I ti możesz upsiec bochan chlyba

[rita100]

To co sia nigdy nie przeje to je chlyb. Taki psiankny zierszyk napsisoła Maria
Zientara-Malewska

Bochan chleba

Błogosławinaś ty, Matko Ziemio,
Co tak łopatką sypsiesz nam ziarka.
Zbożem wypachnie pod strop stodoły,
Łobrodziło sia żyto i jarka.

Matka położy na stole bochan,
Tak łokraglutki jak złote słonko,
Łojciec zakreśli nożem znak krzyża,
Potem łukraje dzieciom po glonku.

Będzie no noju chleba dostatkam
I no sierotki zbziegnie też skrajka,
I no kaleki, i no babuśki,
Co nama pozie zieczoram bajka.

Przędzie babuśka do kitlów,
Kranci sia szpulka, kółko furkoce,
A mróz maluje ksiatki na szybach,
Łokanicami zicher szamoce.

Oj pozieduje babka stuletnia,
Jek to na Warmii kiedyś bywalo,
Kiedy na dżuma wymerli ludzie,
A zboże zimą powymarzało.

Żyta tak mało zebrano z pola,
Że chleb psieczono tylo na śwenta,
A ludzie jedli mech i korzenie,
Wszytko to babka jeszcze pamięto.

O, moje dzieci - szepcze-kochane,
Każdy kawałek chleba szanujta,
Kiedy łupadnie woma kruszynka,
Zaroz podnieśta i pocałujta.

Przeprośta chlebek, coby nie zbrakło,
Bo wy nie zieta, co to głód znaczy,
Blogosławiona niech będzie ziemia,
Co świeżym chlebem wszystkich uraczy.

[rita100]

To psieczewa
Eszcze łuziójże szorc i sia ryrom przy kocherce, cobyśta mogli sia łodjeść
dzisioj

bzierzem 1 kg mónki, 6 łyżek płatków łowsianych, 1 łyżeczka soli, jena łyżeczka
cukru, 2 łyżeczki kmineczku



Potam pu litra mlyka, pu litra wody i 6 dkg droździ



I to wszystko rankami ugniatamy

[rita100]

[rita100]

No i psieczem w psiekarniku

[rita100]

I juz gotowe, wyciągamy i czekamy aż ostygnie

[rita100]

Ziydzita i cole tan chlyb sia nie przipełgnuł (przypalił), taki psianknychny w
psiekarnika wyloz.

[rita100]

I tak eśwa wyrychtowali chlyb domowy

[lelo58]

Eeee!Rita to nie je rychtyczny chlyb warmijski,my na Warniji psieczewa tlo chlyb
na zakwasie a ty psieczesz po mniastowemy,chto kedjaś ziydzioł drożdze na ziosce
w spódzielni.Brok buło zakwas robzić.

[rita100]

Ni, zakwasu to jo nie bande robzić, to nie te ciasy. Kupsie drożdy i fertyk. A
eszcze moga drożde zmarzlić i tyż bandzie.

[lelo58]

Jutro Tobzie napsisza jek si kedajś psiekło chlyb na Warmiji,bo tero coś ma
spsik morzy.To bez to interviu

[rita100]

Fejn, spsij spokojnie.
Chlyb już gotowy, może glanke na nocke ?

[rita100]

I jek zidzita fejn wyszed i godam co je tyż smakozity.

Draszba

[lelo58]

Jo łupsiekłaś chlyb a ło draszowniu zaboczyłas.Nojpsirw brok wydraszować żytko a
potam do muna i dopsiro psiec chlyb

[lelo58]

[rita100]

No jó ! Do draszowania zboża cepami ludzie wstowali już ło godzinie trzeci. A
tero to tak je: jo pan ti, pan i nie ma chto draszować

Zaro mi sia przybaczuła taka lygenda ło draszowaniu, bo dawni jak buło
draszowanie w stodole to słychac buło we wsi takie klip klap klip klap klip
klap. Razu w ciasie tyj pracy taka jasnota sia zrobziuła jekby Aniół Stróż
wstópił na ziomeczke.

[lelo58]

www.youtube.com/watch?v=QnxYkVfeh3c&feature=PlayList&p=06AF64814FB24990&playnext=1&playnext_from=PL&index=5
No jo to draszujewam a jutro pojadziem do muna bo sia w ziatraku w Bansi
machadło złotrowało i fachmony bando dopsiyro rychtować.

[lelo58]

[lelo58]

Ziydzisz jek machadło wyglóndo,to bez tyn ziater,wciórko złotrowało.

[rita100]

Łoj, tak dawni to musieli być fachmoni do młuna coby takie machadła sia
łobracałi i mięli mónka na chlyb

[rita100]

lelo58 napisał:

> www.youtube.com/watch?v=QnxYkVfeh3c&feature=PlayList&p=06AF64814FB24990&playnext=1&playnext_from=PL&index=5
> No jo to draszujewam a jutro pojadziem do muna bo sia w ziatraku w Bansi
> machadło złotrowało i fachmony bando dopsiyro rychtować.

