Nadciągają Ślązacy

[hanys_hans]

Nadciągają Ślązacy
Nijakowski Lech M. (red.)

Książka jest odpowiedzią na niski poziom debaty publicznej na temat Śląska i
Ślązaków oraz wiedzy o tym regionie kraju. Jest to praca, która oświetla
problem "narodowości śląskiej", związany z próba rejestracji Związku Ludności
Narodowości Śląskiej. Autorzy prezentują stan wiedzy na temat tożsamości
Ślązaków, obalając wiele mitów, stereotypów i zwykłych kłamstw. W tomie
znalazły się również wypowiedzi osób bezpośrednio zaangażowanych w ruch
regionalny na Śląsku. Książka adresowana jest do wszystkich tych, którzy
Śląskiem się interesują oraz osób zainteresowanych przemianami współczesnej
tożsamości Polaków.

246 stron, oprawa miękka, format 150x210
ISBN: 8373831126

alejka.pl/nadciagaja_slazacy.html

[ballest]

Danke Hanys, Besten Dank.
;)

[sloneczko1]

ciekawe czy jom dostana w naszych ksiyngarniach

[hanys_hans]

Dnia 6 maja w katowickiej Bibliotece Śląskiej odbyła się kolejna dyskusja wokół
książki "Nadciągają Ślązacy. Czy istnieje narodowość śląska?". Spośród autorów
stawili się tym razem jedynie redaktor tomu, Lech Nijakowski, oraz Jerzy
Gorzelik. Na sali obecnych było ponad czterdzieści osób. Żywa dyskusja z
udziałem publiczności dotyczyła wielu aspektów śląskiej tożsamości. Wiele
krytycznych uwag padło pod adresem Ustawy o mniejszościach narodowych i
etnicznych, w której pominięto Ślązaków.

[hanys_hans]

miasta.gazeta.pl/katowice/1,35068,2621495.html

Przepierz się w tej pralce

Kazimierz Kutz 25-03-2005 , ostatnia aktualizacja 25-03-2005 10:11

Jakoś tak dobrze się składa, że autorzy tekstów o Górnym Śląsku albo oficyny
przysyłają mi swoje książki. W ostatnich miesiącach pojawiło się ich sporo,
wszystkie są istotne i obejmują różne problemy Śląska, ale u podstaw wszystkich
publikacji stoi pytanie: cóż to jest to historyczne i kulturowe monstrum o
nazwie Górny Śląsk? I zaraz potem sakramenckie pytanie, co to jest ta śląska
tożsamość?



Silesiana

Zainteresowanie dzisiejsze szeroko pojętą śląskością wydaje się być oczywiste z
co najmniej trzech powodów. Po pierwsze, można o sprawach śląskich pisać z
dowolnej perspektywy, co jest owocem uzyskanej wolności i otwarciem granic. Po
drugie, wzrasta dynamicznie zainteresowanie "społeczności lokalnej" (jak to się
mówi w żargonie polonocentrycznym o grupach etnicznych) swoimi sprawami i
odmiennością Śląska, które chce wiedzieć, kim jest w dzisiejszym świecie i co
jej się należy od swojego państwa i demokracji. Pobudzona jest także młodzież,
bo zgłaszają się do mojego biura klasy licealistów z potrzebą spotkania się
przed egzaminem maturalnym, by porozmawiać o sprawach Śląska. A młodzież z
Chorzowa Święto Wiosny - czyli Dzień Wagarowicza! - pragnie uczcić debatą o
tożsamości najmłodszego pokolenia Ślązaków. Po trzecie, placówki naukowe,
stowarzyszenia, a nawet gminy publikują książki na te tematy. Także plony
seminariów czy naukowych konferencji silesiańskich wydaje się w formie
książkowej. Słowem, mamy do czynienia z wyraźnym ożywieniem intelektualnym na
tematy śląskie. Nawet na Uniwersytecie Śląskim.

