 24% w 1929) oraz Półkuli zachodniej (na kontynentach amerykańskich ulokowano prawie 60% zasobów ZIB). Chociaż w okresie Wielkiego Kryzysu warunki dla rozwoju międzynarodowej działalności były ogólnie niesprzyjające, najsilniejsi rywale oraz ich sojusznicy (uczestnicy karteli) z USA często wygrywali w konkurencji z umacniali się swe pozycje w skali światowej. W latach 1914-1938 inwestycje bezpośrednie USA za granicą zwiększyły się 2,8 razy, a udział s światowych zasobach odpływu ZIB wzrósł z 18,6% do 27,7%. Przemiany zachodzące w amerykańskich KTN do II wojny światowej polegały na znaczącym umocnieniu się największych przedsiębiorstw przemysłowych( liderów w poszczególnych sektorach) jako inwestorów zagranicznych, coraz silniej kierujących się w ekspansji motywami rynkowymi oraz realizujących penetracje przede wszystkim na rynkach krajów rozwiniętych i zamożnych.
Chociaż podczas II wojny światowej odpływ ZIB z USA uległ zmniejszeniu, amerykańskie KTN względnie umocniły swój potencjał ekonomiczny i konkurencyjność wobec firm pochodzących ze zniszczonych krajów europejskich i azjatyckich. Ponadto przewaga konkurencyjna firm amerykańskich zwiększyła się dzięki innowacjom technologicznym, menadżerskim, organizacyjnym i marketingowym oraz ich zasobności w kapitał. W przemyśle przetwórczym Europa Zachodnia stałą się głównym miejscem lokat amerykańskich ZIB, a w 1964 r. zasoby tam skumulowane przewyższyły inwestycje w Kanadzie.
Lata 60 i 70. XX w. stały się okresem ważnych przemian w amerykańskich (jak również w europejskich) KTN, co polegało na odchodzeniu od rozbudowanych pionowo struktur przez pozbywanie się najmniej efektownych działań realizowanych wstecz i wprzód. Jednocześnie wycofywano się z nadmiernie szerokich zakresów wytwarzania produktów i obsługiwanych branż (np. w konglomeratach). KTN stały się organizacjami bardziej zintegrowanymi, składającymi się ze strategicznych jednostek biznesu (strategic business unit, SBU), a nie wielkiej liczby działów skupiającymi się na rdzennej działalności (opartej na kluczowych kompetencjach). Jednocześnie amerykańskie KTN rozszerzały swą międzynarodową obecność na różnych kontynentach, coraz bardziej kierując się ku krajom azjatyckim.
W kolejnych dekadach nasiliła się ekspansja inwestycyjna amerykańskich KTN w Europie Zachodniej, a najbardziej znaczącym goszczącym je była Wielka Brytania, następnie Holandia i Niemcy. Atrakcyjność inwestycyjna Europy dla amerykańskich inwestorów w znacznym stopniu jest związana z zachodzącymi tu procesami integracji gospodarczej (zwłaszcza w ramach EWG/UE), a w latach 90. XX również z procesem transformacji systemowej Europy Środkowej i Wschodniej. Zmalało zainteresowanie inwestorów amerykańskich inwestorów amerykańskich regionem Ameryki Łacińskiej w latach 70. i 80. XX wieku. Ważna zmianą stał się wzrost inwestycyjnego zaangażowania korporacji z USA w krajach, np. w Japonii, a szerzej ? w Singapurze, Hongkongu i Chinach.
Tendencja do rosnącego udziału przetwórstwa przemysłowego w ekspansji inwestycyjnej KTN z USA utrzymywała się do końca lat 80. XX w. Głównymi gałęziami inwestycyjnymi amerykańskich w przetwórstwie za granica były początkowo przemysł: motoryzacyjny, chemiczny, maszynowy, elektrotechniczny, spożywczy i metalowy, a następnie zintensyfikowano inwestycje w przemysłach elektronicznym i farmaceutycznym.
3. Wielka Brytania
Przedsiębiorstwa brytyjskie zbudowały swą światową pozycję w niemałym stopniu dzięki imperialnej potędze Wielkiej Brytanii (i posiadaniu kolonialnych rynków), a także dzięki wiodącej roli w rozwoju przemysłu przetwórczego i usług finansowych, opartych na osiągnięciach technicznych szybko wdrażanych do produkcji. Na potrzeby rozwijającej się dynamicznie gospodarki i produkcji eksportowej konieczne było zapewnienie dostaw paliw, różnych surowców i żywności, co stymulowało inwestycje zamorskie. Związane z zaopatrzeniem surowcowym w lokaty ZIB w sektor