Mózisz , coby tradycyji stało sia zadość i robzio taki pokaz draszowania no
turistów ? Fejn jam jidzie to draszowani, muziczko gra i eszcz tańczo przi tam.
Wesolo sia ludzia zabaziajó

[rita100]

A tak wyglónda młun wodny , prowda Lelo ?

Munka mlołł, munka mlołł

[rita100]

Gdzieżeś tam bywał mój Sewerysiu, mój Sewrysiu ?
We młynie, na dole, moja Marysiu.

To je taka stara pieśniczka, pewno i nutki boczyta.


A coś tam robziuł mój Sewerysiu, mój Sewrysiu ?
Munka mlołł, munka mlołł, maja Marysiu.

A coś tam jadał mój Sewerysiu, mój Sewrysiu ?
Kluseczki zmunczecki, moja Marysiu.

A gdzieś tam sypiał, mój Sewerysiu, mój Sewrysiu ?
W komórce na górce, maja Marysiu.

[rita100]

Eszcze jena piesniczka ludowa

A gdzieś tam bywał koźle baranie, koźle baranie?
We młynie, we młynie, mościwy panie
We młynie, we młynie, mościwy panie

A cóż tam robziuł koźle baranie, koźle baranie?
Munckie mniołł, munckie mniołł mościwy panie
Munckie mniołł, munckie mniołł mościwy panie

A cóż tam jodoł, koźle baranie, kożle baranie?
Kukiełki, zaciyrki, mościwy panie
Kukiełki, zaciyrki, mościwy panie

A gdzieżeś tam sypioł koźle baranie, koźle baranie?
Z kusiorko pod ławko, mościwy panie
Z kusiorko pod ławko, mościwy panie

A cem cie bzito koźle baranie, koźle baranie?
Tem bzicem, co młoco, mościwy panie
Tem bzicem, co młoco, mościwy panie

A cyś ty chory koźle baranie, koźle baranie?
Oj, chorym, niezdrowym, mościwy panie
Oj, chorym, niezdrowym, mościwy panie

A cy ty zdechnies koźle baranie, koźle baranie?
Oj, zdechne, nie wstane, mościwy panie
Oj, zdechne, nie wstane, mościwy panie.

A tero do muna

[lelo58]

Ziydza co łuż wydraszowane,pazory łogniam psieko łod cepa.
Poziym parobkoziu coby przewioł ziarno i jutro do muna brok jechać.
Łobaczta jakie my ciamne gbury,jek to tero ludzie draszujo,jeki fein kombajner
mowajo,brok do poziatu jechać coby i na naszo zioske taki kombajner
dali.Bandziewam robzić socyjalizm a ja sia łostane psirszym sykretarzam
www.youtube.com/watch?v=HFANzanDl2k

[rita100]

Niech sia parobecek rychtuja do muna.

A mym połobglóndawa historyje maszin. One tero wyglóndajó tak matyjasznie, bo to
przecie uszło zucie z nich i tero patrzim na nie jak na siebie, bo i po no noju
to samo łostanie.

www.youtube.com/watch?v=Jx_Qn2fSjkM&feature=related

[lelo58]

schlesien.nwgw.de/foto/albums/userpics/normal_m%C5%82yn%201.jpg

[lelo58]

[lelo58]

Ziydzisz jeki psiankny mun am nolaz w ksiojżce,tlo to je islanderski mun.

[rita100]

lelo58 napisał:

> Ziydzisz jeki psiankny mun am nolaz w ksiojżce,tlo to je islanderski mun.

Jo muny znom tlo z daleczka. Nigdy am w środeczku ni buła.
Jeno znom bajecki ło diubłach w młunie.

[rita100]

lelo58 napisał:

> schlesien.nwgw.de/foto/albums/userpics/normal_m%C5%82yn%201.jpg


Oj, staruśki tan mun, staruski, remont by sia zdał

[lelo58]

Jam buł w munie,fein ziym jeka to buła robota.Ziydzisz tygo chłopa co rychtuje
tyn kanień,to buł ważny fachmon,bo ziysz tero to só żarna żelazne a kedajś buły
tlo z kanienia i ciasem tyż kanień sia złotruje tam buły w tam kanieniu take
rynki bez chtórne mónka sia wysypowała i ciasem brok buło te rynki pogłambić bo
łón tyn kanień soa ścieroł,jek sia tak krańciół i krańciół.

[lelo58]

Pośliypta sobzie jek to buło kedajś w tam munie
www.youtube.com/watch?v=ZQfXZCKj9yc&feature=related

[rita100]

lelo58 napisał:

> Pośliypta sobzie jek to buło kedajś w tam munie
> www.youtube.com/watch?v=ZQfXZCKj9yc&feature=related

To am łobaczuła maszynerje, jak perpetum nobile to wyglónda. Wszystko musi się
tam zazębiać, wszystko musi pasować do sia.
To je wynalazek.

[rita100]

Lelo, co mym mniastowi możem sia znoć na munie ? Mniastowi to i chlyba upsiec
nie potrasio. Wszystko na targu kupowalim. Jo ziam co we munie najziancej
diochelsw siydzi i nie ziam daczemu prazie tam sia usadowili.