Niejednoznaczność: gleba śląskiej odmienności

Na moim biurku leży kilka książek wydanych ostatnio, mierzących się z tą
problematyką. Są wielorakie w podchodzeniu do śląskiej materii; merytorycznie,
historycznie czy narodowościowo. Z każdej dowiedzieć się można wielu ciekawych
rzeczy i każdy, kto zechciałby przejść przez ten mętlik, może uporządkować sobie
Śląsk w głowie. A nie jest to łatwe, wszak jedna z głównych właściwości
charakteru Górnego Śląska jest w tym, że nie da się on łatwo uchwycić i nazwać
jednoznacznie. To gleba jego odmienności. Bo pojmowanie go li tylko poprzez
klisze narodowościowe wydaje się być poznawczo najbanalniejsze, jeśli nie
najgłupsze. To przypomina myślenie poprzez spisy remanentowe pozamykanych
sklepów; dziś handluje się innym towarem, w obiegu mamy nowy system monetarny,
ze świeżo wydrukowanymi nominałami. A przecież nie idzie tu tylko o "sklep", ale
o cały gmach, który tak niesfornie wymyka się nazwaniu. Materia tych książek,
mozół kilkudziesięciu autorów, napawa optymizmem. Te książki są jak pralka, w
której warto się przeprać. Działają i oczyszczają; rozjaśniają wiele plam,
których warto się wyzbyć.

Weźmy się teraz za książki. Autorem publikacji (bardzo ważnej!) "Czy Ślązacy są
narodem?" (w podtytule: "Przemilczana historia Górnego Śląska") jest Arkadiusz
Faruga. Wydana została w zeszłym roku w Radzionkowie przez Przedsiębiorstwo
Produkcyjno-Handlowe-Usługowe "ROCOCO" - Jarosław Krawczyk. Radzionków, gmina
wyzwolona z partyjnego "kotleta mielonego", jest przykładna w europejskim
pojmowaniu demokracji lokalnej. I potwierdzeniem motta prozaika abchaskiego
Fazila Iskandera: "Wielki naród może sobie pozwolić na obojętność wobec własnej
przeszłości, nie boi się zatracenia - naród mały ma lęki i to pobudza jego
intelektualne siły", które pan Faruga zamieszcza na stronie tytułowej książki.
To jest ciekawa i rzetelna książka, dobrze udokumentowana, z ciekawymi aneksami
i mapami. Brawo Radzionków! Gdzie byłby dziś Górny Śląsk, gdyby go się dało
pomnożyć przez 100!?

Niemcy troszczą się o Śląsk

Bardzo aktywny wydawniczo jest Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, ponieważ
finansowany jest z budżetu federalnego Republiki Federalne Niemiec. Wspomnę
tylko o leksykonie biograficznym "Niemcy górnośląscy", który zawiera 120 not
biograficznych, w tym 28 ludzi nauki i 22 pisarzy. I jest cała seria książek z
dorocznych pokonferencyjnych seminariów na zamku w Kamieniu Śląskim i
towarzyszących im paneli dyskusyjnych. Śląscy Niemcy traktują tożsamość Śląska z
wielką systematycznością. I choć skażeni perspektywą niemiecką robią, dla
śląskości dziesięciokrotnie więcej niż strona polska, która ustawowo woli u
siebie wspierać aspiracje mniejszości niemieckiej, niż zajmować się problemami
społecznymi Śląska w ogóle. Placówki ku temu powołane nie za bardzo chcą orać
własną glebę. Dopiero wspomniana gmina Radzionków albo Towarzystwo Przyjaciół
Śląska w Warszawie łatają dziury oficjalnego albo zaściankowego bojkotu. WTPŚ
wydało książkę pt. "Nadciągają Ślązacy" (w podtytule "Czy istnieje narodowość
śląska?"), jakby ze wstydu - i opozycji - do działalności Domu Współpracy
Polsko-Niemieckiej. Książka jest zbiorem esejów dziesięciu autorów o bardzo
różnej filozofii na temat Górnego Śląska; radykalnych i bojaźliwych albo
mętnych. Ale w tej różnorodności leży wartość zbioru. W każdym bądź razie lepsze
to niż nic.