Moja grózka opoziaduwała mi, co we munie co zieczór tańczuli diobły i kajs tamój
dziywczoki sia wybrołi i pospołu tańcowali , tańcowali, że aze padałi
łumenczóne, a diobłi dali z niami tańcowali i cole nie chieli ji puścić i
dopsiero kedy pierwyj kur zapioł to uciekli diochelstwa, a dziywczoki padły niżywe.

[lelo58]

Masz racje młyn ,wiatrak i zegar na kościelnej wieży to były chyba najbardziej
zaawansowane dzieła ówczesnych inżynierów,choć wtedy nikt jeszcze ich
inżynierami nie nazywał.Ile trzeba było mieć wyobraźni i wiedzy aby dysponując
jedną osią pędną rozprowadzić napędy po całym młynie czy wiatraku,tak aby
obracały się żarna,chodziły sita pracowały jakieś transportery kubełkowe do
ziarna aby pracowała winda do podnoszenia worków.To musiało być miejsce
niesamowite,dlatego tam pełno było ciekawskich diabłów.
Ludzie wtedy mieli więcej lęków niż my,wierzyli szczerze w to z czego my dziś
sie potrafimy śmiać.Mieli ówcześni ludzie większą wyobraźnię dlatego w tych
młynach i wiatrakach tyle diochelstwa kwaterowało.Wyobraź sobie:młyny,wiatraki
stały zwykle na uboczu wsi,wiatrak z reguły na jakieś górce,młyn w zaroślach nad
strumieniem.Listopad,pełnia księżyca,chmury pędzą po niebie,wiatr gwiżdże w
śmigach wiatraka,wszystko jęczy,skrzypi,dźwięk z piekła.
Woda się gdzieś przelewa przez jaz koło młyna,szemrze dziwnie,widzisz jakąś
topielice.To wszystko było dla nich realne.

[lelo58]

Moglibyśmy nie jechać do tego młyna,moglibyśmy użyć żaren,my jednak jesteśmy
gburami legalistami i prawa łamać nie będziemy.Na Warmii do początków XIX wieku
istniał tzw."obowiązek mlewny"czyli podatek płacony przez mieszkańców wsi w
wieku 12-60 lat.Mielenie zboża żarnami było nielegalne,każdy był przypisany do
młyna i tylko tam mógł oddawać ziarno do przemiału.No i oczywiście musiał
zostawić 16 część ziarna jako zapłatę dla młynarza.Dość pazerny był ten pruski
fiskus,całkiem inny niż francuski.We Francji żarna były jedyną ruchomą
rzeczą,która nie podlegała egzekucji kiedy tamtejszy gbur popadł w długi.W
Anglii również istniał przymus mlewny,jednak został zniesiony dużo wcześniej niż
w Prusach.Zatem jedziemy do młyna bo w piątek trzeba już brać się za pieczenie
naszego warmińskiego chleba.

[lelo58]

A tu widzimy Warmiaka używającego żaren więc łamiącego prawo.To jest
prawdopodobnie Warmiak zza Buga.

[lelo58]

Skoro o podatkach mowa to podatek mlewny nie był wcale takim dziwnym
podatkiem,jakby się mogło pozornie wydawać.W Anglii do lat 20 XIX wieku płacono
podatek od ilości okien.Prawodawca wyszedł z założenia,że zamożni ludzie mają z
reguły większe domy i więcej okien i postanowił dobrać się do ich kieszeni,co
oczywiście zaowocowało tym,że zaczęto budować domy z mniejszą ilością okien jak
ten poniżej np.

[rita100]

Co to podatek wymyślajó zeby tlo psienióndze śćiójgać. To tero ziam daczemu
łókna i drzwiyrze zamurowane só w Angli
Ciiiiicho, ni godaj tak gromko, bo eszcze noju politykierzy na tan pomysł wpadnó
- a jo tyla łokien mom na śwanta wypucować, a może ji lepsi zamurować na tan cias ?

[rita100]

lelo58 napisał:

>
> A tu widzimy Warmiaka używającego żaren więc łamiącego prawo.To jest
> prawdopodobnie Warmiak zza Buga.

I podatku munego nie byndzie płacić , bo łón tlo pokazuje jek to sia robzi,
dzie by tam tak hakował jek dawni. Nawet za darmo by nie chcioł. Dołeś Lelo choć
feniga tymu Warnijakowi zza Buga ?

[rita100]

Listopad,pełnia księżyca,chmury pędzą po niebie,wiatr gwiżdże w
> śmigach wiatraka,wszystko jęczy,skrzypi,dźwięk z piekła.
> Woda się gdzieś przelewa przez jaz koło młyna,szemrze dziwnie,widzisz jakąś
> topielice.To wszystko było dla nich realne.

--------
To najlepsza dekoracja do horrorów
Tak Mazurzy mieli wielką fantazję i wyobraźnię, bali się, ciągle się bali, bo
jak nie z lewej to z prawej strony obrywali. Uciekali w świat fantazji i
strachu. Ale nie tylko oni przecie

[rita100]

A znosz, Lelo, takie poziedzenie:

Co ma kartofel do wiatraka ?