Z pieczęcią uniwersytecką

Ale jest także wiadomość radosna, jak gwiazda betlejemska. Wydawnictwo
Uniwersytetu Śląskiego, "Bibliotheka Alia Uniwersa" wydało swoją dziesiątą
książkę pt. "My som tukej" (Kilka szkiców o przestrzeni śląskiej), pod redakcją
Wojciecha Kalagi. Pisze on we wstępie, że są to wyjęte z dwóch konferencji
naukowych na tematy wielokulturowości szkice "poświęcone różnym aspektom i
obrazom śląskości" i zebrane "w jeden niewielki tomik, ale zespolony sympatią
dla śląskości i poczuciem Śląska". Jest to dziewięć naukowych szkiców o różnej
urodzie i głębi bardzo przystępnie napisanych. I powiem za jednym z autorów, co
to jest Śląsk - "śląska wykładnia jest specyficzną konstrukcją stałych
doświadczeń europejskich", "Śląsk wymyka się opisom. Jest kulturową
różnorodnością", "Śląsk to tęsknota". A od siebie dodam - część uczonych nie ma
wątpliwości, że Śląsk ma swoją niezaprzeczalną etniczność i może być traktowany
jak formujący się naród. I nikt na to nie poradzi.

Dziękuję dyrektorowi Wydawnictwa UŚ prof. dr. hab. Markowi Pytaszowi za "My som
tukej"! Jest to książka bliska memu sercu i sprawiła mi wielką radość, nie tylko
przez to, że się ukazała, ale i dlatego, że nosi pieczęć Uniwersytetu Śląskiego.

Śląsk, który jest tęsknotą

Na koniec, jakby w kontrapunkcie do omawianych publikacji publicystycznych bądź
intelektualnych, anonsuję książkę Seweryna A. Wisłockiego "Janowscy Kapłani
Wiedzy Tajemnej. Okultyści, Wizjonerzy i Mistrzowie Małej Ojczyzny", która jest
zbiorem esejów i szkiców o naiwnych malarzach-mistykach z Janowa. Na niewielkiej
przestrzeni pomiędzy Nikiszowcem, Giszowcem, Janowem a Szopienicami miał miejsce
cud. Objawiła się grupa niedzielnych malarzy-mistyków związanych z kopalnią
Wieczorek. Już pomarli - jeden się ostał - umrze też kopalnia. A w najlepszych
muzeach świata zachowają się na zawsze obrazy Ociepki, Wróbla, Sówki czy Gawlika.

Będą przypominały o tajemniczym, mitycznym i nieco pogańskim Górnym Śląsku,
który wymyka się opisom i jest tęsknotą...

[hanys_hans]

O Ślązakach z pierwszej ręki
Projekt wydania tej książki zrodził się w 2003 r. wśród członków Towarzystwa
Przyjaciół Śląska w Warszawie jako reakcja na wieści o powołaniu Związku
Ludności Narodowości Śląskiej. Ta społeczna, oddolna inicjatywa wywołała w kraju
głównie pytania, czy istnieje taka nacja. A wątła dyskusja u wielu Polaków
zlewała się z przekonaniem, jakby Ślązacy chcieli separować się od Polski.
Książka "Nadciągają Ślązacy. Czy istnieje narodowość śląska?" ma być cegiełką
zapełniającą wyrwę w wiedzy na temat pytania zadanego w tytule. Na publikację
składają się wypowiedzi fachowców. Socjologów: Krzysztofa Kwaśniewskiego, Marka
S. Szczepańskiego, Jacka i Kazimiery Wodzów oraz Lecha M. Nijakowskiego;
etnologów, m.in. Doroty Simonides; językoznawców, których reprezentuje Bogusław
Wyderka.
Jak twierdzi Kazimierz Kutz, zestaw autorów nie jest chórem, który śpiewa tę
samą melodię. Każdy zachowuje swój tembr głosu, swoją intelektualną odmienność i
wiedzę. I dlatego, choć jest to publikacja monotematyczna, nie została wąsko
zaadresowana do samych Ślązaków.

Nadciągają Ślązacy. Czy istnieje narodowość śląska?, pod red. Lecha M.
Nijakowskiego, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2004